Chương 18

Ông de Beaufort

Chuyện gì
xảy ra và nguyên nhân nào đã buộc D’Artagnan phải trở về Paris?

Một buổi tối theo lệ
thường, Mazarin đến chỗ hoàng hậu vào giờ mà mọi người đã rút lui hết. Khi đi
qua gần gian phòng lính gác có một cửa trông ra tiền sảnh. Ông ta nghe tiếng
nói oang oang ở trong phòng. Muốn biết xem bọn lính nói về vấn đề gì, ông rón
rén đến gần và theo thói quen đẩy cửa hé ra và thò đầu vào.

Có một cuộc bàn luận
giữa các vệ sĩ. Một người nói:

- Còn tôi, tôi xin cam
đoan rằng như Croysel đã tiên đoán điều ấy thì nó chắc chắn cứ như là đã xảy ra
rồi. Tôi không biết ông ta, nhưng tôi đã nghe nói ông ta không chỉ là một nhà
chiêm tinh học mà còn là một nhà pháp sư nữa.

- Ghê thật, bạn thân
mến ơi, nếu ông ta là bạn bè của cậu thì coi chừng. Cậu giúp ông ta một việc
tai hại đấy.

- Sao lại thế?

- Bởi vì người ta có
thể kết án ông ta được chứ.

- Ô hay? Ngày nay người
ta không thiêu sống phù thủy.

- Không! Vậy mà cách
đây không lâu lắm ông cố giáo chủ đã cho thiêu Urbain Grandier. Tôi cũng biết
đôi điều. Hồi ấy tôi đứng canh ở dàn hỏa và tôi đã trông thấy ông ấy bị thiêu.

- Bạn thân mến ơi,
Urbain Grandier không phải là phù thủy mà là một nhà bác học, đó lại là chuyện
khác. Urbain Grandier không tiên đoán tương lai. Ông ta biết quá khứ, đôi khi
điều ấy còn tệ hơn nữa.

Mazarin gật đầu vẻ đồng
tình, nhưng muốn biết rõ điều tiên đoán mà người ta đang bàn luận, ông ta đứng
nguyên một chỗ.

Người lính vệ nói tiếp:

- Tôi không bảo cậu
rằng Croysel là một phù thủy nhưng tôi nói với cậu rằng nếu như ông ta công bố
trước điều tiên đoán của mình thì đấy là một cách để nó không thực hiện được.

- Tại sao?

- Rõ ràng như vậy đấy.
Nếu tôi với cậu đánh nhau mà tôi bảo cậu: "Tôi sẽ đâm cho cậu hoặc một
nhát thẳng hoặc một nhát xiên." thì cậu đỡ ngay được chứ còn gì nữa. Vậy
nếu Croysel nói khá to để ngài giáo chủ nghe thấy là: "Trước ngày ấy, ngày
ấy, người tù ấy sẽ vượt ngục." thì hiển nhiên là ông giáo chủ sẽ có cách
đề phòng để tù nhân không xổng ra được.

Một lính vệ khác nằm
ngay trên chiếc ghế dài có vẻ đang ngủ và mặc dầu bề ngoài có vẻ ngủ thật nhưng vẫn không bỏ sót một
lời của câu chuyện bật ra nói:

- Ôi lạy Chúa! Các cậu
tưởng người ta có thể thoát được số mệnh mình ư? Nếu trời đã định rằng ông quận
công De Beaufort phải trốn thoát thì ông De Beaufort sẽ trốn thoát, và mọi sự
đề phòng của ông giáo chủ đều chẳng có tác dụng gì cả hết.

Mazarin rùng mình. Ông
ta là người Ý, có nghĩa là mê tín; ông ta vội vã đi qua giữa những người lính
vệ, họ trông thấy ông liền ngừng ngay câu chuyện.

- Các ông nói chuyện gì
thế? - Mazarin hỏi với vẻ mơn trớn, - hình như về chuyện ông De Beaufort vượt ngục phải
không?

- Ô, không ạ, thưa Đức
ông? - Người lính
không cả tin nói, - Lúc
này ông ấy không thể vượt được ngục được đâu. Người ta chỉ nói là ông ta sẽ
vượt ngục.

- Thế ai nói như vậy?

Người lính quay về phía
người kể chuyện mà bảo:

- Này Saint-Laurent,
cậu nhắc lại câu chuyện của cậu đi.

- Thưa Đức ông, - người
lính vệ nói, - tôi kể với ông này rất thuần túy và giản đơn cái mà tôi nghe nói về điều tiên
đoán của một người tên là Croysel cho rằng ông De Beaufort dù có bị canh gác cẩn mật đến đâu, ông
ta sẽ trốn thoát trước ngày lễ Pentecote.

- Thế cái tên Croysel
ấy là một kẻ mộng tưởng hay thằng điên? - Giáo chủ vẫn tươi cười hỏi.

- Không đâu, - người
lính vệ vẫn bám chắc vào niềm tin của mình nói, - ông ta đã đoán trước nhiều điều và những điều đó đã
xảy ra, thí dụ như việc hoàng hậu sinh con trai, ông Coligny sẽ bị giết trong
trận đấu kiếm với quận công De
Guise cuối cùng là việc ông giáo chủ sẽ được phong giáo chủ… Ấy đấy hoàng hậu
đã không chỉ sinh một con trai đầu lòng mà hai năm sau lại sinh một cậu nữa, và
ông De Coligny đã bị
giết.

- Phải rồi, - Mazarin
nói, - nhưng mà ông chủ giáo vẫn chưa thành giáo chủ.

- Vâng, thưa Đức ông, -
anh lính vệ nói, - nhưng ông ta sẽ trở thành giáo chủ.

Mazarin cau mặt như
muốn nói: ông ta chưa mang chiếc mũ đó. Rồi ông nói thêm:

- Bạn ơi, như vậy theo
ý ông thì ông De
Beaufort nhất thiết phải thoát à?

- Thưa Đức ông. - Người
lính đáp, - ý kiến của tôi đúng là như vậy, đến nỗi bây giờ Các hạ có ban cho
tôi cái chức của ông De Chavigny, nghĩa là cai quản lâu đài Vincennes, tôi cũng
sẽ không dám nhận. Chà! Còn như sau ngày lễ Pentecôte, đó lại là chuyện khác.

Không có gì đáng tin
cậy hơn là một niềm tin mãnh liệt, nó tác động đến những người không tin, mà Mazarin như chúng tôi
đã nói mới là kẻ không tin, ông ta là người mê tín. Nên ông ta bước ra vẻ đăm
chiêu tư lự.

- Đồ keo kiệt! - Người
vệ sĩ đứng tựa ở tường nói. - Lão ta làm ra vẻ không tin ở vị pháp sư của cậu,
Saint-Laurent ạ, để khỏi phải cho cậu cái gì đấy thôi, nhưng về đến nhà là lão
ta sẽ lợi dụng ngay cái điều tiên đoán của cậu cho mà xem.

Quả thật, đáng lẽ tiếp
tục đi đến phòng của hoàng hậu, Mazarin trở về văn phòng mình, gọi Bernouin đến
và ra lệnh ngày hôm sau từ mờ sáng phải cho đi gọi ngay viên cảnh sát mà ông ta
cắt đặt ở bên cạnh ông De
Beaufort về, và khi hắn về đến nơi phải lập tức đánh thức ông ta dậy.

Không còn hoài nghi gì
nữa, người lính vệ đã chạm ngón tay vào vết thương nhức nhối nhất của ông giáo
chủ, ông De Beaufort
ngồi tù từ năm năm nay, và không ngày nào Mazarin không nghĩ rằng ông ấy có thể
sẽ ra khỏi nơi đó lúc này hoặc lúc khác. Người ta không thể giữ làm tù nhân
suốt đời một cháu nội của Henri IV mới suýt soát ba mươi tuổi. Nhưng dù ông ta
ra tù bằng cách nào chăng nữa thì trong thời gian bị giam giữ, ông đã tích lũy
hận thù sâu sắc đến chừng nào đối với kẻ đã bắt giam ông trong khi ông đang
giàu có can trường, vinh quang, được phụ nữ yêu mến, được cánh đàn ông sợ sệt;
bắt giam ông để tước khỏi cuộc đời ông những năm tháng tươi đẹp nhất, bởi vì
sống ở trong tù thì cũng như không tồn tại!

Trong khi chờ đợi,
Mazarin cho tăng cường giám sát ông De Beaufort.

Song giống như kẻ hà
tiện trong truyện ngụ ngôn, Mazarin không thể ngủ yên bên cạnh kho vàng của
mình. Biết bao lần đang đêm lão choàng dậy vì mơ thấy người ta cướp mất ông De Beaufort của lão. Thế là
lão hỏi ngay tin túc về ông ta, và mỗi tin lượm được lão đều đau đớn khi nghe
nói tù nhân vẫn chơi bời, ca hát, ông thường dừng lại luôn để nguyền rủa rằng
lão Mazarin sẽ trả giá đắt về những trò giải trí mà lão bắt buộc ông ta phải
chơi ở lâu đài Vincennes.

Ỷ nghĩ ấy choán hết tâm
trí tể tướng trong giấc ngủ, cho nên bảy giờ sáng khi Bernouin vào phòng để
đánh thức ông ta dậy thì câu đầu tiên của ông ta là:

- Này, có chuyện gì
thế? Ông De Beaufort
có trốn khỏi Vincennes không?

- Thưa Đức ông, tôi
không tin như vậy, - Bernouin, vẻ bình tĩnh đạo mạo của hắn không tự mâu thuẫn
bao giờ, - nhưng dù sao ngài cũng sẽ được tin về ông ta ngay bây giờ, vì viên
cảnh sát La Ramée mà ngài cho gọi sáng nay ở Vincennes đã đến ngoài kia và đang
đợi lệnh của Các hạ.

- Mở cửa và cho hắn vào
đây, - Mazarin vừa nói vừa sắp xếp lại nệm gối để ngồi ngay tại phòng mà tiếp
khách.

Viên sĩ quan vào. Đó là
một người cao to, má sệ, mặt tươi tỉnh, hắn có một vẻ bình thản khiến Mazarin
lo lắng. Lão lẩm bẩm:

- Cái thằng cha này
trông đúng là một thằng ngu.

Viên cảnh sát đứng im
lặng ở cửa.

- Mời ông vào! -
Mazarin bảo.

Viên cảnh sát tuân
lệnh.

- Ông có biết ở đây
người ta đồn gì không? - Mazarin nói.

- Thưa Các hạ, không.

- Thế này này! Người ta
đồn rằng ông De
Beaufort đã trốn khỏi Vincennes, nếu không thì cũng sắp trốn khỏi.

Mặt mày viên sĩ quan
ngớ ra vì kinh ngạc. Hắn đồng thời mở cả hai mắt ti hí và cái miệng rộng hoác
để hít lấy hít để câu nói đùa mà Các hạ đã vinh dự ban cho hắn; rồi không giữ
lâu được vẻ nghiêm trang đối với một giả thiết như vậy hắn phá ra cười, cười
sằng sặc đến rung cả các chân tay hộ pháp y như là đang lên một cơn sốt dữ dội.

Mazarin trong bụng khấp
khởi mừng vì sự thổ lộ thiếu cung kính ấy, nhưng vẫn giữ vẻ trang nghiêm.

Khi La Ramée đã cười
thỏa thuê và chùi nước mắt rồi, hắn cho rằng đến lúc phải nói và xin lỗi về sự
vui vẻ thất lễ đó, hắn nói:

- Trốn thoát ư, thưa
Đức ông! Thế Các hạ không biết là ông De Beaufort đang ở đâu ư?

- Có chứ, tôi biết rằng
ông ta đang ở trong cái tháp tòa lâu đài Vincennes.

- Đúng vậy, thưa Đức
ông ở trong một căn phòng có tường dày đến bảy bộ với các cửa sổ có chấn song
sắt đan chéo, mỗi thanh to bằng cánh tay ấy.

- Ông này, Mazarin nói,
- cứ kiên nhẫn người ta đục xuyên mọi bức tường, và với một mảnh dây cốt đồng
hồ người ta cưa được song sắt.

- Nhưng Đức ông không
biết rằng bên ông ta có tám lính gác, bốn ở tiền sảnh, và bốn ở trong phòng, họ
không lúc nào rời ông ta cả.

- Nhưng có lúc ông ta
ra khỏi phòng, chơi bóng vụt, bóng ném chứ!

- Thưa Đức ông, đó là
những trò giải trí cho phép tù nhân chơi. Tuy nhiên nếu Các hạ muốn, thì sẽ cấm
ông ta.

- Không đâu, không đâu,
- Mazarin nói, lão sợ rằng cấm cả các trò giải trí đó thì nếu như có bao giờ ra
khỏi tù, tù nhân càng căm giận lão hơn nữa. Nhưng ta muốn hỏi xem ông ta chơi
với ai.

- Thưa Đức ông, ông ta
chơi với viên sĩ quan trực gác, hoặc với tôi hoặc với các tù nhân khác.

- Khi chơi, ông ta
không đến gần tường lũy ư?

- Thưa Đức ông, Các hạ
không biết tường lũy
thế nào ư? Tường lũy cao sáu mươi bộ, và tôi hoài nghi rằng ông De Beaufort khá là chán đời
để mạo hiểm nhảy từ trên cao xuống cho gãy cổ.

- Hừm! - Giáo chủ bắt
đầu yên tâm nói - Ông La Ramée thân mến, vậy ông nói là…

- Trừ phi ông De Beaufort có phép biến
thành con chim nhỏ, tôi xin bảo đảm về ông ta.

- Hừ coi chừng! Ông vội
vã quá đấy, - Mazarin nói - Khi các vệ sĩ dẫn De Beaufort đến Vincennes, ông ta có nói to
với họ rằng ông ta thường nghĩ đến trường hợp ông ta bị tù, và trong trường hợp
ấy, ông ta đã kiếm được bốn mươi cách để vượt ngục.

- Thưa Đức ông, - La
Ramée đáp, - nếu trong bốn mươi cách ấy có một cách tốt, thì ông ta đã ở ngoài
từ lâu rồi.

- Thôi, thôi, không đến
nỗi tồi như mình tưởng, - Mazarin lẩm bẩm.

La Ramée nói tiếp:

- Với lại Đức ông quên
rằng ông De Chavigny là người cai quản lâu đài Vincennes, mà ông ta lại không phải là chỗ bạn bè
của ông De Beaufort.

- Ừ nhưng khi ông De
Chavigny vắng mặt?

- Khi ông ta vắng mặt
thì có tôi.

- Nhưng khi chính ông
cũng vắng mặt.

- Khi tôi cũng vắng
mặt, thì tôi đã có người thay thế là một gã rất hầm hố trở thành một viên phó cảnh sát
của Hoàng thượng, và tôi xin bảo đảm với ngài là anh ta canh gác rất nghiêm
mật. Từ khi tôi nhận anh ta vào giúp việc tôi đã ba tuần nay, tôi chỉ quở trách
anh ta có một điều là quá khắt khe với tù nhân.

- Thế con chó ngao đó
là ai? - Giáo chủ hỏi.

- Một ông Grimaud nào
đó, thưa Đức ông.

- Trước khi
đến Vincennes giúp việc anh, hắn ta làm gì?

Theo lời người giới
thiệu hắn ta với tôi thì hắn ở tỉnh lẻ, do tính bướng bỉnh hắn đã làm một việc
bậy bạ gì đó, và tôi nghĩ rằng hắn sẽ chẳng bất bình khi được thoát tội dưới bộ
quân phục của nhà vua.

- Thế ai đã giới thiệu
hắn ta với ông?

- Viên quản lý của ông
quận công De
Grammont.

- Theo ý ông thì có thể
tin cậy vào đó chứ?

- Như tin vào chính
tôi, thưa Đức ông.

- Hắn ta có phải là
người ba hoa không?

- Giêsu, lạy Chúa tôi!
Thưa Đức ông, một thời gian dài tôi cứ tưởng hắn câm cơ đấy? Hắn chỉ nói và đáp
bằng các dấu hiệu, hình như người chủ cũ của hắn đã dạy hắn như vậy.

- Vậy thì, ông Ramée
thân mến ơi, - giáo chủ nói, - Ông hãy bảo hắn ta rằng nếu hắn canh phòng cẩn
thận và nghiêm ngặt, người ta sẽ nhắm mắt làm ngơ cho những việc hắn lẩn trốn ở
tỉnh, người ta sẽ khoác lên người hắn một bộ quân phục khiến hắn sẽ được kính
nể, và trong bộ quân phục ấy sẽ có dăm đồng pistoles để uống rượu chúc mừng sức
khỏe nhà vua đấy.

Mazarin rất rộng rãi về
những lời hứa hẹn, thật trái hẳn với bác Grimaud thật thà mà Ramée tán dương,
bác ta nói ít mà làm
nhiều.

Tể tướng còn đặt ra với
La Ramée một lô câu hỏi nữa về người tù, về cách cho từ nhân ăn uống, ở và ngủ.

Những câu trả lời của
viên sĩ quan đáng hài lòng đến mức tể tướng hầu như yên tâm và cho hắn lui.

Lúc ấy cũng đã chín giờ
sáng rồi, cho nên ông ta dậy hẳn, xức hương thơm, vận quần áo và đi sang chỗ
hoàng hậu để nói rõ những duyên cớ gì đã giữ ông ở lại phòng mình tối hôm qua.
Hoàng hậu sợ ông de Beaufort chẳng kém gì tể tướng sợ ông ta, và hầu như cũng
mê tín như tể tướng, bà bắt ông nhắc lại từng câu từng chữ tất cả những lời hứa
hẹn cam đoan của Ramée và tất cả những lời viên cảnh sát tán dương người giúp
việc của mình. Rồi khi tể tướng đã nói xong, bà thầm thì với ông:

- Than ôi! Tiếc rằng
chúng ta chẳng có một Grimaud ở bên cạnh mỗi hoàng thân!

- Hãy kiên nhẫn, -
Mazarin nói với nụ cười theo đúng kiểu người Ý của mình, - việc ấy sẽ đến trong
một ngày nào đó, nhưng trong khi chờ đợi…

- Thì sao? Trong khi
chờ đợi.

- Tôi vẫn có những biện
pháp đề phòng.

Sau đó ông đã viết thư
gọi D’Artagnan trở về gấp.