Nhà Khổ Hạnh và Gã Lang Thang - Chương 18 (Phần 2)

Đan Thanh không mong gì hơn. Kế bên cổng vào sân chàng đã làm được một
cái chái trống thích hợp để mở xưởng. Chàng đặt thợ mộc làm một
bản vẽ và các dụng cụ khác, tất cả được thực hiện theo họa đồ do
chàng vẽ lấy. Chàng lập một danh sách vật liệu mà bác lái xe hàng
cho tu viện phải chở về từ các thành phố chung quanh, một danh sách
khá dài. Chàng xem xét tất cả thước gỗ đã đốn xuống trong xưởng
mộc hoặc vào tận trong rừng, chọn lựa nhiều mẫu và mang về chất
đống trên đám cỏ phía sau xưởng, nơi chàng phơi gỗ dưới mái che do
chính tay chàng cất lên. Chàng cũng làm việc nhiều với bác thợ rèn,
cùng đứa con của bác, một cậu thanh niên mơ mộng, đã chiếm được cảm
tình của chàng. Họ làm việc bên nhau nửa ngày trời trong lò rèn,
cạnh cái đe, máng nước lạnh và phiến đá mài. Họ rèn tất cả lưỡi
dao cong và thẳng, dao khắc, lưỡi khoan, lưỡi bào cần thiết cho việc
đẽo gỗ. Con của bác thợ rèn, cậu Bảo Ân, một cậu thiếu niên trạc hai
mươi, đã trở thành bạn của Đan Thanh. Cậu ta giúp chàng mọi việc,
luôn luôn vui vẻ vì thích việc và tò mò . Đan Than hứa sẽ dạy cậu ta
đàn, môn cậu rất ham thích, và chàng cũng cho phép cậu thử điêu
khắc. Nhiều lúc ở tu viện, Đan Thanh cảm thấy vô dụng và chán nản
khi giáp mặt Huyền Minh, chàng có thể khỏa lấp phần nào khi có Bảo
Ản bên cạnh. Bảo Ân thương chàng một cách rụt rè và ngưỡng mộ chàng
vô hạn. Cậu ta thường bảo chàng kể chuyện về thầy Không Lộ và thành
phố của vị giám mục. Đôi khi Đan Thanh cũng vui thích kể lại. Rồi
chàng chợt kinh ngạc thấy mình ngồi như một ông già, thuật lại những
chuyến phiêu lưu trong quá khứ, trong khi đời sống thực sự của chàng
chỉ mới bắt đầu từ bây giờ.

Gần đây chàng đã biến đổi rõ rệt và già hẳn so với tuổi đời, nhưng
không ai nhận ra, không ai biết chàng thuở trước. Những khó nhọc suốt
đoạn đời lang thang; vô định đã làm hao mòn hết sức lực chàng, bệnh
dịch khủng khiếp rồi cuối cùng bị giam cầm trong lâu đài của viên Bá
tước, và đêm hãi hùng dưới hầm tối đã lay chuyển con người chàng
tận cội rễ. Những kinh nghiệm trên đã để lại nhiều dấu vết: tóc đã
hoa râm, râu đã mất màu vàng óng, nếp nhăn đã hằn trên mặt với những
đêm thao thức. Hứng khởi và tò mò không còn nữa thay vào là cơn mệt
mỏi ăn sâu vào tận tâm hồn. Tình cảm khô cạn vì chàng đã sống quá
sung mãn, thừa mứa.

Trong khoảng thời gian chuẩn bị công việc, hoặc chuyện vãn với Bảo Ân
cùng làm việc với bác thợ rèn, thợ mộc chàng trở nên hăng hái, lấy
lại tuổi trẻ, mọi người đều ngưỡng mộ và yêu mến chàng; nhưng vào
những lúc khác, chàng đã ngồi hằng giờ, dã dượi, khẽ mỉm cười và
mơ mộng, lòng hờ hửng và lãnh đạm, buông trôi tất cả.

Vấn đề rất quan trọng đối với chàng là bắt đầu công việc như thế
nào. Việc đầu tiên mà chàng muốn làm tại đây và cũng để trả ơn
lòng đối đãi của tu viện trưởng, không phải là một tác phẩm tầm
thường mà ai cũng có thể đặt được vào bất cứ vị trí nào để thỏa
mãn tính hiếu kỳ của người đời. Công trình của chàng phải thầm
nhập mật thiết vào cuộc sống của tu viện cùng với những nghệ phẩm
có đã có và phải hài hòa với tổng thể kiến trúc cũ. Chàng muốn
xây một bệ thờ hoặc một giảng đài nhưng không cần thiết và cũng
không có chỗ trống. Chàng nghĩ ra một việc khác. Có một bục cao
trong nhà ăn, nơi mà một sư huynh đọc lại truyện tích các Thánh trong
giờ ăn. Bục cao ấy chưa được trang hoàng. Đan Thanh quyết định điêu
khắc những bậc thang lên cao như một giảng đài với một bức chạm nổi
chung quanh và một số tượng khác để đứng. Chàng giải thích đồ án
này cho tu viện trưởng và được chấp thuận.

Khi
khởi sự công việc, tuyết đã rơi, Giáng sinh đã qua -đời sống của Đan
Thanh bước qua một sắc thái mới. Chàng như đã biến mất khỏi tu viện,
không còn ai trông thấy chàng nữa. Chàng không còn thơ thẩn trong rừng
hoặc bách bộ dưới các vòm cung. Chàng không còn chờ đợi giờ các
học sinh tan học. Chàng dùng bữa trong nhà máy xay. Người chủ máy xay
không phải là người ngày xưa khi chàng còn là học sinh đến thăm
viếng. Và chàng không cho phép ai vào trong xưởng ngoại trừ Bảo Ân,
và có nhiều ngày chính cậu ta cũng chẳng nghe chàng mở miệng.

Đối với công trình thứ nhất này, chàng đã nghĩ ra từ lâu một thiết
kế như sau gồm có hai phần, một biểu thị cho thế gian, một cho lời
của Chúa. Phần bên dưới, chung quanh các bực thang, để biểu thị cho
tạo vật, những hình ảnh thiên nhiên, đời sống bình thường của chư tổ
và các nhà tiên tri. Bên trên khung lan can là hình ảnh bốn vị thánh
tông đồ. Một trong những trứ giả của Phúc âm sẽ có nét mặt của tu
viện trưởng Từ Vân nhân hậu, một người khác là cha Lương, người kế
vị, và pho tượng của thánh Luke sẽ làm hình ảnh thầy Không Lộ trở
nên bất diệt.

Chàng đã gặp nhiều trở ngại lớn hơn chàng đã dự liệu. Và những
trở ngại này đã mang đến nhiều phiền toái, nhưng là những phiền
toái ngọt ngào. Hiện giờ chàng thích thú và đôi khi chàng lại thất
vọng, chàng theo đuổi công việc của chàng như phải đối đầu với một người
đàn bà miễn cưỡng, chàng chiến đấu với khó khăn một cách quả quyết
và mềm dẻo như người đánh cá chiến đấu với con cá trắm to lớn, và
mỗi kháng cự đều gợi cho chàng xúc cảm sâu xa. Chàng đã quên mọi
việc khác. Chàng quên cả tu viện, gần như quên cả Huyền Minh. Huyền
Minh có đến vài lần, nhưng chỉ để xem những bản vẽ.

Rồi
một hôm Huyền Minh đã ngạc nhiên vì Đan Thanh yêu cầu được xưng tội
với chàng.

-Trước đây, tôi không thể quyết định đến xưng tội, Đan Thanh thừa nhận.
Tôi đã cảm thấy quá nhỏ bé, hoàn toàn nhỏ bé trước mặt anh. Bây
giờ tôi cảm thấy lớn mạnh hơn, tôi hiện có công việc của tôi và sẽ
không còn là một tên vô lại. Và kể từ bây giờ, tôi muốn đặt mình
vào khuôn khổ của tu viện.

Bây giờ chàng cảm thấy đồng đẳng với Huyền Minh trong công việc và
không muốn chờ đợi lâu hơn nữa. Những tuần đầu tiên trầm tư tại tu
viện, sự thoải mái của cảnh trở lại mái nhà, những kỷ niệm thuở
hoa niên, và những câu chuyện mà Bảo Ân đã hỏi chàng, tất cả điều
đó mang lại cho chàng một ít say mê.

Huyền Minh đã nhận cho chàng xưng tội kéo dài khoảng hai giờ, không
cần nghi thức. Với gương mặt bất động, tu viện trưởng lắng nghe những
cuộc phiêu lưu thống khổ và tội lỗi của bạn mình, đặt nhiều câu
hỏi, không bao giờ ngắt lời và lắng nghe một cách thụ động, kể cả
đoạn Đan Thanh thú nhận chàng đã mất hết đức tin nơi Thượng đế, công
bằng và toàn thiện. Huyền Minh phải dội người vì lời tự thú của
kẻ xưng tội. Chàng không thể tưởng tượng được bạn chàng đã giao động
và khủng khiếp đến mức độ nào, đôi khi đã tiến gần sát đến sự hủy
diệt. Và rồi chàng lại mỉm cười xao xuyến xúc động khi thấy bạn
chàng vẫn còn giữ được bản chất ngây thơ, vẫn lo sợ và hối hận vì
những tư tưởng bất chính của mình, những điều khá vô hại so với vực
thẳm hoài nghi đen tối nơi chính chàng.

Đan Thanh rất đỗi ngạc nhiên, gần như thất vọng vì cha xưng tội không
xem tội lỗi của chàng là nghiêm trọng, mà lại hết lời khiển trách
và quở phạt vì chuyện không cầu nguyện, không xưng tội, không rước
mình thánh. Chàng bị bắt buộc phải chịu khổ hạnh sám tội như sau:
sống tiết dục và trong sạch trong một tháng trước khi rước mình
thánh, dự thánh lễ mỗi sáng, và cầu kinh Lạy Cha ba lần và một lần
kinh "Kính mừng Maria Đức Mẹ Chúa Trời" mỗi chiều.

Sau đó Huyền Minh nói với chàng:

-Tôi dặn anh đừng xem nhẹ những khổ hạnh này. Tôi không hiểu là anh
có còn thuộc kinh lễ hay không? Anh phải đọc theo từng chữ một và tự
dâng mình cho mỗi ý nghĩa. Chính tôi sẽ cùng đọc kinh với anh hôm nay,
giảng giải ý nghĩa lời kinh mà anh phải đặc biệt hướng sự chú
trọng đến. Anh phải đọc và nghe những chữ thiêng liêng không phải như
một người đọc và nghe những chữ thông thường. Anh phải tự nắm vững
vừa đúng để khỏi quay cuồng bởi những từ ngữ, điều này sẽ xảy đến
thường hơn anh tưởng, anh phải nhớ giờ khắc ấy và sự dặn dò của tôi,
và anh phải khởi sự lại từ đầu và đọc lên từng chữ sao cho thấm
nhập vào tận tim anh, như tôi sẽ chỉ cho anh.

Không
biết do sự tình cờ hay do tài xét đóan của tu viện trưởng về tâm
hồn người, mà Đan Thanh quả có được một giai đoạn an bình sung mãn
sau kỳ xưng tội và hành sám ấy. Giữa bao mối căng thẳng, lo âu và
thỏa mãn đối với công việc điêu khắc, mỗi sáng chiều chàng lại thấy
mình được nhẹ nhõm nhờ những thời luyện tập tâm linh, đọc kinh, tuy
dễ dàng nhưng cần chú ý ấy. Cả con người chàng phục tòng một trật
tự cao cả mang chàng ra khỏi cảnh cô lập nguy hiểm của người sáng
tạo, biến chàng thành một đứa trẻ trong nước Chúa.

Nhưng không luôn luôn được như vậy. Đôi khi chàng không an lòng và thoải
mái lúc chiều về, sau những giờ làm việc hăng say. Thỉnh thoảng
chàng quên đọc kinh, và nhiều lần trong lúc đọc; chàng bị dày vò
bỡi ý nghĩ rằng chung quy những lời cầu nguyện chỉ là trò trẻ con
trước một ông Thượng đế không có thật, hoặc dù có thật cũng không
giúp được gì. Chàng thố lộ điều ấy với bạn. Huyền Minh bảo:

-Hãy cứ tiếp tục, anh đã hứa anh phải giữ lời. Anh không được nghĩ
Chúa có nghe lời anh xin hay không, hoặc Ngài có hiện hữu hay không.
Anh cũng không được nghĩ rằng mình đọc kinh như vậy có phải trẻ con
không. Đối với Ngài, tất cả mọi việc làm chúng ta đều trẻ con. Anh
phải tự cấm chế triệt để những tư tưởng điên rồ ấy trong lúc đọc
kinh. Hãy dấn trọn mình cho những lời kinh như thể khi anh đàn hay
hát. Anh không có những tư tưởng mơ mộng trong lúc đó, phải không?
Không, anh chỉ nhấn nốt nhạc bằng những ngón tay một cách nhất tâm
thuần thục càng nhiều càng hay. Khi anh hát cũng vậy anh không tự hỏi
hát như thế nào, có ích lợi gì hay không. Anh chỉ có việc hát. ́y,
anh cũng phải cầu nguyện y như vậy.

Một
lần nữa, lời khuyên ấy thành công; cái ngã tham lam bướng bỉnh của
Đan Thanh tự dập tắt trong giáo đường. Một lần nữa những lời kinh
khả kính lại bay lượn trên đầu chàng như những vì sao.

Tu viện trưởng rất bằng lòng thấy Đan Thanh vẫn tiếp tục khổ ta mỗi
ngày, nhiều tuần và nhiều tháng sau khi thời kỳ sám tội đã chấm
dứt, sau khi chàng đã nhận các phép bí tích.

Trong
khi ấy, công việc của Đan Thanh vẫn tiếp tục tiến triển. Một thế
giới nhỏ hiện lớn lên từ những bực thang hình trôn ốc dày đặc: sinh
vật cây cỏ, muông thú và loài người. Ngay giữa là Noah đứng trong đám
lá và chùm trái nho. Công trình giống như một tập tranh ảnh ca tụng
sự sáng tạo một thế giới đẹp đẽ, chàng tự do diễn đạt nhưng vẫn
chịu định hướng một trật tự và kỷ luật nội tâm. Suốt những tháng
ấy, không ai ngoài Bảo Ân trông thấy được công trình, cậu ta được phép
làm những việc nho nhỏ và không ước mơ gì hơn ngoài việc trở thành
nghệ sĩ. Nhưng cũng có vài ngày nào đó, cả cậu ta cũng không được
vào trong xưởng điêu khắc. Có những ngày Đan Thanh sống với cậu ta,
chỉ bảo cậu ta vài việc và để cậu ta tập làm thử, chàng vui vì có
được một người môn đệ tin tưởng mình. Nếu công việc thành công tốt
đẹp, chàng sẽ xin cha của Bảo Ân để cậu đến tập sự hẳn như một
người phụ tá thường trực.

Chàng đã tạc pho tượng các trứ giả trong những ngày tươi đẹp nhất
đời chàng, tất cả cùng hòa điệu không một thoáng nghi ngờ. Chàng
nghĩ là sẽ thành công hơn hết với bức tượng mang nét mặt của tu
viện trưởng Từ Vân. Chàng thương yêu bức tượng ấy vô cùng, một gương mặt
rạng rỡ ân cần và tinh khiết. Chàng không thỏa mãn lắm với pho tượng
thầy Không Lộ, mà Bảo Ân ái mộ nhất. Pho tượng ấy hiển lộ một cái
gì bất ổn, đau buồn, vừa tràn trề dự ước sáng tạo cao xa mà lại
vừa mang nặng một cảm thức tuyệt vọng về sự vô ích của sáng tạo;
vừa tiếc thương cho một hòa điệu và tính hồn nhiên đã mất.

Khi pho
tượng tu viện trưởng Từ Vân đã xong, chàng nhờ Bảo Ân quét dọn
xưởng. Chàng phủ kín các bức tượng dưới những tấm vải che và chỉ
đặt một bức duy nhất ra ánh sáng. Rồi chàng đi tìm Huyền Minh, Huyền
Minh mắc bận, chàng kiên nhẫn đợi đến ngày hôm sau. Vào giữa trưa
chàng đã dẫn bạn đến xem bức tượng.

Huyền Minh đứng yên nhìn ngắm. Chàng đứng đó thật lâu, quan sát công
trình với tất cả chú tâm và cẩn trọng của một nhà học giả. Đan
Thanh đứng sau lưng chàng, im lặng, cố gắng chế ngự cơn bão trong lòng
mình. Đan Thanh nghĩ: "Ôi! Nếu một trong nghệ phẩm của ta không qua
nổi kỳ trắc nghiệm này, thì thật là hỏng. Nếu bức tượng của ta
không thành công hoặc nếu Huyền Minh không thông hiểu, tất cả công
trình của ta ở đây sẽ mất hết giá trị. Ta còn phải chờ đợi lâu hơn
nữa!"

Đối
với Đan Thanh một phút dài như cả giờ, và chàng nhớ đến lúc thầy
Không Lộ cầm bản vẽ đầu tiên của chàng trong tay. Chàng nắm chặt
lòng bàn tay nóng ướt.

- Huyền Minh quay sang chàng, và tức khắc, chàng cảm thấy mình như
bừng sống lại. Trên gương mặt thon dài của bạn chàng, một cái gì như
nụ hoa, đã lịm tắt từ những năm xưa còn bé, nay bỗng nhiên nở vội
một nụ cười e ấp trên gương mặt thuộc về thế giới của tâm linh và ý
chí, một nụ cười của tình yêu và đầu lụy, tươi sáng, xuyên thấu tất
cả, một nụ cười của sự cô đơn và kiêu hãnh bừng chiếu trong một giây
khắc để rồi đọng lại nhường chỗ cho một tấm lòng dâng trào vui sướng.

- Đan Thanh! Huyền Minh nói thật êm đềm, cân nhắc từng lời, anh không
nên mong mỏi tôi biến thành một chuyên gia về nghệ thuật một cách đột
ngột. Anh biết rằng tôi không thuộc loại người ấy. Tôi không có thể
nói với anh một lời nào về nghệ thuật của anh mà anh sẽ không chế
giễu tôi. Nhưng hãy để tôi nói với anh một điều: nhìn qua lần đầu,
tôi nhận ra tu viện trưởng Từ Vân của chúng ta trong ảnh tượng vị trứ
giả. Không hẳn thuần là chân dung của cha mà còn biểu thị tất cả
những gì là phẩm hạnh, nhân hậu và bình dị, như chúng ta đã từng
tôn kính cha lúc còn trẻ. Cha Từ Vân đang đứng trước mặt chúng ta và
ban đến chúng ta tất cả những gì thiêng liêng, những gì mà chúng ta
sẽ không bao giờ quên được trong khoảng đời hoa niên ấy. Bạn ơi! Anh đã
dâng tôi một tặng phẩm về lòng bao đung quảng đại, vầ không những anh
chỉ mang đến cho tôi con người của cha Từ Vân, mà lần đầu tiên anh còn
hoàn toàn mở rộng tâm hồn anh cho tôi thấu hiểu. Bây giờ tôi biết anh
là người thế nào. Ta sẽ nói về vấn đề này mai sau, hiện giờ tôi
không thể. Đan Thanh ơi! Giờ phút sung sướng này là dành riêng cho
chúng ta.

Căn phòng lớn thật yên lặng. Bạn chàng tu viện trưởng đang rung động
tận đáy lòng. Đan Thanh đã nhìn thấy và chàng bối rối đến ngạt thở:

- Vâng, chàng nói gọn lỏn, tôi vui mừng. Nhưng đã đến giờ ta phải đi
ăn.

Báo cáo nội dung xấu

You are here

Nhà Khổ Hạnh và Gã Lang Thang - Chương 18 (Phần 2)

Từ khóa

Báo cáo nội dung xấu