Chương 51

Khi họa thì dễ nhớ ra

Anne D’Autriche điên
giận trở về phòng cầu nguyện của mình. Bà vặn vẹo đôi cánh tay mỹ miều mà kêu
lên:

- Sao! Dân chúng đã
từng thấy ông de Condé đệ nhất thân vương, bị mẹ chồng của ta, Marie de Médicis
bắt giữ: họ đã thấy mẹ chồng ta, nhiếp chính cũ của họ bị tể tướng Richelieu
đuổi đi; họ cũng đã từng thấy ông de Vendôme tức là con trai vua Henri IV bị
cầm tù ở Vincennes. Họ chẳng nói năng gì cả, trong khi người ta lăng nhục,
người ta tống giam, người ta đe dọa những nhân vật lớn ấy! Thế mà chỉ vì một
tên Broussel! Giê su ơi, cái vương quyền ra thế nào rồi đấy?

Anne vô tình dụng chạm
đến vấn đề nóng bỏng. Dân chúng không nói năng gì cho các hoàng thân, dân chúng
nổi dậy vì Broussel, chính vì đây là một người thuộc tầng lớp bình dân, và bảo
vệ Broussel, dân chúng cảm thấy một cách tự nhiên rằng họ bảo vệ chính mình.

Trong lúc ấy, Mazarin
đi dạo khắp trong văn phòng mình, chốc chốc lại nhìn sang chiếc gương Venise
của ông bị rạn nứt hết.

- Chà! - Ông nói, - Ta
biết lắm, buộc phải nhượng bộ như vậy thì thật dáng buồn. Nhưng, ơ hay, chúng
ta sẽ phục thù, Broussel thì can hệ gì! Đó chỉ là một cái tên, không phải là
một vật.

Là chính khách khôn
ngoan đến mấy đi nữa, lần này Mazarin lầm rồi: Broussel là một vật, chứ không
phải một cái tên.

Cho nên, buổi sáng hôm đó, khi Broussel vào
Paris trong một cỗ xe lớn có con trai là Louvières ngồi bên và Friquet đi theo
xe, tất cả dân chúng mang vũ khí đổ xô ra trên đường ông đi qua. Những tiếng
hô: "Broussel muôn năm! Cha của chúng ta muôn năm!" vang lên khắp nơi
và mang cái chết đến cho lỗ tai Mazarin.

Từ mọi phía những tên
do thám của tể tướng và hoàng hậu mang về những tin tức xấu, chúng thấy giáo
chủ rất hoảng loạn và hoàng hậu rất bình tĩnh. Hoàng hậu có vẻ như đang suy
nghĩ thật chín muồi một quyết định lớn lao, điều ấy càng tăng lên những nỗi lo
ngại của Mazarin. Ông biết rõ bà hoàng kiêu ngạo và rất sợ những quyết định của
bà.

Ông chủ giáo trở lại
nghị viện còn vua hơn cả vua, hoàng hậu và giáo chủ ba người cộng lại. Theo ý
kiến của ông, nghị viện ra một pháp lệnh yêu cầu những người tư sản hạ vũ khí
và phá bỏ các lũy chướng ngại; bây giờ thì họ biết rằng chỉ cần một giờ để cầm
lại vũ khí và một đêm để dựng lại các lũy chướng ngại.

Planchet trở về cửa
hiệu của mình. Chiến thắng ân xá, Planchet không còn sợ bị treo cổ; anh tin
chắc rằng nếu người ta chỉ lộ vẻ bắt giữ anh, thì dân chúng sẽ nổi dậy ủng hộ
anh cũng như họ vừa mới làm để ủng hộ Broussel.

Rochefort đã trả lại
đội khinh kỵ binh cho hiệp sĩ D’Humières.

Thiếu mất hai người khi
điểm danh, nhưng ông hiệp sĩ là Fronde trong tâm hồn chẳng muốn nghe nói đến
bồi thường.

Gã ăn mày ở lại chỗ
mình ở sân nhà thờ Saint Eustache, vẫn một tay dâng nước thánh một tay xin bố
thí, và chẳng ai hồ nghi rằng hai bàn tay ấy vừa mới giúp kéo ra khỏi tòa kiến
trúc xã hội hòn đá nền tảng của vương quyền.

Louvières hãnh diện và
hài lòng. Anh đã trả thù Mazarin mà anh khinh ghét và đã góp sức để đưa cha
mình ra khỏi nhà tù; tên tuổi anh đã được nhắc đến với nỗi kinh hoàng ở Hoàng
cung. Anh nói với ông cố vấn được trở về với gia đình:

- Cha ơi cha có tin
rằng, nếu giờ đây con xin hoàng hậu một đại đội thì bà ấy sẽ cho con không?

Trong thời gian bạo
động, Raoul nhất thiết đòi tuốt kiếm ra để tham gia vào phe này hoặc phe kia,
D’Artagnan phải vất vả lắm mới giữ chân Raoul ở nhà được. Lúc đầu Raoul không
chịu, nhưng D’Artagnan đã phải nhân danh bá tước de La Fère để bảo ban anh.

Nhân dịp tình hình đã
yên tĩnh, D’Artagnan cho Raoul đi. Raoul đến thăm bà de Chevreuse rồi lên đường
trở lại quân đội.

Riêng Rochefort thấy
công việc kết thúc quá kém. Ông đã viết thư mời quận công de Beaufort về, quận
công sắp tới nơi và sẽ thấy Paris yên tĩnh.

Ông đến tìm chủ giáo để
hỏi xem có nên bảo hoàng thân dừng lại trên đường không, nhưng Gondy ngẫm nghĩ
một lát và nói:

- Cứ để ông ấy tiếp tục
hành trình.

- Như vậy là công việc
chưa xong ư? - Rochefort hỏi.

- Không đâu! Bá tước
thân mến ơi, chúng ta chỉ mới ở chỗ bắt đầu.

- Ai làm cho ngài tin
như vậy?

- Tôi biết rõ bụng dạ
hoàng hậu: bà ta chẳng chịu thua đâu.

- Bà ta chuẩn bị một
việc gì sao?

- Tôi chắc thế.

- Ngài biết chuyện gì,
nào?

- Tôi biết rằng bà ra
đã viết thư triệu ngài Hoàng thân từ quân đội trở về gấp.

- Á, à! - Rochefort
nói, - Ngài nói đúng đấy, cần để ông de Beaufort đến.

Ngay buổi chiều tối hôm
ấy, tiếng đồn lan ra là Hoàng thân de Condé đã về tới Paris.

Đó là một tin tức thật
bình thường và tự nhiên song nó có một âm vang rộng rãi. Người ta nói rằng hở
chuyện này ra là do bà de Longueville, bà được ngài Hoàng thân tâm sự, mà thiên
hạ thì buộc tội Hoàng thân đã có một sự luyến ái đối với em gái vượt quá giới
hạn của tình anh em.

Những chuyện tâm sự đó
tiết lộ những dự định nham hiểm của hoàng nậu.

Ngay buổi chiều hôm
Hoàng thân về, những người tư sản tiến bộ hơn những kẻ khác, những thẩm phán,
những thủ lĩnh các khu phố đến những chỗ quen biết và nói:

- Tại sao chúng ta đã
không đoạt lấy nhà vua và đưa đến Tòa Thị sảnh? Thật là một sai lầm để cho kẻ
thù của chúng ta dạy dỗ vua, bảo ban vua những điều xấu. Nếu như được ông chủ
giáo chẳng hạn trông nom thì vua sẽ hấp thụ được những nguyên lý quốc dân và sẽ yêu mến nhân dân.

Ban đêm náo động một
cách âm thẩm. Ngày hôm sau người ta lại trông thấy những tấm áo choàng xám và
đen, những đội tuần tra thương nhân mang vũ khí và những toán ăn mày.

Hoàng hậu đã thức suốt
đêm để bàn bạc với Hoàng thân. Nửa đêm Hoàng thân được dẫn đến phòng nguyện của
hoàng hậu và tới năm giờ sáng ông mới ra về.

Năm giờ hoàng hậu đến
văn phòng tể tướng. Nếu như bà chưa được đi nằm thì giáo chủ cũng đã dậy rồi.

Ông đang thảo bức thư
trả lời Cromwell. Ông hẹn với Mordaunt mười ngày thì sáu ngày đã qua rồi.

Chà! Ta để hắn phải chờ
một chút, nhưng ông Cromwell hiểu quá đi, cách mạng là thế nào, nên không thể
không thứ lỗi cho ta.

Ông bèn đọc lại với vẻ
thỏa mãn đoạn đầu bức thư biện hộ của mình thì nghe có tiếng cào nhè nhẹ vào
cánh cửa thông sang những căn phòng của hoàng hậu. Chỉ một mình hoàng hậu có
thể đến bằng cửa ấy.

Giáo chủ đứng lên và ra
mở.

Hoàng hậu mặc xuềnh
xoàng, nhưng cái xuềnh xoàng ấy càng hợp với bà, vì rằng cũng như nữ thần Dian
ở viện bảo tàng Poitiers hoặc ở phòng khách bà Ninon, Anne D’Autriche giữ cái
độc quyền là lúc nào cũng xinh đẹp. Song buổi sớm hôm ấy bà còn đẹp hơn thường
lệ bởi vì cặp mắt bà có tất cả cái long lanh mà một nỗi vui mừng bên trong tạo
nên.

- Có việc gì đấy bà, -
Mazarin lo ngại nói, - Trông bà có vẻ đắc ý lắm?

- Đúng, Giulio ạ, - bà
đáp - đắc ý và vui sướng, vì rằng tôi đã tìm ra kẻ bóp chết cuộc bạo loạn này.

- Bà hoàng của tôi ơi,
- Mazarin nói, - bà là một chính khách lớn nào xem kế sách ra sao.

Và ông giấu điều mà ông
viết bằng cách nhét lá thư mới bắt đầu xuống dưới tờ giấy trắng.

- Chúng muốn bắt nhà
vua, ông biết chứ? - Hoàng hậu nói.

- Chao ôi! Biết! Và còn
muốn treo cổ tôi nữa!

- Chúng sẽ không có
vua.

- Và chúng sẽ không
treo cổ tôi.

- Ông nghe đây: tôi
muốn cướp đi họ của con trai tôi và bản thân tôi và ông cùng với tôi, tôi muốn
rằng sự kiện này, từ hôm nay đến ngày kia sẽ thay đổi bộ mặt của mọi thứ cần
được thực hiện mà không ai biết, ngoài ông, tôi và một người thứ ba.

- Người thứ ba ấy là
ai?

- Ông Hoàng thân.

- Ông ta đã về như
người ta nói với tôi phải không?

- Về tối hôm qua.

- Bà đã gặp rồi chứ?

- Tôi vừa mới chia tay
ông ấy.

- Ông ấy giúp sức vào
kế hoạch này à?

- Chính ông ta đề ra ý
kiến.

- Thế còn Paris?

- Ông ta sẽ để cho bị
đói và buộc phải đầu hàng không điều kiện.

- Kế hoạch không thiếu
vẻ vĩ đại, nhưng tôi chỉ thấy có một trở ngại.

- Trở ngại gì?

- Sự không thể được.

- Lời nói vô nghĩa.
Không có gì là không thể được.

- Trên kế hoạch.

- Trong thực hiện.
Chúng ta có tiền không?

- Ít thôi - Mazarin
đáp, - sợ Anne D’Autriche đòi moi tiền trong túi ông ta.

- Chúng ta có tinh thần
can đảm không?

- Rất nhiều.

- Vậy thì dễ lắm. Ô!
Giulio, ông có hiểu không? Paris, cái thành phố Paris ghê tởm ấy một buổi sáng
thức dậy không có hoàng hậu không có vua, bị bao vây, bị quấy nhiễu bị bỏ đói,
tất cả phương sách chỉ còn trông vào cái nghị viện ngu đần và ông chủ giáo còm
nhom với đôi chân vặn vẹo của họ!

- Hay, hay! - Mazarin
nói. - Tôi hiểu rõ hiệu quả, nhưng tôi không trông thấy phương tiện để đạt tới.

- Tôi thì tôi sẽ tìm
thấy đấy.

- Bà nên biết rằng đây
là chiến tranh, là cuộc nội chiến bừng bừng, kịch liệt, không nguôi.

- Ồ! Phải đấy, phải
đấy, chiến tranh, - Anne D’Autriche nói. - Phải đấy, tôi muốn biến cái thành
phố phiến loạn này thành tro bụi; tôi muốn dập tắt ngọn lửa trong máu; tôi muốn
rằng một tấm gương kinh khủng sẽ nếu mãi mãi tội ác và trừng phạt. Hỡi Paris!
Ta căm thù mi, ta ghê tơm mi!

- Khoan, khoan, Anne,
bà khát máu đấy! Hãy coi chừng, chúng ta không còn ở thời đại những Malatesta
và những Castruccio Castracani(1); bà sẽ tự làm cho bà bị chặt đầu, bà hoàng
xinh đẹp của tôi ạ, và như thế thì uổng lắm.

(1) Những Castruccio Castracani nổi tiếng ở Ý xưa
kia, tức là những thủ lĩnh quân du kích hoặc lính đánh thuê, xưng hùng xưng bá
một vừng. Trong số đó có những vua chúa thất thế.

- Ông cười tôi đây à?

- Tôi rất ít cười.
Chiến tranh với cả một dân tộc thì thật là nguy hiểm. Bà hãy trông Charles đệ
nhất em rể của bà đấy, tình hình ông ấy xấu lắm, rất xấu.

- Chúng ta đang ở nước
Pháp, và tôi là người Tây Ban Nha.

- Không cần, Per
Baccho, không cần, có lẽ tôi thích bà là người Pháp thì hơn, cả tôi cũng vậy;
người ta sẽ thù ghét cả hai ta ít hơn.

- Song ông tán thành
tôi chứ?

- Vâng, nếu tôi thấy
điều ấy có thể làm được.

- Nó sẽ làm được, chính
tôi nói với ông thế. Ông hãy sửa soạn.

- Tôi ấy à? Lúc nào tôi
cũng sẵn sàng ra đi, song, như bà biết đấy, tôi chẳng ra đi bao giờ… và lần này
chắc là cũng không hơn những lần khác.

- Cuối cùng, nếu tôi đi
thì ông có đi không?

- Tôi sẽ thử xem.

- Ông làm tôi đến chết
về những sự sợ hãi của ông đấy Giulio ạ, mà ông sợ cái gì kia chứ?

- Sợ nhiều điều lắm.

- Những điều gì nào?

Bộ mặt Mazarin từ giễu
cợt trở thành u ám.

- Anne, - Ông nói, - Bà
chỉ là một người đàn bà, và là đàn bà bà có thể tùy tiện lăng nhục đàn ông vì
chắc chắn là mình được miễn tội. Bà cáo buộc tôi là sợ hãi; tôi không sợ hãi
nhiều như bà đâu, bởi vì tôi tôi không bỏ trốn. Người ta hò la chống ai? Chống
bà hay chống tôi? Người ta muốn treo cổ ai? Bà hay tôi? Vậy mà tôi đương đầu
với bão tố, trong khi bà cáo buộc tôi là sợ hãi; chẳng phải anh hùng rơm đâu,
đó không phải là thói của tôi, nhưng tôi vững vàng. Hãy bắt chước tôi, om sòm
ít thôi, hiệu quả nhiều hơn. Bà la hốt hoảng lên, bà chẳng đạt tới đâu. Bà bàn
đến chuyện trốn…

Mazarin nhún vai, cầm
tay hoàng hậu và dắt bà ra cửa sổ:

- Hãy nhìn xem!

- Gì nào? - Hoàng hậu
nói, mù quáng vì sự bướng bỉnh của mình.

- Kia kìa! Qua cửa sổ
bà nhìn thấy gì nào? Nếu tôi không lầm thì đó là dân tư sản mặc áo giáp đội mũ
sắt trang bị súng trường tốt như thời Liên minh thần thánh; họ đang nhìn chằm
chằm lên cửa sổ bà đang đứng và bà có thể bị nom thấy nếu bà vén rèm lên quá
cao.

Bây giờ ta ra cửa sổ
kia; bà trông thấy gì nữa? Những đám dân chúng mang giáo mác canh gác các cổng
ngõ của bà. Ở bất cứ cửa nào của Hoàng cung mà tôi dẫn bà ra, bà đều thấy như
thế cả. Các cổng lớn bị canh gác, các cửa thông gió và các căn hầm cũng bị canh
gác, và đến lượt tôi sẽ nói với bà cái điều mà La Ramée nói với tôi về ông de
Beaufort: trừ phi là chim hay là chuột, ông sẽ không ra khỏi nơi đây.

- Vậy mà ông ta vẫn ra
đấy.

- Bà có tính nước ra
cũng bằng cách ấy không.

- Thế tôi là tù nhân
đấy à?

- Trời ơi! - Mazarin
nói, - Có đến một tiếng đồng hồ tôi chứng minh với bà điều đó rồi.

Và Mazarin điềm nhiên
lấy ra viết tiếp bức thư đang viết dở.

Anne tức run người lên,
đỏ bừng mặt vì hổ nhục, đi ra khỏi văn phòng và dập cửa đánh rầm một cái.

Mazarin chẳng buồn quay
đầu lại.

Trở về phòng mình,
hoàng hậu buông mình xuống chiếc ghế bành và khóc nức nở.

Rồi bỗng nhiên một ý
nghĩ đến bất thình lình khiến bà bật dậy và reo lên:

- Ta thoát rồi! Ô,
phải, rồi, phải rồi, ta biết một người có thể đưa ta ra khỏi Paris, người ấy,
một người mà ta đã quên lãng quá lâu.

Và mặc dầu với nỗi vui
mừng, bà mơ màng nói:

"Ta mới bội bạc
làm sao, có đến hai mươi năm trời ta bỏ quên người ấy, người mà lẽ ra ta phải
phong làm một thống chế Pháp quốc. Bà mẹ chồng ta đã vung vãi vàng bạc, chức
phẩm và những vuốt ve cho Concini, ông ta đã làm hại bà; ông vua chồng ta vì
một cuộc ám sát đã phong Vitry làm thống chế Pháp quốc. Còn ta, ta đã bỏ mặc
trong quên lãng, trong cảnh khốn cùng cái anh chàng D’Artagnan cao quý đã từng
cứu ta."

Và bà chạy ra chiếc bàn
để giấy, bút, mực và ngồi viết.