=5=

Trong chùa Long Giáng kẻ
tới, người lui, có vẻ tấp nập nhộn nhịp.

Dưới nhà ngang đối diện
với nhà trai, ông Hộ và ba, bốn người làng đến giúp việc đứng bên chiếc bàn
dài, kẻ lau lá mít kẻ đóng oản, tiếng kêu chí chát. Chốc chốc lại thấy có người
đội voi giấy, ngựa giấy và những hình nhân đến.

Ngọc tuy lần đầu được mục
kích quang cảnh ấy ở chùa, nhưng cũng chẳng lưu ý tới. Lòng chàng đương băn
khoăn về câu chuyện tối hôm qua, nên nhớt nhác chàng đi tìm Lan để dò cho ra bí
mật.

Lên trên chùa chàng gặp
chú Lan đương cầm phất trần phẩy bụi ở các pho tượng, còn chú Mộc thì lúi húi
lau các cây đèn nến và bình hương, ống hoa. Ngọc lại gần hỏi:

- Chùa ta sắp có việc gì
mà có vẻ náo nhiệt thế?

Chú Mộc quay lại trả lời:

- Hôm nay bắt đầu làm
chay cho vong linh ông Hàn.

- Thảo nào ở nhà tổ thấy
nhiều đồ mã thế.

Ngọc chỉ hỏi, chỉ nói cho
qua quýt, nhưng bao tinh thần đều chăm chú cả vào Lan, mong cho chú Mộc bỏ đi
để được ở lại một mình với Lan. Im một lúc lâu, chàng lại vơ vẫn hỏi Mộc:

- Chú không xuống nhà
giúp việc đóng oản?

- Không phải việc của
tôi.

Câu trả lời cộc lốc khiến
Ngọc khó chịu. May sao, chú Lan như giúp nguyện vọng của chàng, bỗng bảo chú
Mộc chạy qua xuống nhà tổ xem sư cụ có truyền điều gì không, vì hai người cắm
cúi suốt từ sáng sớm đến giờ ở trên chùa. Ngọc nghĩ thầm: “Hắn vô tình hay hắn
muốn ở lại một mình với ta?” Song tuy được như lòng ước mong mà chàng cũng
chẳng biết hỏi câu gì? Quái lạ, trước chàng mới ngờ bạn là gái thì đứng trước
mặt bạn, cử chỉ ngôn ngữ còn được tự nhiên. Nay đoán chắc bạn là gái rồi thì
lại thấy mình bẽn lẽn, ngượng nghịu. Có lẽ đó là tính nhút nhát của con người
có giáo dục, có lương tâm. Hay đó chính là ái tình?

Ngọc mủm mỉm cười. Trong
lòng sung sướng, chàng đương tìm cách khai mào câu chuyện. Bỗng có tiếng guốc
lộp cộp. Ngoảnh lại, thì sư cụ đã đến gần, cười bảo Ngọc:

- Cháu lên đây để nghỉ
ngơi, cần được yên tĩnh mà gặp tuần chay thế này chắc phiền cho cháu lắm nhỉ?

- Bạch cụ, cũng không sao
ạ. Nhưng cháu ở chùa làm phiền cụ và làm khó nhọc cho các chú tiểu, tới nay đã
hơn nửa tháng, nên cháu muốn xin phép cụ mai cháu về Hà Nội.

Ngọc vừa nói vừa nhìn Lan
xem Lan có tỏ ra vẻ mặt vui, buồn chăng, nhưng vẫn thấy Lan điềm nhiên đứng cầm
phất trần phẩy bụi, không hề lưu ý đến mình.

Sư cụ ngẫm nghĩ một lát,
rồi trả lời:

- Nếu cháu sợ chuông
trống làm ầm ĩ thì bác chả dám giữ.

- Bạch cụ, không phải
thế.

- Hay cháu sợ ngăn trở
việc học của cháu. Nếu chỉ có thế thì cháu cứ kê các tên sách cháu cần dùng,
vài hôm nữa bác bảo chú Lan về Hà Nội lấy lên cho cháu.

Ngọc ngỏ lời xin về là
chỉ để dò ý tứ Lan, nên thấy sư cụ giữ thì đứng im. Sư cụ biết Ngọc thuận ở lại
quay ra bảo Lan:

- Xong việc làm chay, chú
về Hà Nội...

Ngọc vội đỡ lời:

- Bạch cụ, cháu đã đem đủ
các sách rồi.

- Thế thì càng hay. À,
này cháu, bác nghe nói Tây người ta cũng dịch kinh Phật, có phải không?

- Bạch cụ, vâng. Nhất là
một quyển của người Đức, cháu nghe nói có giá trị lắm, nhưng cháu chưa đọc.

- Cháu biết tiếng Đức à?

- Bạch cụ không, nhưng
sách ấy có bản dịch chữ Pháp.

- Vậy thì cháu nên mua mà
xem để biết qua đạo Phật.

Ngọc nhìn Lan mỉn cười:

- Bạch cụ, để rồi cháu
nhờ chú Lan giảng cho cũng đủ.

- Chú ấy đã biết gì.
Nhưng cháu còn bận bao nhiêu thứ. Khi nào thi đỗ đã rồi hãy khảo cứu về đạo
Phật cũng được. Cháu chỉ nên biết rằng đạo Phật huyền bí lắm, chứ những điều
trông thấy ở trước mắt không phải là điều cốt yếu của đạo Phật đâu. Cho chí
những việc lễ bái, đàn chay cũng là phải có để khuyên đàn bà và những kẻ vô học
làm điều thiện đó thôi.

Sư cụ đứng nhìn quanh một
lượt rồi hỏi chú Lan:

- Chú Mộc đâu?

- Bạch cụ, chú Mộc vừa
xuống nhà Tổ.

- Chú ấy chưa đi mời các
sư ông chùa Long Vân, Hàm Long đến dự lễ à?

- Bạch cụ, chưa.

- Thôi chú ở lại sửa
soạn, quét tước để ta bảo chú Mộc đi ngay kẻo muộn.

Sư cụ vội vàng đi ra.

Ngọc đứng ngắm chú Lan
làm việc, cố tìm cách gợi câu chuyện bí mật. Chàng đến gần nói:

- Tôi xin về, cụ chưa cho
về, chán quá!

Lan không quay lại, trả
lời:

- Ông quen ở nơi đô hội
náo nhiệt, lên đây thấy cảnh chùa chiền tịch mịch chắc buồn lắm.

- Không phải thế. Tôi chỉ
sợ tôi ở đây lâu làm phiền chú, mà lại phiền cả cho tôi.

- Sao lại phiền đến tôi
được, thưa ông? Còn như ở đây có ai làm phiền ông thì ông cứ lên bạch cụ.

Nghe câu trả lời gióng giẳng. Ngọc mủm
mỉm cười, rồi bạo dạn nhìn thẳng vào mắt chú Lan và nói:

- Có gì phiền đâu, chỉ vì
trước kia tôi yêu một người hình dung, diện mạo như hệt chú...

Chú Lan điềm nhiên nói
tiếp:

- Nên nay ông gặp tôi lại
nhớ tới, A di đà Phật, người tình nhân của ông, phải không?

- Chính thế! Tình nhân
của tôi tên là Thi.

Lan khẽ hỏi:

- Tên là Thi?

Chú mặt ngẫm nghĩ, rồi
ngẩng phắt lên mạnh bạo nhắc lại:

- Tên là Thi, thưa ông?

- Phải, tên là Thi. Chú
là lạ chăng?

- Cũng hơi lạ.

Lan chỉ mỉm cười không
trả lời. Ngọc càng ngờ lắm giả vờ kể lể chuyện riêng:

- Tôi yêu cô Thi, sắp sửa
hỏi làm vợ thì bỗng cô ấy đi đâu mất. Dáng chừng chú cũng quen biết cô ta nên
cho là một sự lạ chứ gì? Có người bảo tôi rằng cô ấy đi tu, nên tôi cứ lần mò
các chùa chiền để đi tìm...

Lan nghe tới đó cười
khanh khách nói tiếp theo:

- Vậy ra ông tới chùa
Long Giáng chỉ có một mục đích ấy? Nhưng cô Thi tôi quen biết chắc không phải
là cô Thi của ông đâu, xin ông đừng vội mừng. Đáng lẽ ở trước cửa từ bi chẳng
nên nói tới câu chuyện nhăng nhít, nhưng xin Ngài cũng thấu nỗi khổ tâm của kẻ
tu hành này mà tha thứ cho. Ông nghe câu chuyện của tôi sắp kể đây xin giữ bí
mật cho, nhé!

- Được, tôi xin giữ bí
mật.

- Có gì đâu! Gần đây, một
người thiếu nữ hơi có chút nhan sắc, hễ gặp tôi là thả lời chòng ghẹo, tôi van
thế nào cũng không được. Tên cô ấy là Thi. Vì thế thường thường đêm khuya tôi
vẫn lên Chùa cầu nguyện đức Thích ca phù hộ và giáng phép màu nhiệm cho cô ta
tỉnh ngộ mà buông tha cho kẻ tu hành này ra.

Ngọc nghe câu chuyện,
ngẫm nghĩ: “Có lẽ nào lại thế? Hay hắn biết ta đã khám phá được sự bí mật của
hắn nên hắn bịa ra câu chuyện ấy?” Đã toan hỏi căn vặn, thì bỗng chú Lan nói
một mình:

- Chết chửa! Chưa bảo ông
Hộ đi mượn bàn.

Rồi chú hấp tấp chạy
xuống nhà.

Lan tưởng làm thế để đánh
trống lảng, nhưng ngờ đâu càng khiến Ngọc đoán chắc chú là gái. Vì Ngọc nhận ra
rằng hễ khi nào câu chuyện đến chỗ nguy hiểm là Lan tìm cớ nọ cớ kia để xa
lánh. Ngọc mừng thầm nói một mình: “Có tài thánh cũng không giấu nổi ta.”

Vừa nói rứt câu đã thấy
Lan ở dưới chạy lên, nét mặt thản nhiên tươi cười. Ngọc ỡm ờ hỏi:

- Chắc tối hôm nay làm
chay có chạy đàn, thì thế nào cô Thi cũng đến xem nhỉ?

Lan vô tình không hiểu:

- Cô Thi nào?

- Cô Thi của chú, chú đã
quên rồi.

- Nam vô A di đà Phật!
Ông chớ nói đùa, nhỡ đến tai cụ thì còn ra sao?

- Nhưng chuyện có thực
đâu mà chú sợ... Chú ạ, cô Thi của chú yêu chú, mà chú không thể yêu được, còn
cô Thi của tôi, thì tôi yêu mà cô lại không thể yêu được tôi, hay cô không muốn
yêu tôi.

Chú Lan nghiêm sắc mặt
trả lời:

- Nếu ông còn muốn tôi
nói chuyện với ông thì xin từ nay ông đừng đem những chuyện bậy bạ kể cho tôi
nghe nữa.

- Xin vâng. Chỉ vì tôi
coi chú là người bạn thân của tôi nên mới dám ngỏ tâm sự với chú. Nhưng chú
không muốn nghe thì thôi, can chi mà chú phải giận.

Lan, mặt đỏ bừng, trách
Ngọc:

- Xin ông biết cho rằng
vì tôi thấy ông là người có lễ độ, có học vấn nên thỉnh thoảng muốn đem đạo
Phật ra bàn cùng ông, cho rộng kiến thức. Nhưng nếu chỉ là câu chuyện bất
chính, phạm tới tám điều răn thì xin từ nay ông tha cho.

Ngọc cười gượng:

- Thôi, xin lỗi chú.

=6=

Luôn hai tối các nhà sư ở
những chùa lân cận tiếp được giấy mời của sư cụ Long Giáng về tề tựu đến dự lễ
rất đông.

Ngoài sân chùa, ở giữa
bày ba tầng án thư chồng lên nhau theo hình bậc thang. Hai bên cũng đều có án
thư. Nến thắp linh tinh, ánh sáng phản chiếu vào những mặt kính tròn ở các mũ
giấy bày la liệt, trong lấp lánh tựa những ngôi sao.

Đêm nào các nhà sư cũng
cắt lượt nhau tụng kinh đến tận hai, ba giờ sáng, hoặc ngồi ở chiếu giữa, hoặc
đứng sát các án thư bên. Cứ xong một lần tụng niệm lại có đánh trống lớn, trống
con, thanh la, não bạt, nghe rất là inh ỏi.

Đêm thứ ba vào đàn giải
kết.

Sư cụ chùa Long Giáng vì
già yếu, mà việc đàn chay lại khó nhọc, nên một đồ đệ của cụ là sư ông chùa
Long Vân đứng chủ trương. Sư ông ngồi ở chiếu giữa, tụng kinh một lúc lại chạy
vòng quanh đàn vài vòng, nhanh hay chậm tùy theo nhịp trống. Sau lưng sư ông
gần hai chục người chạy theo, nào tiểu, nào vãi, nào thiện nam, tín nữ cùng là
những người nhà sự chủ.

Đứng ngắm một tràng
người, tay chắp ngực chạy lượn quanh co, khi tiến, khi lui rất nhẹ nhàng, ăn
nhịp, như lăn trên đôi bánh xe nhỏ, Ngọc tưởng tượng đến những người bằng giấy
trong chiếc đèn kéo quân đêm hôm rằm tháng tám.

Chạy xong một tuần, sư
ông lại vào chiếu giữa múa mênh quyết ấn trông rất dẻo tay, rồi cầm kéo cắt
những đồng tiền kết giấy thành hình người và treo lủng lẳng ở ba hàng giây
chăng quanh bàn. Mỗi lần cắt bốn, năm đồng kỳ cho hết là tan đàn.

Trong khi ấy thì những
người tì tùng hoặc ngồi lễ ở sau lưng sư ông, hoặc đứng sang một bên, lẩn vào
chỗ người đi xem.

Ngọc đứng chờ ở một xó,
hễ thấy chạy xong một lần lại vẫy gọi chú Lan nhờ giảng nghĩa hộ. Đến lần thứ
ba, thứ tư, Ngọc chỉ gật sẽ một cái, Lan đã vội chạy lại.

Ngọc cười, hỏi Lan:

- Này chú, sao lại có cả
hai người kia cũng chạy đàn?

- Hai người nào?

- Một người gánh một gánh
cỏ và một người buộc con ngựa giấy vào mình trông như cưỡi ngựa vậy, nhất nghe
tiếng nhạc kêu càng thấy hệt lắm.

- Đấy là người giữ ngựa
và người cắt cỏ cho ngựa ăn, đi theo hầu thầy Đường Tăng sang Tây Trúc thỉnh
kinh. Đàn này tức là ôn những sự tích đi lấy kinh.

Bấy giờ có tiếng ai the
thé trả lời ở sau lưng:

- Sự tích ấy tôi cũng
biết, chép trong chuyện Tây Du chứ gì?

Ngọc quay lại thấy một cô
xinh xắn, nước da bánh mật, con mắt ti hí, vận gọn gàng như phần nhiều các cô
gái quê vùng Bắc. Chàng nói đùa một câu:

- Cô bảo cô biết sự tích
thì cô thử kể lại cho tôi nghe xem nào?

Cô kia cho là Ngọc chế
nhạo, cúi đầu không trả lời. Ngọc đoán ngay là cô con gái phải lòng chú, liền
lại hỏi:

- Có phải cô Thi của chú
đây không?

- Nam mô A di đà Phật!

Ngọc chưa kịp hỏi câu thứ
ba, chú Lan đã vội vã trông đàn, vì lúc bấy giờ cắt kết xong, sư ông đã trở ra
sân để chạy. Ngọc nhìn theo thấy người con gái ban nảy cũng chạy, liền ngay
đằng sau chú Lan, nét mặt hớn hở, khiến chàng không thể nhịn cười được.

Đàn vừa tạm nghỉ, Ngọc
lại ngay chỗ hai người, mỉm cười và khen ngợi:

- Chú chạy đẹp quá, nhất
có cô... Cô gì, à cô Thi, chạy theo sau càng đẹp lắm.

Người con gái nghe gọi
đến tên Thi thì ngơ ngác nhìn Ngọc rồi lại nhìn chú Lan. Ngọc thấy thế nhớ ngay
đến câu chuyện khấn khứa đêm hôm nào. Chàng nghĩ thầm: “Thôi đích rồi, hắn bịa
ra câu chuyện để chống chế chứ gì.” Tuy biết vậy chàng vẫn vờ như không lưu ý đến
vẻ mặt ngạc nhiên của cô gái quê. Không những thế, chàng còn cố làm lạc hẳn câu
chuyện đi và vẫn vơ hỏi cô kia:

- Cô biết chuyện Tây Du
à?

- Vâng, tôi biết! Em tôi
vẫn mượn sách của con ông Bá về nhà đọc, tôi được nghe... Truyện vui lắm kia...
nhỉ, chú Lan nhỉ?

Lan nghiêm nghị trả lời:

- Tôi không biết mà tôi
xin cô đừng nói chuyện với tôi nữa, tôi nghe chuyện cô đâu.

Cô ả cười, ngả nghiêng
cái đầu và cất giọng nủng nịu:

- Không nghe tôi cũng cứ
nói.

Chú tiểu càng giận:

- Mà tôi bảo cho cô hay,
cô không được phép vào trong đàn. Chỉ các sư, các tiểu, các vãi, cùng người nhà
sự chủ là được phép chạy đàn mà thôi.

Cô kia vẫn nhoẻn cặp môi
đỏ thắm quết trầu:

- Tôi cứ chạy... Tôi sắp
xin làm vãi kia.

Ngọc thấy cô ả đỏng đảnh
quá cũng phải gượng và đâm cáu:

- Rõ khéo cô này, người
ta đã xuất gia tu hành lại còn cứ trêu chọc người ta mãi.

Cô gái quê xấu hổ đứmg
im. Lan mỉm cười nhìn Ngọc như để cảm ơn, rồi nói luôn:

- Phải không, ông? Người
ta đã xuất gia tu hành thì không nên trêu ghẹo người ta nữa chứ?

- Phải lắm.

Ngọc trả lới ngớ ngẩn như
vậy vì trí chàng đương bận tới câu hỏi của Lan. Chàng cho câu hỏi rất đáng ngờ
và có một ý nghĩa trực tiếp đối với mình, chứ không liên can gì đến cô kia. Tuy
đoán chắc thế, chàng vẫn tảng lờ như không biết gì hết, vì chàng đã nghĩ ra
được một kế rất diệu sắp đem thi hành.

Đến đàn thứ năm, chú Lan
mỉm cười gật chào Ngọc ở lại để vào chạy đàn. Nhưng Ngọc giữ vẻ mặt lãnh đạm,
rồi quay sang phía cô gái quê, ghé mồm vào tận tai, thì thầm:

- Cô ở lại, đừng vào
trong đàn nữa, tôi nói cho cô nghe một câu chuyện hay.

Cô ả đỏ bừng mặt không
trả lời, nhìn theo Lan. Còn chú tiểu thì có dáng tức giận lắm.

Trong khi chạy đàn, hễ
chú Lan đến gần chỗ hai người đứng thì Ngọc lại làm bộ ghé gần vào cô láng
giềng chuyện trò thân mật. Ngọc hỏi:

- Tên cô là Thi, phải
không?

- Không, tên em có là Thi
đâu? Em là Vân kia mà. Ban nãy em thấy ông gọi em là Thi, em buồn cười quá...

- À, ra là cô Vân. Nhưng
cô chớ nói với chú Lan rằng tôi biết tên cô là Vân nhé, chú ấy ghen đấy. Vậy,
này cô Vân, sao chú Lan tu hành mà cô cứ trêu ghẹo chú ấy thế?

Vân giả vờ không nghe rõ,
nhìn đi nơi khác.

Ngọc nói lại:

- Quyến rũ người tu hành,
tội chết!

Câu chuyện đến đấy thì
chú Lan ở trong đàn đi ra, mặt hầm hầm, đứng gần lại chỗ hai người. Ngọc làm bộ
như không trông thấy chú, vẫn cứ nghiễm nhiên thì thầm với Vân.

Lan cười gằn:

- Này cô... kia, khuya
rồi đi về chứ, chẳng mai bà cô chửi chết.

Ngọc không để Vân kịp trả
lời, nói đỡ ngay:

- Thì việc gì đến chú
đấy, để mặc cô ấy xem chứ.

Nhưng Vân nói sẽ với
Ngọc:

- Thôi để em về, không
chú Lan giận.

Ngọc cũng hỏi sẽ:

- Cô sợ chú Lan giận à?

Rồi chàng nói to cốt để
Lan nghe tiếng:

- Chốc nữa, có sợ tối thì
tôi đưa về tận nhà.

Lan nguẩy một cái quay đi
nơi khác. Vân tưởng chú giận mình đứng nói chuyện với trai, liền từ biệt ra về.

Nàng vừa đi khỏi, Ngọc đã
thấy Lan lại gần, ôn tồn bảo bạn:

- Tính ông trai lơ lắm.

- Việc gì đến chú đấy.

- Nhỡ cụ biết, cụ quở
chết.

- Ai dám mách mà cụ biết?
Vả cụ biết cũng chẳng sao. Cụ đi tu chứ tôi có đi tu đâu. Nhưng chú thì chú vô
ơn lắm.

- Thế nào là vô ơn?

- Cô Thi phải lòng chú,
tôi có ý giúp việc tu hành của chú thành chánh quả, nên vì chú tôi muốn quyến
rũ cô ta để cô ta buông tha chú ra...

Lan đỏ mặt:

- Đứng trước người tu
hành mà ông ăn nói tự do quá.

Ngọc lạnh lùng đáp:

- Xin chú đại xá cho.

Nói xong quay lưng đi
thẳng. Lan gọi với:

- Ông đi đâu đấy?

Ngọc ngoái cổ lại, cười
gằn:

- Tôi đi đâu thì can gì
đến chú?

- Lại đi...

Lan như tắc họng không
nói được, hai giọt nước mắt long lanh dưới cặp mi đen quầng.