CHƯƠNG 5

CÁC LOẠI CÀ RỐT VÀ CÔNG
DỤNG

1. Chuyện nhỏ và củ cà
rốt

Lại
nói chuyện sau khi Lưu Bị nhận chức giám đốc và dẹp tan lời ong tiếng ve, nhân
viên ai thấy Lưu Bị cũng ngượng ngập khiến chàng khoan khóai. Lưu Bị hiểu rằng,
nhìn từ góc độ y học, làm nhân viên tự thẹn chỉ như dùng thuốc hạ sốt. Muốn
công ty có "cơ thể" khỏe mạnh, tất phải dùng phép trị bệnh. Tóm lại
là, muốn nhân viên làm việc tích cực, tất phải khuyến khích.

Ai
từng đọc "Tam quốc diễn nghĩa", đều biết, sở dĩ Lưu Bị thành lãnh đạo
một trong ba công ty lớn nhất toàn quốc là nhờ giỏi khích lệ. Về tài quản lý
nguồn lực con người, Lưu Bị là người vô địch. Song đó là chuyện những năm sau
này, còn giờ đây, chàng thanh niên Lưu Bị của chúng ta đang giam mình trong
phòng giám đốc, bắt đầu trăn trở cách thức khuyến khích nhân viên.

Cốc,
cốc, cốc…

Mi
Trúc gõ cửa, bước vào, hỏi:

-
Giám đốc Lưu, lương thưởng tháng này anh ký chưa?

Lưu
Bị mời Mi Trúc ngồi bàn bạc:

-
Tôi định thưởng cho Trần Đăng 500 quan, anh thấy có được không?

Mi
Trúc hỏi:

-
Lý do gì vậy?

Lưu
Bị nói:

-
Lý do thì có, song không tiện nói ra.

Mi
Trúc lại hỏi:

-
Có phải vì anh thấy Trần Đăng giúp đỡ mình nhiều nên muốn cảm tạ?

Lưu
Bị khẽ gật đầu.

Mi
Trúc nói:

-
Nếu vậy thì tôi cho rằng lòng biết ơn của anh xuất phát từ tư lợi, không phải
là sự cảm tạ của công ty.

Lưu
Bị hơi bực mình, hỏi:

-
Chẳng lẽ tôi không có cả quyền khen thưởng? Tục ngữ nói "Quân không tiền,
lính không qua; quân không thưởng, lính không lại". Đường đường là giám
đốc, nếu không thưởng được cho người ta thì còn ai làm việc?

Mi
Trúc nói:

-
Làm giám đốc thì thưởng nhân viên là chuyện đương nhiên, nhưng tuyệt đối không
được tuỳ tiện. Để tôi kể câu chuyện thỏ và cà rốt, từ đó anh có thể rút ra đôi
điều.

1)
Vua thỏ lúng túng

Sườn
núi phía nam có một bầy thỏ. Dưới sự quản lý của vua thỏ mắt xanh, bầy thỏ có
một cuộc sống đầy đủ, vui vẻ. Nhưng thời gian gần đây số lương thực bầy thỏ
kiếm về ngày một ít. Vì sao nhỉ? Vua thỏ nhận ra là một số thỏ trở nên lười
biếng.

2)
Khuyến khích là tất yếu

Vua
thỏ nhận ra, số thỏ lười biếng ảnh hưởng xấu tới những con khác. Số thỏ chăm
cho rằng làm nhiều làm ít cũng như nhau, vậy nỗ lực để làm gì? Từng con, từng
con cũng lười theo. Thế là vua thỏ quyết tâm thay đổi, tuyên bố thỏ nào biểu
hiện tích cực sẽ được thưởng cà rốt.

3)
Tuỳ tiện khen thưởng, bất mãn nổi lên

Việc
một chú thỏ xám được vua ban thưởng củ cà rốt đầu tiên làm dậy sóng trong bầy
thỏ. Vua thỏ không ngờ tác động của việc khen thưởng lại mạnh như vậy, nhưng là
tác động xấu.

Mấy
lão thỏ tìm vua kể lể tội lỗi của chú thỏ xám, chất vấn vì sao vua ban thưởng?
Vua thỏ nói:

-
Ta nhận thấy thỏ xám làm việc không tồi. Nếu các anh cũng có biểu hiện tích cực
như thỏ xám thì tự nhiên sẽ được khen thưởng.

4)
Bầy thỏ học cách đóng kịch

Thế
là bầy thỏ phát hiện ra bí quyết để được khen thưởng. Cả bọn cho rằng: chỉ cần
giỏi "thể hiện" trước vua thỏ là được nhận cà rốt thưởng. Một số bác
thỏ chân chất không giỏi "trình diễn" sinh buồn rầu. Dần đà, phong
cách làm việc đóng kịch nổi lên trong bầy. Nhiều thỏ chỉ quan tâm làm sao cho
vua thỏ vừa lòng nên thậm chí không ngại gian dối. Truyền thống lao động chăm
chỉ thật thà của bầy thỏ bị huỷ hoại nghiêm trọng.

5)
Có quy củ, việc mới chạy

Để
loại bỏ thói làm ăn gian dối, nhờ sự giúp đỡ của nhóm thỏ già, vua thỏ ban bố
quy định khen thưởng. Theo đó, thực phẩm bọn thỏ đem về đều phải qua nghiệm
thu, sau đó căn cứ vào số lượng mà khen thưởng.

Một
thời gian, bầy thỏ làm việc hiệu quả hẳn lên, kho chứa đầy thực phẩm dự trữ.

6)
Chú ý cải cách chế độ khen thưởng

Chỉ
cần vua thỏ không để ý, năng suất lao động của bầy thỏ sau một thời gian đạt
tới cực đỉnh lại xuống dốc thê thảm. Vua thỏ thấy kỳ quái bèn điều tra kỹ
lưỡng, nguyên do nguồn thức ăn ở gần đã bị bầy thỏ khai thác hết nhưng không có
ai chủ động đi tìm nguồn thức ăn mới.

Một
chú thỏ trắng tai dài chỉ trích vua thỏ chỉ biết đến số lượng, dung dưỡng thói
ăn xổi ở thì, làm hại đến sự phát triển lâu dài của đàn thỏ.

7)
Sau khi quy củ bị phá hỏng

Vua
thỏ thấy thỏ tai dài có lý nên lao tâm khổ tứ suy nghĩ. Một hôm, có chú thỏ xám
không hoàn thành nhiệm vụ, bạn chú là Đô Đô liền bớt phần mình giúp thỏ xám.
Vua thỏ nghe chuyện, khen ngợi không ngớt tinh thần giúp bạn của Đô Đô.

Hai
hôm sau, tình cờ gặp Đô Đô ở cửa kho, vua thỏ cao hứng thưởng gấp đôi cho Đô
Đô. Lệ mới mở ra, phong trào "đóng kịch" lại nổi lên, bầy thỏ lại học
cách làm vừa lòng vua thỏ. Những chú thỏ không biết cách làm hài lòng thì tìm
đến vua thỏ kêu khóc làm vua thỏ đứng ngồi không yên. Có con nói:

-
Sao tôi làm việc chăm chỉ mà phần thưởng lại thua Đô Đô?

Có
con nói:

-
Lần đó tôi làm việc rất tích cực, hóa ra thu nhập lại ít hơn trước, thật không
công bằng!

8)
Cà rốt cũng mất tác dụng khen thưởng

Một
thời gian sau, tình hình càng gay cấn, nếu không thưởng hậu thì không ai còn
muốn làm việc. Thế nhưng không ai làm việc thì lấy đâu cái ăn? Vua thỏ không
chịu nổi, phải ban bố thỏ nào tình nguyện cống hiến cho cả bầy sẽ được thưởng
một giỏ cà rốt đầy. Bố cáo vừa ban đã có thỏ xin làm tình nguyện. Vua thỏ nghĩ,
thưởng hậu tất sẽ có thỏ giỏi.

Nào
ngờ số thỏ này vẫn không hoàn thành nhiệm vụ. Vua thỏ giận dữ tới trách móc
chúng. Bọn thỏ đều trả lời như nhau:

-
Vua thỏ, xin đừng trách chúng tôi. Một khi trong tay đã có cà rốt, ai còn muốn
đi làm nữa?

Nghe
xong câu chuyện, Lưu Bị ngạc nhiên nói:

-
Không ngờ sau chuyện cà rốt lại nhiều lý lẽ sâu xa vậy! Trước đây tôi không bao
giờ nghĩ cà rốt lại có thể làm mất tác dụng khen thưởng!

Mi
Trúc nói:

-
Với một người cực đói khát, cho anh ta bát cơm đầu tiên là cứu mạng; bát thứ
hai là đủ; bát thứ ba là thuốc độc. Sau khi anh ta ăn bát thứ ba thì ý nghĩa
của cơm hoàn toàn thay đổi, anh ta làm sao hiểu được "một hạt thóc chín
hạt mồ hôi" đây? Cũng như vậy, cà rốt của vua thỏ không những không có tác
dụng khích lệ, trái lại còn làm bầy thỏ xa hoa, lười biếng. Bởi vậy, làm một
giám đốc, trước tiên anh phải hiểu ý nghĩa của cà rốt; nếu không, anh không
khuyến khích được nhân viên mà chỉ chuốc thêm phiền; thứ anh cho người ta không
phải là niềm vui, mà là thuốc độc.

Lưu
Bị thở dài:

-
Nếu hôm nay anh không cảnh tỉnh tôi, ngày sau tôi cũng như vua thỏ!

Mi
Trúc nói:

-
Đúng vậy…Nói ngay như việc Trần Đăng, việc anh đưa ông ta làm trợ lý giám đốc
đã gây ra bao lời đàm tếu. Nay lại thưởng cho ông ta, mọi người sẽ nghĩ chỉ cần
giỏi "diễn" là sẽ thăng quan tiến chức, họ liền đóng kịch trước mặt
anh ngay. Với Trần Đăng, ông ta cũng chịu hai mặt thiệt hại: một mặt bị người
ta chửi là đồ nịnh bợ, sự giao tiếp của ông ta cũng gặp khó khăn; mặt khác,
Trần Đăng cũng có thể cậy thế sinh kiêu, đạo đức tốt đẹp của ông ta cũng sứt
mẻ. Anh thử nói xem, việc thưởng cho Trần Đăng một khoản liệu có là toa thuốc
độc bảng A không?

-
Vậy thì khoản thưởng của Trần Đăng từ đây thành mây khói, anh cũng không phải
nói đến ai nữa – Lưu Bị trầm ngâm: - Còn nữa, anh vừa có ý chỉ việc đưa Trần
Đăng lên làm trợ lý giám đốc cũng là một loại cà rốt phải không?

Mi
Trúc đáp:

-
Không sai, cà rốt có rất nhiều loại, không cứ là tiền.

2. Có bao nhiêu nhu cầu,
có bấy nhiêu cà rốt

-
Trong quản lý nguồn lực con người, cà rốt có ý nghĩa gì? Chính là cách thức
kích thích nhân viên nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ - Mi Trúc diễn giải: - Theo
nghĩa đó, bất kỳ cách gì có tác dụng kích thích đều có thể gọi là cà rốt.

Rồi
Mi Trúc vừa nghĩ vừa nói:

-
Cần có bản phân tích các tầng nhu cầu của nhân viên…

-
Tầng nhu cầu của nhân viên? Là lý luận tháp nhu cầu của nhà tâm lý học nổi
tiếng Maslow. Ông ta cho rằng con người có năm tầng nhu cầu. Đầu tiên là nhu
cầu sinh lý, đó là như cầu cơ bản để sinh tồn, như ăn, uống, v. v…Tiếp nữa là
nhu cầu an toàn, bao gồm như cầu được bảo vệ cả về tinh thần lẫn vật chất, ví
như không lo bị trộm cướp đe doạ, bảo hiểm trước các bất trắc, bảo hiểm cho
công việc và sau khi về hưu, v. v… Thứ ba là nhu cầu giao tiếp xã hội, ai cũng
là một thành viên trong xã hội, có nhu cầu giao tiếp và thuộc về nhóm để trao
đổi tình cảm, sở thích, giúp đỡ và khen lẫn nhau. Thứ tư là nhu cầu được tôn
trọng, kể cả nhu cầu được người khác tôn trọng và cảm giác tự tôn. Thứ năm là
nhu cầu thực hiện khát vọng, là thông qua nỗ lực của bản thân mà biến mong muốn
của mình thành hiện thực, từ đó tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống và công việc.
Theo luận tháp nhu cầu của Maslow, chỉ có thoả mãn nhu cầu của một người mới
kích thích được người đó. Nếu vậy, nó cũng không khác chuyện một bát, hai bát
và ba bát cơm của anh bao nhiêu.

Mi
Trúc nói:

-
Hình thức kết cấu tầng bậc nhu cầu nhân viên và tháp nhu cầu của Maslow là như
nhau. Kết cấu đó dựa trên ba điều cơ bản: thứ nhất, người ta cần sinh tồn, nhu
cầu thiết yếu đó ảnh hưởng tới hành vi, chỉ có chưa thoả mãn nhu cầu mới ảnh
hưởng tới hành vi, khi thoả mãn nhu cầu rồi thì tác dụng kích thích không còn
thích hợp nữa; thứ hai: nhu cầu của con người xếp theo mức độ trọng yếu mà hình
thành kết cấu tầng thứ; thứ ba: người ta được thỏa mãn nhu cầu thấp nhất rồi
mới theo đuổi nhu cầu cao hơn một bậc, cứ thế cao dần lên, nó biến thành động
lực nội tại không ngừng.

Lưu
Bị rót cho Mi Trúc một cốc nước, vừa thoả mãn nhu cầu uống nước, vừa thỏa mãn
nhu cầu được tôn trọng của Mi Trúc, rồi vừa bưng vừa hỏi:

-
Anh nói đi, tầng bậc nhu cầu của nhân viên công ty là gì?

Mi
Trúc xin Lưu Bị một tờ giấy và chiếc bút, vẽ ra một hình tháp tám tầng, đề
"Biểu đồ tầng bậc nhu cầu của nhân viên".

Thóang
nhìn biểu đồ, Lưu Bị đã kinh ngạc:

-
Mi Trúc, có phải vì kinh nghiệm của anh không? Tầng nhu cầu thấp nhất của nhân
viên là được phát lương đúng kỳ?

Mi
Trúc nói:

-
Trong rất nhiều công ty, và cũng rất nhiều lần, tầng nhu cầu thấp nhất đó cũng
không đáp ứng. Anh xem báo chí xem, có bao nhiêu vụ các công ty xí nghiệp còn
nợ lương công nhân? Dưới sự quản lý của anh, nếu tháng nào công ty cũng trả
lương đúng kỳ hạn là nhân viên sẽ cảm tạ anh tự đáy lòng.

Lưu
Bị chần chừ giây lát rồi hỏi:

-
Lẽ nào việc thăm nom hiếu hỉ hoa hòe hoa sói cũng cảm động được nhân viên?

Mi
Trúc nói:

-
Lòng người chẳng cũ. Kiểu thăm nom đó, xưa gọi là yêu dân như con! Người ta xem
trọng không phải chén chè cốc nước, mà là tấm lòng của lãnh đạo công ty với cấp
dưới!

-
Anh nói mùi mẫn lắm! Mà này… - Lưu Bị hỏi: -… Có thể thay đổi kiểu nhu cầu đó
không?

Mi
Trúc mỉm cười:

-
Anh biết chuyện người ôm cây đợi thỏ không?

Lưu
Bị đáp:

-
Tôi biết từ hồi cấp một. Chuyện là một người nông dân nhặt được con thỏ đâm
trúng gốc cây mà chết, từ đó anh ta không chịu làm ăn gì, ngày nào cũng chỉ mơ
nhặt được thỏ đâm vào cây.

Mi
Trúc nói:

-
Với ai cũng vậy, thứ nhận được vượt quá nhu cầu đều là thuốc độc. Anh đã thay
đổi tầng bậc nhu cầu của Trần Đăng, lẽ nào còn muốn biến tất cả mọi người thành
như Trần Đăng?

Lưu
Bị thắc mắc:

-
Trần Đăng thì làm sao?

Mi
Trúc nói rành rọt:

-
Anh thăng chức cho Trần Đăng không phải vì ông ta phù hợp với chức vụ đó hay
không, mà vì ông ta giúp anh. Thế là anh biến ông ta thành một kẻ cơ hội chủ
nghĩa. Giờ đây, ông ta vẫn còn hy vọng nhờ tính tóan và chờ đợi để kiếm được
con thỏ thứ hai. Nhưng một nhân viên cơ trí giảo hoạt sẽ không thể là một nhân
viên trung thành.

Lưu
Bị như học sinh cấp một mắc lỗi, xị mặt xuống:

-
Mi Trúc ôi, vậy anh nói tôi phải làm thế nào mới phải đây?

Mi
Trúc nói:

-
Anh chỉ cần dần dần đáp ứng từng tầng bậc nhu cầu của mỗi nhân viên là được.
Không chỉ có anh dần dần đáp ứng, mà nhu cầu của mỗi nhân viên cũng cần dần dần
tăng lên. Nhu cầu tiền, nhà ở, xe hơi, chức vụ của nhân viên… chính là đất dụng
võ cho tài quản lý. Làm người quản lỳ công ty, bất kể là anh, hay tôi, đều có
một nhiệm vụ rất lớn, đó là thuyết phục nhân viên từ bỏ một số mục tiêu cá nhân
trước mắt để tập trung tinh lực cho sự phát triển lâu dài của công ty.

3. Một số loại cà rốt
không tốn tiền

-
Còn một điểm không kém phần quan trọng, đó là không tốn tiền tuỳ tiện! Mi Trúc
trung thành vô hạn ân cần nhắc nhở vị giám đốc trẻ:

-
Nhân viên háo tiền không phải là nhân viên tốt, nhưng nhà quản lý háo tiền thì
thật đáng khen. Không nhường một tấc mới thành núi cao, chẳng từ một giọt mới
nên biển lớn - giữ chức giám đốc, anh phải hiểu rằng tiền cần thiết đối với sự
phát đạt của công ty thế nào!

Lưu
Bị thành thật mong Mi Trúc chỉ bảo:

-
Vừa rồi anh nói nhân viên có tám tầng bậc nhu cầu, nay anh lại nói có mấy loại
cà rốt không mất tiền?

Mi
Trúc khẽ gật đầu, nói:

-
Giám đốc Lưu đã không ngượng hỏi cấp dưới, tôi sẽ trình bày mười loại cà rốt
không tốn tiền, vấn đề này tôi đã ngẫm nhiều năm.

Loại
cà rốt thứ nhất: Tiên nữ rắc hoa

"Tiên
nữ rắc hoa" là chuyện cổ tích lưu truyền khắp dân gian Trung Quốc. Đối với
người quản lý xí nghiệp, đó là một loại cà rốt không tốn tiền nhưng cực hiệu
quả. Lý do thật đơn giản: Làm nhà quản lý, anh có thể vung vãi bốn phía, chỗ
này một câu biểu dương, chỗ kia một câu khen ngợi, làm nhân viên nở nang mặt
mũi. Khi được khen ngợi, nhân viên sẽ phấn chấn, tăng khả năng chịu đựng sức ép
công việc, năng suất của họ sẽ tăng lên gấp bội.

Loại
cà rốt thứ hai: Tỏ lòng quan tâm

Lãnh
đạo quan tâm tới đời sống nhân viên sẽ tạo nên mối quan hệ đặc biệt giữa hai
bên. Mối quan hệ đó không những khiến nhân viên làm việc không vì tiền mà còn
khiến họ làm việc đặc biệt tốt. Có thể thấy cuộc đối thoại dưới đây trong rất
nhiều tiểu thuyết lịch sử của Trung Quốc:

Trong
gian phòng bí mật, vị lãnh đạo hỏi cấp dưới vẻ rất nghiêm trọng:

-
X., ta đối đãi anh thế nào?

X.
lập tức bày tỏ:

-
Đại nhân đối với thuộc hạ ơn năng như núi!

Lãnh
đạo tiếp tục hỏi:

-
Có một việc, không biết anh có hoàn thành được không?

X
không biết việc gì nhưng vẫn biểu lộ lòng trung son sắt:

-
Đại nhân đã sai bảo, X. chết cũng không dám từ.

Đúng
là đội ơn vua, lính mất mạng.

Loại
cà rốt thứ ba: Vờ quan tâm

Nếu
anh không có chút hứng quan tâm tới đời tư của nhân viên (gia đình, hôn nhân,
sức khỏe, thậm chí cả thái độ của họ) thì chiêu này rất hiệu quả. Điều thần
diệu của chiêu này là một mặt làm nhân viên sung sướng tột cùng, một mặt anh đỡ
phải nghe những câu chuyện chán ngắt.

Một
ví dụ của chiêu này: anh đi xe cách nhân viên chừng 10m thì gọi rõ to, kiểu
như: "Gia đình khỏe cả chứ?" Nhân viên ai cũng sẽ thấy anh quan tâm
tới cấp dưới, còn anh thì không phải nghe lải nhải.

Hoặc
anh cũng có thể diễn trò này vào dịp tết hằng năm.

Nếu
anh quan niệm người đời lạnh nhạt với mình cũng chẳng sao, nếu anh thấy sự giúp
đỡ nhau chân thành cũng không cần thiết thì có thể chơi trò này. Có lúc, có
nơi, nó sẽ có tác dụng tốt trong thời gian ngắn.

Loại
cà rốt thứ tư: Tặng vật kỷ niệm

Dù
thiệp sinh nhật chỉ là một tấm bìa cứng, thế nhưng có chữ ký của anh trên đó sẽ
làm nhân viên sung sướng. Cùng một lẽ như vậy, chiếc nơ mua ở chợ chỉ mười mấy
đồng (mua số lượng lớn càng rẻ), nhưng nó lại tượng trưng cho sự vinh dự nên có
ý nghĩa không tầm thường.

Giả
như có nhân viên đem về cho công ty một hợp đồng bạc triệu, anh có thể mở hội
lớn, giong trống mở cờ tặng nơ anh ta.

Đó
là một mũi tên bắn ba đích: Thứ nhất, chiếc nơ đó xem như một báu vật vô giá;
thứ hai, người nhận nơ cảm động rơi nước mắt, khiến anh ta cố công cố sức để
nhận thêm một nơ nữa; thứ ba, khiến đồng nghiệp người nhận nơ ghen tức mà có ý
thức "rừng nơ (cà rốt) trước mặt, roi da (hay cây gậy) phía sau".

Loại
cà rốt thứ năm: Khiến công việc có sức ép

Công
việc quá đơn điệu sẽ khiến nhân viên chán nản; công việc quá khó sẽ khiến nhân
viên sợ hãi. Sự thực, vấn đề không phải là công việc khó hay dễ, mà là có sức
ép hay không.

Ví
như, anh có thể giao một công việc nói là rất khó khăn (dù ai cũng biết là rất
dễ), khi nhân viên hoàn thành, anh khen ngợi anh ta như người hùng.

Hay
khi giao một hạng mục cho anh X., anh có thể xem đó như thử thách, đồng thời
bày tỏ sự tin tưởng là chỉ có X. làm được việc đó. Như vậy, dù X. có gặp khó
khăn trùng trùng vẫn sẽ nỗ lực như một vận động viên Olympic.

Loại
cà rốt thứ sáu: Ban phát giấy khen

Giấy
khen dường như không cần thiết, tuy nhiên công dụng "cà rốt" của nó
không tầm thường.

Một
tờ giấy khen không những làm nhân viên thấy vinh dự, nó còn cho thấy: lao động
vất vả của nhân viên đó không hoàn toàn vì tiền. Anh ta sẽ là tấm gương cho
những nhân viên khác.

Loại
cà rốt thứ bảy: Ăn trưa cùng nhân viên

Được
ăn trưa hay tán gẫu cùng anh chắc chắn làm nhân viên vinh dự, họ sẽ có cảm giác
hạnh phúc, thấy mình có năng lực, được coi trọng và tán thưởng, lâng lâng như
đi trên mây, v. v…

Anh
có thể thấy ngượng vì bị tâng bốc, song thực tế, nhân viên cần cảm giác vinh dự
đó.

Loại
cà rốt thứ tám: Cho nhân viên cơ hội tự đề ra mục tiêu

Nếu
nhân viên được tự đặt ra mục tiêu, họ sẽ nỗ lực gấp mười lần để hoàn thành kế
hoạch. Song để nhân viên tự đặt mục tiêu chung cũng rất nguy hiểm. Trò chơi này
rất cần nghệ thuật lãnh đạo của nhà quản lý, chỉ sơ suất là hỏng việc. Bởi một
số nhân viên giống như trẻ em trong nhà trẻ, họ đề ra mục tiêu đầy tham vọng
nhưng không cách gì thực hiện được. Trong khi mục tiêu thật nhất của anh khi
cho nhân viên tự đặt mục tiêu là: làm cho nhân viên thực hiện mục tiêu của
chính mình.

Loại
cà rốt thứ chín: Khích lệ tinh thần hy sinh của nhân viên

Không
nên khuyến khích nhân viên về đúng giờ (ít nhất là rời khỏi vị trí muộn mười
phút), càng không được để nhân viên giả bệnh nghỉ ngơi. Ngược lại, cần khuyến
khích nhân viên làm quá giờ hay ốm đau mà vẫn đi làm. Nếu giỏi khuyến khích
tinh thần hy sinh của nhân viên, anh không tốn tiền mà vẫn được nhiều giá trị thặng
dư.

Kỹ
xảo của trò này là: anh không nên kêu gọi "làm thêm giờ miễn phí" mà
nên tán dương "lòng say nghề "

Loại
cà rốt thứ mười: Tạo môi trường cạnh tranh cho nhân viên

Nếu
tạo môi trường cạnh tranh cho nhân viên, họ sẽ đua nhau yêu nghề, "cà
rốt" của anh sẽ tạo một hiệu ứng đô- mi- nô.

Mỗi
nhân viên đều là một quân bài đó đô- mi- nô, anh cần sắp họ đúng vị trí. Sau
đó, mỗi nhân viên sẽ là một tấm gương, mà tác dụng của mỗi tấm gương sẽ rất
lớn.

Lưu
Bị vừa nghe vừa ghi lại, trầm trồ không ngớt:

-
Mi Trúc, mười loại cà rốt không tốn tiền của anh đúng là mười đòn thần công
khiến người ta hoa mặt chóng mày.

4. Dùng trò chơi cà rốt
để kích thích tinh thần công ty

Lưu
Bị hấp thu "dinh dưỡng cà rốt" rất nhanh, đồng thời gạn đục khơi
trong, lập ra trò chơi cà rốt siêu cấp, không tốn kém mà khiến công việc trở
nên thú vị, tinh thần nhân viên nâng cao. Trò chơi được tiến hành như sau:

Bước
thứ nhất: Theo từng thứ bậc mà đưa ra các loại cà rốt.

Bước
thứ hai: Khi một nhân viên làm việc tốt, được đồng nghiệp và cấp trên nêu tên,
anh ta sẽ được một số điểm danh dự.

Bước
thứ ba: Khi cộng đủ số điểm danh dự, nhân viên có thể yêu cầu đổi hoặc là tiền,
hoặc đồ vật, như đồ dùng gia đình hay một chuyến du lịch. Nhân viên đó cũng có
thể tiếp tục tích lũy để đổi lấy phần thưởng to hơn.

Lưu
Bị nói:

-
Trò chơi này nghe qua rất cũ, tích luỹ điểm thưởng để lấy đồ khuyến mãi thì đâu
đâu cũng thấy. Song, cùng một tư duy mà vận dụng vào thực tế khác nhau sẽ cho
hiệu quả khác nhau. Tôi tin rằng nhân viên nhất định thích trò chơi này. Họ
thường thích món lợi bất ngờ. Khi nhận phần thưởng, họ sẽ có cảm giác chiến
thắng.

-
Dùng trò đó trong quản lý, có thể nói Lưu Bị là người đầu tiên – Mi Trúc xuýt
xoa khen ngợi rồi bổ sung: - Điều hay nhất của trò chơi này là nhân viên có thể
tuỳ theo loại cà rốt mình cần mà tích luỹ điểm số, sức hấp dẫn của cà rốt vì
thế mà tương ứng với hiệu quả công việc. Nhân viên tất sẽ thấy nỗ lực của mình
được khẳng định và khen ngợi. Khi nhận thưởng, họ sẽ cảm thấy đặc biệt vinh dự
và sung sướng.

Quả
nhiên chính sách mới vừa đề ra đã hấp dẫn sự chú ý của nhân viên. Không khí
công ty sôi động như ngày lễ, nhân viên phấn khởi đua nhau giành điểm số. Chẳng
bao lâu, 99% số nhân viên đã giành được điểm vinh dự, 12% trong đó đổi điểm lấy
sản phẩm, ví như Quan Vũ dùng điểm để trang hoàng lại toàn bộ phòng làm việc;
Trương Phi đổi điểm lấy một chuyến du lịch do công ty tài trợ.

Lợi
nhuận của công ty cũng không ngừng tăng, Lưu Bị trích từ đó ra một phần nhỏ để
làm "cà rốt phí".

Trận
đầu đã thắng, Lưu Bị thật sự có cảm giác của một giám đốc, lòng tự tin lại tăng
thêm gấp bội. Có người trách Lưu Bị: "anh đúng là làm ơn làm phúc thì ít
mà giả nhân giả nghĩa thì nhiều. Suốt ngày chỉ chơi trò cây gậy và củ cà rốt,
không sợ sau này xuống địa ngục sao? "

Lưu
Bị mặt mày thơ thới đáp: "Đúng là làm ơn làm phúc thì ít, nhưng giả nhân
giả nghĩa thì chưa chắc. Mà này, anh nói tôi chơi trò cây gậy và củ cà rốt, anh
thì có khác gì! "

Người
kia chất vấn: "Lấy gì mà bảo tôi chơi trò cây gậy và củ cà rốt? "

Lưu
Bị nhắc nhở: "Anh chẳng vừa nói tới "địa ngục" sao? Cái gọi là
"thiên đường" chính là một loại cà rốt; cái gọi là "địa
ngục" chính là một loại gậy! "

LỜI BÀN CỦA TÁC GIẢ

"Thái
Công binh pháp" viết: "Cốt yếu dùng binh là tôn lễ và thưởng hậu. Tôn
lễ thì người có trí sẽ tới, thưởng hậu thì người có nghĩa sẽ tận lòng… Vì thế,
người có lễ quy thuận, người được nhận thưởng tranh nhau hy sinh. Còn thưởng
thì lính còn hy sinh." Lễ và thưởng chính là hai loại cà rốt khác nhau.

Làm
người lãnh đạo công ty hay một bộ phận, bạn phải dùng chí tiến thủ của nhân
viên để thực hiện mục tiêu kinh doanh. Nếu không khích lệ, tinh thần nhân viên
sẽ sa sút, mục tiêu của bạn cũng tan tành. Vì thế, trong một nền văn hóa công
ty coi con người là nền tảng thì cà rốt hiện hữu ở khắp mọi nơi.

Chính sách cà rốt "xưa đã có, nay càng
thịnh", bạn cũng cần một số loại cà rốt, kể cả cà rốt không tốn tiền, để
xây dựng văn hóa công ty.