CHƯƠNG V

1. HẠNH PHÚC CÁ NHÂN

Trong đời sống gia đình, người chồng
cũng như người vợ đều có những bổn phận và trách nhiệm chung nhau. trách nhiệm
của hai vợ chồng là mong sao chiếm giữ hạnh phúc trong gia đình mình ngày càng
thêm bền chặt.

Một gia đình sống chung nhau hai vợ
chồng phải làm thế nào bảo vệ được hạnh phúc với nhau một cách trung thành và
tuyệt đối, có bảo vệ trung thành và tuyệt đối thì cuộc sống của hai vợ chồng
mới vững bền và không lo sợ bị hư hao sứt mẻ.

Đối với đời sống con người thì những
ngày chung sống là những ngày khó khăn nhất, trách nhiệm của hai vợ chồng thật
nặng nề và tế nhị, cả hai hải biết những tính tình của nhau, sự ưa thích và
không bằng lòng của nhau để tránh những gây gổ phiền toái cho nhau. Có ý thức
như vậy thì đời sống gia đình với tiến đền chỗ hoàn toàn và hợp nhất giữa hai
tâm hồn.

Những hình ảnh đằm thắm, êm vui trong
gia đình được người đời tán tụng gọi chung một danh từ là HẠNH PHÚC. Muốn chinh
phục được hạnh phúc không phải là một chuyện dễ dàng mà trái lại cần phải có
một sự thông minh, hiểu biết của hai người, đời sống gia đình chỉ có thể hạnh
phúc khi cả hai cùng kiến tạo. Hạnh phúc không phải đơn phương của một người
nào mang đến, nó không trong tay người chồng mà cũng không phải sở hữu chủ từ
người vợ, nó là sự cảm thông của hai tâm hồn hòa thuận mà ra.

Đó là những định nghĩa về hạnh phúc,
nhưng phương thức duy trì hạnh phúc lại là một chuyện khác, phức tạp hơn và
nhiều công phu, người chồng và người vợ nên hiểu thấu tường tận để giữ hạnh
phúc một cách hữu hiệu hơn.

Sống trong một những quan niệm về
hạnh phúc, thường có hai lối là:

Hạnh phúc cá nhân và hạnh phúc gia
đình.

Trước nhất, tôi cùng các bạn đi tìm
những điều đặc biệt trong một phạm vi nhỏ hẹp trong gia đình: HẠNH PHÚC CÁ NHÂN.

Hạnh phúc cá nhân là hạnh phúc riêng
cho mình. Khuynh hướng và quan niệm này là một quan niệm đang được giới thanh
niên nam nữ ngày càng chú trọng và cố gắng tranh đấu bênh vực cho bằng được.

Quan niệm hạnh phúc cá nhân, trước
nhất người ta thường nghĩ đến chính bản thân mình mà không lo nghĩ cho người
khác, dù cho người đã mang đến cho mình một nguồn hạnh phúc đi nữa. Phái chủ
trương hạnh phúc cá nhân thường đặt tình yêu trong lòng ích kỉ mà thôi, vì theo
sự quan niệm của họ thì hạnh phúc trước nhất phải có cho mình sau đó mới đem
ban bố cho kẻ khác. Đặt tình yêu trong một phạm vi có tính cách lệ thuộc vào
những đòi hỏi cá nhân, họ bảo thủ những thành kiến độc đoán, giam giữ những ý
định bao la rộng rãi trong một khung cảnh nhỏ hẹp, thường hay lo sợ tương lai
cho chính bản thân mình, cho tình yêu trong lòng mình.

Con người tranh đấu bảo vệ hạnh phúc
cá nhân không phải là vô lý, vì như chúng ta đã hiểu, tất cả những sinh thú
trên đời của cuộc sống con người không phải muốn là chiếm đoạt dễ dàng, trước
khi chiếm đoạt được nguồn vui sướng đó nhất định con người đã trải qua những
khổ sở vì tranh đấu; vì thế nên khi con người chiếm được nguồn sung sướng ấy về
tay mình thì ai nấy đều cương quyết giữ gìn cho đến kỳ cùng. Sở dĩ người ta đấu
tranh để bảo vệ là vì muốn cho chính cá nhân mình thỏa mãn trước tiên rồi sau
đó sẽ hay. Tư tưởng đó khiến cho con người chủ trương bảo vệ tình thương yêu,
nguồn hạnh phúc cá nhân mình. Đó là một điều dễ hiểu.

Trong nếp sống tình cảm con người,
thì hạnh phúc là một chiếc chìa khóa xây dựng tương lai nên con người cương
quyết liều sanh tử để bảo vệ hạnh phúc. Tuy nhiên trong quan niệm này thường
làm cho con người ích kỷ và thường thì có hại hơn là vô hại. Nếu con người chủ
trương hạnh phúc cá nhân thường coi hạnh phúc cho riêng mình là quan trọng mà
không coi chuyện hạnh phúc của người khác, bao giờ con người cũng tự cho mình
là quan trọng, là cao siêu. Những người chủ trương hạnh phúc cá nhân thì không
bao giờ chịu hy sinh cho bất cứ một người nào dù là thân tích, quan niệm hạnh
phúc cá nhân thường đưa con người xa gia đình, xa bổn phận thiêng liêng của con
người và có thể coi như họ đã xa rời tất cả mọi lệ thuộc bên ngoài.

Người cong trai và con gái nào chủ
trương hạnh phúc cá nhân thì coi nặng vấn đề “YÊU” là quan trọng, họ chỉ cần
thỏa mãn dục vọng mà không cần tìm hiểu hạnh phúc có lâu dài hay không. Đối với
số người này chủ trương sống chỉ vì yêu mà thôi. Tóm lại, quan niệm hạnh phúc
ca thường thường là một quan niệm hẹp hòi của những người ích kỷ, trong công
chuyện vợ chồng, người chồng cũng như người vợ, đừng bao giờ nuôi tư tưởng hạnh
phúc cá nhân, vì như thế tình yêu vợ chồng khó lòng được bảo tồn.

2. HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH

Ngược lại với quan niệm hạnh phúc cá
nhân, một số khác chủ trương tình yêu và hạnh phúc một cách rộng rãi và hợp lý
hơn đó là HẠNH PHÚC GIA ĐÌNH. Trong quan niệm hạnh phúc gia đình thì vợ chồng
hướng dẫn tình yêu đến chỗ rộng rãi, bao la đem tình thương làm cứu cánh, không
chịu giới hạn tâm tình trong phạm vi nhỏ hẹp, chỉ biết cá nhân mà trái lại
những con người chủ trương tình chồng vợ bằng hạnh phúc gia đình là những người
thường thích hướng tâm tình vợ chồng vào một thứ tình thương cộng đồng cùng
nhau chung xây đắp cho nhau. Những vợ chồng có quan niệm hạnh phúc gia đình thì
trong gia đình thường quyến luyến nhau, trìu mến nhau và chủ tương tình yêu
bằng tình thân tộc.

Trong một gia đình, hai vợ chồng chủ
trương hạnh phúc gia đình thì mỗi người thường ý thức nhiệm vụ của mình trong
gia đình. Người chồng thấy có nghiệm vụ lo lắng, cải tạo gia đình, kiến tạo
nguồn sống cho gia đình. Người vọ thì trái lại lo bảo vệ sức khỏe cho chồng,
gìn giữ hạnh phúc và tương lai gia đình, lo lắng chăm lo cho chồng con, tóm lại
mỗi người ai nấy đều tự thấy mình đều có bổ phận không nhiều thì ít đều lo cho
gia đình mình sao cho sung sướng hơn người, tình thương yêu vợ chồng do đó ngày
càng trở nen thắm thiết, nguồn kiến tạo gia đình ngày càng chắc chắn hơn. Trong
gia đình, khi con người chủ trương hạnh phúc bằng gia đình thì những bổn phận của
vợ hay chồng trong gia đình chính là những sợi dây vô hình tự ràng buộc hai
người vào với nhau, sợi dây đó được gọi là ân tình. Hai vợ chồng sống trong
tình thương chân thật, bao giờ cũng thành thật yêu thương nhau, và hạnh phúc
bao giờ cũng vĩnh cửu hơn người.

Trong quan niệm hạnh phúc gia đình
thì con người không có quyền nghĩ đến cá nhân mình mà phải nghĩ đến tương lai
chung cho cả một gia đình. Người chồng không có quyền bê tha cờ bạc, rượu chè,
bỏ bê vợ con suốt ngày, không thiết gì đến nhàu cửa, chỉ lo cho mình mà thôi,
người vợ không có quyền lo cho riêng mình, chỉ ăn sung mặc sướng, còn chuyện
của chồng con thì thế nào không cần biết. Trái lại, nhiệm vụ của người chồng
trong quan niệm hạnh phúc gia đình là luôn luôn lo làm mọi cách để sao cho đời sống
vợ con được no đủ sung túc, càng đầy đủ bao nhiêu, người vợ cũng thế, trong
quan niệm xây dựng hạnh phúc gia đình thì người đàn bà đóng một vai trò trọng
yếu, coi mình như một nội tướng thay chồng nuôi con, chăm sóc miếng ăn giấc ngủ
của chồng, luôn luôn lo lắng làm sao cho gia đình của chính mình được đầy đủ.

Nói một cách khác thì quan niệm xây
dựng hạnh phúc gia đình là quan niệm rất thích hợp cho đời sống gia đình. Cả
hai vợ chồng cùng cảm thông và thương yêu nhau, cả hai cùng chung một quan điểm
và cùng nhau ra sức để kiến tạo gia đình, lấy niềm vui của gia đình làm niềm
vui của mình, vui vì gia đình đầy đủ và buồn khi gia đình thiếu thốn, luôn luôn
lấy gia đình làm một trọng tâm mà cho mình là người có nhiệm vụ phải hoàn
thành.

Không có gì sung sướng và hãnh diện
cho bằng khi hai vợ chồng chung sống với nhau đã lâu, con cái đã nhiều mà tình
yêu thương vẫn còn khắng khít như thuở mới thương nhau, trong gia đình người
chồng luôn luôn kính mến vợ, chăm sóc cho vợ con từng li từng tí, không bê tha
rượu chè, không phản bội vợ nhà, người vợ thì luôn luôn quý mến chồng, coi sóc
cho chồng từng miếng ăn thức uống, bao giờ cũng lo lắng cho chồng sau những năm
dài chung sống, hai vợ chồng vẫn không hề gây gổ với nhau. Nhìn hai vợ chồng
sống hạnh phúc như thế ai lại không ham.

Chúng ta đặt câu hỏi:

- Tại sao họ lại có được diễm phúc
đó?

Xin thưa, đó không có gì khác lạ mà
chính là hai vợ chồng đó hiểu biết nhau, thông cảm nhau và sống cho nhau, cả
hai đã quan niệm là tình thương và hạnh phúc phải xây dựng trên nền tảng gia
đình, chính vì thế mà hai vợ chồng đó đã sống những chuỗi ngày hoan lạc nhất
của cuộc đời, người vợ khi muốn làm một công việc gì cũng đều có sự ưng thuận
của cả hai bên nên không bao giờ có một thái độ phản kháng nào của chồng cũng
như của vợ, chỉ thế thôi ma hai vợ chồng đã tìm một đáp số đúng nhất trong bài
toán hạnh phúc.

Tình yêu gia đình là như thế và nó là
một nguyên nhân chính yếu cho những cặp vợ chồng muốn có hạnh phúc thực sự với
nhau.

Tóm lại, trong tình yêu thương chồng
vợ thường có hai vấn đề chính yếu là hạnh phúc cá nhân và một quan niệm theo
đợt sống mới, chỉ biết nghĩ đến cá nhân mình mà không lo nghĩ đến kẻ khác, quan
niệm này khó lòng tồn tại trước những điều kiện căn bản để kết thành hạnh phúc.
Ngược lại quan niệm hạnh phúc gia đình là một quan niệm thành thật lo nghĩ cho
nhau, hướng gia đình vào tương lai, mỗi người tự lo nghĩ cho nhau, hướng gia
đình vào tương lai, mỗi người tự cho mình mang lấy trách nhiệm trong gia đình
và bắt buộc phải giải quyết, mà điều kiện tối hậu là làm sao sớm mang lại cho
gia đình những sự sung túc mỹ mãn theo ý muốn mà thôi, vì vậy quan niệm này
thường là một quan niệm được nhiều người mến chuộng và coi như một giải pháp
hay nhất trong tình thương yêu vợ chồng với nhau.

3. MẤY QUAN NIỆM VỀ HẠNH PHÚC

Trong cuộc sống vợ chồng, người ta
thường hay thắc mắc: làm thế nào để có hạnh phúc và phải quan niệm hạnh phúc
như thế nào? Đây là một vấn đề nan giải và cấp thiết nhất đối với thanh niên
nam nữ khi lớn lên đến tuổi trưởng thành. Ngưỡng cửa gia đình thường đặt ra vấn
đề là làm thế nào duy trì hạnh phúc và tìm một phương pháp hiệu nghiệm để cấu
tạo nguồn hạnh phúc gia đình mà không phải khổ sở tốn nhiều công phu.

Đứng trước một vấn đề cấp thiết như
vậy nên không ai có thể coi thường mà không quan tâm, không ai có thể dửng dưng
trước vấn đề hôn nhân và hạnh phúc. Những thành niên nam nữ khi trưởng thành
thường hay lo âu, nhưng nếu suy nghĩ cho kỹ thì đặt ra một vấn đề như thế không
phải là vô ích mà trái lại đó là một câu chuyện cần phải biết và cần phải thấu đáo
tường tận mới có thể tránh khỏi vấp ngã trong bước đường đi tìm tình yêu.

4. THẾ NÀO LÀ HẠNH PHÚC

Trong một gia đình trong ấm ngoài êm,
chồng thương vợ, vợ yêu chồng là hạnh phúc.

Trong đời sống lứa đôi tình yêu không
phai nhạt, cả hai người đều biết hướng tâm hồn chung nhau một nẻo gọi là hạnh
phúc.

Một mái gia đình hòa thuận, con biết
vâng lời cha mẹ, vợ chồng biết cảm thông nhau, nhường nhịn lẫn nhau, không lừa
dối nhau, không nuôi trong lòng tư tưởng phản bội, gọi là hạnh phúc.

Tóm lại, một gia đình hạnh phúc là
một gia đình mà cả hai vợ chồng biết hướng thiện, củng cố tình thương, luôn
trong đầu một ý tưởng và cùng nhau, chung sống và kiến tạo thế đứng cho đời
sống chung thế là hạnh phúc.

Nhưng…

Định nghĩa như thế thật dễ dàng, song
tìm kiếm và kiến tạo là một chuyện thiên vạn nan giải, không phải trong một sớm
một chiều người ta có thể tìm được nguồn sinh lực trong gia đình mà người đời
gọi là hạnh phúc. Trước khi tìm thấy bóng dáng hạnh phúc, cả hai vợ chồng đều
phải trải qua những khó khăn, gian lao, vất vả, những thắc mắc tinh thần, những
hoài nghi yêu thương, những phẫn nộ trong tính tính con người, mới đi tìm được
chân hạnh phúc là một của báu mà con người chỉ là kẻ suốt đời tìm kiếm.

Muốn có hạnh phúc, điều trước tiên
hai vợ chồng phải biết quên mình, coi mình là nhẹ, đặt trách nhiệm tinh thần
lên trên mọi thứ trách nhiệm thông thường trong lòng con người. Hai vợ chồng
phải biết sống bằng lòng vị kỷ mà không thể sống bằng lòng ích kỷ, bỏ hẳn lòng
hoài nghi, tính tự ái không đúng chỗ, biết hướng tư tưởng mình đến chỗ toàn
diện, toàn mỹ, đưa tình yêu đến một vai trò quan trọng thiết yếu, phải coi ái
tình như là một cứu cánh của cuộc đời, tính bác ái, lòng vị tha, óc tự lập,
tinh thần phục thiện phải tích cực khai thác, có sống như vậy hai vợ chồng mới
có thể đưa gia đình đến chỗ hoàn toàn mà không còn bị lung lạc vì vật chất xa
hoa phù phiếm bên ngoài cám dỗ. Lại nữa, trong đời sống vợ chồng phải biết tha
thứ cho nhau, bỏ qua cho nhau và thương nhau trong tình thường con người mới
hòa toàn hạnh phúc.

Điểm then chốt của đời sống vợ chồng
là không nên coi mình là quan trọng, coi thường người bạn hôn phối và khinh bạc
nhau.

* Tính vị kỷ.

Tính vị kỷ là một trong những yếu tố
quan trọng nhất trong đời sống lứa đôi. Hai vợ chồng phải biết sống cho nhau nhiều
hơn và phải coi nhẹ mình đi, sống trong gia đình mỗi người tự coi mình có bổ
phận phải làm, luôn luôn đặt quyền lợi gia đình trên lòng ích kỷ, lấy cá nhân
làm trọng. Hai người làm vợ chồng tức là làm bổn phận chung sức xây dựng tương
lai chứ không phải ảnh hưởng cho cá nhân, chính vì thế con người phải biết quên
mình đi mà hy sinh. Hy sinh không có nghĩa là thiệt thòi hay làm người nghĩa,
mà hy sinh đây có nghĩa là bảo đảm nguồn tương lai cho cả hai vợ chồng.

Người chồng trong gia đình phải tự
hiểu rằng mình là một cây cột cái, nhiệm vụ của mình là tìm nguồn sinh lực cho
cuộc sống gia đình, bảo đảm cho vợ con một cuộc đời sung túc. Người vợ cũng
thế, vai trò người đàn bà trong xã hội và cá nhân trong gia đình là lo bảo toàn
hạnh phúc, bảo vệ cuộc sống và quyền lợi cho chồng cho con ngày thêm tươi sáng
hơn, huy hoàng hơn và như thế là chiếm được hạnh phúc gia đình.

* Tính bác ái.

Theo sau tính vị kỷ biết quên mình,
hy sinh cho quyền lợi gia đình, hai vợ chồng chung sống muốn tìm hạnh phúc phải
biết hướng tư tưởng mình đó, bằng lòng bác ái nữa.

Lòng bác ái là một thứ tình thương
gần như quảng đại, người vợ cũng như chồng biết sống bằng lòng tự ái là bỏ qua
cho nhau, tha thứ cho nhau, khi đã thành vợ chồng phải biết dẹp bỏ mọi tự ái cá
nhân sang một bên, vì nó không còn thích hợp cho tình nghĩa vợ chồng nữa, hai
vợ chồng phải biết hướng thượng cao cả hơn, bao quát hơn, và coi thường mọi thứ
không quan hệ, vì lẽ sống, như vậy thì hai vợ chồng mới dễ tìm thấy tình thương
yêu nhau hơn và bảo tồn hạnh phúc một cách chắc chắn hơn.

Người đời thường thất bại trong tình
vợ chồng vì không biết hướng thiện, không biết tha thứ, không biết bỏ lỗi cho
nhau mà vì cố chấp, bảo thủ những tư tưởng đâu để rồi cuối cùng tình thương
ngày càng phai lạt, nhất là khi tuổi già bóng xế, hai vợ chồng dễ sinh ra những
bất hòa trong cuộc sống hằng ngày. Từ những tư tưởng bất hòa, lần hồi đưa đến
những sự cãi vã và tình thương do đó sứt mẻ thêm lên để rồi theo thời gian phai
lạt. Một khi tình thương đã phai lạt thì khó mong tìm lại và như thế tất ghét
nhau và xa nhau. Nếu không xa nhau thì cũng không còn thương yêu nhau như trước
nữa.

Đó là một trong những đám mây tăm tối
đã và đang bao phủ gia đình mà người đời biết rất nhiều nhưng không tránh được
là bao, thật là phiền toái.

* Óc tự lập.

Cuộc sống gia đình là cuộc sống chung
nhau, ý nghĩa của nó là hai tâm hồn cùng nhau chung sống và bảo vệ cho nhau,
xây đắp cho nhau, tương trợ cho nhau và tương nhau trọn đời. Tình vợ chồng phải
biết phân biệt vai trò của mình bằng tinh thần tự lực. cuộc sống vợ chồng không
thể nào sống bằng tinh thần ỷ lại, ỷ lại vào gia đình, ỷ lại vào cha mẹ, ỷ lại
vào người bạn hôn phối, ỷ lại vào tài cán cá nhân.v.v… Tất cả đều có hại mà
không mang đến một thiết thực cụ thể nào cho tình yêu gia đình.

Hai vợ chồng cùng nhau chung sống
phải biết tự lập lấy thân mình, không nên tin vào quyền hạn người khác, vì
nương tựa vào quyền hạn của người khác thường đưa hai vợ chồng đến những khúc
quanh khi những bất trắc xảy đến. Ỷ lại vào gia đình và cha mẹ là một điểm trước
nhất, và khi thành lập gia đình, tin vào cha mẹ, nương tựa vào vật chất của cha
mẹ thường làm cho hai vợ chồng đâm ra biếng nhác, thiếu tự tin, khi cha mẹ mất
đi hai người trở nên bối rối và không bao lâu chán nản nhau mà xa nhau.

Ỷ lại người hôn phối là một trở ngại
lớn lao, không lo lắng cho gia đình mà tin vào người bạn đời, khi người bạn đời
thấy chán nản thì gia đình lại đi vào một khúc quanh bế tắc. Ỷ lại vào tài cán
cá nhân thì thường làm hai vợ chồng coi tường nhau và khinh nhau, như thế gia đình
mất hẳn tính chất trung thực của nó, do đó mau đem đến cho nhau những hoài nghi
và bất mãn trong cuộc sống gia đình.

Cuối cùng, chỉ vỏn vẹn một vấn đề
phải làm là phải sống tự lập và tình thương cộng đồng, khi thiếu thốn cả hai
cùng biết lo lắng, cùng chia vui sẻ buồn, cùng thắt lưng buộc bụng như vậy đời
sống vợ chồng mới tìm ra nguồn hạnh phúc.

* Tinh thần phục thiện.

Đời sống vợ chồng cần phải biết tha
thứ cho nhau, nhưng như thế chưa phải là đủ mà còn cần phải có thêm một đức
tính khác là óc phục thiện.

Óc phục thiện là hai vợ chồng phải
biết thẳng thắn nhìn vào sự thật, người chồng cũng như người vợ không tự coi
mình là hoàn toàn, là không sai lầm mà lấn át người bạn đời. Người chồng cũng
như người vợ, phải biết nhìn vào sự thật, phải can đảm công nhận những lỗi lầm
của mình và sửa chữa. Có công nhận như thế thì tình thương vợ chồng mới được
đảm bảo vì cả hai cùng biết hướng hạnh phúc đến đích cao thượng và chính đáng.
Hai vợ chồng phải bổ túc cho nhau, khi có những gì lầm lỗi phải công nhận và
nhìn nhận sự thực, để rồi từ đó hai người cùng tu sửa cho nhau, có thế gia đình
mới hoàn toàn hạnh phúc.

Tóm lại, trong đời sống vợ chồng, hai
người muốn có hạnh phúc thì phải biết sống cho nhau. Trong nghệ thuật sống cho
nhau, cả hai người phải nên nhớ giữ lấy nằm lòng phương thức của hạnh phúc là
phải biết quên mình, coi mình là nhẹ, đặt trách nhiệm tinh thần lên trên mọi
thứ trách nhiệm thông thường. Hai vợ chồng phải biết sống bằng lòng bị kỷ, bỏ
hẳn lòng hoài nghi, tính tự ái không đúng chỗ, biết hướng tư tưởng ái tình đến
chỗ toàn chân, toàn thiện, toàn mỹ, xem ái tình và hạnh phúc là một cứu cánh
của cuộc đời, con người phải sống bằng lòng bác ái, vị tha, tự lập, và tinh
thần phục thiện, thế mới là hạnh phúc.