Chương 11

Mạt cưa – mướp đắng

Aramis nói:

- D’Artagnan, cậu nghĩ
gì thế, và điều gì đã khiến cậu mỉm cười vậy?

- Bạn thân mến ơi, tôi
nghĩ rằng khi cậu còn là lính ngự lâm cậu luôn luôn hướng về tu viện trưởng,
con bây giờ đã là tu viện trưởng, hình như cậu lại hướng mạnh về ngự lâm quân.

- Đúng thế, - Aramis
cười nói, - D’Artagnan ạ cậu biết đấy người là một sinh vật toàn những mâu
thuẫn. Từ khi tôi là tu viện trưởng, tôi chỉ mơ toàn những trận mạc.

- Điều ấy thấy rõ qua
đồ đạc bày biện của cậu: cậu có kia những thanh trường kiếm đủ các dạng và cho
những thị hiếu khó tính nhất. Cậu chơi kiếm vẫn tốt chứ?

- Tôi ấy à, tôi chơi
tốt như cậu ngày xưa, và còn tốt hơn là khác. Suốt ngày tôi chỉ tập kiếm, thôi
mà.

- Với ai?

- Với một thầy dạy kiếm
tuyệt diệu mà bọn tôi có ngay ở đây.

- Sao, ở đây à?

- Phải, ở đây, ngay
trong tu viện này, bạn thân mến ạ. Có đủ mọi thứ ở trong tu viện Jésuites.

- Thế có lẽ cậu giết
đức ông de Marcillac, nếu ông ta đến một mình tấn công cậu, chứ không phải là
cậu đấu với hai chục người.

- Hoàn toàn đúng, kể cả
trường hợp hắn cầm đầu cả hai chục người, nếu như tôi kịp rút gươm ra mà không
bị phát hiện.

- Xin Chúa xá tội, -
D’Artagnan nói rất khẽ, - mình thấy cậu trở thành Gascogne(1) hơn cả mình. -
Rồi cao giọng - Này Aramis thân mến, cậu hỏi vì sao tôi đến tìm cậu ư?

(1) Người Gascogne có tính huênh hoang, liều lĩnh.

- Không, tôi không hỏi
cậu, - Aramis nói với vẻ ranh mãnh, - tôi đợi cậu đến nói điều đó.

- Vậy thì, tôi đến tìm
cậu chỉ độc có mỗi chuyện là để hiến cậu một cách giết chết ông De Marcillac, khi nào cậu
thích, dù ông ta có là ông hoàng chăng nữa?

- Này, này, này, -
Aramis nói, - đó cũng là một ý kiến hay đấy…

- Mà tôi mới cậu lợi
dụng nó, anh bạn thân mến ạ. Nhưng này, với cái chức tu viện trưởng được một
nghìn êquy và mười hai nghìn livres mà cậu kiếm được do bán các bài thuyết
pháp, cậu có giàu có không? Cậu hãy trả lời thành thật đi.

- Tôi ấy à? Tôi nghèo
xác xơ như thánh Job, và moi cả túi lẫn hòm ra, tôi chắc cậu cũng không thấy
nổi một trăm pistol ở đây.

D’Artagnan tự nhẩm
thầm: Ghê chưa! Một trăm pistol hắn gọi như thế là nghèo xác như một thánh Job!
Nếu như lúc nào mình cũng có được một số tiền như thế, mình sẽ thấy mình giàu
sụ như Crésus(2). Rồi anh nói to:

(2) Crésus - vua xứ Liđi (Tiểu Á) thế kỳ thứ sáu
trước Công nguyên, nổi tiếng giàu có, người ta đồn là do khlai thác cát có vàng
ở sông Păcton. (không biết đúng không)

- Cậu có tham vọng
không?

- Như Enceladet(3)?

(3) Ăngxơiat theo thần thoại Hy Lạp, một trong những
người khổng lồ đã công kích núi Ôlempơ nơi trú ngụ của các vị thần.

- Vậy thì, bạn ơi, tôi
mang đến cho cậu cái thứ để cậu trở nên giàu có, hùng mạnh, và tự do làm bất cứ
điều gì cậu muốn.

Một bóng mây thoáng qua
trên trán Aramis nhanh như bóng mây trôi qua cánh đồng lúa tháng Tám, nhưng
nhanh đến mấy, D’Artagnan vẫn nhận thấy.

- Cậu nói đi. - Aramis
bảo.

- Thêm một câu hỏi
trước đã. Cậu có làm chính trị không?

Một tia chớp lóe lên trong đôi mắt
Aramis cũng nhanh như bóng mây đã lướt qua trán anh, nhưng nhanh đến mấy cũng
không lọt khỏi mắt D’Artagnan.

- Không. - Aramis đáp.

- Thế mọi điều tôi đề
ra đều hợp với cậu, bởi vì lúc này cậu không có chủ nào ngoài Thượng đế, -
chàng Gascon cười nói.

- Có thể lắm.

- Aramis thân mến ơi,
có khi nào cậu nhớ tới những chuỗi ngày đẹp đẽ thời thanh xuân mà chúng ta đã
trải qua trong vui chơi, chè chén và choảng nhau không?

- Có chứ, chắc chắn như
vậy, và nhiều lần tôi đã luyến tiếc nó. Đó là một thời sung sướng, Delectabile
Tempus(4).

(4) Thần khoái lạc. (Tiếng
La-tinh).

- Này, bạn ơi, những
ngày tươi đẹp ấy có thể sống lại, cái thời sung sướng ấy có thể lại đến? Tôi
lĩnh sứ mệnh đi tìm các bạn đồng đội của tôi, và tôi muốn bắt đầu từ cậu, cậu
là linh hồn của cả đội.

Aramis cúi mình xuống,
với vẻ lịch sự hơn là thân ái. Rồi anh nói bằng một giọng như sắp chết và vật
mình ra ghế bành.

- Tôi lại tham gia vào
chính trị ư? D’Artagnan thân mến ơi, cậu xem tôi đang sống bình thường và thoải
mải. Chúng ta đã từng nếm sự vong ân của các vị đại thần, cậu biết đấy!

- Đúng thế, -
D’Artagnan nói, - nhưng có thể các đại thần hối hận là đã vong ân.

- Trường hợp ấy lại là
chuyện khác. Chà? Nhất tội nhất xá, vạn tội vạn xá. Vả chăng cậu có lý ở một
điểm ấy là nếu lòng ham muốn xui chúng ta dây vào công việc quốc gia thì tôi
nghĩ cũng đã đến lúc rồi đó.

- Làm thế nào mà cậu
biết điều đó, vì cậu có quan tâm đến vấn đề chính trị đâu?

- Ô, lạy Chúa! - Aramis
đáp. - Cá nhân tôi không làm chính trị, nhưng tôi sổng trong một thế giới mà
người ta làm chính trị. Vừa trau dồi thi ca, vừa đeo đẳng tình ái, tôi kết thân
với ông Sarazin là người của ông chủ giáo, vấ với ông De Bois - Robert, ông này
nếu không là của ông giáo chủ De Richelieu thì không là của ai hoặc là của tất
cả thiên hạ, tùy ý
cậu, thành thử ra phong trào chính trị tôi không quên bẵng hẳn.

- Tôi hoài nghi đấy, -
D’Artagnan nói.

- Hơn nữa, anh bạn thân
mến ơi, - Aramis nói tiểp, - cậu chớ coi những điều tôi sắp nói với cậu là lời
của một gã thầy tu ở ẩn, một kẻ nói như một tiếng vang, nhắc lại thuần túy và đơn giản cái gì mà
hắn nghe thấy. Tôi nghe nói trong lúc này giáo chủ Mazarin đang lo sốt vó về
cung cách biểu diễn các vấn đề. Dường như ông ta không có được trong sự chỉ huy
của mình tất cả niềm kính trọng mà ngày xưa người ta đã tỏ ra đối với ông ngáo
ộp cũ - vị cố giáo chủ - mà cậu nhìn thấy chân dung đây này; bởi vì anh bạn ạ,
muốn nói gì thì nói, phải thừa nhận rằng đó là một con người vĩ đại.

- Ý tôi không trái ý
cậu về điều đó đâu, Aramis thân mến ạ, chính ông ta đã phong tôi làm trung úy.

- Ý kiến ban đầu của
tôi là hoàn toàn ủng hộ ông giáo chủ hiện nay. Tôi tự nhủ rằng một vị tể tướng
chẳng bao giờ được người ta yêu mến, nhưng với thiên tài mà người ta thừa nhận
cho ông này, ông ta cuối cùng sẽ chiến thắng các kẻ thù của ông và làm cho
người ta phải sợ hãi mình, điều đó theo tôi có lẽ còn tốt bằng mấy là làm cho
người ta yêu mến mình.

D’Artagnan gật đầu, vẻ
như muốn nói rằng anh hoàn toàn tán thành cái phương châm đáng ngờ ấy.

- Ý kiến ban đầu của tôi là
như vậy đấy, - Aramis nói, - nhưng vì tôi dốt đặc cán mai về tất cả những khoa
ấy và vì cái tính nhún nhường mà tôi luôn tự nhận đặt ra cho tôi luật lệ là chớ
có tin cậy vào sự suy xét của chính mình, cho nên tôi đã được thông tỏ. Vậy
thì! Bạn thân mến ạ…

- Vậy thì, - Aramis nói
tiếp - tôi cần phải sỉ nhục tính kiêu ngạo của tôi, tôi cần phải thú nhận rằng
tôi đã lầm.

- Thật thế ư?

- Phải, tôi đã được thông
tỏ, như đã nói với cậu, và đây là câu trả lời của nhiều người khác hẳn nhau về
thị hiếu và tham vọng: ông De
Mazarin không phải là một người thiên tài như tôi tưởng.

- Chà! - D’Artagnan
thốt lên.

- Không. Đó là một con
người vô giá trị, trước là người hầu của giáo chủ Bentivoglio, tiến phát bằng
âm mưu, một kẻ bạo đạt, một kẻ vô danh, hắn sẽ chỉ làm ở Pháp một con đường
đảng phái. Hắn sẽ tích lũy hàng đống tiền vàng, xoay thả cửa hoa lợi của nhà
vua, sẽ chi cho riêng mình tất cả những trợ cấp mà cố giáo chủ De Richelieu chi
cho thiên hạ, nhưng hắn sẽ chẳng bao giờ cai trị bằng pháp luật của kẻ mạnh
nhất, của người vĩ đại nhất. Ngoài ra hình như vị tể tướng ấy chẳng phải nhà
quý tộc cả phong cách lẫn tâm địa. Đó chỉ là một thứ thằng hề, một thứ Pulcinello,
một thứ Pantalon(5). Cậu có biết rõ hắn không? Tôi, tôi không biết hắn.

(5) Tên những vai hề và múa rối của sân khấu.

- Hừ! – D’Artagnan nói.
- Điều cậu vừa nói cũng đúng một phần nào đấy.

- Chao ôi! Cậu làm cho
tôi hãnh diện quá, bạn thân mến ạ, nhờ chút thông tuệ tầm thường mà tôi vốn có,
tôi có thể tương ngộ với một người như cậu đang sống ở triều đình.

- Nhưng cậu chỉ mới nói
với tôi về cá nhân ông giáo chủ chứ chưa nói về phe phái và những nguồn lực
lượng của ông ta.

- Đúng đấy. Ông ta có
hoàng hậu theo ông ta.

- Tôi thấy đó là một
cái gì đáng kể đấy.

- Nhưng ông ta không có
được nhà vua.

- Một đứa bé ấy mà!

- Một đứa bé sẽ trưởng
thành trong bốn năm.

- Nói hiện tại ấy chứ!

- Ừ, thì chưa phải
tương lai, ngay hiện tại, ông ta không có cả nghị viện lẫn dân chúng, nghĩa là
tiền bạc; ông ta không có cả giới quý tộc lẫn các vị hoàng thân, nghĩa là thanh
gươm.

D’Artagnan gãi tai, anh
buộc phải thú nhận rằng điều Aramis suy nghĩ không những nhìn xa trông rộng mà
còn đúng đắn nữa.

- Này, anh bạn tội
nghiệp của tôi ơi, nếu như tôi vẫn được trời phú cho chút mẫn tiệp thông
thường, tôi sẽ nói với cậu rằng có lẽ tôi đã lầm khi nói chuyện với cậu một
cách cởi mở như vậy, bởi vì cậu, cậu có vẻ nghiêng về phía Mazarin.

- Tôi ấy à! -
D’Artagnan kêu lên. - Tôi ấy à Aramis? Không hề, không một chút nào cả.

- Cậu đã chẳng nói về
sứ mệnh là gì?

- Tôi đã nói về sứ mệnh
ư? Thế thì tôi nhầm đấy. Tôi tự nhủ với mình giống như cậu nói: kìa xem các
công chuyện đang rối rắm cả lên. Vậy thì ta hãy ném chiếc lông chim theo gió,
gió cuốn theo chiều nào thì ta đi về đó và chúng ta sống lại cuộc đời phiêu
lưu. Chúng ta đã là bốn hiệp sĩ dũng cảm, bốn trái tim thân thương gắn bó; nay
ta lại gắn bó không những bốn trái tim chưa hề bao giờ xa cách, mà cả vận hạnh
và lòng quả cảm của chúng ta nữa. Thời cơ rất tốt để đoạt lấy một cái gì quý
giá hơn cả một báu vật kim cương.

- D’Artagnan ơi, cậu
nói chí lý, bao giờ cũng chí lý, mà bằng chứng là tôi có cùng một ýghĩ như cậu,
song le đối với tôi là người không có cái tr tưởng tượng sôi nổi và phong phú
như cậu, ý nghĩ ấy đã khơi gợi cho tôi rằng: ngày nay tất cả mọi người đều rất
cần những phụ tá;
người ta đã đưa ra với tôi những
đề nghị trong đó toát ra một cái gì đó như những chuyện chọc trời khuấy nước
của chúng ta ngày xưa, và tôi xin thẳng thắn thú nhận với cậu là ông chủ giáo
đã cho mọi người nói với tôi như vậy.

- Ông De Gondy, kẻ thù của giáo
chủ ấy à? - D’Artagnan kêu lên.

- Không, bạn của nhà
vua, - Aramis nói, - bạn của nhà vua, cậu hiểu chưa! Này nhé, vấn đề là phụng
sự Đức vua, đó là bốn phận của người quý tộc.

Nhưng bạn thân mến ơi,
vua lại đi cùng với ông Mazarin.

- Trên thực tế chứ
không phải tự nguyện, bề ngoài chứ không phải thật tâm, và đó chính là cái bẫy
mà những kẻ thù của vua giăng ra với cậu bé.

- Ra thế! Nhưng đó là
một sự thật, là một cuộc nội chiến mà cậu đề xuất với tôi đấy, Aramis thân mến
ạ.

- Cuộc chiến tranh vì
nhà vua.

- Nhưng nhà vua sẽ đứng
đầu quân đội trong đó có Mazarin.

- Nhưng nhà vua sẽ một
lòng với quân đội do ông De
Beaufort chỉ huy.

- Ông De Beaufort ư? Ông ấy đang
bị giam giữ ở Vincennes.

- Tôi đã nói Beaufort
à? - Aramis nói, - Ông De Beaufort hoặc một người khác, ông De Beaufort hoặc ngài Hoàng
thân(6).

(6) Chỉ Hoàng thân De Condé.

- Nhưng Hoàng thân sắp
đi đến quân đội, ông ấy hoàn toàn cùng cánh với ông giáo chủ.

- Hề, hề! - Aramis cười
nói. - Họ có cùng nhau bàn luận một số công việc đúng vào lúc này. Nhưng với
lại nếu không phải Hoàng thân thì sẽ là ông De Gondy…

- Nhưng ông De Gondy
sắp thành giáo chủ rồi, người ta đang xin mũ cho ông ấy.

- Dễ thường không có
những ông giáo chủ cực kỳ hiếu chiến đó sao? - Aramis nói. - Cậu thử nhìn quanh
xem, bốn ông giáo chủ cầm đầu quân đội cũng ngang tài ông De Guébriant và ông
De Gassion.

- Ồ, một ông tướng gù
lưng.

- Mặc áo giáp vào thì
chẳng ai nhìn thấy cái bướu. Hơn nữa, cậu hãy nhớ rằng Alexandre thọt chân và
Annibal thì chột mắt.

- Cậu thấy có những lợi
thế gì lớn trong phe phái ấy? - D’Artagnan hỏi.

- Tôi thấy có sự che
chở của những ông hoàng mạnh thế.

- Với sự cấm chỉ của
chính phủ.

- Bị bác bỏ bởi các viện
và những cuộc bạo loạn.

- Tất cả những cái đó
có thể làm được, như cậu nói, nếu người ta thực hiện việc tách rời nhà vua khỏi
mẹ.

- Có thể sẽ đạt được.

- Không bao giờ, -
D’Artagnan kêu lên, lần này anh trở lại niềm tin của mình. - Aramis bạn ạ, tôi
xin hỏi cậu, cậu là người hiểu biết Anne D’Autriche cũng rõ như tôi. Có bao giờ
cậu tin hoàng hậu lại có thể quên rằng con trai bà là sự an toàn, là bảo chứng,
là vị thủ thần của bà, của tài sản và cuộc đời bà không? Phải làm sao cho bà
cùng với con bỏ Mazarin mà đi sang phía hoàng thân, nhưng cậu biết rõ hơn ai
hết là có đâu những lý do mạnh mẽ để bà chẳng bao giờ bỏ ông ta đâu.

- Có thể cậu nói đúng,
- Aramis trầm ngâm nói, - vì thế tôi sẽ không giao ước.

- Với họ, - D’Artagnan
nói, - nhưng còn với tôi.

- Không với ai hết. Tôi
là linh mục, làm chính trị để làm gì! Tôi không đọc một quyển sách kinh nào
hết; tôi có một đám bạn bè nho nhỏ, mấy thằng cha tu viện trưởng hóm hỉnh và
mấy phụ nữ kiều diễm; các công chuyện càng rối ren thì các vụ lẻn chơi càng ít
bị tai tiếng; tôi chẳng cần dây vào những vụ kia mà mọi sự vẫn tuyệt diệu; này
bạn thân mến ơi, dứt khoát ta sẽ không dây vào nữa đâu.

- Này, bạn thân mến ơi.
- D’Artagnan nói. - Thì cái triết lý của cậu làm tôi xiêu lòng, xin thề đấy, và
chẳng biết cái con mòng tham vọng quỷ quái nào đã châm đốt tôi thế nhỉ? Tôi có
một khoản trợ cấp đủ sống, ông De Treville tội nghiệp ấy già yếu rồi, khi nào ông chết tôi có
thể trở thành đại úy; đó là một chiếc gậy thống chế cực oai đối với một thiếu
sinh Gascogne và tôi cảm thấy mình gắn bó với cương vị của chiếc bánh đạm bạc
nhưng là bữa hàng ngày. Đáng lẽ chạy theo những cuộc phiêu lưu, ôi dào? Tôi sẽ
nhận lời mời của Porthos, sẽ đi săn trong vùng đất đai của cậu ấy, cậu biết
rằng Porthos có đất đai chứ?

- Sao lại không? Tôi
biết chứ. Mười dặm rừng, đầm lầy với thung lũng; cậu ấy là lãnh chúa của núi
non và vùng đồng bằng, và cậu ta đang kiện cáo linh mục Noyon về những quyền
thái ấp.

"Tốt - D’Artagnan
tự nhủ, - đó là điều ta cần biết; Porthos ở vùng Picardi."

Rồi anh nói to:

- Và cậu ta đã lấy lại
cái tên cũ Du Vallon rồi chứ?

- Còn thêm vào đó tên
Bracieux, một khoảnh đất đã được phong nam tước, nói thật đấy!

- Thành thử chúng ta sẽ
thấy Porthos là nam tước.

- Tôi không hoài nghi.
Bà nam tước Porthos thật tuyệt vời!

Hai người bạn cùng bật
cười.

- Như vậy là, -
D’Artagnan nói tiếp, - cậu không muốn sang với Mazarin?

- Cậu cũng không muốn
sang với các hoàng thân?

- Không. Chúng ta chẳng
sang với ai cả, và chúng ta vẫn là bạn, chúng ta sẽ chẳng phải là phe giáo chủ,
cũng chẳng là người Fronde.

- Phải đấy, - Aramis
nói. - Chúng ta là ngự lâm quân.

- Với cả chiếc áo thầy
dòng. - D’Artagnan nói.

- Nhất là với chiếc áo
thầy dòng! - Aramis kêu lên. - Có thế mới duyên dáng.

- Vậy thì xin từ biệt
nhé, - D’Artagnan nói.

- Tôi không dám giữ
cậu, bạn thân mến ạ, vì
tôi không biết sẽ để cậu nằm ở đâu, mà tôi không thể thất thố mời cậu chia sẻ
một nửa cái nhà kho với Planchet được - Với lại đây cách Paris không đầy ba
dặm; ngựa nghẽo nghỉ ngơi rồi, và chỉ độ non một tiếng đồng hồ là tôi sẽ về đến
nhà.

Và D’Artagnan rót cho
mình một cốc rượu vang cuối cùng.

"Chúc mừng thời
xưa của chúng ta." Anh nói.

- Đồng ý, - Aramis nói,
tiếc thay đó là một thời đã qua "fugit irreparabile tempus…"(7)

(7) Thời gian qua không trở lại (Tiếng La-tinh).

- Ô hay, - D’Artagnan
nói. - Có thể trở lại. Dù sao, nếu cậu cần đến tôi, xin cứ đến phố Ticơton,
khách sạn "Con dê cái nhỏ".

- Còn tôi, ở tu viện
thày dòng Jésuites: từ sáu giờ sáng đến tám giờ tối qua lối cửa chính, từ tám
giờ tối đến sảu giờ sáng, qua lổi cửa sổ.

- Từ biệt bạn thân mến.

- Ồ! Tôi không từ giã
cậu như vậy, để tôi đưa cậu đi.

Và Aramis lấy gươm và
áo choàng.

D’Artagnan tự nhủ thầm:
"Cậu ấy muốn chắc chắn là ta đi thật".

Aramis huýt sáo gọi
Bazin, nhưng Bazin ngủ ở tiền sảnh trên đống thức ăn thừa của buổi tối, và
Aramis buộc phải lắc tai bác để đánh thức dậy.

Bazin dang tay ra, dụi
mắt và định ngủ tiếp.

- Này, này, ông trạng
ngủ, lấy thang ra mau lên.

Bazin vừa ngáp đến trật
quai hàm vừa nói:

- Cái thang vẫn để ở
cửa sổ.

- Cái khác vậy, cái
thang của bác làm vườn ấy, bác không thấy là D’Artagnan lên thang đã khó, xuống
thang còn khó hơn ấy à?

D’Artagnan sắp bảo
Aramis rằng anh xuống rất thạo thì một ý nghĩ chợt đến làm anh im bặt.

Bazin thở dài đánh
thượt một cái và ra đi tìm thang. Lát sau, một cái thang gỗ tốt và chắc chắn đã
được đặt dựa vào cửa sổ.

- Thế chứ, - D’Artagnan
nói - cái gọi là một phương tiện giao thông? Một phụ nữ có lẽ trèo được một cái
thang như thế này đấy nhỉ.

Một cái nhìn sắc như
dao của Aramis như muốn tìm kiếm ý nghĩ của bạn mình thấu tận đến đáy lòng,
nhưng D’Artagnan chịu đựng cái nhìn ấy với vẻ thật thà tuyệt diệu.

Vả lại vừa lúc ấy anh
đặt chân lên bậc thang đầu tiên và bước xuống.

Lát sau anh tới đất.
Còn Bazin đứng ở cửa sổ.

Aramis bảo bác:

- Cứ ở đấy, tôi về
ngay.

Hai người lần đến nhà
kho, gần tới nơi thấy Planchet đi ra dắt theo hai con ngựa.

- Vừa hay - Aramis nói,
- thật là một tên hầu năng nổ và chu đáo, chẳng như cái gã lười Bazin, không
còn được tích sự gì khi là người nhà thờ. Planchet, đi theo chúng tôi, chúng ta
vừa đi vừa trò chuyện đến tận đầu làng.

Quả vậy, hai người đi
qua suốt làng, nói những chuyện bâng quơ rồi khi đến mấy ngôi nhà cuối cùng,
Aramis nói:

- Thôi, đi nhé, bạn
thân mến, cứ theo cái nghề của cậu, vận may đang cười với cậu đấy, đừng có để
vuột mất; nên nhớ rằng vận may là một cô gái giang hồ và nên đối xử cho thích
hợp; còn về phần tôi, tôi an phận trong cảnh hèn mọn vả trong tính lười nhác
của tôi, xin vĩnh biệt!

- Thế là dứt khoát hẳn
đấy à!- D’Artagnan nói. - Điều tôi đề nghị với cậu không hợp ý cậu ư?

- Trái lại, rất hợp ý tôi. - Aramis nói,
- nếu như tôi là một người giống như người khác. Nhưng, tôi xin nhắc lại, thật
ra tôi là một hỗn hợp những mâu thuẫn: điều hôm nay tôi ghét, ngày mai tôi sẽ
tôn thờ và vice versa(8). Cậu thấy rõ tôi không thể hứa hẹn như cậu chẳng hạn,
với những ý nghĩ định đoạt hẳn hoi.

(8) Ngược lại (Tiếng La-tinh).

"Tào lao, đồ thâm
hiểm, - D’Artagnan tự nhủ thầm, - trái lại mi là người duy nhất biết chọn lấy
một mục đích và đi tới đó một cách thầm lặng"

- Thôi, vĩnh biệt nhé,
bạn thân mến, - Aramis nói, - và cảm ơn về nhưng ý đồ tuyệt diệu của cậu, và
nhất là về những kỉ niệm tốt đẹp mà sự hiện diện của cậu đã làm thức tỉnh trong
tôi.

Họ ôm hôn nhau.
Planchet đã lên ngựa. D’Artagnan trèo lên yên, rồi họ còn siết tay nhau lần
nữa. Hai kỵ sĩ thúc ngựa và rời xa về phía Paris.

Aramis vẫn đứng yên
lặng giữa lòng đường cho đến lúc hai người mất hút.

Nhưng đi được độ hai
trăm bước, D’Artagnan dừng phắt lại, nhảy xuống đất, ném cương ngựa vào tay Planchet, rồi
lấy mấy khẩu súng ngắn ở bao yên ngựa giắt vào thắt lưng mình.

- Ông ơi, ông làm gì
thế? - Planchet hốt hoảng nói.

- Dù cho hắn có xảo
quyệt đến mấy đi nữa, - D’Artagnan nói, - tôi cũng làm cho người ta không thể
bảo rằng tôi đã mắc lừa hắn. Cậu ở đây và chớ có động đậy; nhưng cậu hãy nép
xuống vệ đường và đợi tôi nhé.

Nói xong D’Artagnan
băng mình sang bên kia đường hào chạy men theo đường cái, đâm thẳng qua cánh
đồng để vòng quanh làng.

Trước đó anh đã trông
thấy một khoảng trống chỉ có một hàng rào che nằm giữa ngôi nhà bà De Longueville và tư viện
Jésuites.

Một giờ trước đó có lẽ
khó mà tìm lại hàng rào, nhưng trăng vừa mới mọc, và dù rằng chốc chốc lại bị
mây che phủ, ngay trong lúc tối tăm, người ta vẫn có thể trông rõ và tìm lại
đường đi.

D’Artagnan bèn đi tới hàng rào và nấp mình sau đó. Khi đi qua
trước ngôi nhà nơi đã xảy ra cuộc xung đột mà chúng tôi đã kể trên, anh nhận ra
vẫn cái cửa sổ lúc này lại sáng lên, anh tin rằng Aramis chưa trở về nhà mình,
và khi nào trở về, anh sẽ không về một mình.

Quả nhiên, một lát sau
anh nghe thấy tiếng những bước chân đi tới gần và hình như có cả tiếng nói
chuyện rầm rì.

Tới đầu hàng rào, những
bước chân dừng lại.

D’Artagnan quỳ một đầu
gối xuống đất, tìm chỗ nào dày nhất để nấp.

Vừa lúc đó hai người
đàn ông xuất hiện trước sự kinh ngạc hết sức của D’Artagnan. Nhưng nỗi ngạc
nhiên của anh đã tan biến khi nghe thấy một giọng nói dịu dàng, du dương, một
trong hai người đàn ông ấy là đàn bà cải trang làm kỵ sĩ.

- Cứ yên tâm, ông René
thân yêu của tôi, - giọng dịu dàng nói. - Việc như thế sẽ không diễn lại nữa
đâu; tôi đã phát hiện ra một đường hầm đi qua dưới mặt đường phố và chúng ta
chỉ có việc nhấc một trong những viên đá lật ở ngay trước cửa nhà để mở một lối
ra cho ông.

- Ồ thưa bà quận chúa,
- một giọng khác cất lên và D’Artagnan nhận ra là của Aramis - tôi xin thề với
bà rằng nếu như danh tiếng của chúng ta không phụ thuộc vào tất cả những thứ
không đề phòng ấy và tôi chỉ mạo hiểm có tính mạng của tôi thôi…

- Phải, phải, tôi biết,
ông dũng cảm và phiêu lưu như một người thuộc xã hội thượng lưu phải thế; nhưng
ông không phải chỉ thuộc về một mình tôi đâu, mà ông còn thuộc về tất cả đảng
của chúng ta. Vậy ông nên thận trọng, nên khôn ngoan.

- Thưa bà, - Aramis
nói, - bao giờ tôi cũng tuân theo khi người ta biết ra lệnh cho tôi bẳng một
lệnh ngọt ngào đến thế.

Anh cầm lấy tay bà ta
mà hôn âu yếm.

- Ấy? - Người kỵ sĩ có
giọng dịu dàng kêu lên.

- Sao vậy? - Aramis
hỏi.

- Thế ông không trông
thấy gió thổi tung mũ của tôi ư?

Và Aramis băng mình
theo chiếc mũ bay đi. D’Artagnan lợi dụng hoàn cảnh ấy tìm một chỗ rào thưa
thớt để có thể nhận rõ người kỵ sĩ khả nghi. Đúng lúc ấy trăng có lẽ tò mò như
viên sĩ quan chui ra khỏi mây và nhờ ánh sáng tọc mạch ấy, D’Artagnan nhận ra
cặp mắt to xanh biếc, mớ tóc vàng óng và mái đầu thanh cao của bà công tước De
Longueville.

Aramis tươi cười trở
lại một cái mũ trên đầu và một cái mũ cầm tay, và cả hai tiếp tục đi về phía tu
viện thầy dòng Jésuites.

D’Artagnan vừa đứng lên
vừa phủi quần vừa nói: "Hay lắm, bây giờ ta nắm được cu cậu rồi, cu cậu là
frondeur và là tình nhân của bà De Longueville."