4

Trong phòng trực kính, mụ Y tá Trưởng
mở chiếc hộp gửi từ nước ngoài về và dùng ống tiêm hút thứ chất lỏng
xanh đục trong ống thuốc trong chiếc hộp. Đứng cạnh mụ là một nữ y tá
nhỏ có một mắt lo âu, luôn dè chừng liếc trộm lại đằng sau trong khi mắt
kia vẫn chú tâm vào công việc. Cô ta bưng một chiếc khay đựng các ống
tiêm đã hút đầy thuốc chuẩn bị mang đi.

“Cô Ratched, cô nghĩ sao
về gã bệnh nhân mới đến? Em nghĩ, úi, hắn có vẻ bảnh trai, dễ gần, nhưng
xin lỗi, em có cảm giác hắn ta dắt mũi tất cả.”

Mụ Y tá
Trưởng dùng đầu ngón tay kiểm tra độ sắc của kim tiêm. “Tôi sợ rằng đó
chính là ý đồ của hắn. Hắn là cái mà chúng ta gọi là một ‘tay xách
động’, cô Flinn ạ. Để đạt được mục đích hắn sẽ không từ một thủ đoạn
nào, không tha một người nào.”

“Úi. Nhưng. Em nghĩ, mục đích gì ở một nhà thương điên cơ chứ?”

“Đủ
loại.” Mụ cười điềm tĩnh, mắt vẫn không rời ống tiêm trên tay. “Tiện
nghi, một cuộc sống dễ chịu chẳng hạn. Và biết đâu còn tiền bạc, quyền
lực, trọng thị… tất tật. Cũng có khi một tay xách động phá bĩnh chỉ để
mà phá bĩnh. Những kẻ như thế ở xã hội ta đâu có thiếu. Thằng cha xách
động có thể ảnh hưởng đến tất cả các bệnh nhân khác, gieo rắc hỗn loạn
giữa họ và phải mất hàng tháng mới duy trì lại được nề nếp cũ. Với chính
sách nhường nhịn trong các bệnh viện thần kinh thời đại nay, chúng càng
có thêm nhiều cơ hội làm chuyện đó. Mấy năm trước mọi sự đâu đến nỗi
này. Hồi đó, tôi nhớ chúng ta có một Kẻ Xách Động bất trị gọi là ông Taber. Trong một thời gian ngắn.” Mụ ngừng tay, đôi mắt mơ màng nhớ lại một hồi ức dễ chịu. “Ông Taber ấy…”

“Nhưng, úi, họ phá rối để làm gì? Do đâu…” Cô y tá nói.

Mụ
Y tá Trưởng ngắt lời cô ta bằng cách thọc kim tiêm trong tay vào đầu
bịt cao su của ống thuốc, bơm đầy, rút ra, rồi đặt lại lên khay. Tôi
quan sát bàn tay mụ lấy thêm chiếc nữa, nhìn cô phóng ra cắm phập vào
ống thuốc, dừng lại, đặt xuống.

“Cô Flinn, hình như cô quên rằng bệnh nhân chúng ta là những kẻ điên.”

Hễ
có một cái gì ngăn cản mụ điều hành tổ hợp của mình một cách trơn tru
và chính xác như cỗ máy là mụ Y tá Trưởng liền nổi cơn tam bành. Bất kỳ
một sơ suất, lộn xộn hoặc sai lệch nhỏ nào cũng làm mụ sôi máu với một
nụ cười đanh ác. Mụ đi khắp phân khoa, trên khuôn mặt, chỗ giữa mũi và
cằm nứt ra một nụ cười búp bê và đôi mắt điềm đạm, nhưng bên trong mụ
đang nghiến như thép. Tôi biết, tôi cảm thấy mà. Mụ sẽ ở nguyên trạng
thái đó, chừng nào kẻ phá rối chưa bị trừng trị, hay theo lời mụ - “chưa
được đưa vào kỷ cương.”

Dưới sự lãnh đạo của mụ, Bên trong phân
khoa chúng tôi hầu như luôn là một thế giới của kỷ cương, khuôn phép.
Khốn nỗi, mụ không thể chỉ sống ở đây. Một phần đời của mụ phải trôi qua
ở thế giới Bên ngoài. Và ngay ở thế giới ấy, mụ cũng không từ bỏ ý đồ
kia. Mụ hợp tác với một bọn người giống hệt mụ mà tôi gọi là “Liên hợp”,
một cơ cấu tổ bố, mưu toan đưa thế giới Bên ngoài vào kỷ cương như mụ Y
tá Trưởng – một chuyên gia lão luyện – vẫn làm với thế giới Bên trong
của chúng tôi. Quỷ biết được mụ đã biến mình cho kỷ cương bao nhiêu năm;
tận ngày xửa ngày xưa, khi tôi từ thế giới Bên ngoài bước vào, mụ đã ở
trên cương vị hiện nay của mình.

Tôi đã chứng kiến kỹ năng của mụ
được tích lũy một cách liên tục và có hệ thống năm này qua năm khác.
Kinh nghiệm tôi luyện mụ và giờ đây mụ đã nắm chắc được quyền lực, một
thứ quyền lực len lỏi đến mọi nơi, mọi chỗ bằng các dây dẫn mảnh như tơ
mà những người ngoài cuộc không thể nhìn thấy, nhưng không lọt khỏi mắt
tôi; tôi thấy mụ ngồi như một người máy canh phòng đúng tâm mạng lưới
này, cai quản với một bản năng côn trùng máy móc, biết rõ cần phải phát
một dòng điện vào thời điểm nào, với cường độ bao nhiêu và theo dây dẫn
nào để có kết quả như ý. Ở trại huấn luyện quân sự trước khi bị quẳng
sang Đức tôi đã giúp việc cho một tay thợ điện, và có học chút ít về
điện tử thời đại học, vì thế tôi biết hệ thống điều khiển này được trang
bị ra sao.

Ngồi trước mạng điều khiển này, mụ mơ về một thế giới
mà mọi thứ đều hoạt động đồng bộ, chuẩn xác như bộ máy đồng hồ, một thế
giới tồn tại trong một thời gian biểu bất di bất dịch và các con bệnh
nếu không phải Bên ngoài, hoàn toàn quy phục sự điều khiển của mụ, thì
đều là những con bệnh Kinh niên, ngồi xe lăn, các ống cao su dẫn nước
tiểu chạy thẳng từ chân bánh xe vào một rãnh thoát nước nằm dưới sàn
nhà. Phải mất nhiều năm mụ mới chọn được một đám môn đồ lý tưởng. Các
bác sĩ đủ mọi lứa tuổi, trình độ, đã từng trình diễn trước mụ, đưa ra đủ
kiểu sáng kiến về cách điều khiển phân khoa, một vài người tính tình
còn đủ cứng rắn để bảo vệ ý kiến của mình; nhưng ngày ngày gặp phải cặp
mắt lạnh lẽo như đóng băng của mụ thì cũng phát run mà xin đi. “Nói
thật, tôi chẳng hiểu ra làm sao nữa,” họ than vãn với phòng
nhân sự. “Từ ngày làm việc với bà ta, tôi có cảm giác là trong các đường
gân, thớ thịt của tôi, không phải là máu mà là nước tiểu đang chảy.
Thật khủng khiếp khi con tôi không thèm ngồi vào lòng tôi nữa, vợ tôi
không thèm ngủ với tôi nữa. Tôi nhất định cần chuyển sang khoa thần kinh, khoa nhi, hay đi đâu cũng được.”

Cứ
thế, năm này qua năm khác. Các bác sĩ, kẻ chịu được năm ngày, người vài
tháng. Rồi một gã nhỏ thó xuất hiện, trán rộng, má nung núc thịt, đầu
thắt lại ở chỗ ngang với đôi mắt, cứ như gã từng có một cặp kính nhỏ đến
mức đeo quá lâu chúng ép đầu gã lại, thế nên giờ gã dùng sợi dây nối
cặp kính vào cúc áo cổ, cứ mỗi lần nói cặp kính luôn tròng trành trên
sống mũi nhỏ xíu để giữ cho thăng bằng, gã cứ phải nghiêng nghiêng cái
đầu. Gã bác sĩ này hợp ý mụ Y tá Trưởng lắm.

Mụ phải mất nhiều
thời gian hơn và phải loại bỏ hàng ngàn người mới chọn được ba tên hộ lý
ca ngày. Với những bộ mặt như mặt nạ, đen đủi, cau có, các ứng viên lũ
lượt qua tay mụ, đều căm ghét bộ mặt trắng bệch như búp bê sứ của mụ
ngay từ phút đầu. Hàng tháng trời mụ kiểm tra lòng hận thù của chúng,
rồi khước từ chúng vì hận thù còn quá hời hợt. Cuối cùng mụ cũng nhặt
được bộ ba này, không phải một lúc, mà từng đứa một, cách nhau hàng năm,
tin tưởng tuyệt đối là chúng hoạt động bình thường, lắp chúng vào cơ
đồ. Lòng hận thù của chúng đã đủ sâu sắc.

Đứa thứ nhất xuất hiện
khoảng năm năm sau khi tôi đến, một gã lùn, gân guốc, bệnh hoạn, đen
nhánh như cục nhựa đường. Mẹ hắn bị cưỡng hiếp ở Georgia, trong khi sát
bên cạnh bố hắn bị trói giật cánh khuỷu vào một lò sưởi gang nóng bỏng,
máu từ chân chảy như xối vào đôi ủng. Thằng bé năm tuổi quan sát cảnh
tượng đó qua khe cửa gian nhà kho, mắt nheo nheo, và từ đó hắn không cao
lên nổi một ly. Bây giờ mí mắt hắn mỏng dính, nhẽo nhoét, trông như con
dơi đậu trên sống mũi. Đôi mí mắt như da thuộc mỏng ấy giờ đây hé lên
mỗi khi có một người da trắng lạ mặt xuất hiện, hắn nhìn kẻ đó từ đầu
đến chân và gật đúng một lần như là gã đang xác định lại điều gã đã biết
chắc. Ngày đầu nhận việc gã toan mang tới một túi đầy đạn bắn chim, để
đào tạo bệnh nhân vào khuôn phép, nhưng mụ đã dạ gã rằng ngày nay không
còn làm vậy, buộc gã bỏ túi ở nhà và luyện cho gã phương hướng riêng của
mình; mụ dạy gã giấu kín hận thù và điềm đạm mà chờ đợi, đợi khi nào
khá hơn một chút, sơ hở một chút, thì rút thòng lọng và kéo cho đều tay.
Không được buông ra. Như thế mới tạo được chúng vào khuôn phép, mụ đã
dạy thế.

Hai đứa còn lại xuất hiện cách nhau một tháng, sau đứa
thứ nhất hai năm, giống nhau đến mức tôi nghĩ là mụ Y tá Trưởng đã đặt
đúc chúng cùng một khuôn: cao, mảnh, xương xẩu, vẻ mặt vô cảm bất động,
như đầu mũi tên bằng đá lửa. Mắt chúng nhíu lại chỉ còn hai cái chấm.
Nếu chẳng may cọ phải tóc chúng sẽ tuột cả da.

Cả ba đen như cái
hộp điện thoại. Mụ thỏa mãn vì điều đó. Kinh nghiệm từ hàng dài bị loại
cho hay, càng đen chúng càng chịu khó lau rửa chuồng xí, càng hăng máu
giữ trật tự trong phân khoa. Quần áo chẳng hạn, ở cả ba đứa đều trắng
hơn tuyết. Trắng và lạnh và cứng như chính áo của mụ.

Quần trắng,
áo sơ mi trắng với hàng cúc bấm lệch một bên, giày trắng được đánh bóng
như mặt băng có đế cao su đỏ mềm mại, chúng đi dọc hành lang, lặng lẽ
như mèo. Chúng chuyển động không hề phát ra tiếng động. Chúng hiện hình ở
bất kỳ xó xỉnh nào trong bệnh viện mỗi khi con bệnh tìm cách rúc vào
một xó tự khám cho mình hoặc quay sang thì thầm với kẻ khác. Bệnh nhân
vừa kiếm được một chỗ yên thân, tức thì… xịch, một luồng băng giá đã phả
vào bên mặt, con bệnh quay sang chỉ thấy một bức mặt nạ đá lạnh lơ lửng
bên trên sát tường. Con bệnh chỉ nhìn thấy một khuôn mặt đen đúa. Không
thân người. Tường trắng, trang phục cũng trắng, đánh bóng loáng như cửa
tủ lạnh, khuôn mặt và đôi bàn tay đen bay lờ lững trên nền trắng, hệt
như một bóng ma.

Năm tháng xô đẩy chúng, cuốn chúng theo biên độ
sóng của mụ Y tá Trưởng. Dần dần, chúng thoát khỏi sự chăm bẵm của mụ,
như các con thú đã trưởng thành. Mụ không bao giờ quát tháo khi ra lệnh,
không để lại những lời sai bảo ở dạng thư từ vì sợ rơi vào tay khách
thăm viếng. Việc đó cũng không còn cần thiết. Chúng liên lạc với nhau
qua làn sóng cao thế của sự căm thù đồng loại, thực hiện mọi ý muốn của
chủ trước cả khi những ý nghĩ ấy xuất hiện trong đầu mụ.

Vậy là
sau khi kiếm đủ bộ sậu rồi, phân khoa đi vào hoạt động nhịp nhàng, chính
xác như bộ máy đồng hồ. Tất cả những gì người ta sẽ nghĩ, sẽ làm, sẽ
nói đều như mụ Y tá Trưởng vạch sẵn trước mấy tháng, dựa vào những ghi
chép hàng ngày. Chương trình được in ấn và đưa vào bộ nhớ của cỗ máy tôi
vẫn nghe rì rầm sau cánh cửa thép cuối Phòng Trực. Máy đưa ra những
Nhật biểu ở dạng những tấm phiếu đục lỗ. Mở đầu một ngày, tấm NB được
nhét vào khe cửa sắt. Các bức tường rung lên. Sáu giờ ba mươi, phòng ngủ
bật đèn. Tụi Cấp tính bị dựng dậy lau sàn nhà, rửa các gạt tàn thuốc
lá, chùi các vết xước trên tường nơi mới hôm trước một gã đồng phòng vừa
chập mạch, quỵ xuống trong một đám mù mịt khói tỏa mùi cao su cháy. Tụi
Xe lăn oặt đôi cẳng cà kheo xuống nền nhà và như những bức tượng bán
thân, ngồi đợi tụi hộ lý đẩy cho chiếc xe. Tụi Thực vật đái dầm vào
chăn, khiến máy sốc hất họ xuống sàn nhà và chuông báo động réo gọi đợi
đám hộ lý dùng vòi tắm xối vào họ rồi thay cho mỗi người một bộ quần áo
xanh thẫm.

Sáu giờ bốn lăm, các máy cạo bắt đầu kêu vo vo, tụi Cấp
tính xếp hàng trước gương theo thứ tự A, B, C, D… xong đến đám Kinh
niên Tự hành như tôi, rồi tụi Xe lăn được đẩy vào. Ba lão già còn lại,
cằm chảy xệ, phủ đầy các lớp ghét màu vàng, được cạo mặt ngay tại phòng
chung, đầu buộc chặt vào thành ghế để khỏi lắc lư dưới bàn cạo.

Đôi
lúc, nhất là vào sáng thứ Hai tôi trốn được. Còn vào những ngày khác,
khôn ra, nên đứng vào theo thứ tự giữa A và C, rồng rắn lê bước như mọi
người, không nhấc chân – sàn nhà có những thỏi nam châm cực mạnh kéo con
người đi khắp khoa, hệt như những con rối trên sân khấu.

Bảy giờ,
nhà ăn mở cửa. Hàng xếp ngược lại: Xe lăn, Tự hành, sau cùng là đám Cấp
tính cầm khay đựng thức ăn - bỏng ngô, thịt xông khói và trứng, bánh mì
nướng, và hôm nay có thêm đào đóng hộp lót một mảnh xà lách xanh tơi
tả. Một vài đứa Cấp tính mang khay cho tụi Xe lăn. Phần lớn bọn này chỉ
bị bại chân, nhưng có thể tự ăn được, chỉ có ba lão già, thật khốn khổ,
phần cơ phía dưới má không hoạt động nữa, phần trên cũng chẳng hơn gì.
Vì thế là gọi là Thực vật. Bọn hộ lý đẩy họ vào sát tường sau tất cả mọi
người đã vào chỗ và mang đến cho họ những khay giống nhau đựng thứ thức
ăn lầy nhầy và một tờ thực đơn. Những kẻ không răng ấy được hưởng Thức
ăn mềm Cơ học: trứng, giăm bông, bánh mì... thực đơn kê như vậy, đã được
nhai đi nhai lại ba mươi hai lần bằng một chiếc máy thép không gỉ đặt
trong bếp. Tôi đã thấy nó vươn cặp môi cắt khúc như chiếc vòi của máy
hút bụi, ngoạm lấy thức ăn, rống lên như bò rồi nhả ra đĩa một cục thịt
đã nhai kỹ.

Tụi hộ lý bón thức ăn quá nhanh khiến ba lão già không
kịp nuốt, và Thức ăn mềm Cơ học trào ra, rớt cả xuống khăn áo. Bọn hộ
lý vừa mắng vừa vặn cái thìa vạch miệng họ ra như khoét ruột quả táo
thối, nhét tiếp thức ăn vào: “Cái bị thịt già nua Blastic này đang rữa
ra ngay trước mặt tao. Không hiểu tao đang bón cho hắn cháo giăm bông
hay từng mẩu của chính cái lưỡi của hắn.”

Bảy giờ ba mươi, cả bọn
lục tục kéo về phòng chung. Mụ Y tá Trưởng nhìn qua lớp kính đặc biệt,
trong vắt như không khí, khẽ gật đầu, xé tờ lịch ra. Thêm một ngày gần
tới đích. Mụ ấn nút khởi động. Tôi nghe thấy ở đâu đó có tiếng động cơ,
tiếng kim loại va đập vào nhau. Tất cả vào chỗ. Cấp tính: ngồi ở bên khu
vực của mình trong phòng chung chờ tụi hộ lý mang bài và Cờ tỷ phú tới.
Kinh niên: ngồi ở bên phần của mình đợi các hộp xếp hình do hội Chữ
thập đỏ phát cho. Ellis: tới đứng sát tường, giơ hai tay lên chờ đinh và
đái ra quần. Pete: lắc lư đầu như con lật đật. Scanlon: cựa quậy trên
bàn, hai cánh tay khô héo quờ quạng chế một quả bom tưởng tượng để làm
nổ tung thế giới tưởng tượng. Harding: bắt đầu thao thao, khoa chân,
khua khua tay như một đôi chim bồ câu rồi lại nhốt chúng vào nách -
người lớn ai lại vung vẩy đôi tay đẹp loạn xạ như vậy. Sefelt: ca cẩm vì
đau răng và rụng tóc. Tất cả: hãy nhất loạt hít vào... thở ra, theo thứ
tự, mạch đập theo đúng nhịp đã cho trong phiếu NB. Âm thanh của những
ống bơm đồng bộ.

Hệt như trong thế giới hoạt hình, một núi các
hình người hai chiều vẽ viền màu đen, múa may trong một câu chuyện ngớ
ngẩn, có thể gây cười nếu những hình nhân đó không phải là những con
người thật...

Bảy giờ bốn lăm, bọn hộ lý đi dọc theo chuỗi Kinh
niên, phát bộ tiểu tiện nhân tạo cho những đứa còn có thể ngồi im. Bộ
tiểu tiện nhân tạo là một bao cao su cũ bị cắt phần đầu rồi dán vào ống
dẫn nước, được luồn trong quần, xả vào một túi chất dẻo mang dòng chữ
“KHÔNG DÙNG LẠI LẦN THỨ HAI”, một phần công việc của tôi là rửa sạch
những túi đó vào cuối ngày. Họ dùng băng dính dán luôn bao cao su vào
túm lông, ban đêm gỡ ra; những con bệnh Kinh niên ở đây đã lâu năm, lông
lá bị vặt sạch, nhẵn nhụi như đứa trẻ sơ sinh...

Tám giờ, các bức
tường kêu o... o... khắp mọi chỗ. Chiếc loa phóng thanh trên trần nhà
ra lệnh: “Uống thuốc”, giọng mụ Y tá Trưởng được khuếch đại lên. Chúng
tôi nhìn vào phòng trực kính nhưng mụ ta ở xa micro đến ba mét, đang
hướng dẫn một ả y tá xếp thuốc vào khay thế nào là gọn gàng ngăn nắp.
Trước cửa, tụi Cấp tính đang xếp hàng theo thứ tự A, B, C... sau đó là
nhóm Kinh niên và Xe lăn (tụi Thực vật sẽ uống sau, thuốc được pha vào
thìa nước táo). Từng đứa một nhận hai viên con nhộng, một cốc giấy -
nhét vào cuống họng để y tá châm đầy nước rồi ực cho trôi. Đôi lúc một
đứa ngu muội nào đó hỏi là nó đang phải uống thứ gì.