SUY NGHĨ SÂU SỐ 13

Có ai tin

Làm được mật

Mà không chung phận với ong?

Hàng
ngày, tôi tự nhủ rằng chị tôi không thể chìm sâu hơn nữa trong cái ô
nhục, nhưng mỗi ngày, tôi lại bị bất ngờ khi thấy chị ấy đang làm như
thế.

Chiều nay, khi tôi đi học về, không có ai ở nhà cả. Tôi lấy
một thanh socola hạt dẻ trong bếp rồi mang vào phòng khách ăn. Tôi ngồi
thoải mái trên chiếc ghế dài, cắn socola và nghĩ về suy nghĩ sâu tiếp
theo của mình. Trong ý tưởng của tôi, đó sẽ là một suy nghĩ sâu về
socola hay đúng hơn về cách cắn socola, với một câu hỏi chính: có gì
ngon trong socola? Chất làm nên kẹo hay kỹ thuật nghiền của răng?

Nhưng
tôi thấy thú vị cũng vô ích vì chưa tính đến việc chị tôi về sớm hơn dự
kiến và ngay lập tức làm đời tôi đen tối bằng câu chuyện về nước Ý. Từ
khi đi Venise với bố mẹ anh Tibere (nghỉ ở khách sạn Danieli), chị
Colombe chỉ nói về chuyện đó. Khốn khổ thay, hôm thứ Bảy, họ đến ăn tối ở
nhà bạn của ông bà Grinpard, ông bạn này có một trang trại rộng lớn ở
Toscane. Chỉ cần nói “Tôscâne”(31) chị Colombe đã ngây ngất, mẹ tôi cũng
hùa theo. Tôi cho các bạn biết nhé, Toscane không phải là một vùng đất
có lịch sử hàng nghìn năm. Nó tồn tại chỉ để cho những người như chị
Colombe, mẹ tôi hay nhà Grinpard rung động về sự sở hữu. Họ cho rằng
“Tôscâne” cũng ngang hàng với Văn hóa, Nghệ thuật và tất cả những gì có
thể được Viết hoa.

31. Cách viết “tôscâne” hàm ý nhại cách phát âm của người Ý

Về
vùng Tôscâne, tôi đã có quyền được nghe một đoạn bài hát về đàn lừa,
dầu ô liu, ánh hoàng hôn, la dolce vita (cuộc sống tươi đẹp) và nhiều
thứ linh tinh khác nữa. nhưng vì lần nào tôi cũng kín đáo lảng tránh nên
chị Colombe không thể đem câu chuyện yêu thích của mình ra để thử
nghiệm với tôi được. Chị ấy túm ngay lấy tôi khi thấy tôi ngồi trên ghế,
do đó phá hỏng bữa thưởng thức của tôi và cả suy nghĩ sâu tiếp theo của
tôi.

Ở trang trại của ông bạn bố mẹ anh Tibere có một số tổ ong,
đủ để thu hoạch một tạ mật mỗi năm. Ông bà chủ trang trại thuê một người
nuôi ong, người này làm tất cả mọi việc để họ có thể kinh doanh mật ong
dán nhãn “trang trại Flibaggi”. Đương nhiên, đây không phải vì tiền.
Nhưng mật ong “trang trại Flibaggi” được coi là một trong những loại
ngon nhất thế giới và điều này góp phần làm tăng uy tín cho ông bà chủ
(họ đã có nguồn thu nhập khác rồi) bởi vì loại mật ong ấy được sử dụng
trong các nhà hàng lớn, các đầu bếp nổi tiếng chế biến nó thành hẳn một
món… Chị Colombe, anh Tibere và bố mẹ anh Tibere đã được nếm thử mật ong
giống như người ta thường làm với rượu vang và chị Colombe cứ thao thao
bất tuyệt về sự khác biệt giữa mật ong hoa bách lý hương và mật ong hoa
hương thảo. Mặc kệ chị ấy ba hoa. Cho đến thời điểm này của câu chuyện,
tôi vừa lơ đễnh nghe chị ấy nói vừa suy nghĩ tới chủ đề “cách cắn
Socola” và tôi tự nhủ rằng nếu câu chuyện có thể kết thúc ở đây, tôi sẽ
thoát khỏi tình cảnh này một cách nhẹ nhàng.

Nhưng đừng bao giờ hi
vọng điều tương tự với chị Colombe. Đột nhiên chị ấy cau có và bắt đầu
kể cho tôi về tập quán của loài ong. Hẳn là phải có cả một bài dài hoàn
chỉnh và cái đầu óc con con bị rối loạn của chị Colombe đặc biệt ấn
tượng với đoạn về tập quán hôn phối của ong chúa và ong đực. Ngược lại,
cách tổ chức độc đáo của tổ ong không làm chị ấy chú ý lắm, trong khi đó
tôi lại thấy rất thú vị, nhất là khi nghĩ rằng những con côn trùng này
có một ngôn ngữ mã hóa làm cho các định nghĩa mà người ta có thể đưa ra
về lời nói như đó là khả năng của riêng con người, trở nên mang tính
tương đối. Nhưng điều này không hề khiến chị Colombe quan tâm, mặc dù
chị ấy không học để lấy chứng chỉ nghề thợ kẽm, mà đang làm luận văn
thạc sĩ về triết học. Thế nhưng chị ấy lại rất thích thú với đề tài tình
dục của những con vật nhỏ bé.

Tôi nói vắn tắt với các bạn thế
này: khi ong chúa đã sẵn sàng, nó bay đi giao phối, theo sau là cả đàn
ong đực. Con ong đực đầu tiên đuổi kịp con ong chúa sẽ giao phối với ong
chúa rồi chết, vì sau hành động đó, bộ phận sinh dục của nó vẫn kẹt
chặt trong ong chúa. Ong đực bị mất bộ phận này, do đó nó chết. Con ong
đực thứ hai đuổi kịp ong chúa phải dùng chân kéo bộ phận sinh dục của
con trước ra mới giao phối được với ong chúa, và tất nhiên cũng chịu
chung số phận với con đầu tiên, và cứ như vậy, mười hoặc mười lăm con
ong đực làm đầy túi đựng tinh trùng của ong chúa và giúp ong chúa sản
sinh được 200.000 trứng mỗi năm. Trong vòng bốn hoặc năm năm.

Đó
là những gì chị Colombe đã kể cho tôi nghe, trong khi nhìn tôi với ánh
mắt chua cay và thêm thắt vào câu chuyện những câu nhả nhớt kiểu như:
“Ong chúa chỉ có quyền một lần thôi, thế mà nó lại dùng đến mười lăm!”
Nếu tôi là anh Tibere, tôi sẽ không thích bạn gái của mình kể chuyện này
với tất cả mọi người. Bởi vì, vâng, người ta không thể ngăn mình rút ra
một bài tâm lý rẻ tiền: khi một cô gái trong trạng thái hưng phấn kể
rằng cần có mười lăm con đực để làm thỏa mãn một con cái, và để cảm ơn,
con cái thiến chúng và giết chúng, nhất định chuyện này đặt ra nhiều câu
hỏi. Chị Colombe tin rằng câu chuyện này khiến chị trở thành
cô-gái-tự-do-không-rụt-rè-nói-về-tình-dục-một-cách-tự-nhiên. Nhưng chị
Colombe quên rằng chị kể chuyện này cho tôi chỉ nhằm gây sốc, và ngoài
nội dung của câu chuyện không phải là không đáng quan tâm. Thứ nhất, đối
với một người như tôi, vốn nghĩ rằng con người là một động vật, thì
tình dục không phải là một chủ đề thiếu tế nhị, mà là một vấn đề khoa
học. Tôi thấy rất thú vị. Thứ hai, tôi nhắc lại với tất cả mọi người
rằng chị Colombe rửa tay ba lần mỗi ngày và hét tướng lên mỗi khi nghi
ngờ trong nhà tắm có một sợi lông nào đó không nhìn thấy được (những sợi
lông nhìn thấy được lại không có). Tôi không biết tại sao, nhưng tôi
thấy điều này rất hợp lý với chuyện tình dục của ong chúa.

Nhưng
thật điên rồ khi con người giải thích hiện tượng tự nhiên và cho rằng có
thể tránh được nó. Chị Colombe kể câu chuyện theo cách đó, bởi vì chị
ấy nghĩ chuyện này không liên quan đến mình. Chị ấy chế giễu trò vui
sướng khốn khổ của ong đực, bời vì tin rằng mình không chung số phận với
nó. Còn tôi, tôi chẳng thấy có gì gây sốc hay phóng đãng trong hành
động bay giao phối của ong chúa và trong số phận của các ong đực vì tôi
cảm thấy mình cực kì giống những con vật đó, mặc dù tôi có những tập
quán khác. Sống, ăn uống, sinh con, thực hiện nhiệm vụ mà vì nó con
người ta được sinh ra, rồi chết: điều này chẳng có ý nghĩa gì cả, đúng
thế, nhưng mọi việc là như vậy. Thái độ ngạo mạn của con người khi nghĩ
rằng họ có thể ép buộc thiên nhiên, không chịu chung số phận với những
sinh vật bé nhỏ… và sự mù quáng của họ đối với tính chất tàn bạo hay bạo
lực trong cách sống, yêu, sinh đẻ và gây chiến tranh với đồng loại của
chính họ…

Tôi cho rằng chỉ cần làm một việc suy nhất: tìm ra nhiệm
vụ mà vì nó chúng ta được sinh ra, rồi thực hiện nó tốt nhất trong khả
năng của mình, bằng tất cả sức lực của mình, đừng làm phức tạp vấn đề và
đừng nghĩ rằng có gì đó thần thánh trong bản chất động vật của chúng
ta. Chỉ như thế chúng ta mối có cảm giác đang làm việc gì đó mang tính
xây dựng ở thời điểm cái chết mang chúng ta đi. Tự do, quyết định, ý
chí, tất cả đều là những điều hão huyền. Chúng ta cho rằng mình có thể
làm được mật mà không chịu chung số phận với loài ong; nhưng chúng ta
cũng chỉ là những con ong đáng thương được sinh ra để thực hiện nhiệm vụ
của mình rồi phải chết.

PALOMA

1

Sắc sảo

Cũng buổi sáng hôm đó, lúc bảy giờ, có người bấm chuông phòng tôi.

Tôi
mất vài giây mới thoát khỏi hư vô. Giấc ngủ dài hai tiếng không đủ để
đem lại thái độ nhã nhặn với giống người, còn những tiếng chuông liên
tục, trong khi tôi mặc váy, xỏ giày, và lùa tay vào mớ tóc bồng một cách
kì lạ, không kích thích lòng vị tha của tôi.

Tôi mở cửa và thấy Colombe Josse đứng ngay trước mặt.

- Thế nào, - con bé nói, - cô bị tắc đường à?

Tôi khó tin những lời vừa nghe thấy.

- Mới bảy giờ, - tôi nói.

Con bé nhìn tôi.

- Vâng, cháu biết rồi, - con bé nói.

Phòng thường trực mở cửa lúc tám giờ, - tôi giải thích và phải cố gắng lắm mới làm được.

- Sao cơ, tám giờ cơ à? - con bé hỏi vẻ ngạc nhiên. - Có cả giờ làm việc sao?

Không,
phòng thường trực của người gác cổng là một nơi kín đáo được bảo vệ,
không biết đến tiến bộ xã hội cũng như luật lệ về tiền lương.

- Đúng, tôi đáp, - không đủ sức nói thêm lời nào.

- Ôi, - con bé nói giọng uể oải. - Thôi được, nhưng cháu đã đến đây…

- … chốc nữa quay lại nhé, - tôi vừa nói vừa đóng sập cửa ngay trước mũi nó và đi về phía ấm đun nước.

Phía sau cửa kính, tôi nghe thấy nó kêu lên: “thế đấy, thật quá đáng!” rồi quay gót bực tức và phũ phàng nhấn nút gọi thang máy.

Colombe
là con gái lớn của nhà Josse. Colombe Josse còn là một loại tỏi tây cao
lớn, tóc vàng, ăn mặc như một đứa con gái Digan nghèo đói. Nếu như có
một điều mà tôi ghét cay ghét đắng, thì đó là sự giả dối của những kẻ
giàu có ăn mặc rách rưới như người nghèo khổ, với những mảnh rách treo
lủng lẳng, chiếc mũ len màu xám, đôi giày của kẻ lang thang bụi đời và
áo sơ mi hoa bên trong chiếc áo len chui đầu đã sờn. Không chỉ xấu mà
còn đáng sỉ nhục; không có gì đáng khinh bỉ hơn sự khinh miệt của kẻ
giàu đối với mong muốn của người nghèo.

Thật không may, Colombe Josse cũng học rất xuát sắc. Mùa thu này, con bé đã vào học ở ngành sư phạm, ngành triết học.

Tôi
pha trà, chuẩn bị mấy miếng bánh bít cốt với mứt mận vàng và cố gắng
giữ yên bàn tay đang run rẩy vì tức giận, trong lúc đó, một cơn đau âm ỉ
len lỏi vào hộp sọ tôi. Tôi uể oải đi tắm, mặc quần áo, cho Leon vài
thức ăn ghê tởm (pate thủ và bì lợn ướt còn thừa), đi ra sân, mang các
thùng rác ra ngoài, lôi Neptune ra khỏi chỗ để thùng rác. Đến tám giờ,
mệt mỏi vì cứ phải đi ra đi vào, tôi lại vào bếp, nhưng vẫn chưa bình
tĩnh lại được tí nào.

Nhà Josse còn có cô con gái út Paloma kín
đáo và ít xuất hiện đến nỗi tôi cứ nghĩ là chưa nhìn thấy con bé bao
giờ, mặc dù ngày nào nó cũng đi học. Thế mà vào đúng tám giờ, Colombe
lại cử chính con bé ấy đến gặp tôi.

Một thủ đoạn hèn hạ.

Con
bé tội nghiệp (nó bao nhiêu tuổi nhỉ? Mười một tuổi? mười hai tuổi?)
đứng trên tấm thảm chùi chân trước cửa phòng tôi, ngay thẳng như công
lý. Tôi nghĩ ra một ý hay - không nghiền nát người vô tội bằng cơn giận
mà kẻ ranh ma đã gây ra - và cố cười một cách tự nhiên.

- Chào cháu, Paloma, - tôi nói.

Con bé mân mê gấu áo Gile màu hồng, vẻ chờ đợi.

- Chào cô, - nó nói, giọng thanh thanh.

Tôi
chăm chú nhìn nó. Sao tôi lại không để ý điều này nhỉ? Một vài đứa trẻ
có công lực đặc biệt là làm người lớn sợ. Trong cách ứng xử của chúng,
không có gì phù hợp với chuẩn mực của lứa tuổi. Chúng quá trịnh trọng,
quá nghiêm túc, quá điềm tĩnh, đồng thời sắc sảo khủng khiếp. Vâng, sắc
sảo. Khi nhìn Paloma kĩ càng hơn, tôi nhận ra sự nhạy bén, sáng suốt đến
lạnh lung mà tôi để ý chỉ vì không thể tưởng tượng ra rằng con bé
Colombe tầm thường như thế lại có thể có một cô em gái là quan tòa của
Nhân loại.

- Chị Colombe bảo cháu đến nói với cô là người ta sẽ chuyển đến cho chị ấy một cái phong bì rất quan trọng - Paloma nói.

-
Được rồi, - tôi nói và cố tránh làm giọng dịu đi, giống như người lớn
thường làm khi nói với trẻ con, rốt cuộc đó cũng là một dấu hiệu khinh
bỉ tương đương với thứ trang phục nghèo khổ của người giàu.

- Chị ấy hỏi liệu cô có thể mang phong bì lên nhà cho chị ấy không, - Paloma nói tiếp.

- Được, - tôi đáp.

- Vâng ạ, - Paloma nói.

Rồi nó vẫn đứng đó.

Hay thật.

Nó
đứng đó chăm chú nhìn tôi một cách bình tĩnh, không động đậy, hai tay
buông thõng, miệng hơi hé mở. Nó có hai bím tóc mỏng, đeo kính gọng hồng
và đôi mắt sáng rất to.

- Cháu có muốn ăn một thanh Socola không? - tôi hỏi, chẳng nghĩ ra chuyện gì nữa.

Nó gật đầu, thái độ vẫn rất điềm tĩnh.

- Vào đây, - tôi nói, - cô cũng đang uống trà.

Tôi vẫn để cửa phòng mở, để tránh bị kết tội bắt cóc.

- Cháu cũng thích uống trà, có phiền cô không ạ? - nó hỏi.

-
Tất nhiên là không, - tôi đáp, hơi bất ngờ, thầm nhận xét rằng số dữ
liệu bắt đầu tăng lên: quan tòa của Nhân loại, dáng điệu xinh xắn, muốn
uống trà.

Paloma ngồi xuống một cái ghế, đung đưa chân trong
khoảng không và nhìn tôi rót trà hương nhài cho nó. Tôi đặt chén trà
trước mặt nó rồi ngồi xuống bàn trước chén trà của mình.

- Hàng
ngày cháu đều làm ra vẻ để chị cháu tưởng là cháu đần độn, - nó nói với
tôi sau khi uống một ngụm dài đúng kiểu sành trà. - Chị cháu thường ngồi
với đám bạn suốt cả buổi tối, vừa hút thuốc, vừa uống rượu, vừa ăn nói
như thanh niên ngoại ô vì chị ấy nghĩ rằng không thể nghi ngờ về trí
thông minh của mình.

Suy nghĩ này rất hợp với kiểu của kẻ vô gia cư.

- Cháu phải đến đây vì chị ấy vừa hèn nhát, vừa hay sợ, - Paloma nói tiếp, đôi mắt to rất trong vẫn chăm chú nhìn tôi.

- Thế nhưng nhờ thế mà chúng ta có dịp làm quen, - tôi nói rất lịch sự.

- Cháu có thể đến đây nữa không? - nó hỏi, giọng có vẻ nài nỉ.

- Tất nhiên rồi, - tôi đáp, - cháu luôn được chào đón. Nhưng cô sợ ở đây cháu sẽ buồn chán, chẳng có gì hay để làm cả.

- Cháu chỉ muốn được yên tĩnh thôi, - nó đáp.

- Chả lẽ cháu không được yên tĩnh trong phòng riêng hay sao?

-
Không, - nó nói, - cháu không được yên tĩnh nếu tất cả mọi người biết
cháu ở đâu. Trước đây, cháu thường đi trốn. Nhưng bây giờ, mọi chỗ ẩn
náu đều đã bị lộ.

- Cháu biết đấy, cô cũng thường xuyên bị làm phiền. Cô không biết ở đây cháu có thể tĩnh tâm suy nghĩ không.

-
Cháu có thể ngồi ở chỗ kia (nó chỉ chiếc ghế bành trước chiếc tivi đang
bật, nhưng đã bị tắt tiếng). Người ta đến để gặp cô, họ sẽ không làm
phiền cháu.

- Cô đồng ý, - tôi nói, - nhưng trước tiên cháu phải hỏi ý kiến mẹ cháu đã.

Manuela
bắt đầu làm việc lúc tám rưỡi. Cô ấy ngó đầu vào cửa đang mở, định nói
gì đó với tôi nhưng lại nhìn thấy Paloma và chén trà bốc khói.

- Vào đi, - tôi nói với Manuela, - hai cô cháu tôi đang uống trà và nói chuyện.

Manuela
rướn một bên lông mày, cử chỉ đó có nghĩa, ít nhất là trong tiếng Bồ
Đào Nha, là: Con bé này làm gì ở đây thế? Tôi hơi nhún vai, không đủ để
người khác nhận ra. Manuela mím môi do dự.

- Thế nào? - cô ấy vẫn hỏi tôi vì không thể chờ đợi được.

- Chốc nữa cô quay lại được không? - tôi cười to và nói.

- A, - cô ấy đáp, đã nhìn thấy nụ cười của tôi, - được được, vâng, tôi sẽ quay lại, như mọi khi.

Rồi vừa nhìn Paloma vừa nói:

- Thôi, tí nữa tôi sẽ quay lại.

Và nói rất lịch sự:

- Chào cháu.

- Cháo cô, - Paloma đáp lại và nhoẻn nụ cười đầu tiên, một nụ cười tội nghiệp ít được thể hiện khiến tôi đau xé lòng:

- Bây giờ cháu nên về đi, - tôi nói. - Bố mẹ cháu sẽ lo đấy.

Paloma đứng dậy và lê chân ra cửa.

- Rõ ràng là cô rất thông minh, - nó nói.

Tôi sững sờ, không thể nói được gì.

- Cô tìm được chỗ trốn quá tốt.