Diện mạo của Đấng Toàn Năng

Cách đây hơn hai ngàn năm, Hippocrates, người được xem là cha đẻ của nền Y học phương Tây, đã yêu cầu mỗi học trò của mình phải tuyên thệ một lời thề trung thành với tiêu chuẩn đạo đức tối cao khi họ hành nghề y. Rất nhiều người nhớ câu nói bằng tiếng Latinh Primum non nocere – “Trên hết, đừng làm điều gì có hại” như là nguyên lý cốt lõi của ngành y, vẫn tin rằng Hippocrates là người đầu tiên phát biểu những lời này, nhưng họ đã sai. Câu nói này được tin rằng có nguồn gốc từ Thomas Sydenham, một bác sĩ người Anh ở thế kỷ 17, người đã viết cuốn sách giáo khoa y học được dùng trong hai trăm năm và dẫn đến việc ông được gọi là “Hippocrates nước Anh”.

Trong hai thập kỷ qua ở nước Mỹ và ở nhiều nơi khác trên thế giới, truyền thống sinh viên ngành Y tuyên thệ lời thề Hippocrates ngay trước khi bắt đầu học tập đã được chính thức hóa thành buổi lễ được gọi là “Nghi thức Áo trắng”. Tại buổi lễ, sinh viên được trao áo blouse trắng, đọc lời thề, sau đó một cá nhân đại diện cho những lý tưởng cao cả nhất của ngành Y sẽ phát biểu một diễn văn truyền cảm hứng chào đón tân sinh viên đến với nghề.

Ba mươi năm sau khi tôi tốt nghiệp trường Y Tulane ở New Orleans, chủ nhiệm khoa của trường, người đã chấp nhận tôi mà không cần bằng tốt nghiệp và với điểm GPA thấp nhất trong tất cả ứng viên từng ứng tuyển, đã gọi cho tôi đề nghị tôi làm người phát biểu. Tôi không thể diễn tả được cảm giác chảy qua người mình khi nghe lời đề nghị ấy. Tôi, Jim Doty, một sinh viên không thể tốt nghiệp, người đã bị bảo rằng việc ứng tuyển vào trường Y chỉ “làm lãng phí thời gian của tất cả mọi người”, đã được đề nghị làm người phát biểu tại lễ “Nghi thức Áo trắng” tại trường cũ của mình và được nêu gương như là một hình mẫu cho cả một lớp sinh viên y khoa đầy khao khát ư?

Tôi thường xuyên ngỡ ngàng trước nơi mà cuộc đời đã đưa mình đến. Trong sự hồi tưởng quá khứ, ta dễ dàng nối lại những dấu chấm trong đời, nhưng sẽ khó khăn hơn nhiều để tin tưởng rằng các dấu chấm rồi sẽ kết nối với nhau và thành hình một bức tranh hoàn hảo khi mà bạn đang ở trong một mớ hỗn độn của việc sống cuộc đời mình. Tôi không bao giờ có thể dự đoán thành công và thất bại của đời tôi, nhưng tất cả thành công và thất bại ấy đã biến tôi trở thành một người chồng tốt hơn, một người cha tốt hơn, một bác sĩ tốt hơn và một con người tốt hơn.

Tôi đã đảm nhận vai trò người chữa bệnh của mình với sự nghiêm túc tuyệt đối. Những bài học mà Ruth dạy tôi đã cho phép tôi mở rộng trái tim mình, tôi luyện sự nghiêm túc đó bằng lòng tốt và lòng trắc ẩn. Phép màu của bà không chỉ cho phép tôi tin rằng tôi có thể học lên đại học, vào trường Y, mà còn trao cho tôi những công cụ để hoàn thành chương trình đào tạo ngoại thần kinh, một trong những chương trình khó khăn và gian khổ nhất của ngành Y và trở thành giáo sư tại một trong những trường Y danh tiếng nhất trong nước.

Phép màu ấy còn cho tôi can đảm chấp nhận rủi ro và cảm giác vững vàng rằng bất kể kết quả thế nào, tôi đều sẽ ỔN thôi. Rủi ro của việc tiếp quản một công ty thiết bị y tế phá sản và đánh cược mọi thứ vì niềm tin vào tầm quan trọng của một công nghệ cứu nhiều mạng người. Rủi ro của việc cho đi thứ mà tôi từng nghĩ mình cần nhất – tiền bạc – thứ mà tôi từng tưởng rằng sẽ đem lại cho mình hạnh phúc và quyền lực trong đời. Phép màu của bà cũng khiến tôi nhận ra rằng được là chính mình là ổn, dù có tiền hay không, và rằng trong thực tế chẳng ai trong chúng ta có quyền lực. Tôi đã theo đuổi một điều hão huyền, và việc từ bỏ nó đã cho tôi có được món quà giá trị hơn cả: sự sáng suốt, mục tiêu và tự do.

Giống như Đức Đạt Lai Lạt Ma, tôn giáo của tôi là lòng thiện. Đó là một tôn giáo không đòi hỏi một đấng thánh thần nào ngồi bên trên phán quyết hay giảng giải những giáo lý dài dòng. Đó cũng là một tôn giáo không cho phép ai tự cảm thấy cao quý hơn người khác và đòi hỏi chúng ta chấp nhận rằng tất cả chúng ta là bình đẳng. Chính tôn giáo này đã truyền cảm hứng cho tôi nghiên cứu việc lòng trắc ẩn và lòng thiện ảnh hưởng sâu sắc như thế nào đến sức khỏe tinh thần và thể xác, cũng như tuổi thọ của một người.

Khi chuẩn bị cho bài diễn văn, tôi đã nghĩ đến tất cả những điều này và nhiều hơn nữa. Tôi có thể đem đến gì cho những sinh viên chỉ mới bắt đầu hành trình gian nan để trở thành một bác sĩ? Tôi có thể trao cho họ điều gì để họ có thể mang theo bên mình trong suốt sự nghiệp? Tôi nghĩ đến những bài học Ruth dạy tôi mà đã theo tôi mỗi ngày. Tôi nghĩ đến thuật nhớ bảng chữ cái của trái tim đã chứng tỏ là có sức mạnh to lớn với tôi mà tôi đã đọc thuộc lòng mỗi sáng thức dậy và nhiều lần khác trong ngày. Tôi nghĩ đến những bệnh nhân tôi đã gặp, những người đã dạy tôi biết cách quan tâm và biết cách yêu thương. Và tôi nghĩ về cái chết và về việc chúng ta có ít thời gian như thế nào trên cõi đời này.

Tôi đã học được cách thả lỏng cơ thể, tĩnh tâm, mở rộng trái tim và tưởng tượng ra điều tôi muốn biến thành hiện thực. Tôi biết được rằng thứ tôi muốn biến thành hiện thực nhất là một thế giới ở đó con người không chỉ không làm tổn hại nhau mà còn dang tay giúp đỡ nhau. Tôi đã học được cách sử dụng la bàn của trái tim mình để dẫn lối đưa đường cho tôi và để tin tưởng rằng bất kể tôi đi đến đâu, đó đều chính xác là nơi tôi cần đến. Tôi đã học được rằng về cơ bản chúng ta có một bộ não giống nhau, một trái tim giống nhau và một khả năng giống nhau trong việc biến tính bộ não và trái tim, để sử dụng chúng vì lợi ích của mọi người. Tôi đã biết không định nghĩa người khác bằng nơi chốn họ sinh ra, những việc họ làm hay những gì họ có. Và tôi cũng đã biết không định nghĩa bản thân bằng những điều này. Tôi đã từng nghĩ bản thân có gì đó không ổn chỉ bởi vì tính chất hoàn cảnh của mình. Tôi đã tin rằng mình sẽ chẳng có giá trị gì nếu không có bạc tiền. Tôi nhận ra rằng tôi không chịu trách nhiệm cho hoàn cảnh mình được sinh ra và để bản thân bị định nghĩa bởi chúng là không đúng. Mọi người đều có giá trị, đáng quý và xứng đáng được đối xử bằng chân giá trị và sự tôn trọng. Mọi người đều xứng đáng được thương yêu. Mọi người đều xứng đáng có cơ hội, và cả cơ hội thứ hai.

Mỗi chúng ta có câu chuyện của riêng mình, trong mỗi câu chuyện ấy đều có những phân đoạn đớn đau và buồn bã. Chúng ta có thể lựa chọn, bất cứ lúc nào, nhìn người trước mặt mình theo đúng con người họ và con người mà họ có thể trở thành. Ruth nhìn thấy một đứa trẻ sợ hãi và cô độc, nhưng bà cũng nhìn thấy trong tôi là một trái tim chịu nhiều thương tổn. Mỗi chúng ta có những vết thương của riêng mình. Và mỗi chúng ta có khả năng chữa lành. Ruth đã chữa lành cho tôi. Và bạn cũng có thể làm điều tương tự. Trao đi yêu thương luôn là điều có thể. Mỗi nụ cười với người xa lạ có thể là một món quà. Mỗi khoảnh khắc không phán xét người khác là một món quà. Mỗi khoảnh khắc thứ tha, cho bản thân hay cho ai đó khác, là một món quà. Mỗi hành động của lòng trắc ẩn, mỗi ý định phụng sự, là một món quà dành cho thế giới này và cho chính bạn.

Chúng ta đang ở đầu kỷ nguyên của lòng trắc ẩn. Mọi người khát khao hiểu được vị trí của họ trong thế giới này, hiểu được cách để thỏa lòng và hạnh phúc, và họ đang tìm kiếm phương thức thay đổi. Ruth đã dạy tôi một phương pháp có hiệu quả với tôi. Có thể chính hiểu biết và kỹ năng của bà đã khiến phương pháp ấy hiệu quả như vậy. Những người khác phải tìm phương pháp riêng của họ để làm tĩnh tâm trí và mở rộng trái tim. Hiện nay đang có một gợn sóng lăn tăn trong tiềm thức con người được kích động bởi lòng trắc ẩn, nhưng đó là một gợn sóng có tiềm năng biến thành một trận sóng thần.

Chúng ta đang ở trên một hành trình kết nối. Đó là hành trình mở cửa trái tim ta với tất cả đồng loại trên trái đất này và nhận ra rằng họ là anh chị em của chúng ta. Nhận ra rằng một hành động của lòng trắc ẩn sẽ dẫn đến một hành động của lòng trắc ẩn khác, và cứ thế lan tỏa ra toàn cầu. Đến cuối cùng, chúng ta yêu thương nhau như thế nào và quan tâm nhau ra sao sẽ là điều định đoạt sự tồn vong của giống loài và của hành tinh chúng ta. Đức Đạt Lai Lạt Ma đã nói: “Yêu thương và trắc ẩn là thiết yếu, không có những điều này nhân loại không thể tồn tại”. Tôi nhận ra rằng điều này không chỉ đúng trong y học mà cả trong cuộc đời. Tôi sẽ chia sẻ những giá trị này như thế nào với những người trẻ này, những người sắp dấn thân vào nghề nghiệp của sự phụng sự.

Tôi bước lên những bậc thang dẫn lên sân khấu hội trường tại Tulane và nhìn xuống một ngàn hai trăm giảng viên, sinh viên, và người thân của họ. Tôi nhìn lướt qua những gương mặt đầy mong đợi của sinh vên. Tôi nhớ lại cảnh mình ngồi trong hội trường tham gia lễ “Nghi thức Áo trắng” của chính mình nhiều năm về trước, và đáng buồn là tôi không nhớ được diễn giả hôm đó là ai hay người ấy đã phát biểu những gì. Thực tế, ký ức duy nhất của tôi là việc nhận tấm áo trắng và đọc lời tuyên thệ.

Tôi bắt đầu phát biểu với một làn sóng cảm xúc to lớn quét qua mình. Tôi chia sẻ với những khán giả bên dưới hành trình của tôi và kể với họ về vị bác sĩ đã truyền cảm hứng cho tôi năm lớp bốn và về người phụ nữ đã tin tưởng tôi, Ruth. Mỗi sự lắng nghe của họ – tôi nói – có sức mạnh thay đổi cuộc đời người khác theo hướng tốt đẹp hơn, không chỉ với cuộc đời bệnh nhân của họ, mà còn với mọi người xung quanh họ. Đôi khi chỉ cần một nụ cười hay một lời nói tử tế. Tôi nói với họ rằng trong khi y học đã thay đổi, nó vẫn là một nghề nghiệp cao quý. Tôi nói với họ về bảng chữ cái của trái tim rồi phân tích từng chữ trong đó. Khi tôi kết thúc với chữ Y, chữ cái của Yêu thương, giọng tôi òa vỡ và tôi có thể cảm nhận được nước mắt đang dâng trong mắt mình.

– Chẳng có cái gọi là cuộc đời hoàn hảo mà chúng ta sinh ra đã ở sẵn trong đó, và chẳng có lối thoát khỏi thực tế tồi tệ của khổ đau. Cũng chẳng có lối thoát nào khỏi sự đồng điệu đẹp đẽ của trái tim. – Tôi dừng lại một chút khi chuẩn bị kết thúc bài phát biểu của mình. Tôi nhìn thấy một chàng trai trẻ trong đám đông khán giả và tôi thấy chính mình những năm về trước.

– Hôm nay các bạn đã chính thức tiếp nhận con đường của các bạn bằng một lời thề. Con đường này sẽ dẫn các bạn đến những vực thẳm sâu nhất và tăm tối nhất, nơi các bạn sẽ thấy chấn thương và bệnh tật hủy hoại những cuộc đời ra sao, và đáng buồn là các bạn sẽ thấy những gì mà một người có thể gây ra với người khác, thậm chí đáng buồn hơn nữa là những gì mà một người có thể gây ra cho chính mình. Nhưng con đường này cũng sẽ dẫn các bạn lên những đỉnh núi cao nhất, nơi các bạn sẽ thấy sự thiện lành thể hiện sức mạnh mà bạn vẫn tưởng là không thể, chữa trị theo cách mà bạn không thể tìm thấy lời giải thích, nhìn thấy sức mạnh của lòng trắc ẩn và thiện lương trong việc chữa bệnh tật của con người. Và bằng việc làm như vậy, bạn sẽ thấy diện mạo chân thật của Thượng Đế hay Đấng Toàn Năng.

Tôi nhận ra tôi đã quá tập trung vào những lời phát biểu sau cùng này đến nỗi đã không chú ý nhiều đến khán giả. Khi tôi nói xong, tôi thấy nhiều người đang khóc. Tôi nhìn sang những đồng nghiệp trên sân khấu và họ cũng đang khóc. Tôi nhận thấy nước mắt cũng đang lăn trên má mình. Đột nhiên toàn thể khán giả đứng dậy và vỗ tay. Họ không phải vỗ tay cho tôi hay cho hành trình của riêng tôi mà cho hành trình chung của chúng tôi hướng tới lòng trắc ẩn to lớn hơn và đến một nhân loại có ý nghĩa hơn bao giờ hết.

Rất nhiều người đứng chờ bên cạnh sân khấu, cảm ơn tôi và nói với tôi rằng bài diễn văn của tôi đã chạm ngõ trái tim họ như thế nào.

Tôi nghĩ về cuộc đời mình và về Ruth. Một lần nữa tôi nhận ra sức mạnh trong lời nói của bà và sức mạnh từ phép màu của bà. Đó là sức mạnh nằm trong mỗi chúng ta, chờ đợi được giải phóng. Đó là món quà mà chúng ta có thể trao cho nhau.

Tôi bước ra khỏi hội trường và cảm nhận sự ấm áp của ánh mặt trời trên mặt mình. Tôi dừng lại, nhắm mắt và cho phép mình hiện hữu.

Ổn cả.

Tôi ổn.

Tôi bắt đầu hành trình của mình khám phá những bí ẩn kỳ diệu của bộ não và những bí mật của trái tim trong một cửa hiệu nhiệm màu, nhưng sự thật là, chúng ta không cần bước vào một cửa hiệu nhiệm màu nào để khám phá chúng. Chúng ta chỉ cần nhìn vào tâm trí và trái tim mình.

Giờ đến lượt bạn thực hiện phép màu của chính bạn. Và dạy cho những người khác nữa. Bộ não và trái tim, hoạt động đồng điệu, có thể tạo ra những phép màu đặc biệt diệu kỳ. Chẳng phải là ảo ảnh hay những ngón nghề khéo léo của đôi tay. Phép màu này là có thật. Và như nó đã là phép màu vĩ đại nhất mà Ruth có thể trao cho tôi, nó cũng là phép màu vĩ đại nhất tôi có thể trao cho bạn.

Lời tri ân

Với vai trò là người sáng lập và điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục lòng Trắc ẩn và Vị tha (CCARE) tại Đại học Y Stanford, tôi đã nhiều lần chia sẻ câu chuyện tuổi thơ của mình và động lực đã thúc đẩy tôi cống hiến tuyệt đối thời gian và năng lượng của mình trong việc nghiên cứu lòng trắc ẩn và sức mạnh thay đổi cuộc đời của nó. Câu chuyện mà tôi chia sẻ có vẻ đã gây tiếng vang mạnh mẽ đến nhiều người và tôi thường được hỏi khi nào tôi sẽ viết một cuốn sách về nó. Vì nhiều lý do, tôi đã né tránh những lời khẩn nài như thế, một phần vì nó đòi hỏi một sự cam kết về thời gian và nỗ lực trong một lịch trình vốn dĩ đã bận rộn của tôi, và phần lớn hơn có lẽ bởi tôi biết bằng việc kể lại câu chuyện, nó sẽ thường xuyên đưa tôi trở lại những giai đoạn cuộc đời khó khăn và đau đớn của mình.

Cảm giác của tôi thay đổi khi, trong lần tham gia sinh nhật lần thứ tám mươi của Tổng Giám mục Desmond Tutu[69] tại Cape Town, tôi đã có vinh dự gặp Doug Abrams của Idea Architects[70]. Tại thời điểm đó, tôi không biết rằng anh là người đại diện văn chương của Tổng Giám mục Tutu. Khi đó tôi cũng không biết Doug đã từng tham gia nhiều sự kiện của CCARE. Anh chia sẻ với tôi niềm cảm hứng anh tìm thấy trong câu chuyện của tôi, anh nghĩ một cuốn sách có thể truyền cảm hứng đến nhiều người hơn và anh cũng chia sẻ rằng câu chuyện đã gây xúc động đến cha anh như thế nào. Thực tế là, anh nói với tôi, trong khi mục tiêu của anh là mang nhiều câu chuyện truyền cảm hứng đến cho đời thì động cơ lớn hơn cả chính là đem những câu chuyện này đến với cha anh dưới dạng những cuốn sách. Sao tôi có thể nói không chứ?

Rất nhiều thứ trên đời không thể được hoàn thành trong đơn độc hay chỉ bởi một cá nhân. Và trường hợp này chính là một trong số đó. Doug không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tôi đưa ra đề xuất, mà quan trọng hơn, thông qua những mối liên hệ của anh và uy tín anh gầy dựng được trong giới xuất bản, anh còn có thể giúp tôi làm việc cùng Caroline Sutton thuộc Avery, một đơn vị xuất bản thuộc Penguin Random House. Sự hỗ trợ, động viên và hướng dẫn của cô đã giúp câu chuyện của tôi được ra đời dưới dạng một cuốn sách.

Khi hợp đồng đã được ký, tôi chợt nhận ra gánh nặng mà mình vừa đảm đương và thời hạn hoàn thành đi kèm. May mắn thay, Idea Architects đã giải cứu tình thế bằng sự hỗ trợ của tổng biên tập của họ, Lara Love. Tôi không thể đòi hỏi một người chu đáo, cần cù và hữu ích hơn trong việc hướng dẫn tôi xuyên suốt quá trình viết và biên tập. Ngoài ra, tôi không thể không nhắc đến khả năng của cô trong lối diễn đạt, tài năng của cô trong việc tìm thấy những chi tiết trọng yếu có thể mang lại sức sống cho câu chuyện, và sự thúc đẩy tinh tế của cô để tôi đi đến những phần khó chịu, đau đớn mà thường sẽ mang tính quyết định với bất kỳ thành công nào mà cuốn sách này có thể đạt được. Trong gần hai năm liền, Lara và tôi gặp nhau mỗi tuần hai lần từ trước bình minh. Trong giai đoạn này, cô đã trở thành một người bạn thân thiết với tôi và tình bạn này chính là điều tôi biết ơn hơn cả.

Tôi cũng muốn cảm ơn người vợ phi thường, người bạn đời của tôi, Masha, sự ủng hộ của em là điều tôi không bao giờ xem nhẹ. Kết hôn với một bác sĩ ngoại thần kinh đồng nghĩa với việc nhiều sự kiện bị bỏ lỡ, thường phải rời nhà giữa đêm và trở về nhà trong tình trạng kiệt sức. Đối mặt với những điều này, vợ tôi đã luôn ủng hộ tôi nỗ lực phát huy sức mạnh của lòng trắc ẩn để thay đổi nhiều cuộc đời. Tôi mãi mãi biết ơn điều này.

Tôi muốn tri ân nhiều người khác đã đồng hành cùng tôi, giúp tôi tiến về phía trước trên hành trình của mình và chỉ ra cho tôi con đường phải đi.

[1] Màng cứng: Là màng xơ dày dính vào mặt trong xương sọ và ống sống, kết nối màng não với cột sọ và cột sống. Nó bao gồm các mô liên kết cứng, xơ. Màng cứng bao quanh não bao gồm hai lớp: lớp ngoài được gọi là lớp màng đáy và lớp trong là lớp màng não. Lớp màng đáy chắc chắn bên ngoài kết nối màng cứng với hộp sọ và bao phủ lớp màng não.

[2] Medulloblastoma: U nguyên bào tủy là khối u ác tính trong hệ thần kinh trung ương, bệnh hay gặp nhất ở trẻ em. Khối u thường xuất hiện ở vùng não thất IV hoặc vùng giữa của tiểu não, là vùng kiểm soát thăng bằng và một số chức năng vận động phức tạp.

[3] Chuck Yeager (13/02/1923): Là một vị tướng trong Lực lượng Không quân Mỹ. Ông là phi công đầu tiên có tốc độ bay vượt qua được tốc độ âm thanh.

[4] Cỏ lăn là loại cỏ bụi thường mọc ở những hoang mạc Bắc Mỹ, đến mùa thì cả bụi sẽ héo đi, bong ra và lăn theo gió.

[5] Voodoo Woman (tạm dịch: Bà đồng) là một bộ phim kinh dị nổi tiếng của đạo diễn Edward L. Cahn được phát hành vào năm 1957.

[6] Bicycle: Tên một hãng nổi tiếng chuyên sản xuất các bộ bài.

[7] Bài Stripper: Rút ra được bất kỳ lá bài nào mà khán giả chọn từ giữa bộ bài nhờ lá bài đầu to, đầu nhỏ.

[8] Bài Svengali: Màn diễn cơ bản nhất của bài Svengali là cho khán giả chọn một lá bài, bỏ nó vào lại bộ bài, sau đó lá bài có thể xuất hiện ở bất kỳ nơi nào trong bộ bài. Hiệu ứng tuyệt vời nhất của bài Svengali là sau cùng tất cả lá bài đều biến thành lá bài mà khán giả chọn ban đầu.

[9] Bài Gaffed và bài Forcing là những bộ bài có nhiều cách biểu diễn khác nhau.

[10] Dây thần kinh phế vị: Dây thần kinh số 10, là dây thần kinh thực vật phó giao cảm lớn nhất của cơ thể, chi phối sự vận động, cảm nhận của hầu hết các phủ tạng ở ngực và ổ bụng (tim, phổi, tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục). Thoát qua hộp sọ, cặp dây số 10 xuống cổ, ngực và bụng. Đến ngực, chúng tách ra hai nhánh quặt ngược lên vận động dây thanh âm. Khi bị tổn thương dây số 10, bệnh nhân hay bị sặc thức ăn lỏng, nghẹn thức ăn đặc; liệt dây quặt ngược sẽ nói giọng khàn.

[11] Fight-or-flight: Phản ứng chiến - hay - chạy, hay còn được gọi là phản ứng tăng nhạy cảm quá độ, xảy ra khi cơ thể cảm nhận một mối đe dọa hay nguy hiểm sống còn. Người đầu tiên đề cập đến phản ứng này là Walter Bradford Cannon. Theo ông, đứng trước những đe đọa, động vật sẽ tăng cường hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, chuẩn bị sẵn sàng để chiến đấu hay chạy trốn.

[12] Epinephrine, hay còn gọi là adrenaline, là một hormone có tác dụng trên thần kinh giao cảm, được sản xuất khi bạn sợ hãi, tức giận hay thích thú, cái làm cho nhịp tim của bạn đập nhanh hơn và cơ thể chuẩn bị cho những phản ứng chống lại nguy hiểm.

[13] Một hãng chuyên sản xuất các loại vật dụng gia đình bằng nhựa.

[14] Một thương hiệu thức ăn nhẹ nổi tiếng ở Mỹ với sản phẩm chính là hạt bắp.

[15] DJ ở đây là người giới thiệu và phát nhạc trên đài truyền thanh.

[16] The Real Don Steele là nghệ danh của Don Steele, một trong những DJ nổi tiếng nhất của Mỹ thập niên 1960.

[17] Formaldehyde: Một hợp chất dạng khí ở nhiệt độ phòng nhưng dễ hòa tan trong nước, dung dịch này thường được dùng để tẩy uế hoặc bảo quản các mẫu sinh vật.

[18] Tính theo nhiệt độ Fahrenheit.

[19] Richard Davidson (12/12/1951) là giáo sư tâm lý học và tâm thần học thuộc Đại học Wisconsin – Madison, là người sáng lập và điều hành Center for Healthy Minds.

[20] Autonomic Nervous System: Còn gọi là hệ thần kinh thực vật, kiểm soát hoạt động vô thức và điều chỉnh chức năng cơ thể như nhịp tim, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết, kích thích tình dục và các phản ứng bản năng khác. Hệ thần kinh tự chủ được điều khiển bởi vùng dưới đồi của não.

[21] Heart Rate Variability được hiểu đơn giản là số thay đổi trong khoảng thời gian nhất định của các nhịp tim.

[22] Sympathetic Nervous System: Hệ thần kinh giao cảm là một trong hai bộ phận chính của hệ thần kinh tự chủ. Hệ thống thần kinh giao cảm chịu trách nhiệm điều chỉnh lên và xuống trong nhiều cơ chế cân bằng nội môi trong các sinh vật, chịu trách nhiệm cung cấp chất liệu cho cơ thể khởi động, đặc biệt trong các tình huống đe dọa sự sống còn.

[23] Parasympathetic Nervous System: Hệ thần kinh đối giao cảm hay còn gọi là hệ thần kinh phó giao cảm, là một trong hai bộ phận chính của hệ thần kinh tự chủ. Hệ thần kinh đối giao cảm hoạt động bù trừ, đôi khi trái ngược với hệ thần kinh giao cảm, nó đảm nhiệm các chức năng liên quan đến hoạt động sinh lý lúc không vận động như là hoạt động sinh dục, tiết nước bọt, nước mắt, tiết niệu, tiêu hóa (giảm nhu động ruột), giảm trương lực cơ… đặc biệt, nó làm chậm nhịp tim.

[24] Harry Houdini (1874 – 1926): Ảo thuật gia nổi tiếng người Mỹ gốc Hungary.

[25] Ben Casey là một phim truyền hình nhiều tập với chủ đề bác sĩ của đài ABC phát hành từ năm 1961.

[26] Gia đình hai thế hệ, gồm có cha mẹ và con cái.

[27] Thuật ngữ của môn golf, xảy ra khi người chơi phát bóng, bóng tiếp đất và lăn thẳng một mạch vào lỗ với một cú đánh duy nhất. Đây là trường hợp hiếm xảy ra trong môn này.

[28] Thuật ngữ trong môn bóng chày, là cú đánh ăn điểm trực tiếp khi cú đánh mạnh khiến bóng bay ra ngoài sân.

[29] Ở các trường học ở Mỹ, khi một thành viên đạt thành tích nổi bật trong một môn thể thao sẽ được cấp chiếc áo khoác có huy hiệu trường.

[30] Law Enforcement Exploring là một chương trình hướng nghiệp dành cho thanh thiếu niên ở Mỹ, người tham gia có cơ hội tìm hiểu những nghề nghiệp liên quan tới hành pháp tại các trụ sở hành pháp địa phương.

[31] Grade Point Average: Điểm trung bình các môn học.

[32] University of California.

[33] Trực on-call: Ca trực không thường trực ở bệnh viện nhưng sẽ có mặt khi được gọi.

[34] Nguyên văn: C-section, phẫu thuật mở tử cung, hay còn gọi là thủ thuật caesarean.

[35] Medical College Admission Test.

[36] Oscar Wilde (1854 – 1900): Là một tác giả nổi tiếng người Ireland.

[37] Câu nói thuật nhớ này giúp ghi nhớ chức năng của mười hai dây thần kinh trong sọ não là SSMMBMBSBBMM, trong đó S là sensory – dây thần kinh cảm giác, M là motor – dây thần kinh vận động, B là both – dây thần kinh cảm giác và vận động.

[38] OOOTTAFVGVAH là viết tắt của tên mười hai dây thần kinh trong sọ não. Trong đó, lần lượt là Olfactory nerve (dây thần kinh [dtk] khứu giác), Optic nerve (dtk thị giác), Oculomotor nerve (dtk vận nhãn), Trochlear nerve (dtk ròng rọc), Trigeminal nerve (dtk sinh ba/tam thoa), Abducens nerve (dtk vận nhãn ngoài), Facial nerve (dtk mặt), Auditory (or vestibulocochlear) nerve (dtk tiền đình ốc tai), Glossopharyngeal nerve (dtk thiệt hầu), Vagus nerve (dtk phế vị), Spinal accessory nerve (dtk phụ), Hypoglossal nerve (dtk hạ thiệt/dưới lưỡi).

[39] GRE (Graduate Record Examination) là bài kiểm tra tiêu chuẩn được sử dụng trong việc xét điều kiện nhập học sau đại học (Master hoặc PhD) ở các chuyên ngành khoa học tự nhiên và khoa học xã hội (trừ Y, Dược, Luật) tại Mỹ. Nó được dùng như một tiêu chí đánh giá khác bên cạnh thành tích học tập đại học của thí sinh và các chứng chỉ liên quan.

[40] Huyết áp tâm trương là mức huyết áp thấp nhất trong mạch máu và xảy ra giữa các lần tim co bóp, khi cơ tim được thả lỏng.

[41] Huyết áp tâm thu là mức huyết áp cao nhất trong mạch máu, xảy ra khi tim co bóp.

[42] Chất dẫn truyền thần kinh: Là các chất hóa học nội sinh dẫn truyền tín hiệu từ các neuron thần kinh đến các tế bào đích qua các khớp thần kinh.

[43] Near Death Experience.

[44] Hồi hải mã là một cấu trúc nằm trong thùy thái dương, thực hiện các chức năng có liên quan đến hoạt động lưu giữ thông tin, hình thành ký ức trong trí nhớ dài hạn và khả năng định hướng trong không gian.

[45] Hyperventilation.

[46] Một loại chất dẫn truyền thần kinh giúp tạo ra những cảm xúc tích cực.

[47] Giấc ngủ REM, giấc ngủ mắt chuyển động nhanh là một trong bốn giai đoạn của giấc ngủ. Đây là giai đoạn của giấc ngủ mà não hoạt động tích cực và xuất hiện những giấc mơ. Trong giấc ngủ REM, mắt chuyển động rất nhanh. Giai đoạn REM của giấc ngủ được chứng minh là có thể giúp tăng cường khả năng gợi nhớ và năng lực trí tuệ toàn phần.

[48] FDA là Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (Food and Drug Administration). Đây là cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm của Hoa Kỳ, thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ. FDA được lập năm 1906, trụ sở chính tại White Oak, Maryland.

[49] Bong bóng dot-com (bong bóng công nghệ) là thuật ngữ chỉ thời kỳ mà giá trị của các công ty công nghệ bị thổi phồng lên quá cao so với giá trị thực. Thuật ngữ này được hình thành từ năm 1995, khi giá cổ phiếu của Công ty công nghệ Netscape tăng từ 28 lên 71 đô-la chỉ trong phiên chào sàn đầu tiên, đẩy kỳ vọng về giá trị của các công ty công nghệ khác lên cao.

[50] Một thành phố của Ý.

[51] Cây cầu bắc qua sông Arno ở Florence.

[52] Chỉ những quốc gia kém, đang phát triển.

[53] Vòng đệm cổ phiếu: Là một kỹ thuật giao dịch cổ phiếu, kết hợp giữa một hợp đồng quyền chọn mua và một hợp đồng quyền chọn bán, giúp nhà đầu tư tạo ra một biên an toàn cho cổ phiếu của mình. Nhà đầu tư, sở hữu một loại cổ phiếu nào đó, có thể tạo ra một vòng đệm cho nó bằng cách mua một hợp đồng quyền chọn bán với giá thực hiện thấp hơn hoặc bằng giá thị trường, đồng thời bán một hợp đồng quyền chọn mua với giá thực hiện cao hơn giá thị trường vào thời điểm hiện tại.

[54] Các nhân vật trong truyện tranh và phim của hãng Marvel.

[55] Một thương hiệu đồ chơi của Hasbro, được chuyển thể thành phim.

[56] Một nhân vật đồ chơi mô hình ra đời năm 1966, được bán ra kèm các loại phục trang khác nhau cho phép nhân vật trở thành nhiều siêu anh hùng khác nhau.

[57] The Man from U.N.C.L.E là một phim truyền hình đề tài điệp viên ra đời từ năm 1964 thuộc hãng MGM.

[58] Nguyên văn là CDEFCHIJKL, viết tắt của Compassion, Dignity, Equanimity, Forgiveness, Gratitude, Humility, Integrity, Justice, Kindness, Love.

[59] Đạt Lai Lạt Ma là danh hiệu của nhà lãnh đạo tinh thần của Phật giáo Tây Tạng thuộc trường phái Cách Lỗ. Nghĩa của từ này là “Người đạo sư có trí tuệ như biển cả”. Danh hiệu này ra đời từ năm 1578 và từ Đạt Lai Lạt Ma thứ 5 trở về sau, Đạt Lai Lạt Ma trở thành lãnh đạo chính trị và tinh thần của Tây Tạng. Ở đây tác giả đang nhắc đến Đạt Lai Lạt Ma thứ 14, Tenzin Gyatso, người từng đạt giải Nobel Hòa bình năm 1989.

[60] Pasta là một loại mì, là món ăn truyền thống của Ý và hiện đã phổ biến trên toàn thế giới. Pasta vô cùng đa dạng về hình dạng và công thức chế biến. Dựa theo hình dạng và công thức chế biến, pasta có thể có nhiều tên gọi khác nhau.

[61] Aida là vở opera nổi tiếng của Giuseppe Verdi viết bằng tiếng Ý, được công diễn ở Cairo vào ngày 24 tháng 12, năm 1871.

[62] Richard Strauss (1864 – 1949) là nhà soạn nhạc người Đức.

[63] Carmen là vở nhạc kịch nổi tiếng của Georges Bizet, công diễn lần đầu tại Paris vào ngày 3 tháng 3 năm 1875.

[64] Thùy đảo (Insula lobe) nằm sâu dưới lớp vỏ não ở thùy thái dương, có thể cảm nhận được tình trạng nội tại của cơ thể, gồm cả những cảm tính trực giác, làm phát khởi tình thương và sự đồng cảm.

[65] Aria (tiếng Ý nguyên gốc có nghĩa là “khúc ca” hay “điệu ca”, “điệu nhạc”) là thuật ngữ chỉ một bài ca hoặc độc lập hoặc là một phần của một tác phẩm lớn (opera, cantata, oratorio).

[66] Rãnh Sylvian còn gọi là rãnh bên, nằm giữa thùy trán và thùy đỉnh não.

[67] Periaqueductal grey matter, thường được viết tắt là PAG.

[68] Center for Compassion and Altruism Research and Education.

[69] Desmond Mpilo Tutu (7/10/1931) là nhà hoạt động người Nam Phi và là Tổng Giám mục Anh giáo đã nghỉ hưu, người đã nổi tiếng khắp thế giới trong thập niên 1980 như là một đối thủ của chính sách Apartheid ở Nam Phi. Ông là người da đen Nam Phi đầu tiên làm Tổng Giám mục Cape Town và là giáo chủ Giáo hội Anh giáo Nam Phi.

[70] Idea Architects là công ty sách và truyền thông do Doug Abrams sáng lập. Doug Abrams là một biên tập viên, là tác giả từng có những đầu sách riêng và cả đồng tác giả với Tổng Giám mục Desmond Tutu.