Chương 9: ĐÊM

Salvatore bị Bernard Gui phát hiện

trong một tình trạng thảm hại

thiếu nữ Adso yêu bị bắt

và bị buộc tội là phù thủy

Mọi người về giường

càng lo lắng và đau buồn hơn

Vừa xuống đến nhà ăn, chúng tôi
nghe vài tiếng động lớn và thấy có ánh đèn yếu ớt phát ra từ hướng nhà bếp. Thầy
William liền thổi phụt đèn. Chúng tôi bám sát tường, đi đến cửa nhà bếp, nghe thấy
tiếng động phát ra từ bên ngoài, nhưng cửa lại mở. Rồi tiếng động và ánh sáng
biến mất, và ai đó đóng rầm cánh cửa thật mạnh. Cảnh náo động xảy ra, báo hiệu
một điều chẳng lành. Chúng tôi vội trở lại lò thiêu xương, trồi lên giáo đường
giờ đang vắng tanh, theo cửa nam ra ngoài và thoáng thấy những ánh đuốc bập
bùng trong nhà dòng.

Chúng tôi chạy đến, và trong cảnh
rối loạn, hẳn cũng đã chạy như bay, như nhiều tu sĩ khác đến từ nhà nghỉ hay
khu hành hương, giờ đang có mặt tại chỗ. Chúng tôi thấy các cung thủ nắm chặt
Salvatore, mặt trắng dã như đôi tròng mắt, và một người phụ nữ đang gào khóc.
Tim tôi thắt lại: đó chính là người yêu trong tâm tưởng của tôi. Khi thấy tôi,
nàng nhận ra ngay và nhìn tôi với ánh mắt khẩn cầu, tuyệt vọng. Tôi định chạy tới
giải thoát nàng, nhưng thầy William đã giữ tôi lại và thầm thì gắt gỏng tôi. Từ
mọi phía, các tu sĩ và vị khách đang chạy tới.

Tu viện trưởng đến, cùng với
Bernard Gui. Trưởng toán cung thủ báo cáo ngắn lại cho Bernard hay. Việc xảy ra
như sau:

Theo lệnh của phán quan, ban đêm
họ tuần tra toàn tu viện, đặc biệt chú ý đến con đường dẫn từ cổng chính đến
nhà thờ, khu vườn và tiền diện của Đại Dinh. Thận trọng đi trong bóng đêm dày đặc
sương mù, các cung thủ cuối cùng đã bắt được Salvatore cùng với cô gái, khi hắn
đang lần mò mở cửa nhà bếp.

- Một đứa con gái tại nơi linh
thiêng này! Với một tu sĩ! – Bernard khắc nghiệt nói với Tu viện trưởng, đoạn
tiếp. – Thưa Đức cha cao quý, nếu hành động này chỉ liên quan đến sự vi phạm lời
thề giữ tiết hạnh thì việc trừng phạt kẻ này là hoàn toàn thuộc quyền phân xử của
Cha. Nhưng do chúng ta chưa biết chắc việc đi lại của hai kẻ xấu xa này có gây
nguy hại gì đến sự an toàn của hai đoàn khách hay không, nên ta phải soi sáng
việc bí ẩn này. Này, tên lưu manh kia! Ngươi giấu gì đây? – Bernard lôi từ ngực
áo Salvatore ra một cái bọc lồ lộ mà hắn đang cố giấu đi.

Tôi đã biết rồi: một con dao và một
con mèo đen. Khi mở bọc ra, con mèo gào lên giận dữ và phóng chạy. Hai cái trứng
vỡ chảy nước nhớt nhợt, người khác trông thấy tưởng như máu hay mật vàng, hay một
chất gớm ghiếc nào tương tự. Salvatore đang định vào bếp giết mèo và moi mắt
nó; ai biết hắn đã hứa hẹn gì với cô gái để dụ dỗ cô ta theo mình. Ít lâu sau,
tôi biết được những lời hứa hẹn đó. Bọn cung thủ vừa khám xét cô gái, vừa cười
nham nhở và văng ra những lời dâm dật, chúng đã tìm thấy trong người cô một con
gà trống nhỏ đã chết, nhưng chưa vặt lông. Xui xẻo thay, tắt đèn nhà ngói cũng
như nhà tranh, con gà đêm đó trông cũng đen như con mèo. Tuy nhiên, tôi nghĩ
cũng chẳng tốn kém mấy để dụ dỗ cô gái nghèo đáng thương ấy, người (vì yêu tôi)
mà đêm trước đã vứt cả quả tim bò quý giá.

Bernard la lên, giọng lộ vẻ quan tâm lắm:

- A ha! Mèo đen, gà đen… À, ta biết những thứ đồ tế nhuyễn loại này lắm mà…

Hắn để ý thấy thầy William trong số những người hiện diện, bèn nói:

- Sư huynh William cũng nhận ra những thứ này chứ? Chẳng phải ba năm về trước,
tại Kilkenny, Huynh đã là phán quan, chứng kiến cô gái đó giao cấu với quỷ sứ,
hiện ra dưới dạng một con mèo đen ư?

Theo tôi, dường như thầy William im lặng vì hèn nhát. Tôi nắm tay áo thầy,
giật giật, tuyệt vọng thầm thì:

- Thầy nói đi, nói rằng gà chỉ để ăn thôi…

Thầy gỡ tay tôi ra và nhã nhặn nói với Bernard:

- Tôi nghĩ, Huynh chẳng cần các kinh nghiệm xưa của tôi để đi đến kết luận
của mình.

Bernard mỉm cười:

- Ồ, không đâu, còn có nhiều nhân chứng có căn cứ hơn. Stephen xứ Bourbon,
trong luận chứng về bảy quà tặng của Thánh Linh, kể Thánh Dominic, sau khi giảng
đạo tại Fanjeaux chống bọn dị giáo, đã tuyên bố với một số phụ nữ rằng, họ sẽ
được gặp đức thầy bấy lâu họ hằng phục vụ. Đột nhiên, một con mèo đáng sợ nhảy
ngay vào giữa đám đông. Nó to như một con chó lớn, đôi mắt khổng lồ đỏ rực, lưỡi
dài đến rốn đầy những máu, cái đuôi ngắn dựng thẳng lên trời, do đó dù con thú
có xoay hướng nào đi nữa, nó cũng phơi bày cái hậu môn xấu xa hôi thối của nó.
Các môn đồ của quỷ Sa tăng, không kể các Hiệp sĩ Templar, luôn có thói quen hôn
hậu môn đó mỗi khi gặp gỡ. Sau khi đảo quanh đám phụ nữ cả giờ đồng hồ, con mèo
phóng lên sợi dây chuông, leo lên cao tít, để lại một đống phân tanh tưởi.

Những tiếng rì rầm kinh hoàng lan khắp đám tu sĩ, nhiều người đưa tay làm dấu
thánh giá.

Bernard nói, mặt lộ vẻ đạo đức:

- Thưa Tu viện trưởng, có lẽ Đức cha không biết những kẻ phạm tội thường
làm gì với những công cụ như thế này! Nhưng nhờ ơn Chúa, tôi biết rất rõ! Tôi
đã nhìn thấy những tên độc ác nhất, cùng đồng bọn của chúng, trong đêm khuya
thanh vắng đã dùng mèo đen để làm những thứ phép mà chúng không thể chối cãi được:
chúng cưỡi lên con thú và nhờ bóng đêm che chở, lao vút vào không gian bao la,
kéo theo bọn nô lệ của chúng đã hóa thành những thần bóng đè dâm dục… Rồi Quỷ
hiện ra, hay có lẽ chúng tin thế, dưới dạng một con gà hay vài con thú màu đen
nào khác. Rồi bọn chúng, chớ hỏi tôi bằng cách nào, ngủ với Quỷ. Và tôi biết chắc
rằng cách đây không lâu, chính tại Avignon, các loại bùa ngải và thuốc xức đã
được chế bằng những phép phù thủy như thế này, để mưu hại sinh mạng Đức Giáo
hoàng của chúng ta, bằng cách bỏ thuốc độc vào thức ăn của Người. Giáo hoàng đã
bảo toàn được thân mình và phát hiện loại thuốc độc, chính nhờ Người có đeo những
viên châu ngọc lớn, chạm hình lưỡi rắn, đính nhiều hồng ngọc và ngọc lục bảo đã
được ban phép thánh. Kẻ thù của Giáo hoàng còn đi xa hơn nữa, và mọi người hẳn
biết về tên dị giáo Bernard Délicieux bị bắt cách đây mười năm; người ta tìm thấy
trong nhà hắn những quyển sách về tà thuật, có chú thích trên những trang tàn
ác nhất, hướng dẫn cách làm những hình nhân bằng sáp để hại kẻ thù. Mọi người
có tin nổi không? người ta còn tìm thấy trong nhà hắn những hình nhân chế tạo
thật tinh xảo, giống hệt hình của Giáo hoàng, trên đó có khoanh những vòng tròn
nhỏ màu đỏ, chỉ những chỗ hiểm trong thân thể. Mọi người biết rằng, hình nhân
đó sẽ được treo bằng sợi chỉ trước một tấm gương, rồi dùng kim đâm xuyên qua những
chỗ hiểm, và… Ồ, tại sao tôi lại nói mãi về những thứ bùa phép độc ác, ghê tởm ấy
nhỉ? Chính Giáo hoàng đã mô tả và lên án chúng trong quyển “Trên những tấm gương của bọn chúng”[1]
do Người viết năm ngoái. Hi vọng Đức cha có một bản trong thư viện phong phú của
Ngài, nơi nó sẽ được suy ngẫm…

[1] Super illius Specula!

- Chúng tôi có, chúng tôi có. – Tu viện trưởng xác nhận ngay, giọng u buồn.

Bernard kết luận:

- Rất tốt. Bây giờ vụ nầy có vẻ rõ ràng rồi. Một tu sĩ bị cám dỗ; một mụ
phù thủy, và vài phù phép gì đó may thay chưa được thực hiện. Nhằm mục đích gì?
Đó là điều chúng ta phải tìm hiểu, và tôi sẵn sàng hi sinh vài giờ nghỉ ngơi để
biết cho ra nhẽ. Đức cha cho phép tôi sử dụng một nơi nào đó để giam người này
chứ?

- Chúng tôi có vài phòng dưới hầm của lò rèn, rất may ít khi dùng đến và đã
bỏ hoang nhiều năm.

Bernard nhận xét:

- May hay không may.

Rồi hắn ra lệnh cho các cung thủ
tìm người chỉ đường xuống đó và đem giam hai phạm nhân vào hai phòng riêng biệt.
Họ phải cột chặt Salvatore vào những cái khoen đóng dính trong tường để lát nữa
đây, Bernard có thể nhìn thẳng vào mặt hắn khi hỏi cung. Bernard tiếp rằng, vì
đã rõ cô gái là ai, nên đêm nay không cần tra hỏi gì. Cô sẽ đợi đem ra xét xử
trước khi bị thiêu như một phù thủy. Và nếu là phù thủy, cô sẽ chẳng dễ dàng chịu
khai đâu. Nhưng một tu sĩ thì có thể sẽ ăn năn, cung khai sự thật và tố cáo những
tên đồng lõa.

Cả hai bị lôi đi, một người im lặng
và đập phá như điên cuồng, người kia khóc nức nở, vừa đá vừa la như một con thú
sắp bị thọc tiết. Nhưng cả Bernard, bọn cung thủ, lẫn tôi đều không hiểu được
tiếng địa phương của cô gái. Nàng la thét mà như một người câm. Có những từ mạnh
mẽ gây xúc động, những từ khác khiến chúng tôi càng hoang mang hơn, trong đó có
những từ tục tằn của giới bình dân, những người chưa được Chúa ban cho ơn huệ
thể hiện được mình bằng ngôn ngữ chung của trí thức và quyền lực.

Một lần nữa, tôi dợm bước theo
nàng, một lần nữa thầy William nghiêm mặt giữ tôi lại. – Đứng yên, thằng ngốc.
Cô gái bị bắt rồi, và sẽ bị thiêu sống.

Khi tôi kinh hoàng theo dõi cảnh
tượng, mắt nhìn nàng mà lòng tràn ngập những suy nghĩ mâu thuẫn nhau, tôi cảm
thấy ai đó chạm vào vai mình, không hiểu tại sao ngay trước khi quay lại, tôi
đã biết rõ đó chính là Ubertino. Cha hỏi:

- Con đang nhìn mụ phù thủy ấy phải
không?

Tôi biết Cha không hay gì về chuyện
của tôi. Với sự am tường đáng sợ các đam mê của con người, Cha hỏi chỉ vì đã bắt
gặp trong ánh nhìn của tôi một sự căng thẳng lạ thường.

Tôi chối: - Không, con không nhìn
cô ấy… đúng ra có lẽ con nhìn cô ây, nhưng cô ấy không phải là phù thủy… Chúng
ta biết mà: Có lẽ cô ấy vô tội…

- Con nhìn cô gái ấy vì cô ta đẹp.
Cô gái đẹp, phải không? – Cha siết cánh tay tôi, hỏi giọng vô cùng ấm áp. – Nếu
con nhìn vì cô ấy đẹp, lòng thấy chao đảo, nhìn mà thấy lòng thèm muốn thì chỉ
việc đó thôi cũng biến cô ta thành phù thủy rồi. Hãy cảnh giác, con ạ… Vẻ đẹp của
thân thể chỉ ở ngoài da thôi. Nếu đàn ông có thể nhìn thấy cái gì ở dưới lớp da
đó, như linh miêu xứ Boeotia[2], thì họ sẽ rùng mình khi thấy đàn bà. Tất cả vẻ
yêu kiều đó chỉ gồm có máu mủ, thể dịch và mật đắng. Nếu con nghĩ đến những gì ẩn
dưới lỗ mũi, trong cổ họng và dạ dày thì sẽ thấy chỉ toàn chất hôi thối. Nếu
con thấy tởm lợm khi chạm tay vào mủ hay phân thì tại sao lại khao khát muốn ôm
cái bao đầy phân đó?

[2] Một miền đất Hy lạp cổ xưa, tây bắc Attica, thủ đô: Thebes

Tôi thấy lợm giọng, không muốn
nghe gì nữa. Thầy tôi cũng đã nghe, liền đến cứu tôi. Thầy đến gần Ubertino, cộc
cằn nắm lấy cánh tay Cha và giằng tôi ra.

- Đủ rồi, Ubertino. Cô gái ấy chốc
nữa đây sẽ bị hành hình, rồi đưa lên giàn hỏa. Cô ta sẽ hóa thành thứ đúng như
cha nói: máu, mủ, thể dịch và mật đắng. Nhưng những người như chúng ta sẽ là kẻ
đào từ dưới làn da đó cái mà Chúa muốn che chở và được làn da kia tô điểm. Khi
nó biến thành vật chất nguyên sơ thì Cha cũng chẳng tốt đẹp gì hơn cô ta đâu.
Hãy để thằng bé được yên.

Ubertino bàng hoàng, thầm thì:

- Có lẽ ta đã phạm tội. Ta chắc đã phạm tội rồi. Một người phạm tội
có thể làm gì khác?

Bây giờ mọi người đang quay vào bên trong, bàn bạc về sự kiện vừa qua. Thầy
William nán lại một lúc với cha Michael và các tu sĩ dòng Khất thực khác, họ hỏi
thầy nghĩ gì.

- Trong đầu Bernard bây giờ đang hình thành một lập luận, tuy còn lờ mờ.
Trong tu viện, có những phù thủy hoạt động, đang tiến hành những việc giống như
những việc làm trước đây nhằm chống giáo hoàng tại Avignon. Đương nhiên đây
không phải là chứng cớ, và trước tiên, nó sẽ không thể dùng để phá rối cuộc họp
ngày mai. Đêm nay, Bernard sẽ cố moi từ tu sĩ khốn khổ đáng thương đó vài điều
mấu chốt khác, mà tôi chắc chắn hắn sẽ không dùng ngay sáng mai đâu. Hắn sẽ để
dành đó. Sau này hắn sẽ dùng nó để đảo lộn tiến trình của cuộc tranh luận, nếu
chúng chuyển hướng bất lợi cho hắn.

Cha Michael hỏi: - Hắn có thể ép tu sĩ đó nói điều gì đó và dùng nó chống lại
chúng ta không?

Thầy William do dự nói: - Hi vọng
là không.

Tôi biết, nếu Salvatore khai với
Bernard những gì đã kể cho chúng tôi về quá khứ của hắn và quản hầm, nếu hắn tiết
lộ điều gì về quan hệ với Ubertino, dù chỉ một thoáng thôi, thì sẽ gây ra một
tình cảnh hết sức bối rối.

Thầy William điềm đạm nói: - Dầu
sao, hãy đợi xem chuyện gì sẽ xảy ra. Về việc đó, Cha Michael à, mọi thứ đã được
quyết định trước rồi. Nhưng Cha muốn thử mà.

Cha Michael nói: - Cha muốn, và
Chúa sẽ giúp Cha. Cầu thánh Francis giúp tất cả chúng con.

- Amen, - mọi người đáp lại.

- Nhưng điều đó không nhất thiết
xảy ra, - thầy William nhận xét hơi bất kính, - Thánh Francis có thể đang ở đâu
đó, đợi đến ngày phán xét mà không giáp mặt với Thượng đế.

- Nguyền rủa tên dị giáo John! –
Tôi nghe thầy Jerome lầu bầu khi mọi người về phòng nghỉ. – Nếu hắn cướp đi sự
giúp đỡ của thánh thần, thì những kẻ tội lỗi đáng thương như chúng ta sẽ ra
sao?