Chương I

NGƯỜI CHA TỐT LÀ NGƯỜI THẦY TỐT CỦA CON

Phần
1: “Người thầy vỡ lòng” đạt tiêu chuẩn của con

“Giáo
dục vỡ lòng” thể hiện tấm lòng của cha mẹ với con cái có tầm quan trọng to lớn trong
cuộc đời con

“Dạy
con biết đi, dạy con biết nói” là trách nhiệm chung của tất cả các bậc làm cha mẹ
với con cái. Dường như với mỗi người, cha mẹ chính là người thầy vỡ lòng dạy con
biết đi, biết nói, biết sống và biết làm người.

Lần
đầu tiên con bị ngã, là cha mẹ nói với con khi ngã con phải tự mình đứng dậy; lần
đầu tiên con khóc, là cha mẹ nói với con khóc chính là tình cảm chân thành từ nội
tâm của mình, chỉ có điều con phải học cách khống chế tình cảm ấy; lần đầu tiên
con cười, là cha mẹ cho con biết cuộc sống có rất nhiều ý nghĩa; lần đầu tiên con
gục ngã, là cha mẹ cho con học cách kiên cường đối mặt với khó khăn.

Gia
đình là trường học, là nơi diễn ra tiết học đầu tiên của mỗi người sau khi lọt lòng
mẹ; cha mẹ là những người thầy đầu tiên của con. Đây là hai điều “đầu tiên” mà không
có bất cứ thứ gì có thể thay thế được. Cổ ngữ có câu: “Khổng Tử gia nhi bất tri
mạ, Tăng Tử gia nhi bất tri nộ, sở dĩ nhiên giả, sinh nhi thiện giáo dã”(*). Cho
nên sự giáo dục của cha với con là giáo dục sớm, mang tính khai sáng.

(*) Tạm dịch: Con của Khổng Tử không biết mắng chửi, con của
Tăng Tử không biết nóng giận, điều này là do giáo dục mà nên.

Theo
năm tháng, trẻ lớn lên, dần dần được tiếp xúc với những sự vật, con người ngoài
xã hội, tiếp xúc với những điều chân thiện mĩ và cả những điều xấu xa. Người lớn
chúng ta không thể nào ngăn cản được điều đó, bởi hàng ngày tivi, internet đều cũng
không ngừng phản ánh hiện thực xã hội ở các góc độ khác nhau. Sự ảnh hưởng này vừa
có mặt tốt lại vừa có mặt xấu. Đặc biệt là đối với trẻ mầm non bởi trẻ ở độ tuổi
này không có khả năng phân biệt phải trái đúng sai, nhưng trẻ lại có năng lực cảm
thụ nhạy bén hơn người lớn.

Trong
cuộc sống hàng ngày, nếu như các bậc phụ huynh có thể dựa vào đặc điểm trên của
trẻ, tận dụng những việc nhỏ nhất trong cuộc sống hàng ngày để giúp trẻ nhận biết,
phân biệt những việc phải trái đúng sai, để trẻ tỏ tường được thế nào là chân thiện
mĩ, thế nào là tà ác xấu xa, thì mới có thể giúp trẻ bồi dưỡng tính cách đứng về
lẽ phải, từ đó ngăn chặn việc tâm hồn trẻ bị xói mòn bởi những thứ phản giáo dục.

Từ
3 đến 6 tuổi thường được gọi là giai đoạn trước tuổi đến trường, cũng chính là giai
đoạn giáo dục sớm mà mọi người thường nói. Đây là thời kì quan trọng trong sự phát
triển tâm sinh lí của trẻ. Tục ngữ có câu: “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”.
Giai đoạn mầm non là giai đoạn khởi đầu hun đúc nhân cách một con người, rất nhiều
năng lực cơ bản của con người hình thành trong giai đoạn này như năng lực biểu đạt
ngôn ngữ, các động tác cơ bản, một số thói quen trong cuộc sống và tính cách cũng
dần được hình thành trong giai đoạn này. Nhà tâm lí học người Mỹ Benjamin Bloom(**)
cho rằng, sự phát triển năng lực trí tuệ của một con người nếu như đến 17 tuổi được
tính là 100%, thì giai đoạn trẻ được 4 tuổi sẽ đạt 50%, giai đoạn từ 4 đến 8 tuổi
tăng thêm 30%, giai đoạn từ 8 đến 17 tuổi chỉ tăng thêm 20%. Có thể thấy giai đoạn
trước 5 tuổi là thời kì trẻ phát triển trí tuệ nhanh nhất, cũng là thời kì tốt nhất
để tiến hành giáo dục bồi dưỡng trí tuệ của trẻ. Việc các bậc phụ huynh tiến hành
phương pháp giáo dục gia đình trong giai đoạn này là điểm mấu chốt trong sự phát
triển trí tuệ sớm của trẻ.

(**) Benjamin Bloom (1913-1999): nhà tâm lí học, nhà giáo
dục học, giáo sư tiến sĩ về giáo dục học tại trường Đại học Chicago, đồng thời là
chủ tịch Hiệp hội nghiên cứu giáo dục Mỹ.

Từ
cổ chí kim, rất nhiều hiền tài đã nhận sự giáo dục bài bản của gia đình trong thời
kì ấu thơ, đây là một yếu tố quan trọng giúp họ thành công sau này. Ví dụ như sự
thành công của Goethe(*) chính là nhờ có sự giáo dục sớm của gia đình. Khi Goethe
2, 3 tuổi, cha của ông đã đưa ông đi dã ngoại, quan sát tự nhiên, bồi dưỡng khả
năng quan sát của ông. Khi Goethe 3, 4 tuổi, cha ông dạy ông hát, đọc ca dao, kể
cho ông nghe những câu chuyện thiếu nhi, đồng thời để ông kể chuyện trước mặt mọi
người, nhằm bồi dưỡng khả năng biểu đạt của ông. Những hình thức giáo dục có ý thức
như vậy, khiến Goethe từ nhỏ đã ham học hỏi và tìm tòi. Lúc 8 tuổi, Goethe đã có
thể đọc được các loại sách viết bằng tiếng Đức, Nga, Anh, Ý, La tinh và Hi Lạp;
14 tuổi, ông có thể viết kịch; 25 tuổi chỉ trong vòng một tháng ông đã cho ra đời
cuốn tiểu thuyết dưới dạng thư nổi tiếng Nỗi đau của chàng Werther(**).

(*) Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), được coi là một
trong những vĩ nhân của nền văn chương thế giới. Ông là một nhà thơ, nhà viết kịch,
tiểu thuyết gia, nhà văn, nhà khoa học, họa sĩ của Đức.

(**) Nỗi đau của chàng Werther (tiếng Đức: Die Leiden des
jungen Werther) ra đời trong năm 1774 và được tái bản lần 2 vào năm 1787. Được đánh
giá là tác phẩm đầu tiên của thế kỷ XVIII tạo được tiếng vang mạnh mẽ dội đến các
nước xung quanh, nhất là trong phong trào lãng mạn tại Pháp, Ý và Anh (Lược sử văn
học Đức). Ở Việt Nam, tác phẩm này được dịch giả Quang Chiến chuyển ngữ, GS Hoàng
Trinh viết lời giới thiệu, Nxb Văn học in lần đầu năm 1982.

Nếu
trong thời kì ấu thơ, không nhận được sự giáo dục tốt từ gia đình, thì sự phát triển
trí tuệ của trẻ cũng sẽ bị ảnh hưởng không nhỏ. Ví dụ như trường hợp của Kamala
- “em bé sói” ở Ấn Độ, được sói nuôi từ nhỏ. Khi được phát hiện thì cô bé đã 8 tuổi,
cô bé có những thói quen sinh hoạt giống với sói như đi bằng bốn chân, ăn thịt sống,
ban ngày sống chui lủi, ban đêm mới hoạt động. Phải mất 2 năm tập luyện, cô bé mới
có thể đứng dậy, thêm 6 năm nữa để biết đi, trong vòng 4 năm, cô bé chỉ học được
bốn từ đơn giản. Khi được 17 tuổi, khả năng phát triển về trí lực của cô bé chỉ
bằng trình độ của một đứa trẻ 3 tuổi bình thường.

Theo
như tờ Phụ nữ Trung Quốc, một người công nhân họ Mã ở thành phố Nam Kinh tỉnh Giang
Tô, Trung Quốc do thần kinh không bình thường, luôn sợ con bị hãm hại, nên đã nhốt
ba đứa con gái của mình ở trong nhà từ nhỏ, không cho chúng tiếp xúc với thế giới
bên ngoài, mười mấy năm sau những đứa trẻ này có năng lực trí tuệ thấp, phản ứng
chậm chạp; gần như bị ngu đần.

Từ
những ví dụ trên, chúng ta thấy rằng không thể coi thường tác dụng của việc giáo
dục vỡ lòng trong giai đoạn đầu đối với trẻ.

Nhưng
việc giáo dục vỡ lòng không phải cứ thực hiện càng sớm càng tốt, mà đây là một quá
trình khoa học. Quá sớm hoặc quá muộn đều bất lợi đối với việc phát triển trí tuệ
và ý thức tư duy của trẻ. Cũng giống như câu chuyện ngụ ngôn “Thúc lúa lớn nhanh”(*),
nếu như các bậc phụ huynh tiến hành giáo dục quá sớm lúc mà sự phát triển về tâm
lí và trí tuệ của trẻ vẫn chưa tới tầm, thì trẻ sẽ không thể tiếp thu được, dẫn
tới việc giáo dục không có hiệu quả, còn khiến trẻ có cảm giác chán nản, sợ hãi
đối với việc học, để lại hậu quả khó lường về sau. Không ít phụ huynh muốn con mình
có một sự khởi đầu sớm, hi vọng trong giai đoạn mẫu giáo con có thể biết đọc biết
viết và biết làm toán nên đã cho trẻ học chữ, học toán trước. Điều này thực ra đã
tạo áp lực cho trẻ quá sớm, thậm chí khiến trẻ chán ghét việc học.

(*) Đây là câu chuyện ngụ ngôn kể về một người đời Tống, vì
muốn lúa của mình lớn nhanh nên đã nhổ nó lên, khiến lúa bị chết hết. Về sau câu
chuyện này được đem ra để ám chỉ hành động nóng vội đốt cháy giai đoạn, không tuân
thủ theo trình tự thời gian, dễ dẫn đến thất bại.

Giáo
dục vỡ lòng, đặc biệt là sự dạy dỗ của cha đối với con có thể tiến hành ở khắp nơi.

Tôi đã từng đọc một câu chuyện như sau:

Trên một đoạn đường đông đúc, xe cộ
đi lại như mắc cửi, ở một ngã tư bị tắc đường, một tài xế taxi đã chỉ vào một tòa
nhà và nói: “Con trai, con nhìn xem! Đây là bệnh viện Nam Sơn, nơi con đã chào đời”.
Đứa con trai mới 2,3 tuổi ngồi bên cạnh, ngạc nhiên hỏi: “Bệnh viện Nam Sơn?”. “Ừ,
đúng rồi con đến với thế giới từ chính nơi này”. “ Thế giới?”. “Ồ, con vẫn còn nhỏ,
sau này lớn lên, cha sẽ kể cho con...”.

Bất cứ ở đâu trên đường, trên xe hay
trên thuyền... cha mẹ đều có thể dạy con. Điều đặc biệt của người cha này là ở chỗ,
ông là một tài xế taxi. Trong lúc chờ đợi khi bị bị tắc đường, người cha đã tiến
hành sự giáo dục đối với con. Không phải chỉ những người có tiền của, có học vị
mới chú trọng vào việc dạy dỗ con cái, mà hầu hết các bậc cha mẹ đều đang âm thầm
dành từng phần nhỏ cho con, hành động tích tiểu thành đại này đã dần tạo nên một
con đường trưởng thành vững chắc trong mỗi bước con đi. Hi vọng khi lớn lên, đứa
trẻ - con người tài xế taxi đó vẫn còn nhớ cái tên mà người cha nhắc đến trong buổi
chiều ấm áp đó. Bởi có thể tiếp nhận sự cống hiến nhỏ nhoi này của người cha đối
với đứa trẻ ấy là một điều vô cùng hạnh phúc.

Sự dạy dỗ của cha mẹ đối với trẻ dù
được tiến hành trong thời gian nào, dưới hình thức nào có ý thức hay vô ý thức,
có kế hoạch hay không có kế hoạch, tự giác hay không tự giác; thì mọi ngôn từ, cử
chỉ và hành động của cha mẹ đều ảnh hưởng đến thói quen sống, hành vi đạo đức cũng
như cử chỉ lời nói của trẻ. Không chỉ vậy, tác dụng ngầm của sự giáo dục này là
rất lớn, theo suốt cuộc đời của con người, có thể nói sống đến già học đến già,
cho nên Đông Tử mới gọi các bậc cha mẹ là “người thầy suốt đời” của con.

Kiến nghị của Đông Tử dành cho những
người cha

1. “Người thầy vỡ lòng” phải có tính
quyền uy

Tính quyền uy là sự thể hiện quyền lực
và uy lực đối với trẻ. Sự tồn tại của gia đình dựa trên quan hệ huyết thống, quan
hệ nuôi dưỡng, quan hệ tình cảm giữa cha mẹ và con cái. Trên cả phương diện luân
lí đạo đức và đời sống vật chất, con cái đều phải dựa dẫm nhiều vào cha mẹ; thêm
vào đó là tính thống nhất về lợi ích cơ bản của các thành viên trong gia đình; tất
cả những điều này đã quyết định sự kìm hãm của cha mẹ đối với con cái, cho nên hình
thức giáo dục này dễ khiến con cái tiếp nhận và phục tùng sự dạy dỗ của cha mẹ.
Cha mẹ biết sử dụng hợp lí điều này sẽ rất có lợi đến việc hình thành những phẩm
chất đạo đức, những thói quen hành vi sống tốt của trẻ, đặc biệt là trong giai đoạn
trẻ vẫn còn nhỏ. Trong quá trình chơi với các bạn, khi xuất hiện tranh chấp, trẻ
thường dùng những lời nói của cha mẹ để chứng minh tính hợp lí trong hành vi lời
nói của mình, ví dụ chúng rất thích nói “Cha tớ nói vậy” hoặc “Mẹ tớ làm thế”…

Trong những năm tháng ấu thơ của trẻ,
người cha đóng hai vai trò rất quan trọng, vừa là người đảm bảo cuộc sống vật chất
đầy đủ cho con, vừa là người hướng dẫn khai sáng cho cuộc đời của con. Hiệu quả
của việc giáo dục của người cha phụ thuộc vào mức độ quyền uy mà người cha thiết
lập. Sự thiết lập này nhất nhất phải được xây dựng trên cơ sở tôn trọng nhân cách
trẻ, chứ không phải theo chế độ phong kiến cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Người cha
sáng suốt là người không chỉ hiểu rõ tầm quan trọng của sự thiết lập tính quyền
uy, mà còn hiểu được rằng quyền uy không phải dựa vào sự ép buộc, cưỡng chế hay
là sự phán đoán chủ quan, mà phải kết hợp khéo léo giữa các phương pháp vừa cứng
rắn lại vừa mềm mỏng.

2. “Người thầy vỡ lòng” phải có tính
cảm hóa

Tính tự nhiên và tính chặt chẽ trong
mối quan hệ huyết thống giữa cha mẹ và con cái khiến những tình cảm buồn vui của
cha mẹ có ảnh hưởng đến tâm trạng của trẻ, và ngay cả trẻ nhỏ cũng bị ảnh hưởng.
Con cái có thể hiểu thấu những việc làm của cha mẹ thông qua sợi dây tình cảm. Cách
giải quyết các vấn đề và các mối quan hệ phát sinh ở xung quanh của con cái cũng
rất dễ chịu sự ảnh hưởng từ cách giải quyết của cha mẹ. Nếu cha mẹ nóng nảy, thiếu
lí trí, luôn lấy tình cảm để giải quyết sự việc, trước một sự việc phát sinh đột
ngột vì sợ hãi bất an mà trở tay không kịp thì cũng có thể ảnh hưởng không tốt đến
con cái. Trong những tình huống như thế, nếu người cha bình tĩnh xử lí, thì sau
này khi gặp sự cố người con đó cũng sẽ bĩnh tĩnh giải quyết. Như vậy mới có thể
phát huy tác dụng tích cực đối với việc xây dựng phẩm chất tâm lí cho trẻ.

3. “Người thầy vỡ lòng” phải có tính
kịp thời trong việc giáo dục trẻ

Quá trình giáo dục vỡ lòng của cha mẹ
với trẻ là hành vi giáo dục cá biệt, so với giáo dục ở trường học, nó phải mang
tính kịp thời hơn. Cha mẹ là người nắm rõ mọi thứ của con trẻ, khi con có chút thay
đổi dù là một ánh mắt hay một nụ cười, cha mẹ đều có thể nhận biết. Vì thế, cha
mẹ có thể thông qua hành vi cử chỉ của trẻ để kịp thời nắm bắt trạng thái tâm lí
của con, phát hiện vấn đề, không để vấn đề đi quá xa, kịp thời giáo dục dạy bảo,
tiêu diệt triệt để những thói quen xấu của trẻ ngay trong thời kì trứng nước.

Trong bộ phim Awara(*) của Ấn Độ có
một câu châm ngôn kinh điển là: “Con trai của kẻ trộm chưa chắc sẽ là kẻ trộm, con
trai của quan tòa chưa chắc sẽ là quan tòa”. Cho nên bạn là ai không quan trọng,
quan trọng là bạn sẽ để con mình trở thành người như thế nào. Rất nhiều người quyền
cao chức trọng, có địa vị trong xã hội đều do những người cha người mẹ hết sức bình
thường dạy dỗ mà nên.

(*)Awara
hay Người lưu lạc: Tác phẩm điện ảnh nổi tiếng phản ánh hiện thực xã hội đen tối
của tầng lớp thượng lưu Ấn Độ, đồng thời ca ngợi chủ nghĩa nhân đạo và tình yêu
trong sáng. Năm 1953, bộ phim đã giành được giải thưởng tại Liên hoan phim Quốc
tế Cannes.

Cuộc sống chính là giáo dục, giáo dục
ẩn chứa trong cả những điều nhỏ nhất, giáo dục vỡ lòng cũng vậy. Chỉ có “người thầy
vỡ lòng” đạt tiêu chuẩn mới có thể giáo dục nên những đứa trẻ ưu tú.

Phần 2: Cùng trẻ làm những việc trẻ
thích

Hãy để trẻ làm những việc trẻ thích.
Việc cha mẹ thay con làm tất cả mọi việc là một trong những nguyên nhân chính hình
thành tính cách nhu nhược dựa dẫm của trẻ.

Được làm những việc mình thích sẽ khiến
bản thân mình cảm thấy vui. Trẻ được làm những việc mà chúng thích đương nhiên chúng
cũng cảm thấy vui.

Hãy để trẻ khám phá thế giới tự nhiên
tươi đẹp.

Thế giới tự nhiên tươi đẹp và thần kì
ẩn chứa vô vàn tri thức, có thể nói trên thế giới không có người thầy nào tốt hơn
thế giới tự nhiên. Chúng ta không nên tách rời trẻ khỏi nó. Cuối tuần, cha mẹ có
thể cho trẻ đi khám phá thiên nhiên. Khi trẻ hòa mình vào thế giới tự nhiên, trẻ
cảm nhận được sự thần kì huyền diệu trong đó, khả năng quan sát của trẻ sẽ ngày
càng nhạy bén, sức tưởng tượng của trẻ sẽ ngày càng phong phú, nhận thức của trẻ
về các loài sinh vật ngày càng tinh tế, hơn nữa có thể nâng cao năng lực thưởng
thức cái đẹp của trẻ.

Không chỉ như vậy, thế giới tự nhiên
tươi đẹp cũng để lại cho trẻ những ấn tượng và kí ức tốt đẹp, đây có thể coi là
của cải quý giá không thể cân đong đo đếm được. Trong cuốn sách Chơi qua tiểu học(*),
con gái Phạm Khương Quốc Nhất (Y Y) của tôi đã miêu tả cảm giác “vui bất tận” của
một ngày làm ngư ông, đi hái táo, ngồi trên xe điện đi dã ngoại... Những kí ức này
sẽ theo con đi suốt cuộc đời.

(*)
Chơi qua tiểu học là cuốn sách của tác giả Phạm Khương Quốc Nhất - con gái của Đông
Tử, được xuất bản vào năm 2006, tại Nhà xuất bản Trẻ em Hồ Nam.

Kiến nghị của Đông Tử dành cho những
người cha

1. Làm thỏa mãn cảm giác vui vẻ và cảm
giác có thu hoạch của trẻ

Thời thơ ấu có rất nhiều sắc màu, niềm
vui và tiếng cười luôn ngập tràn trong cuộc sống của trẻ.

Chỉ cần để ý, chúng ta sẽ phát hiện
ra những thứ mà trẻ đặc biệt quan tâm qua hành vi ngôn ngữ của trẻ. Khi trẻ đi bộ
bên ngoài, trẻ sẽ đếm những viên gạch dưới chân và đi từng bước theo từng viên gạch,
sau đó đếm loạn lên, cuối cùng cười phá lên rồi bắt đầu đếm lại. Trẻ cũng sẽ cảm
thấy thú vị khi xiêu vẹo bước theo chiếc bánh xe màu lăn đi lăn lại. Có thể đối
với người lớn đây là những việc vô vị, nhưng khi nhìn thấy nụ cười trên khuôn mặt
rạng rỡ của trẻ, chúng ta sẽ hiểu trẻ đang rất vui vẻ.

Có khi ngồi trên thảm cỏ rộng lớn, trẻ
sẽ rất ngạc nhiên phát hiện ra ở đây có một con sâu rất to. Thế là trẻ sẽ thắc mắc
ở bên dưới thảm cỏ sẽ có cái gì. Trẻ bò trên thảm cỏ, đứa dùng tay, đứa cầm cành
cây, tìm kiếm dưới thảm cỏ: “Ha ha, nhanh lại đây xem, tớ tìm được thứ này này”.
Sau khi cẩn thận lau sạch đám bùn đất bám trên đồ vật thì phát hiện ra hóa ra nó
là một viên đá nhỏ. Trong chốc lát có thể chúng sẽ nản lòng. “Không sao, mình tìm
tiếp”. Sau một thời gian đào bới, lật tung cả rễ cỏ lên để tìm báu vật, chúng thu
được một số chiến lợi phẩm: vài mẩu gỗ xếp hình bị hỏng, mấy cái vỏ ốc sên, còn
có một ít xác chết khô của mấy con sâu nhỏ... Có thể những thứ này thật sự không
có ý nghĩa gì, nhưng trên khuôn mặt trẻ, trong ánh mắt trẻ chúng ta thấy hiện lên
hai chữ “vui vẻ”.

Lợi ích đầu tiên của việc để trẻ làm
những điều trẻ thích đó là thỏa mãn cảm giác vui vẻ và cảm giác có thu hoạch của
trẻ.

2. Chia sẻ niềm vui cùng trẻ

Nhà văn nổi tiếng Chu Tự Thanh(*) từng
nói: “Phải để trẻ tự rèn luyện, không thể bao bọc trẻ giống như gà con suốt ngày
ẩn dưới đôi cánh của mẹ, như vậy cả đời trẻ sẽ không có triển vọng”. Có một số phụ
huynh không cho trẻ làm bất cứ việc gì mà không biết rằng cuộc sống sung sướng,
thoải mái, bình lặng, yên ổn sẽ cướp đi của trẻ cơ hội thể hiện bản thân, cuộc sống
cơm bưng nước rót sẽ làm giảm khả năng sống tự lập của trẻ. Do đó, muốn bồi dưỡng
trẻ thành một người mạnh mẽ, trước hết cha mẹ phải cổ vũ trẻ làm những việc trong
khả năng của mình, để trẻ học cách sống tự lập, cách rèn luyện bản thân.

(*)
Chu Tự Thanh (1898-1948) tên thật là Tự Hoa, hiệu Thu Thực, sau cải tên thành Tự
Thanh, tự Bội Huyền. Ông là tác giả nổi tiếng thành danh ở thể loại tản văn, thơ
với phong cách nghệ thuật độc đáo.

Y Y ngay từ lúc 5 tuổi đã thường xuyên
chủ động giúp mẹ làm việc nhà trong đó công việc nổi bật nhất là nấu cơm. Nghe chúng
tôi kể, ngay từ tấm bé chúng tôi đã biết nấu cơm rồi, Y Y liền rất hào hứng muốn
thử nấu cơm, con nài nỉ mấy lần nhưng tôi không đồng ý bởi xét đến vấn đề an toàn
khi sử dụng gas, tôi không an tâm. Nhưng con vẫn giúp chúng tôi những việc như nhặt
rau, rửa rau. Nhiều khi tôi đang bận bịu trong bếp, con chạy vào, nói: “Cha ơi,
cho con làm trợ thủ của cha nhé!”. Sau đó, Y Y không cam tâm chỉ làm ”trợ thủ”,
con muốn tự mình vào bếp nấu một lần. Qua lần sinh nhật con tròn 8 tuổi không lâu,
dưới sự hướng dẫn của tôi, Y Y lần đầu tiên làm đầu bếp nhưng đáng tiếc chân tay
vụng về, làm món trứng sốt cà chua không thể ăn nổi.

Sau đó không lâu, Y Y học cách làm bánh
mật ong dạy trên truyền hình, thế là thêm một lần nữa lại “vào trận chiến” dưới
sự giám sát của mẹ. Theo lời dặn dò của Y Y, vợ tôi chuẩn bị cho con đầy đủ các
nguyên liệu như bột mì, đường, sữa, trứng, mật ong, dầu thực vật... Thế là Y Y bắt
đầu “công trình” của mình. Đầu tiên con cho nước vào bột mì nguấy đều lên, tiếp
đó lại cho đường, trứng, sữa, mật ong vào nhào cùng. Sau đó để cục bột mì đã nhào
được lên thớt, chia thành các miếng nhỏ, nặn thành những miếng bánh mỏng đều nhau.
Y Y đặt nồi lên bếp, bật bếp, đợi nồi nóng, cẩn thận đổ dầu vào nồi rồi cho bánh
vào nồi. Khi dầu đã nóng, Y Y hốt hoảng nhìn. “Không được rồi, hỏng rồi”. Con vừa
nói vừa vội vàng lật bánh. Tay con không cẩn thận cọ vào nồi, đau quá! Con giơ tay
lên thổi, có vẻ đau lắm nhưng nhất định không cho mẹ xem, mà vẫn tiếp tục làm món
bánh của mình.

Trong chốc lát, trong nồi tỏa ra hương
thơm, cả hai mặt của bánh đã được rán vàng, có thể gắp ra. Y Y tắt bếp cẩn thận
rồi dùng thìa xúc bánh vào đĩa, bê đến bàn ăn. Khi con nói “Cả nhà ăn cơm thôi”,
nhìn con như một anh hùng. Cả nhà tôi hạnh phúc thưởng thức món ăn của con.

3. Cho trẻ sự tự do về tâm hồn

Tuổi thơ tôi mặc dù vật chất nghèo nàn
thiếu thốn, nhưng tâm hồn tôi rất phóng túng tự do, tôi lớn lên mà không có bất
kì gánh nặng và sự gò bó nào. Bởi thời đó không có áp lực học tập, không có những
bài tập chờ đợi, không có sự kì vọng lớn lao của cha mẹ và thầy cô; tôi có thể tự
do đi khám phá thiên nhiên, nặn đất, đuổi bướm hái hoa, thoải mái cùng anh chị em
bạn bè chơi những trò chơi mà mình thích như bịt mắt bắt dê, cảnh sát bắt kẻ trộm...
Khác với trẻ em hiện nay, vừa tan học là cắm đầu vào làm bài tập, tôi có thể chạy
nhảy ở ngoài đồng đến tối mới về nhà; tôi có thể thỏa thích nhào lộn trên bãi đất,
mà không bị cha mẹ giám sát suốt ngày, lo con làm bẩn quần áo do va vào cái này
vấp vào cái kia; tôi có thể cả ngày đi theo đoàn kịch về thôn biểu diễn, mà không
bị cha mẹ thúc đi học thêm lớp này lớp kia…

Sống trong những ngôi nhà như cái lồng
chim giữa khu đô thị cao ốc hiện đại, nhu cầu hoạt động ngoài trời của con người
càng ngày càng yếu, hoạt động ngoài trời của các trẻ dần bị coi thường, thậm chí
bị hạn chế. Ngày nay, cảnh chiều chiều những đám trẻ cùng nhau chơi nhảy dây, ném
cầu như trước đây ngày càng khó gặp.

Ngoài nguyên nhân khách quan là kiến
trúc đô thị ngày càng chật hẹp, không gian chơi của trẻ bị mất đi, nguyên nhân chủ
yếu của việc trẻ mất quyền được hoạt động ngoài trời xuất phát từ tư tưởng của cha
mẹ. Hiện nay mỗi gia đình chỉ có một con, cha mẹ giữ con khư khư cả ngày bên mình,
cho con ra ngoài chơi thì sợ có vấn đề xảy ra với con. Cha mẹ nghĩ con ra ngoài
chơi rất mệt, lại thêm bụi bẩn… nên cho rằng để con ở trong nhà là an toàn nhất,
cha mẹ cũng yên tâm nhất.

4. Cho trẻ niềm vui thuộc về mình

Để trả lại cho con niềm vui vốn thuộc
về con, tôi luôn để Y Y chơi thoải mái các trò chơi mà con thích, đương nhiên các
trò chơi này đều phải đảm bảo tính an toàn. Tôi luôn kiên trì một quan điểm: Trong
quá trình trẻ trưởng thành, vui chơi là một phần không thể thiếu. Cho nên, không
chỉ để trẻ vui chơi thoải mái, mà còn để trẻ chơi cả ở nhà và thế giới bên ngoài
rộng lớn.