Ông chủ cho vay vàng ở vương quốc Babylon - Mathon

1. ĐỪNG GÁNH VÁC TRÁCH NHIỆM THAY CHO NGƯỜI KHÁC

R

odan là một người thợ làm giáo mác trong thành Babylon, hiện tại ông đang bước đi trên con đường lớn bên ngoài hoàng cung Babylon với tư thế ngẩng cao đầu.

Vàng trong túi kêu leng keng không ngớt, đây là âm thanh tuyệt vời nhất mà Rodan nghe thấy được trong cuộc sống của mình.

Rodan dường như không thể tưởng tượng rằng, mình lại có trong tay đến năm mươi đồng vàng. Ông luôn nghĩ rằng nhiều vàng như vậy thì sẽ có thể mua được rất nhiều thứ. Một căn hộ cao cấp, một miếng đất, một đàn trâu, một đàn lạc đà hoặc một chiếc xe ngựa… Nhưng rốt cuộc Rodan đã sử dụng số vàng đó như thế nào? Khi trời tối, khi ông đi vào một con hẻm nơi chị gái ông đang sinh sống, ông cảm thấy vui mừng vì nhìn thấy chỗ vàng đó phát sáng. Ngoài ra, trên thế giới này có lẽ không còn thứ gì có thể hấp dẫn được Rodan trong lúc đó.

Mathon là một ông “chủ ngân” hàng kinh doanh vàng. Vào buổi chiều, một ngày sau khi Rodan có được năm mươi đồng vàng, ông đi đến “ngân hàng” của Mathon. Rodan cảm thấy nghi ngờ, ông qua phòng khách rồi vào sâu bên trong, ông nhìn thấy Mathon đang thư thái ngồi trên một tấm thảm và thưởng thức đồ ăn mà người hầu của ông mang lên.

Rodan đứng trước mặt Mathon, cởi chiếc áo da xuống, rồi nói: “Hiện giờ tôi thực sự không biết mình nên làm gì, tôi có thể thương lượng với ông một chút được không?”

Mathon chào đón Rodan với vẻ mặt vui vẻ đầy thiện cảm: “Sao vậy? Vận may trên sòng bạc không được tốt, hay là ông đã bị cô nào hút mất hồn rồi? Ông cứ hơi một tí lại phải tìm đến “ngân hàng” để vay tiền. Tôi quen ông bao nhiêu năm như vậy, đây còn là lần đầu tiên hay sao?”

Rodan không biết làm sao, ông nói: “Tôi không phải là đến để vay mượn tiền của ông. Tôi muốn thương lượng với ông một chút việc, và cần một lời khuyên từ ông”.

Mathon mỉa mai: “Những người tìm đến “ngân hàng” đều là để vay mượn tiền, chứ không phải đến để hỏi một lời khuyên như ông. Ngoài việc vay mượn tiền ra, còn có việc gì để thương lượng nữa chứ. Tôi không biết ông đang có ý gì, nhưng cũng có rất nhiều người sau khi làm những việc hoang đường đều tìm đến chỗ tôi đây để vay mượn tiền, từ trước tới bây giờ không hề có ai đề nghị muốn nghe lời khuyên từ phía tôi”.

Mathon nói xong, rồi sai bảo người hầu của ông mang một chiếc thảm lên cho Rodan ngồi, đồng thời chuẩn bị một bữa tối rất chu đáo và thịnh soạn. Ông nói rằng: “Rodan, bây giờ tôi sẽ đãi ông như một vị khách quý, ông có thể nói cho tôi biết rốt cuộc ông đã gặp phải khó khăn gì hay không?”

Rodan nói: “Tôi băn khoăn vì món quà của quốc vương”.

Mathon rất ngạc nhiên: “Quà á? Món quà của quốc vương? Băn khoăn vì món quà của quốc vương hay sao?”

Sau đó, Rodan nói với Mathon rằng, ông đã chế tạo cho đội quân hoàng gia một thứ giáo mác cực kì sắc bén, quốc vương thực sự rất vui mừng và đã thưởng cho ông năm mươi đồng vàng. Nhưng số vàng đó mang đến cho ông không ít phiền toái.

Rodan nói: “Từ sau khi tôi nhận được số vàng mà quốc vương ban tặng, rất nhiều người tìm đến tôi để vay mượn”.

Mathon nhẹ nhàng trả lời: “Đó là chuyện bình thường thôi, trên thế giới này, những người muốn có được vàng nhiều hơn rất nhiều những người đã có vàng. Họ đều là những người lười biếng, luôn mong muốn những người giàu có cho họ vay mượn tiền”.

Rodan nói: “Nếu là người ngoài, thì đương nhiên tôi không đồng ý rồi. Nhưng chị gái của tôi cũng muốn tôi chia cho một chút. Chị gái tôi muốn chồng của mình là Araman có thể trở thành một thương gia giàu có. Chị thấy Araman trước giờ chưa gặp được một cơ hội nào, chị ấy muốn tôi cho anh ấy vay mượn số vàng kia, để anh ấy có cơ hội trở thành một người giàu có, sau đó lấy lợi nhuận thu được để trả lại số vàng cho tôi”.

Mathon nói: “Người anh em, vấn đề này của ông thực sự đáng để bàn luận đó. Vàng thực sự là một món đồ tốt, nó có thể nâng cao thân phận và địa vị của ông, cũng có thể mang đến cho ông sức mạnh lớn, giúp ông thực hiện rất nhiều nguyện vọng tốt đẹp. Nhưng, nó cũng sẽ mang đến cho ông rất nhiều phiền phức đó”.

Mathon kể cho Rodan một câu chuyện: Từng có một nông dân, anh ta có thể nghe và hiểu được tiếng động vật. Sau đó, mỗi buổi tối, anh ta đều phải qua nông trại, nghe xem những con vật ấy đang thảo luận về những vấn đề gì. Trong một buổi tối, khi anh ta đến nông trại thì vừa hay nghe thấy một con trâu đang than với một con lừa về số mạng của mình rằng: “Công việc của tôi thực sự rất vất vả, hàng ngày tôi phải bận rộn từ sáng cho đến tối. Cho dù thời tiết có nóng bức thế nào, đôi chân có đau nhức ra sao thì tôi cũng vẫn phải làm việc không được nghỉ ngơi một chút nào, thậm chí khi lớp da trên cổ bị trầy xước ra thì tôi vẫn phải vất vả làm việc. Còn anh lại nhàn nhã quá, mỗi ngày phải choàng trên lưng một tấm thảm đầy màu sắc, mà cũng chỉ là để đưa ông chủ đến nơi cần tới. Nếu như một ngày ông chủ không muốn ra ngoài, thì anh còn có thể nghỉ luôn một ngày, thật là thoải mái”.

Con lừa đó là bạn tốt của con trâu, cho nên hết sức thông cảm cho nỗi vất vả của con trâu đó. Sau đó, nó nói với con trâu rằng: “Anh bạn, tôi biết công việc của anh thực sự rất vất vả, tôi có thể nghĩ cách gì đó để anh có thể được nghỉ một ngày”.

Con trâu nghe xong câu nói của con lừa, lập tức hỏi: “Làm thế nào để tôi có thể nghỉ một ngày đây?”

Con lừa nói với con trâu rằng: “Sáng ngày mai, khi người làm thuê của ông chủ dắt anh đi cày, thì anh hãy cứ nằm yên đó không dậy, rồi kêu lên thảm thiết, như vậy họ sẽ cho rằng anh đang bị ốm, không thể đi cày được nữa, như vậy anh có thể nghỉ ngơi một ngày rồi!”

Ngày hôm sau, con trâu nghe lời của con lừa. Vì thế, họ cứ nghĩ rằng con trâu đã bị ốm. Nhưng anh nông dân lại nói: “Đã vậy thì đành phải cho con lừa đi cày thôi, bởi vì việc cày đồng không thể ngưng trệ được”.

Kết quả là con lừa phải làm việc thay cho con trâu. Nó cảm thấy rất đau khổ, đôi chân cảm thấy nặng nhọc không nhấc lên được, vả lại da cổ cũng bị trầy xước rồi.

Tối hôm đó, anh nông dân lại đến nông trại để nghe các con vật nói chuyện. Con trâu đã nghỉ ngơi một ngày, nó nói với con lừa rằng: “Anh thật là một người bạn tốt của tôi, nhờ có anh mà cuối cùng tôi đã có thể nghỉ ngơi một ngày”. Con lừa lại phản bác lại, nó nói: “Nhưng tôi đã quá ngu ngốc. Vì giúp đỡ anh mà tôi đã phải lao động mệt nhọc cả một ngày trời. Từ nay trở đi, anh tự mình đi cày đi, bởi vì tôi nghe được ông chủ nói với người làm thuê của ông ấy là nếu như anh lại ốm nữa thì họ sẽ bán anh cho lò giết mổ đấy. Tôi thực sự mong muốn ông chủ bán anh đi, bởi vì anh là một con trâu thật là lười nhác”.

Sau ngày hôm đó, con trâu và con lừa không hề nói chuyện với nhau nữa. Bởi vì sự việc đó mà chúng đã cắt đứt mối quan hệ bạn bè. Mathon nói với Rodan: “Ông có nhận được bài học gì từ câu chuyện này không?”

Rodan gật đầu không ngớt.

Mathon nói: “Tôi nói cho ông biết: Giúp đỡ bạn bè đương nhiên là một việc tốt, nhưng mà ông không thể giúp đỡ bạn bè ông gánh vác trách nhiệm nặng nề, ông nên giúp đỡ chị gái của ông, nhưng ông không nên gánh hết mọi việc cho bà ấy”.

Giúp đỡ người khác là một việc đúng, nhưng chúng ta không thể vì giúp đỡ họ mà tăng thêm gánh nặng cho mình.

Vì vậy, khi chúng ta cho người khác vay mượn tiền, thì phải xem xét người đó vay mượn tiền với mục đích là gì, bởi vì nó liên quan đến việc tiền của bạn có thể thu hồi về hay không, càng không thể cho người khác vay tiền mà tự mình lại phải gánh thêm nợ nần. Ngoài ra, còn phải xem xét kế hoạch đầu tư quản lí tài sản của bản thân, đừng vì việc cho người khác vay mượn tiền mà làm hỏng kế hoạch đầu tư, quản lí tài sản của mình hoặc tạo nên tổn thất trong thu nhập.

2. KHÔNG NÊN TIN VÀO NHỮNG NGƯỜI BUỒN KHỔ TINH THẦN

Qua câu chuyện của Mathon, Rodan cuối cùng cũng hiểu được ông không nên gánh vác mọi gánh nặng của anh rể mình trên vai. Ông nói với Mathon: “Tôi hiểu rồi! Nhưng mà tôi vẫn muốn hỏi ông một số vấn đề nữa”.

Mathon nói: “Ông cứ nói đi”.

Rodan hỏi: “Ông là ông chủ “ngân hàng”, thường xuyên cho người khác vay mượn tiền, những người đó đều sẽ trả hết nợ của họ chứ?”

Ông chủ “ngân hàng” đầy kinh nghiệm Mathon cười và nói rằng: “Ông bạn của tôi, câu hỏi này của ông thực sự là rất hay đấy. Nếu như ông chủ “ngân hàng” phải xem xét người vay mượn tiền, thì chẳng phải ông chủ phải có trí tuệ tuyệt đỉnh hay sao, phải cẩn thận suy đoán xem tiền nào nên cho vay mượn và tiền nào không nên cho vay mượn. Rodan, tôi nói cho ông biết, cho dù ông suy nghĩ kĩ thế nào đi nữa thì cũng không thể bảo đảm được số tiền cho vay mượn đi có thể thu hồi về hay không”.

Rodan không hiểu, ông hỏi: “Vậy ông giải quyết những vấn đề này như thế nào?”

Mathon cười, rồi nói: “Tôi dẫn ông tới nhà kho của tôi, xem qua số đồ thế chấp đó, mỗi một thứ đồ thế chấp đều có một câu chuyện của riêng nó”.

Mathon dẫn Rodan đi vào nhà kho, tiện tay lấy ra một chiếc hòm. Mỗi một bên của chiếc hòm lại có một tấm đồng, bên trên còn trải lên tấm da lợn màu đỏ. Mathon đặt nó xuống dưới đất, lấy hai tay mở chiếc hòm ra, rồi nói với Rodan là: “Mỗi một người đến “ngân hàng” vay mượn tiền đều bắt buộc phải để lại một thứ đồ để thế chấp. Sau khi họ hoàn trả hết số nợ rồi, tôi sẽ trả lại món đồ thế chấp cho họ. Nếu như họ không thể trả hết nợ, thì đồ thế chấp sẽ có thể nhắc nhở tôi là không nên đặt lòng tin vào chủ nhân của nó”.

Mathon nói, nhiều năm qua, ông đã tổng kết được nhiều kinh nghiệm. Đầu tiên, ông cho rằng nếu tài sản của người vay mượn tiền nhiều hơn số tiền mà anh ta vay mượn thì đó là khoản vay an toàn nhất. Bởi vì họ có rất nhiều thứ như đất đai, châu báu… Giả dụ một ngày nào đó họ không thể trả hết nợ bằng tiền thì có thể đem bán những thứ trên để lấy tiền trả hết nợ. Thậm chí, nhiều người vay mượn tiền cam kết rằng, nếu như họ không có khả năng trả hết nợ thì họ sẽ nhường quyền sử dụng nhà đất của họ. Cho nên, Mathon cho rằng, những người vay mượn tiền này có thể nói là đáng tin cậy, bởi vì số tiền cho họ vay mượn chính là được tính toán từ số tài sản của họ.

Rodan nói: “Có một kiểu người như thế này. Họ không giàu có nên cũng không có nhiều tài sản, nhưng họ có kĩ năng, có trí tuệ, khi cho họ vay mượn tiền thì ông xem xét như thế nào?”

Mathon nhẹ nhàng nói: “Đương nhiên, kiểu người này cũng rất nhiều, ví dụ như ông có thể kiếm tiền nhờ lao động hoặc phục vụ. Họ có khoản thu nhập ổn định, hơn nữa lại thật thà, và cũng không gặp phải tai nạn gì. Nhưng tôi đánh giá dựa vào năng lực của họ, cho họ vay mượn với một số tiền hợp lí. Đương nhiên, cách đánh giá dựa vào năng lực này thì rủi ro sẽ lớn hơn so với cách tính toán dựa vào tài sản”.

Rodan nói: “Vẫn còn một kiểu người nữa, đó là họ vừa không có tài sản có giá trị vừa không có thu nhập ổn định, cuộc sống của họ vô cùng gian khổ, thậm chí không thể tiếp tục sống qua ngày. Liệu ông có cho họ vay mượn tiền hay không?”

Mathon nhìn Rodan rồi nói rằng: “Đối với những người như vậy, nếu là người có tư cách tốt, thì tôi vẫn có thể đồng ý cho họ vay mượn tiền”.

Mathon mở chiếc hòm ra, trên cùng là một chiếc dây chuyền đặt trên tấm vải màu đỏ. Mathon cầm chiếc dây chuyền lên, ông nói với Rodan: “Chiếc dây chuyền này mãi mãi sẽ được để trong chiếc hòm này, bởi vì chủ nhân của nó đã qua đời rồi”.

Rodan hỏi Mathon: “Nếu người đã chết rồi, vậy thì tại sao vẫn phải cất giữ nó?”

Mathon nói cho Rodan biết: “Ông ta là bạn tốt của tôi, chúng tôi đã từng cùng kinh doanh với nhau, vả lại còn rất thành công nữa. Về sau, ông ấy lấy được một bà vợ rất xinh đẹp. Người phụ nữ ấy rất hấp dẫn, vì thế ông ấy đã tiêu rất nhiều tiền vàng để đáp ứng nhu cầu của bà vợ. Sau đó, số vàng đã bị dùng hết, ông ấy chạy tới tìm tôi để vay mượn một khoản tiền, để cố gắng làm lại từ đầu. Nhưng mà kết quả lại không được như ý giống như trong tưởng tượng của ông ấy. Trong một lần tranh cãi, ông đã làm vợ của mình tức giận, kết quả là bà ấy đã dùng lưỡi dao đâm xuyên vào tim của ông ấy”.

Rodan lại hỏi tiếp: “Sau đó sự việc thế nào?”

Mathon cầm tấm vải đỏ đó lên và nói: “Tấm vải này là của người phụ nữ đó. Do bà ấy bị kích động nặng về mặt tinh thần nên về sau đã nhảy xuống sông Euphrates tự vẫn. Hai món nợ đó cũng mãi mãi không thể thu hồi về được”.

Mathon nói: “Rodan, chiếc dây chuyền này nói với tôi rằng không nên tin tưởng vào những người vay mượn tiền mà tinh thần buồn khổ, giống như ông bạn của tôi đó”.

Rodan không nói lời nào, đứng bên cạnh và gật đầu lia lịa.

Một người mà tinh thần buồn khổ thì anh ta chắc chắn thiếu kĩ năng sống theo chiều hướng tích cực, trong quá trình đầu tư quản lí tài sản, luôn là do tiêu cực và nông nổi mà không đạt được thành công. Đã từng có một thương gia người Anh ngày ngày chỉ nghĩ tới việc phát tài, làm giàu, nhưng do tinh thần không tốt, mỗi lần suy đoán đầu tư đều không chính xác. Cho nên, mỗi lần đầu tư đều thua lỗ, không thu được vốn về. Sau đó, anh ta ngày càng trở nên nóng tính, không ngừng đi vay mượn tiền tứ tung. Nhưng mà lần nào cũng thất bại, cuối cùng nợ nần chồng chất. Cho nên, dù là đầu tư hay quản lí tài sản, chúng ta cũng đều phải có tinh thần thoải mái và thái độ sống tích cực.

3. NỢ NẦN - ĐỘNG KHÔNG ĐÁY

Mathon và Rodan vẫn đang ở trong nhà kho bàn luận về vấn đề vay mượn tiền.

Mathon cầm một chiếc lục lạc dùng đeo ở cổ trâu lên rồi nói: “Chiếc lục lạc này rất đặc biệt, chủ nhân của nó là một người nông dân, tôi thường mua thảm của vợ ông ấy. Về sau, do bị sâu bệnh hoành hành nên nông sản của họ không cho thu hoạch, tôi đã từng cho họ vay tiền để giúp họ vượt qua nỗi khó khăn đó. Sau đó, họ đã có thu nhập mới, rồi trả nợ theo đúng kì hạn. Một hôm, ông ấy lại đến tìm tôi, nói rằng có một người khách du lịch nói với ông là họ có một giống cừu có chất lượng lông rất tốt, có thể dệt nên một tấm thảm đẹp nhất thành Babylon, ông muốn đi mua. Cho nên, tôi lại cho ông ấy vay mượn tiền một lần nữa”.

Thực ra, suy nghĩ của Mathon lúc đó là nếu như họ có thể mua đàn cừu ấy một cách thuận lợi, thì về sau sẽ có thể giúp các quý tộc Babylon mua được những tấm thảm trước đó chưa từng có. Hơn nữa, ông ấy là người rất đáng tin, Mathon tin tưởng ông ấy nhất định có thể trả tiền nợ.

Rodan hỏi: “Làm như vậy có được không?”

Mathon nói: “Nếu như mục đích vay mượn tiền là để kiếm tiền, thì tôi vẫn vui vẻ thôi; nếu như vay mượn tiền là để tiêu hoang phí thì tôi nghĩ khoản tiền ấy không thể thu hồi lại được”.

Rodan vừa nghe Mathon nói, tiện tay cầm lên một chiếc vòng tay khá đẹp và rất hiếm thấy, rồi nói: “Ông bạn, ông có thể kể cho tôi nghe câu chuyện về chiếc vòng tay này hay không?”

Mathon nói cho Rodan biết, chủ nhân của chiếc vòng tay ấy là một bà lão với khuôn mặt đầy những nếp nhăn. Bà ấy nói rất nhiều, thường nói lảm nhảm trước mặt của Mathon. Trước kia, gia đình bà ấy rất giàu có, nhưng về sau do sự cố bất ngờ nên đã trở nên nghèo khổ. Tuy vậy, bà luôn mong muốn con trai của mình có thể trở thành một người giàu có, cho nên bà ấy đã đến tìm tôi vay tiền, để con trai của bà ấy có cơ hội trở thành một trong những đối tác của hội thương gia lạc đà sa mạc. Nhưng mà sau đó con trai bà gặp phải một bọn cướp, nhân lúc anh ta ngủ say, bọn cướp đã lấy cắp đi tất cả số tiền trên người của anh ta rồi quẳng anh ta ra đường, anh ta trở thành người không một xu dính túi, bơ vơ giữa nơi xa lạ không người quen. Không biết đến bao giờ bà mẹ mới có thể hoàn trả hết số tiền nợ. Nhưng mà điều đó cũng không vấn đề gì, bởi vì chiếc vòng tay này còn có giá trị cao hơn nhiều so với số tiền mà bà ấy đã mượn.

Mathon tiếp tục chỉ đến một chiếc dây thừng rồi nói: “Chiếc dây thừng này là vật thế chấp của một người buôn lạc đà, ông ta muốn mua lạc đà nhưng vì thiếu tiền nên đã cầm chiếc dây thừng này đến để thế chấp, tôi đành yên tâm cho ông ta vay tiền. Tôi tin tưởng ông ta, bởi vì ông ấy là một thương nhân rất giỏi; tôi tin tưởng tất cả thương nhân sáng suốt ở trong thành Babylon này, bởi vì họ là “báu vật” của ngân hàng”.

Rodan chỉ vào một con bọ cánh cứng màu xanh và nói: “Đây là cái gì vậy, Mathon?”

Mathon tỏ ra không vui, ông nói: “Đấy là con bọ thối đến từ Ai Cập. Chủ nhân của miếng ngọc khắc hình con bọ này là một người thanh niên Ai Cập xấu tính! Mỗi khi tôi thúc nợ anh ta thì anh ta đều nói vận may của anh ta không được tốt, không thể hoàn trả lại số nợ. Nói rằng hãy lấy ruộng đất và súc vật của bố anh ta để làm vật thế chấp”.

Rodan hỏi: “Việc kinh doanh của người thanh niên đó rốt cục là như thế nào?”

Mathon nói: “Thực ra, lúc mới bắt đầu kinh doanh, anh ta làm rất tốt, nhưng sau đó lại không hề ổn một chút nào cả. Anh ta rất nóng vội muốn đạt được thành công, thêm nữa là kiến thức của anh ta lại không nhiều, cho nên, việc kinh doanh cuối cùng cũng không được thuận lợi”.

Rodan nói: “Tại sao người thanh niên đó lại không đổi sang một ngành nghề khác, có lẽ anh ta không phù hợp với cái nghề đó chăng?”

Mathon cười rồi nói: “Người thanh niên đó luôn mang trong mình hoài bão lớn, thường đi đường tắt để kiếm được tài sản và những thứ mình muốn, nhưng con đường dẫn tới thành công thường không dễ dàng và bằng phẳng như vậy. Người thanh niên Ai Cập đó vì muốn làm giàu, mà thường xuyên tìm đến chỗ tôi để vay mượn tiền. Tuy nhiên, anh ta lại thiếu kinh nghiệm, không những kinh doanh không tốt lên mà số nợ còn ngày càng tăng”.

Rodan buồn bã nhìn Mathon và nói: “Ông có thể không cho anh ta vay tiền”.

Mathon nói: “Từ trước tới giờ tôi đều không thích nói xấu hay đả kích người khác, bởi vì ban đầu tôi cũng đã vay tiền để làm giàu”.

Rodan đứng yên lặng không hỏi gì Mathon nữa, dường như ông đang suy nghĩ về một điều gì đó. Mathon đứng bên cạnh, nói rằng: “Điều đáng tiếc với người thanh niên Ai Cập đó là số nợ của anh ta càng lúc càng nhiều thêm. Rodan, tôi nói cho anh biết, đừng bao giờ cho những người nợ nần vay tiền, như vậy khả năng hoàn trả của họ cũng rất thấp”.

Giới trẻ hiện nay rất dễ mắc phải thói bồng bột nông nổi, chỉ muốn người khác làm sẵn cho mình, lười lao động, thích hưởng thụ. Thực ra, làm giàu là một con đường nhiều gập ghềnh, khó khăn, chông gai và thử thách, không thể vội vàng, hấp tấp được. Những người như vậy sau khi thất bại, sẽ ngày càng nông nổi hơn, nóng vội tìm kiếm ra một cách gì đó để giải quyết. Nhưng do thiếu đi những kinh nghiệm quý báu, nhiều lần như vậy họ sẽ ngày càng lấn sâu vào sai lầm. Cho nên, khi những người như vậy đến vay tiền, thì cần phải cẩn thận, bởi vì tiền của bạn hoàn toàn có thể sẽ không cánh mà bay. Thực tế cho thấy, một người không có khả năng kiếm tiền thì lấy đâu ra tiền để trả nợ cho người khác.

Xã hội ngày càng phát triển mạnh mẽ, các công ty tín dụng có rất nhiều chính sách, hình thức ưu đãi để thu hút những khách hàng mới. Ngân hàng lại ra sức mở rộng hình thức thế chấp tài sản, đứng trước những cám dỗ này, rất nhiều người dễ nôn nóng mà trở nên mắc nợ và phải chi trả lãi suất cho số nợ của mình. Theo thống kế, 70% các triệu phú của Mỹ hoàn toàn không có nợ, họ biết rằng mỗi lần chi trả một đô la lãi suất, nghĩa là số tiền có thể dùng để đầu tư bị thiếu hụt một đô la. Vì vậy, nhà cửa mà họ mua cũng như những chi tiêu trong cuộc sống chắc chắn đều nằm trong tầm kiểm soát, không bao giờ vượt quá số tiền họ kiếm được. Điều này cho thấy, trong quá trình làm giàu, chúng ta đừng bao giờ tùy tiện đi vay mượn tiền để phải gánh nợ, sau khi có tiền rồi cũng không nên tùy tiện cho những người khác vay tiền. Bởi vì, một người thực sự có khả năng làm giàu thì không thể thiếu nợ người khác.

Napoleon Hill từng có một người bạn rất tốt tên là Nicholas Jones, thu nhập của ông ấy thực sự không phải là thấp, tiền lương mỗi tháng của ông là một nghìn hai trăm đô la Mỹ, nhưng vợ của ông lại rất thích “ngoại giao”, hơn nữa lại thích chăm chút cho vẻ bề ngoài, cho nên mỗi tháng, bà dùng hết hai nghìn đô la cho những nhu cầu đó của mình, kết quả là mỗi tháng họ phải gánh một số nợ là tám trăm đô la. Điều đáng lo nhất là những người con của họ đều học theo thói quen tiêu tiền từ người mẹ, cho nên một mình Jones không thể kham nổi kinh tế của cả gia đình. Hiện tại, những đứa con của họ đã chuẩn bị vào đại học, nhưng cha mẹ chúng lại đang phải gánh rất nhiều nợ, về cơ bản không thể kham nổi số tiền học phí quá lớn. Vì vậy, họ thường xuyên xảy ra xô xát, cãi cọ, không khí gia đình trở nên căng thẳng và buồn tẻ vô cùng.

Trong cuộc sống, có rất nhiều phụ nữ trẻ khi mới kết hôn đã phải gánh một số nợ không cần thiết. Hơn nữa, họ không tìm ra được cách gì để thoát khỏi số nợ đó. Sau khi dư âm ngọt ngào của lễ tân hôn nhạt dần đi, họ mới cảm nhận được những áp lực mà nợ nần đem đến. Sau đó, cảm giác này ngày càng mãnh liệt hơn, tình cảm vợ chồng cũng càng ngày càng lạnh nhạt dần đi, cuối cùng họ quyết định li hôn. Có thể thấy rằng, nợ nần ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống gia đình, nó hoàn toàn có thể phá hỏng một mái ấm hạnh phúc.

Một người luôn nợ nần sẽ không có nhiều thời gian, không có tinh thần và sức lực, cũng càng không có tâm trí nào để mà gây dựng sự nghiệp hay lí tưởng cho riêng mình. Một thương nhân thành công người Nhật Bản nói: “Trong cuộc sống, luôn phải nghĩ xem bản thân mình hoặc người nhà mình có thiếu nợ người khác thứ gì hay không, sau đó cần phải quyết tâm vượt qua, đừng bao giờ thiếu nợ bất cứ ai, đừng rơi vào hố sâu của nợ nần”.

Sở dĩ nói ra điều đó là bởi vì khi còn trẻ, ông ta đã từng vì nợ nần mà đã lãng phí đi rất nhiều cơ hội thành công. May mắn là ông ta đã sớm nhận ra và nhanh chóng khắc phục sai lầm, cho nên mới kịp thời thoát khỏi nợ nần và đạt được thành công đáng ngưỡng mộ.

Người giàu có sẽ làm như vậy

Nếu không muốn mất đi bạn bè thì đừng dễ dàng cho anh ta vay mượn tiền.

Có người sẽ phản bác rằng: Nếu đã có tiền rồi, thì làm gì phải nghĩ nhiều như vậy chứ, giúp đỡ bạn bè là chuyện nên làm, không cho vay tiền mới là làm rạn nứt tình cảm bạn bè. Nói như vậy có vẻ hợp lí, nhưng quan hệ giữa tiền bạc và bạn bè là vấn đề rất nhạy cảm. Cho bạn vay tiền, không đơn giản và sòng phẳng như việc vay tiền ngân hàng. Nếu như bạn bè trả được tiền đúng hẹn, về cơ bản mối quan hệ nợ nần được giải quyết xong, nhưng nó lại ngấm ngầm hình thành nên món nợ ân tình mà bạn đã cho họ. Vậy thì thứ “ân tình” đó liệu có cần phải trả hay không, lúc nào thì nên trả, những điều đó đều không có một tiêu chuẩn khách quan nào cả. Giả dụ bạn bè không trả tiền, vậy thì vấn đề lại trở nên cực kì phức tạp, một khi giải quyết không tốt, sẽ có thể dẫn đến chấm dứt tình bạn, một mối quan hệ tốt đẹp có thể sẽ phải đối mặt với sự tan vỡ. Vì vậy, khi bạn bè muốn vay tiền của bạn, phải suy nghĩ thật kĩ rồi hãy cho vay.

4. TIỀN BẠC CŨNG LIÊN QUAN ĐẾN UY TÍN

Rodan đã suy nghĩ rất lâu, ông thấy trong lòng mình thật rối rắm. Sau đó, ông nói với Mathon rằng: “Ông đã kể cho tôi những câu chuyện thực sự rất thú vị, nhưng mà tôi vẫn không biết là rốt cuộc có nên cho anh rể vay mượn tiền hay không. Số vàng này đối với tôi thực sự rất quan trọng”.

Mathon hỏi: “Anh rể của ông định dùng số tiền đó vào công việc gì? Ông ấy có sự hiểu biết nhất định đối với ngành nghề nào hay không? Có kinh nghiệm trong việc làm kinh doanh hay không?”

Rodan thẳng thắn nói: “Tôi không biết nhiều về ông anh rể của tôi, nhưng tôi chỉ biết là ông ấy đã từng giúp đỡ tôi làm giáo mác, ngoài ra, ông ấy cũng từng làm trong một số cửa hàng”.

Mathon nói: “Ông có thể hỏi ông ấy là mục đích vay mượn tiền để làm gì. Là một thương nhân, bắt buộc phải học được một kĩ năng làm kinh doanh. Ông dù có hoài bão lớn, nhưng điều đó không hoàn toàn phù hợp với thực tế, mà đó chỉ là lí thuyết suông”.

Rodan nói rằng, ông cảm thấy có chút khó khăn. Giả dụ anh rể của ông nói rằng ông ấy đã từng giúp đỡ một số thương nhân, đã có chút kinh nghiệm rồi, và cũng đã quen biết rất nhiều thương nhân trong thành Babylon. Vậy thì, ông cũng chỉ có thể chọn cách là cho ông ấy vay mượn tiền thôi. Nếu như anh rể của ông nói không có thứ gì để thế chấp, vậy thì ông cũng sẽ dặn dò anh rể của mình là phải cẩn thận và quý trọng số vàng của ông. Nếu như việc kinh doanh của anh rể ông có xảy ra vấn đề gì thì chẳng phải số vàng của ông không cánh mà bay hay sao.

Mathon bỗng nhiên cười, có lẽ ông cảm thấy vẻ mặt băn khoăn của Rodan thực rất buồn cười. Ông nói: “Ông làm việc được bao nhiêu năm rồi?”

Rodan nói: “Đã được ba năm rồi!”

Mathon lại nói tiếp: “Ngoài năm mươi đồng vàng mà quốc vương ban tặng ra, ông còn bao nhiêu tiền nữa?”

Rodan nói: “Ba đồng!”

Mathon nói tiếp: “Cũng có nghĩa là ông bận rộn vất vả một năm mà chỉ tích cóp được một đồng vàng thôi sao”.

Rodan nói: “Đúng vậy”.

Mathon nói: “Và cũng có nghĩa là năm mươi đồng vàng này tương đương với việc ông phải vất vả làm việc năm mươi năm mới có thể tích cóp được”.

Rodan không nói năng gì, còn Mathon lại nói rằng: “Một người thông minh sẽ không bao giờ cho một người như anh rể của ông vay tiền của mình đâu. Rodan à! Giúp đỡ người khác là một việc tốt, nhưng đừng bao giờ giống như con lừa đó, khi đang giúp bạn mình thì chính bản thân mình phải gánh vác một trách nhiệm lớn. Ông phải thật cẩn thận, nếu không ông sẽ phải chịu vất vả năm mươi năm một cách vô ích đó”.

Rodan nói với Mathon: “Vậy rốt cuộc tôi nên làm như thế nào đây Mathon? Đó mới là điều quan trọng”.

Mathon nói với Rodan: “Ông hãy đi nói trực tiếp với chị gái của mình rằng, trong mấy năm vừa qua, ông đã phải làm việc vất vả, phải thắt lưng buộc bụng lắm, thế mà mỗi năm cũng chỉ tích cóp được một đồng. Chị là chị gái của em, em đương nhiên là muốn giúp anh rể có thể kiếm được vô số tài sản, và rồi có thể hưởng thụ một cuộc sống thật hạnh phúc. Nhưng chỉ khi anh rể có thể nói ra kế hoạch kinh doanh sáng suốt của mình thì em mới có thể cho anh ấy vay mượn số tiền mà em đã tích cóp được”.

Rodan nói: “Giả dụ ông ấy nói ra một số kế hoạch, thì tôi phải đành lòng cho ông ấy vay mượn tiền của mình hay sao?”

Mathon nhún vai và nói: “Đó là điều đương nhiên rồi, nếu như anh rể của ông có thể đạt được thành công thì tự nhiên là ông ấy có thể trả lại tiền cho ông; nếu như ông ấy thất bại thì tôi tin rằng khát vọng của ông ấy với tài sản có thể giúp ông ấy ngày càng trở nên giàu có, về sau cũng có thể hoàn trả số nợ đó cho ông”.

Tối hôm đó, Rodan nói chuyện với Mathon hết cả một đêm. Cuối cùng, Mathon nói với Rodan rằng: “Tôi đã gắn bó với tiền bạc trong cả một đời mình, về việc vay mượn tiền sinh ra nợ nần, tôi là người có nhiều kinh nghiệm. Tôi đã nói với ông rồi, không thể cho những người không có uy tín vay tiền được, trong đó trường hợp anh rể của ông cũng cần phải xem xét cho thật kĩ lưỡng. Bởi vì con người sẽ bị mềm yếu trước sự cám dỗ của vật chất, tiền bạc. Những thứ đồ trong chiếc hòm đựng đồ thế chấp của tôi đã nói rõ cho ông rất nhiều điều. Cuối cùng, người bạn này muốn quan tâm ông một chút, ông hiện giờ đã có số tiền đó, vậy ông định làm gì với số tiền đó?”

Rodan nghĩ ngợi một lúc lâu, nhưng vẫn chưa nghĩ ra được gì. Ông chỉ có thể nói với Mathon rằng: “Không biết, kinh nghiệm của ông trong vấn đề này là rất nhiều, ông có thể dạy cho tôi một chút kinh nghiệm được không?”

Mathon nghe xong lời của Rodan, ông cười lên, rồi vỗ vai Rodan.

Mathon nói với Rodan rằng: “Trước tiên, ông hãy bảo đảm an toàn thật tốt cho số vàng đó, nghĩ cách để tránh gặp phải những tổn thất ngoài ý muốn. Tiếp đó hãy tận dụng một cách hợp lí số vàng đó để nó phục vụ cho mục đích của ông, và rồi kiếm ra được số tiền nhiều hơn thế. Đương nhiên, vẫn phải nói rõ với ông rằng, ông cần phải học hỏi những người có trí tuệ, điều đó sẽ giúp đỡ được cho ông”. Cuối cùng, Mathon mỉm cười và dặn Rodan: “Nếu như muốn cho người khác vay tiền thì nhất định phải biết rõ người đó vay tiền để làm gì, và sẽ làm thế nào, có kinh nghiệm hay không, và có uy tín cao hay không”.

Rodan đã nói chuyện với Mathon cả một đêm, khi ông rời khỏi “ngân hàng” của Mathon thì trời đã sáng. Rodan không cảm thấy hoang mang nữa, điều đó hiện rõ trên nét mặt gầy guộc của ông.

Trên thương trường khó đoán, thành bại là chuyện rất bình thường, có lẽ rất nhiều người vì muốn làm kinh doanh mà đến tìm bạn để vay mượn tiền. Nhưng khi cho người khác vay mượn tiền, bạn nên xem xét khả năng hoàn trả nợ của anh ta. Nếu như anh ta không có bất cứ thứ đồ gì để thế chấp thì lúc đó phải xem xét anh ta có uy tín hay không, hoặc yêu cầu phải có một người bảo đảm chắc chắn. Bởi vì, con người sẽ mềm yếu khi đối mặt với tiền bạc trước mắt mình.

Trong thực tế cuộc sống, có rất nhiều những ví dụ về việc liên quan đến tiền bạc mà trở thành kẻ thù của nhau, trong đó điều này thậm chí còn xảy ra giữa cha con, anh chị em ruột... Cho nên, việc tiếp theo vẫn là phải xem xét người vay đó có uy tín cao không, có phẩm chất như nào, và có nên tin tưởng hay không.