Ngày chúng tôi còn nhỏ, thứ Năm nào bố tôi cũng thu xếp để về
sớm, bằng cách thỉnh thoảng làm thêm giờ và làm suốt không nghỉ giờ ăn
trưa. Trong khi cuối tuần là của cả nhà thì bố mẹ gọi ngày thứ Năm là
‘thời giờ riêng của bố mẹ’. Lindsey và tôi khi nhắc lại thì gọi đó là
‘những giờ bé phải ngoan’. Có nghĩa là chúng tôi không được làm ồn khi
chơi đùa trong phòng phía bên kia, phòng làm việc của bố, hồi đó chưa có
nhiều bàn ghế.

Vào khoảng hai giờ trưa mẹ bắt đầu chuẩn bị cho chị em tôi.

“Đến
giờ đi tắm rồi đấy,” bà cất giọng ngân nga, như thể bảo chúng tôi được
phép ra vườn chơi. Mới đầu chúng tôi cũng thấy như thế thật. Ba mẹ con
ùa nhau chạy lên phòng riêng, khoác áo tắm vào. Rồi chúng tôi - ba nàng -
gặp nhau ở hành lang, mẹ tôi nắm tay hai đứa dắt vào phòng tắm sơn màu
hồng.

Hồi đó bà hay kể cho chúng tôi những chuyện thần thoại học ở
trường. Bà thích kể về Persephon và Zeus(47), mua cho chúng tôi những
quyển sách ảnh về những vị thần Nauy thời hoang sơ, xem xong tối đến
chúng tôi nằm mê cứ bị ác mộng. Bà đã xong bằng thạc sĩ Anh ngữ - trước
đó đã phải đấu tranh kịch liệt với bà ngoại Lynn để được học đến cấp bậc
đó - và vẫn ấp ủ giấc mơ sau này sẽ dạy học khi chúng tôi đủ khôn lớn
tự lo lấy được.

47. Zeus: thần tối cao trong huyền thoại Hy lạp. Persephone là con gái của Zeus và nữ thần Demeter.

Giờ
đây, những cảnh bà tắm cho hai đứa tôi và hình ảnh các vị thần tiên cả
nam lẫn nữ đó nhòe nhoẹt, lẫn vào nhau trong đầu óc tôi, nhưng điều tôi
ghi nhớ rõ nhất là, khi nhìn mẹ, tôi thấy luôn cả những điều đã xảy đến
với bà: hoài bão bà ấp ủ từng nâng bổng bà lên, rồi việc phải dẹp bỏ
hoài vọng làm bà chới với, như bị sóng biển vùi dập. Là con đầu lòng,
tôi nghĩ mình là kẻ đã cướp đi của mẹ mọi ước mơ thời trẻ về những thành
tựu bà mong mỏi có ngày đạt được.

Mẹ tôi nhấc Lyndsey ra khỏi bồn
tắm trước, vừa lau khô người vừa nghe nó liến thoáng kể chuyện về chị
vịt kia chú mèo nọ. Xong bà nhấc tôi ra; mặc dù tôi cố gắng không nói
nhiều nhưng nước ấm làm hai chị em như say say, chúng tôi kể huyên
thuyên với mẹ đủ mọi chuyện mà chúng tôi chú ý hay thắc mắc. Về lũ con
trai hay trêu chọc chúng tôi, hoặc về gia đình ở cuối dãy nhà có một con
chó con, sao chúng tôi lại không được nuôi. Bà lắng nghe, vẻ chăm chú
như thể trong óc đang ghi mọi điểm cần thực hiện lên một bản tốc ký sau
này sẽ lấy ra tham khảo.

“Được rồi, chuyện nào gấp ta làm trước,” bà tóm tắt. “Nghĩa là bây giờ hai đứa ngủ trưa thẳng một giấc đi đã!”

Mẹ
và tôi cùng đắp chăn cho Lyndsey trước. Tôi đứng bên giường nhìn bà hôn
trán và vén mớ tóc xòa trên mặt em. Bây giờ nghĩ lại thấy đó là phút
khai màn cuộc ganh đua của tôi và em. Đứa nào được mẹ hôn thắm thiết
hơn, hay níu mẹ ngồi cạnh lâu hơn sau khi tắm.

May thay tôi luôn
thắng. Ngày nay nhìn lại tôi hiểu ra rằng mẹ tôi cảm thấy cô độc từ ngày
ông bà dọn vào ngôi nhà này. Là con lớn nên tôi trở thành bạn tâm sự
của mẹ.

Tôi còn bé quá, chưa hiểu nổi những điều bà thật sự muốn
nói với tôi, nhưng tôi thích được dỗ vào giấc ngủ với những câu êm ái
như điệu hát ru con của bà. Một trong những ân huệ tôi được hưởng trên
thiên đường là, lúc nào muốn, tôi đều có thể trở lại sống những khoảnh
khắc này bên mẹ mình, điều trước kia khi còn sống tôi không làm được.
Tôi vươn tay ngang qua Cõi-Lưng-Chừng và thế là nắm được bàn tay của
người mẹ trẻ cô đơn ấy.

Và thế là tôi nhớ lại điều mẹ kể cho đứa
bé bốn tuổi là tôi về nữ thần Helen thành Troy(48): “Bà ta ấy à, con
người sôi nổi năng động, bởi thế làm náo loạn cả thế giới.” Về Margaret
Sanger(49): “Về bà này thiên hạ cứ quen kiểu trông mặt mà bắt hình dong,
Susie ạ. Vì bà ấy trông như con chuột nên không ai ngờ rằng bà ấy sẽ
trụ được lâu dài đến thế.” Về Gloria Steinem(50): “ Nói ra thì mang
tiếng xấu miệng, nhưng giá bà ta chịu để ý cắt giũa móng tay…” Về bà
hàng xóm của chúng tôi: “ Đúng là một mụ ngố ưa diện quần áo ống túm,
lại chịu cho lão chồng ngợm đầy đọa, gốc gác rõ là dân tỉnh lẻ, chuyên
bới móc chê bai không chừa một ai.”

48. Helen: Con của Zeus và
thần Leda, bị bắt cóc đem về thành Troy, vua Menelaos đem quân giải cứu
vợ, vì thế xảy ra cuộc chiến tranh 10 năm, theo ‘the Aneid’ của Virgil
(viết năm 30-19 trước công nguyên)

49. Margaret Higgin
Sanger (1879-1966):nhà nữ quyền, năm 1921 sáng lập American Birth
Control League (Liên minh hỗ trợ kế hoạch hóa gia đình) ở New York.

50. Gloria Steinem: Nhà văn sinh năm 1934, tham gia phong trào đòi nữ quyền ở Mỹ những năm 1960.

“Con
có biết Persephone là ai không?”, bà hỏi tôi một ngày thứ Năm nọ, miệng
hỏi mà óc bà để tận đâu đâu. Nhưng tôi không đáp. Lúc đó tôi đã biết
không nên nói nhiều khi bà đưa tôi về phòng. Thời gian bà dành cho cả
hai chị em tôi là ở phòng tắm, trong lúc bà kì cọ chúng tôi. Lúc ấy
Lyndsey và tôi được tha hồ nói về mọi chuyện trên đời. Còn trong phòng
tôi thì đó là thời gian dành cho riêng một mình mẹ.

Bà cầm cái
khăn tắm mắc vào đầu cọc giường đẽo hình con suốt trên cái giường loại
có quây màng của tôi. “Con cứ thử tưởng tượng bà Tarking hàng xóm của
mình là Persephone đi nhé,” bà nói. Rồi bà kéo ngăn tủ, đưa cho tôi
chiếc quần lót. Bà luôn đưa tôi từng thứ một, chứ không thúc hối tôi
phải nhanh lên. Từ hồi còn bé bỏng bà đã hiểu tính tôi. Nếu tôi biết
trước là sau đó sẽ còn phải buộc dây giầy, thì tôi cuống quít không xỏ
chân vào tất được.

“Bà ấy khoác chiếc áo màu trắng, dài đến chân,
khoác mà như vắt tấm khăn choàng quanh vai, nhưng vải thì se bằng loại
sợi óng ánh tuyệt đẹp và nhẹ, như lụa vậy. Rồi bà còn đi hài bằng vàng
nữa, quanh bà cắm đuốc, ánh lửa bập bùng chiếu lên người bà…”

Bà
lại ngăn kéo lấy áo lót cho tôi, đầu óc vẫn để đâu đâu, bà choàng áo qua
đầu tôi thay vì để tôi tự làm. Một khi mẹ tôi đã rơi vào tâm trạng đó
rồi thì tôi cũng nắm ngày cơ hội - để trở lại thành đứa bé con ngày nào.
Tôi chưa hề phản đối, đòi được xem là đã lớn hay thậm chí trưởng thành.
Những buổi trưa đó được dành cho việc chờ nghe bà mẹ bí ẩn của tôi kể
chuyện.

Bà lật tấm khăn phủ giường bằng nhung kẻ mang hiệu Sears
ra, thế là tôi lăn ngay vào sát tường. Lần nào bà cũng xem giờ rồi nói:
“Một lúc thôi nhé,” xong tuột giày, chui vào chăn với tôi.

Đó là
lúc cả hai mẹ con được buông cho mình trôi đi. Bà đắm chìm trong chuyện
mình kể. Tôi lạc đâu đó trong dòng chảy những lời bà nói.

Bà kể về
nữ thần Demeter, mẹ của Persephone, hay về Cupid và Psyche(51), còn tôi
lắng nghe cho đến lúc thiếp đi. Thỉnh thoảng tiếng cười của bố mẹ ở
phòng bên hay những âm thanh cuộc mây mưa của họ vào buổi xế trưa làm
tôi thức giấc. Tôi nằm mơ mơ màng màng, lắng nghe. Tôi thích tường tượng
đang nằm trong khoang tàu ấm áp như trong một truyện bố từng đọc cho
chị em tôi nghe, rằng cả nhà đang lênh đênh giữa biển khơi, và sóng cuốn
từng đợt vỗ vào mạn tàu. Cuối cùng tiếng cười, tiếng rên khe khẽ bị kìm
nén lại đưa tôi trở về giấc ngủ.

51. Cupid hay Amor: Thần tình yêu trong thần thoại La-mã. Psyche: thần tâm linh, trong tập truyện Metamorphosen của Apuleius.

Nhưng
rồi dự định thoát ly của mẹ tôi, giải pháp bà phác họa để đi ra sống
với thế giới bên ngoài đã tan vỡ năm tôi lên mười còn Lyndsey lên chín.
Thấy tắc kinh, bà lái xe đến cho bác sĩ khám nghiệm và xác nhận điều
định mệnh đã an bài. Lúc tươi cười và hoan hỉ báo tin cho chúng tôi,
thực ra trong lòng bà đã bật ra những vết nứt hằn sâu. Nhưng vì tôi
không muốn biết hơn, bởi tôi còn quá bé, tôi không buồn thắc mắc gì
thêm. Tôi với tay bắt lấy nụ cười của mẹ như chụp món quà được phát, và
bắt đầu trò chơi tưởng tượng xem nếu mình là chị của một bé trai hay bé
gái thì sẽ thế nào nhỉ.

Nếu ngày đó chú tâm hơn thì hẳn tôi cũng
nhận ra được một số dấu hiệu đấy. Bây giờ nhìn lại tôi mới thấy sự biến
chuyển, thấy lại lô sách trên bàn ngủ của bố mẹ tôi, quyển danh mục
trường đại học trong vùng, bộ từ điển bách khoa về thần thoại, những
tiểu thuyết của Jame, Eliot, Dickens(52), dần dần nhường chỗ cho bộ sách
của bác sĩ Spock. Sau đó đến loại sách hướng dẫn làm vườn, nấu ăn, cứ
thế cho đến hôm sinh nhật mẹ, hai tháng trước khi tôi chết, chính tôi
cũng thấy nên tặng bà quyển hướng dẫn cách giữ cho nhà và vườn tược đẹp
hơn là hợp nhất. Khi biết mình mang thai lần thứ ba, bà chôn giấu bản
chất người mẹ bí ẩn kia đi. Bị cầm cố nhiều năm sau bức tường này, phần
con người với những nhu cầu dồn nến của bà không mòn mỏi đi mà lại lớn
mãi lên, nay gặp Len, nỗi ham muốn được bung ra, đập tan, phá nát và
triệt tiêu mọi thứ đã khống chế bà. Cơ thể bà đóng vai chủ động, như con
tàu, và trong luồn nước sau đuôi tàu sẽ chỉ còn lại những mảnh vụn vỡ
của cuộc đời bà.

52. Henry James (1843-1916): văn sĩ Mỹ,
George Eliot tức nữ văn sĩ Anh Mary Ann Evans (1819-1880), Charles
Dickens (1812-1870): Văn sĩ Anh, là những tác giả kinh điển.

Thật không dễ cho tôi chút nào khi làm nhân chứng, nhưng tôi phải đứng đó mà nhìn.

Hai người ôm lấy nhau, lúc đầu thật lóng ngóng, cuống quít, nồng nàn.

“Abigail”,
Len nói - ông ta luồn hai tay vào bên trong áo mưa đặt lên hai bên hông
bà, chiếc áo ngủ mỏng tang chỉ còn là tấm màn the giữa hai người. “Em
hãy nghĩ kỹ về điều mình đang làm đi.”

“Em chán nghĩ lắm rồi,” bà
đáp. Tóc bà bay lên do chiếc quạt gió bên cạnh, làm thành vầng hào
quang. Len nhìn bà, mắt chớp vì lóa. Đẹp tuyệt vời, mà lại đáng sợ, và
cuồng dại.

“Còn chồng em,” ông ta nói.

“Hôn em đi,” bà nói “em xin anh”

Tôi
đang chứng kiến mẹ tôi khẩn khoản xin hãy khoan dung với bà. Thân thể
bà vượt xuyên thời gian để thoát ra xa tôi. Tôi không có cách gì níu kéo
bà lại được.

Len ghì bà hôn lên trán rồi nhắm mắt lại. Bà nắm lấy
tay ông đặt lên ngực mình. Bà thì thào vào tai ông ta. Tôi biết chuyện
gì đang diễn ra. Cơn điên giận, nỗi mất mát, niềm tuyệt vọng của bà. Cả
cuộc đời phí hoài giam hãm bà nay vỡ tung, rơi trên vòm mái này, cản trở
không cho bà được sống. Bà cần Len để gạt đứa con đã chết ra khỏi tâm
trí.

Hai người hôn nhau, ông ta du bà tựa lưng vào bức tường vôi,
còn bà ôm chặt, bám vào ông như thể sau nụ hôn là cả một trang đời mới
sẽ mở ra.

Trên đường từ trường về nhà, thỉnh thoảng tôi đứng lại
bên ngoài bờ rào quan sát mẹ tôi ngồi trên xe cắt cỏ lái vòng số tám
giữa những cây thông, tôi vẫn nhớ tới cảnh sáng sáng bà thường vừa pha
trà vừa huýt sáo, nhớ cảnh vào ngày thứ năm trong tuần bố tôi hấp tấp
chạy về, mang cho bà một bó cúc vạn thọ và gương mặt bà ánh vàng hân
hoan. Hai người yêu nhau sâu đậm, bằng cả con người mình - không có mặt
chúng tôi thì bà mới đòi hỏi loại tình yêu đó, nhưng có chúng tôi thì bà
dần trôi dạt ra xa. Với thời gian, bố ngày càng gần gũi với chúng tôi
hơn, chỉ có mẹ tôi ngày càng xa ra.

Lyndsey ngồi ngủ gật bên
giường bệnh, tay vẫn nắm tay bố tôi. Mẹ tôi, tóc chưa kịp chải lại, đi
ngang qua chỗ Hal Heckler đang ngồi ở khu tiếp khách, sau đó một lúc đến
phiên Len đi qua. Hal thấy thế cũng dư hiểu. Anh cầm mũ lên, đi ra đầu
kia của gian tiền sảnh.

Vào phòng vệ sinh một lúc xong mẹ tôi ra, định đi về phía phòng bố tôi thì Hal trờ tới.

“Con gái của bác đang ở trong ấy,” anh cao giọng gọi. Bà quay lại.

“Cháu là Hal Heckler,” anh nói, “anh của Samuel. Cháu có đến hôm lễ tưởng niệm.”

“Ừ nhỉ, bác xin lỗi cháu đã không nhận ra cháu.”

“Bác đâu cần biết cháu là ai,” anh nói.

Một khoảng khắc trôi qua, không ai nói gì.

“Số là, Lyndsey gọi điện nhờ cháu chở em tới đây, đã một tiếng đồng hồ rồi.”

“Ra thế.”

“Con Buckley hiện đang ở nhà bà hàng xóm,” anh nói.

“Thế
hả.” Bà nhìn anh trân trân. Nhìn vào mắt bà, anh thấy rằng bà đang từ
hố sâu ngoi lên mặt đất. Bà bám víu vào khuôn mặt anh để leo trở lên.

“Bác có làm sao không vậy?”

“Bác hơi rối trí - cũng dễ hiểu thôi, phải không nào?”

“Cháu
hiểu”, anh đáp, nói chậm hẳn lại. “Cháu chỉ muốn báo cho bác biết rằng
con gái bác đang ở trong kia với bác trai. Cháu ngồi ở khu tiếp khách,
nếu bác cần gì cứ bảo.”

“Cảm ơn cháu,” bà đáp. Bà nhìn anh quay
lưng bước đi, còn đứng lại một lúc nghe tiếng đế ủng mô-tô đã mòn của
anh nên trên sàn hành lang lót nhựa li-nô.

Bà như hoàn hồn, giật
mình giũ sạch mọi thứ và thoắt trở lại chỗ mình đứng một tiếng trước đó,
tâm trí không mảy may ngờ rằng chính Hal đã chủ ý lôi bà trở về hiện
tại khi lên tiếng chào hỏi.

Trong phòng lúc này tối hẳn; ánh đèn
huỳnh quang phía sau bố lập lòe, chỉ còn soi mờ hình dạng bàn ghế bày
biện. Em gái tôi ngồi trên chiếc ghế kéo sát giường, gục đầu trên tay
ghế, tay vắt lên giường chạm vào người bố tôi. Bố tôi nằm ngửa, vẫn còn
hôn mê. Mẹ tôi không thể biết được rằng tôi đang có ở đó, rằng trong
phòng có bốn người, nhưng tất cả đã thay đổi, không có gì giống những
ngày mẹ đưa Lyndsey và tôi lên giường, rồi sang với bố tôi để vợ chồng
có những giờ phút riêng gần gũi. Bây giờ bà nhìn thấy những mảnh vỡ vụn
của đời mình. Bà nhận ra em gái và bố tôi chan hòa gắn bó làm một. Điều
đó làm bà thấy ấm lòng.

Thời còn nhỏ cho đến lúc lớn tôi luôn chơi
trò ú tim tìm tình yêu với mẹ, làm đủ cách để được mẹ chú ý và chấp
nhận mình, với bố thì tôi không cần phải cố công như thế.

Nay tôi
không cần phải chơi trò trốn tìm này nữa. Khi mẹ đứng trong căn phòng
đang tối dần này quan sát em và bố tôi thì tôi chợt hiểu thiên đường
nghĩa là gì: Tôi có quyền lựa chọn, và tôi chọn giữ hết mọi người trong
thân trong trái tim mình, không loại trừ người nào cả.

Về khuya,
khoảng không gian phía trên các nhà thương và viện dưỡng lão rất náo
nhiệt, vì đầy những linh hồn dập dìu bay lượn. Thỉnh thoảng, khi mất
ngủ, Holly và tôi thường đứng nhìn suốt đêm. Dần dà chúng tôi nhận ra
rằng việc người này hay người nọ qua đời hình như được định đoạt bởi chỉ
đạo từ nơi nào đâu xa lắm. Không phải từ thiên đường của chúng tôi. Thế
là chúng tôi bắt đầu nghĩ rằng có một nơi còn toàn thiện toàn mỹ hơn
chỗ mình đang ở nữa.

Thời gian đầu Franny hay đến cùng ngồi xem với chúng tôi.

“Đó
là một trong những niềm vui cô giữ riêng cho mình,” bà thú nhận. “Nhiều
năm qua rồi mà cô vẫn cứ thích nhìn các linh hồn bềnh bồng trôi nổi,
xoay vòng, ồn ào gây náo động cả thinh không kia.”

“Cháu có thấy gì đâu,” lần đầu cùng đứng xem tôi nói thế.

“Cháu nhìn cho kỹ vào,” bà bảo, “và phải nín lặng.”

Nhưng
tôi cảm thấy những linh hồn ấy từ trước lúc nhìn thấy họ, những tia lửa
nhỏ ấm áp bám theo cánh tay. Họ đấy - những con đom đóm lập lòe vừa thở
than vừa lượn xoáy nhiều vòng sau khi rời khỏi thân xác trần tục.

“Họ như bông tuyết,” Franny nói, “mỗi bông mỗi khác, nhưng từ chỗ mình đứng nhìn đây thì bông nào trông cũng như nhau cả.”