CHƯƠNG V

MÁI CHÈO ĐƯA CHÚNG TA TỚI BẾN BỜ VUI VẺ VÀ THÀNH CÔNG: QUẢ CÂN VUI VẺ

MÁI CHÈO TRONG TAY, CUỘC ĐỜI VÔ LO

Cuộc đời của chúng ta giống như một chuyến đi xa bằng thuyền. Chiếc thuyền của chúng ta rời bờ, theo gió lênh đênh trên mặt nước, lúc trái lúc phải, lúc nhanh lúc chậm. Chúng ta cảm thấy thuyền đang tiến lên phía trước, vì thế vô cùng yên tâm. Chúng ta cho rằng hướng mà thuyền đến chính là hướng bản thân muốn đến. Chúng ta cảm thấy đây chính là cuộc đời mình.

Bản thân chúng ta muốn đi đâu? Đi thuyền lâu như vậy rồi, chúng ta đã đi được bao xa? Những điều này chúng ta đều không rõ. Đây chính là trạng thái sinh tồn của đa số con người. Chúng ta tán đồng với thái độ sống nước chảy bèo trôi, quen với nó, lầm tưởng rằng đây chính là cuộc đời mà mình muốn.

Cho đến một ngày, chúng ta phát hiện, ở phía xa phong cảnh rất đẹp. Chúng ta rất muốn lại gần bờ để nhìn thật rõ, nhưng chiếc thuyền của chúng ta cứ trôi theo dòng nước. Chúng ta cách mục tiêu lúc gần lúc xa, làm thế nào cũng không thể đến hướng mà mình muốn đến.

Lúc ấy, có người phát hiện dùng tay đạp nước có thể điều khiển phương hướng của thuyền, còn có một số người phát hiện mái chèo trên thuyền, thế là bắt đầu học dùng mái chèo. Khi cầm mái chèo trên tay, mới phát hiện sức mạnh của mái chèo có thể khiến thuyền đưa chúng ta đến nơi chúng ta muốn đến.

Chúng ta lạc lối trong công thức gen, giống như ngồi trên thuyền và để mặc nó trôi theo dòng nước. Đó là chúng ta đang tự tiêu hao cuộc đời một cách vô nghĩa. Sau khi chúng ta phát hiện “phong cảnh” mà mình mong đợi, thoát khỏi sự trói buộc của công thức gen sẽ trở thành nhu cầu lớn nhất của chúng ta.

Lúc này, nhất định bạn sẽ nóng lòng muốn nắm lấy mái chèo sinh mệnh của mình, để tự điều khiển cuộc đời mình. Đừng vội, mái chèo sinh mệnh của chúng ta ở ngay chỗ chúng ta. Mái chèo sinh mệnh chính là quả cân vui vẻ của chúng ta. Lúc nào nó cũng chờ đợi được chúng ta phát hiện và sử dụng.

Sở dĩ con người trôi nổi vô định trong công thức gen, chủ yếu là vì trong trạng thái vô thức của chúng ta, quả cân mất cân bằng sẽ tự động chiếm cứ không gian trong đĩa cân cái tôi. Điều đó thúc đẩy chúng ta đưa ra hành động có lợi cho việc thực hiện mục đích gen.

Muốn để cuộc đời đi về hướng mình muốn, chúng ta cần phải khiến quả cân vui vẻ lúc nào cũng chiếm cứ không gian của đĩa cân cái tôi, chuyển hóa phản ứng tư duy vô thức trong công thức gen thành phản ứng tư duy trong trạng thái tri giác, đưa trạng thái vô thức lên thành trạng thái ý thức, cảnh giác trông coi cánh cửa của tư tưởng, bắt kịp những kẻ không mời mà đến và đuổi chúng ra ngoài, không để quả cân mất cân bằng vô thức có cơ hội tấn công. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể tránh được sự quấy nhiễu của quả cân mất cân bằng, tránh đắm chìm trong trò chơi tư tưởng của bản thân, tránh tiêu hao năng lượng của mình một cách vô ích.

Chỉ có đặt quả cân vui vẻ chiếm trọn không gian trong đĩa cân cái tôi, chúng ta mới có thể nhìn rõ hiện thực, nhìn rõ bản thân mọi lúc, mới có thể khiến cái tôi và hiện thực duy trì sự phối hợp hài hòa, cán cân vui vẻ mới duy trì ở trạng thái cân bằng. Như thế chúng ta mới có thể loại bỏ tất cả trở ngại trong trạng thái nhẹ nhàng nhất.

Cảm nhận sự vật một cách hoàn toàn, trải nghiệm niềm vui và sự bất ngờ mà từng giây phút cuộc đời mang lại cho chúng ta, trải nghiệm sự muôn màu của thế giới hiện thực sẽ đưa chúng ta tới phương hướng mà chúng ta mong đợi.

QUẢ CÂN VUI VẺ XÓA BỎ ĐAU KHỔ: SIẾT CHẶT DÂY THỪNG CỦA TƯ TƯỞNG

| TUYỆT ĐỐI KHÔNG NƯƠNG TAY VỚI KẺ NGỤY TRANG

Dưới đáy biển có một loài cá rất giỏi ngụy trang, gọi là cá lưỡi trâu. Loại cá này thân dẹt, hai con mắt nằm cùng một bên cơ thể. Màu sắc bên phần cơ thể này sẽ thay đổi cùng với sự thay đổi của môi trường xung quanh. Nó có thể ngụy trang thành bãi cát, đá ngầm, thực vật dưới đáy biển. Như thế vừa có lợi cho săn bắt con mồi, đồng thời lại có thể giúp nó tự bảo vệ bản thân. Cá thân bẹt thông qua ngụy trang bằng cách cơ thể hòa vào cảnh vật, để các động vật khác khó mà phân biệt được chúng với môi trường, từ đó dễ dàng đạt được mục đích của mình.

Khả năng ngụy trang của tư duy vô thức của chúng ta không hề thua kém cá lưỡi trâu. Tư tưởng vô thức ngụy trang y hệt những suy nghĩ mà chúng ta đang thật sự mong muốn, hòa lẫn vào trong tư tưởng chân thực của chúng ta, sau đó nói với chúng ta đây chính là suy nghĩ của chính chúng ta, khiến chúng ta khó mà phân biệt được thật giả. Tư duy vô thức khiến cuộc sống của chúng ta rối tinh rối mù, khiến chúng ta vì thế mà trở nên tầm thường. Tư duy vô thức muốn đạt tới mục đích gen, còn mục đích của bản thân chúng là thực hiện cái tôi.

Làm thế nào để phân biệt được kẻ ngụy trang, đồng thời loại bỏ nó?

Đầu tiên, phải xác định rõ chúng ta có thật sự muốn ngăn những tư tưởng lộn xộn ấy bên ngoài cánh cửa trái tim của mình hay không. Bởi vì trừ phi chúng ta thật sự muốn thoát khỏi những tư tưởng khiến bản thân không vui vẻ này, nếu không sẽ không ai giúp được chúng ta.

Thứ hai, khi phát hiện những tư tưởng khoác tấm áo “của tôi”, phải có dũng khí ngăn chúng bên ngoài cánh cửa trái tim. Cự tuyệt tư tưởng vô thức, có lẽ sẽ khiến chúng ta cảm thấy thiếu chút gì đó trong tim.

Bởi vì vứt bỏ những tư tưởng này sẽ khiến chúng ta nảy sinh ảo giác vứt bỏ chính mình.

Khi cảm xúc đến, nếu chúng ta không quát mắng người khác, không phát điên, không phá hoại, không công kích, quả thực là một chuyện rất không vui, thật đúng là đang phải “chịu thiệt thòi”.

Bởi vì quả thực hiện thực quá tàn khốc, nên chỉ khi chúng ta được những tư tưởng này dẫn lối tới độ điên cuồng phi lí, chúng ta mới có thể cảm nhận được bản thân rất có tiềm năng, vẫn rất có tiền đồ.

Bởi vì có những lúc, quả thực cuộc sống của chúng ta rất nhàm chán, suy nghĩ viển vông giống như chúng ta đang véo tay mình, cảm giác này có thể giúp chúng ta chứng thực mình vẫn còn sống.

Thực ra, chính vì chúng ta đắm chìm trong những tư tưởng vô thức này, tìm kiếm những cảm giác hư ảo này mới dẫn tới chúng ta cách cái tôi lí tưởng càng lúc càng xa, cuối cùng không thể nhìn thấy được nữa.

Nếu chúng ta cảm thấy do dự khi cự tuyệt những tư tưởng ngụy trang này, vậy thì khi bắt được chúng, chúng ta khó tránh khỏi sẽ nương tay. Chỉ khi thái độ của chúng ta kiên quyết, ý chí của chúng ta mới phối hợp với hành động của chúng ta để ngăn chặn chúng. Điều đó giống như chúng ta lầm tưởng rằng viên đạn đang rơi trong không trung là ngôi sao băng đẹp đẽ mà không ý thức được tính phá hoại của nó. Chúng ta sẽ không có hành động ngăn chặn mà để mặc cho nó hạ cánh xuống tư tưởng của chúng ta. Khi ý thức được hậu quả nghiêm trọng thì mọi sự đã rồi. Chúng ta sẽ trở nên đau khổ, lo lắng, bất an.

Tư tưởng vô thức ngụy trang tới mức giống hệt tư tưởng chân thực, nhưng nó sẽ mang tới cho chúng ta rất nhiều phiền não và đau khổ. Những tư tưởng vô thức này xuất hiện nhiều lần trước mặt chúng ta, khiến một ngày ba bữa cơm chúng ta khó mà nuốt được, ban ngày thì hoảng hốt, không chú ý, buổi tối thì trằn trọc, khó mà ngủ được. Khi chúng ta nảy sinh cảm giác rối bời, bất an, thì chính là lúc chúng đang làm loạn. Lúc ấy, chúng ta phải loại bỏ chúng ra khỏi đầu mình một cách triệt để, không chút thương tình.

| QUYỀN LỰA CHỌN NẰM TRONG TAY CHÚNG TA

Trước tiên, hãy cùng làm một trắc nghiệm nhỏ. Ví dụ, trước mặt bạn là một bãi cỏ, trên bãi cỏ có một con vật. Bạn muốn nó sẽ là con gì? Là bò, dê, ngựa hay là động vật khác? Bạn cho rằng nó có màu gì? Màu trắng, màu đen, màu nâu, hay màu khác? Nó đang làm gì? Đang ăn cỏ, đang chạy, lăn lộn hay làm gì khác?

Có người nói một chú ngựa trắng đang phi nước đại; có người nói một con bò vàng đang ăn cỏ; còn có người nói là một con chim cánh cụt màu xanh đang đọc sách ở đó.

Cho dù con vật tưởng tượng của chúng ta là gì thì người đưa những cảnh tượng ấy vào đầu chúng ta không phải cha mẹ chúng ta, không phải bạn bè chúng ta, cũng không phải người khác, mà là chính chúng ta. Chỉ có bản thân chúng ta có thể khiến những suy nghĩ này chui vào đầu chúng ta, vì thế quyền lực khiến bộ não nghĩ cái gì nằm ở chính chúng ta.

Hầu hết suy nghĩ của con người giống như các loại hàng hóa được cho vào xe đẩy siêu thị, nhất định là chúng thỏa mãn một nhu cầu nào đó của chúng ta. Những tư tưởng bị chúng ta bỏ vào đầu theo thói quen cũng là thỏa mãn nhu cầu nào đó của chúng ta. Nhu cầu này chính là niềm vui giả tạo mà bộ não tự mua vui.

Thông qua tìm hiểu niềm vui giả tạo ở phần trước, chúng ta đã hoàn toàn nhìn rõ bộ mặt của nó. Bây giờ những khuôn sáo mà gen sắp đặt vì muốn khống chế chúng ta có thể được gỡ bỏ hay không phục thuộc vào việc chúng ta có muốn bước ra khỏi hạn chế của gen hay không. Nếu muốn bước ra, vậy thì điều đầu tiên chúng ta phải làm chính là chấm dứt sự tán đồng với tư duy vô thức từ trước tới nay, nắm rõ tư tưởng của mình, tránh bị nó làm cho chạy đôn chạy đáo. Nếu không muốn bước ra, cuộc sống tương lai của chúng ta vẫn sẽ tiếp tục giống như bây giờ, sẽ không có gì khởi sắc, bởi vì chúng ta không mong chờ nó có gì khởi sắc.

Có lẽ chúng ta không thể khống chế điểm khởi đầu của tư duy vô thức, nhưng chúng ta tuyệt đối có thể khống chế sự tiếp diễn của nó. Chúng ta ghìm chặt sợi dây cương tư tưởng chính là để ngăn chặn sự tiếp diễn của tư duy vô thức. Khi tìm kiếm được hình hài ban đầu của niềm vui giả tạo, cần nhanh chóng cắt đứt nó, bởi vì điều khiến cảm xúc của chúng ta rơi vào đường cùng là sự tán đồng và buông thả của chúng ta với tư tưởng của mình.

Ví dụ lúc chúng ta lái xe, phát hiện chiếc xe trước mặt đi rất chậm, nó cách chiếc xe phía trước một quãng khá xa, cứ bị chiếc xe bên cạnh chen vào, lúc ấy tư tưởng của chúng ta sẽ phản ứng như thế nào? “Người này cũng thật ngốc! Rốt cuộc có biết lái xe không vậy?” Mặc dù đây chỉ là một suy nghĩ tiêu cực nhưng nó sẽ châm ngòi cho tâm trạng tức giận của chúng ta. Khi những tư tưởng tiêu cực vô thức này mới xuất hiện, nếu chúng ta không kịp thời bắt được và cắt đứt nó, vậy thì hành vi tiếp theo của chúng ta phần lớn sẽ là ấn còi, hoặc là đuổi theo lườm cho tên lái xe mấy cái, thậm chí chửi bậy.

Chỉ có kịp thời cắt đứt sự tiếp diễn của tư duy vô thức, hành vi của chúng ta mới có thể chuyển sang một hướng khác. “Chắc cô ta mới học lái? Lúc mình mới lái xe cũng như vậy! Mình có thể đi sang làn xe khác, vì sao cứ phải ở sau cô ta nhỉ?” Phản ứng tư tưởng như thế sẽ làm giảm bớt tỉ lệ tâm trạng tức giận của chúng ta bị châm ngòi.

| MÌNH ĐANG LÀM GÌ?

Chúng ta muốn siết chặt sợi dây thừng của tư tưởng, thì phải học cách đối thoại với chính mình. Chúng ta có thể dùng cách nói chuyện với bản thân để phá vỡ trạng thái vô thức, để bản thân quay về trạng thái có ý thức. Tự đối thoại có thể dẫn dắt chúng ta nhìn rõ bản thân và hiện thực, đồng thời khiến chúng ta đưa ra quyết định mà bản thân muốn.

Sở dĩ chúng ta phải nói chuyện với mình chứ không phải nói chuyện với người khác, chủ yếu là vì nói chuyện với bản thân chính là đang tiến hành thúc đẩy bản thân, là hành động có tính tự chủ nhất định, là biểu hiện của tự trưởng thành. Niềm vui nằm trong mỗi chúng ta chứ không ở bất cứ nơi nào bên ngoài, vì thế chúng ta phải dựa vào bản thân để nhận thức bản thân, dựa vào bản thân để thay đổi bản thân.

Để có thể nhanh chóng cắt đứt sự tiếp diễn của tư duy vô thức, đầu tiên chúng ta phải học cách nghi ngờ. Chúng ta phải nghi ngờ những chuyện mà bản thân đã tin tưởng, nghi ngờ những chuyện mà từ trước tới nay mình tán đồng, thậm chí nghi ngờ bất kì việc gì xảy ra trong cuộc sống. Chúng ta có thể thầm hỏi mình: “Mình đang làm cái gì?” Để bản thân tỉnh ngộ trong sự tán đồng với sự vật.

“Mình đang làm gì?” Câu hỏi này giống như tiếng chuông báo thức buổi sáng, gọi chúng ta bừng tỉnh từ trong giấc mộng; cũng giống như cảm giác bừng tỉnh khi bị dội nước lạnh từ đầu xuống chân. Tác dụng của nó là cắt đứt sự tiếp diễn của tư duy vô thức, khiến chúng ta không không tiếp tục chìm sâu vào giấc ngủ.

Khi chúng ta muốn tìm cái cớ cho thói nghiện thuốc lá của mình; khi chúng ta cho rằng vì bị hạn chế về mặt tài chính nên mình không thể làm được việc gì đó; khi chúng ta vẫn không thể từ bỏ công việc đã nhàm chán, nếm trải việc mình muốn làm... hãy hỏi bản thân đang làm gì. Chúng ta phải cắt đứt sự tán đồng với những cái cớ và lí do của tư duy vô thức, không được tiếp tục bị tư duy vô thức “gây tê”, tránh để hành vi của chúng ta tiếp tục theo tư duy vô thức giống như trước đây.

Khi chúng ta dùng câu hỏi “mình đang làm cái gì?” để tự vấn, trái tim chúng ta có câu trả lời đáp lại hay không không quan trọng. Bởi vì trong khoảnh khắc chúng ta nghi ngờ, tư duy vô thức bị gián đoạn, không tiếp diễn trôi chảy như trước đây, như thế là chúng ta đã đạt được mục đích cắt đứt tư duy vô thức. Sau khi tư duy vô thức dừng lại, chúng ta có thể nhận thức được đó có phải là phản ứng thật sự mà bản thân muốn đưa ra hay không, chúng ta cũng quay về với trạng thái có ý thức.

Chỉ cần chúng ta cố gắng cắt đứt sự tiếp diễn của tư duy vô thức thì có thể phá vỡ sự tán đồng đối với nó, cũng là thực hiện được phần lớn việc nhận thức rõ cái tôi và hiện thực.

| TẤT CẢ ĐỀU CHÂN THỰC SAO?

Sau khi chúng ta tỉnh giấc từ trong vô thức, rất dễ lạc lối về tư tưởng. Con người dùng tư tưởng làm chiếc ô bảo vệ sinh mệnh, là vì tư tưởng là công cụ khiến chúng ta gặp núi mở đường, gặp nước xây cầu, tìm thấy hi vọng từ trong ngõ cụt. Nhưng đồng thời tư tưởng cũng trở thành xiềng xích của rất nhiều người, khiến họ suốt ngày lo lắng, lừa mình lừa người, tự hạn chế bản thân, đắm chìm trong thế giới hư ảo của mình, không nhìn rõ tất cả mọi chuyện. Rất nhiều suy nghĩ nhìn thì lí tính và chặt chẽ, nhưng thực tế đều chịu sự trói buộc của kinh nghiệm cảm nhận trước đây, đồng thời mang màu sắc tình cảm chủ quan, cảm tính.

Đắm chìm trong tư tưởng của bản thân sẽ khiến chúng ta quen với việc dùng con mắt trước đây để nhìn hiện tại. Như thế nhận thức của chúng ta với sự vật hiện thực sẽ chịu sự trói buộc của kinh nghiệm cảm nhận, từ đó gây ra sai lệch. Như thế kinh nghiệm cảm nhận sẽ trở thành trở ngại khi chúng ta đối mặt với hiện tại, cảm nhận hiện tại.

Chỉ cần là suy nghĩ cá nhân, đánh giá của chúng ta về sự vật sẽ đều mang màu sắc tình cảm chủ quan. Chúng ta thường nhìn nhận việc mình muốn làm một cách lạc quan quá mức, trong khi đó lại nhìn nhận việc mình không muốn làm một cách tiêu cực quá mức. Một khi tư tưởng của chúng ta xuất hiện một khuynh hướng nào đó, chúng ta sẽ có những hành động để kiểm chứng tính chính xác của nó. Từ đó hành vi của chúng ta cũng sẽ bị hạn chế theo khuynh hướng ấy. Vì thế, chỉ cần là những suy nghĩ cá nhân về hiện thực thì sẽ có sai lệch nhất định. Nếu coi trạng thái vô thức là đang nằm mơ, thì đắm chìm trong tư tưởng của chính mình lại chính là việc tự lừa mình lừa người.

Để thoát khỏi sự trói buộc của tư tưởng, khi chúng ta nói chuyện với bản thân, hãy thầm hỏi: “Tất cả đều là sự thực sao?” Mục đích tự nói chuyện với bản thân là để bản thân bước ra khỏi sự vây khốn của tư tưởng, nhìn rõ dáng vẻ hiện thực.

Khi bạn mong chờ tháng sau công ty tăng lương cho mình, hãy hỏi bản thân: “Tất cả đều là sự thực sao?” Bạn sẽ phát hiện tăng lương chỉ là suy nghĩ lạc quan của mình, cho dù bản thân làm việc rất nỗ lực, công ty nên tăng lương cho mình, nhưng có lẽ người khác cũng nỗ lực như vậy, vì thế tăng lương chỉ là sự mong đợi của bản thân chứ không phải sự thực.

Khi người bán hàng nói bộ quần áo mà bạn mặc thử rất hợp với bạn, hãy hỏi mình: “Đó là sự thực sao?” Sở dĩ người bán hàng nói như vậy là vì cô ta muốn thổi bùng ảo tưởng tươi đẹp của bạn về chiếc áo này, từ đó khiến bạn đưa ra quyết định mua áo. Lúc ấy, nhất định bạn phải nghĩ xem có bao nhiêu bộ quần áo mà mình đã mua sau khi nghe lời khen của người bán hàng nhưng đến bây giờ vẫn treo trong tủ quần áo chưa mặc lần nào? Như thế, bạn sẽ có thể phân biệt được bạn đang ở trong tư tưởng của mình hay đang ở trong hiện thực, nhìn nhận chiếc áo này một cách khách quan.

Chỉ cần những tư tưởng này vẫn điều khiển chúng ta, chúng ta sẽ mất đi cơ hội nhìn rõ bộ mặt thật của sự vật. Hãy thử hỏi tất cả những thứ mình nghĩ có phải là chân thực không, hay là cảm giác chúng ta tìm kiếm niềm vui giả tạo. Sự tự vấn này có thể thúc đẩy chúng ta chấm dứt sự tán đồng với tư tưởng của mình, bước ra khỏi sự vây khốn của tư tưởng, quay trở về với thế giới hiện thực.

| ĐÂY LÀ ĐIỀU MÌNH THẬT SỰ MONG MUỐN SAO?

Để ghìm giữ được sợi dây cương của tư tưởng, chỉ nhìn rõ hiện thực là không đủ, chúng ta còn cần phải thấu hiểu chân tướng bên trong con người mình, hiểu mối quan hệ giữa hiện thực bên ngoài và bộ mặt bên trong, biết được bản thân thật sự mong muốn điều gì. Hãy tự giúp bản thân nhìn rõ bản thân, trả lại cái tôi đích thực, để chúng ta có thể vui vẻ làm cái tôi thật sự, dám tự hỏi bản thân: “Đây là điều mình thật sự mong muốn sao?”

Khi bạn thích một người, hãy hỏi mình: “Đây là điều mình thật sự mong muốn sao? Mình thật lòng thích người này, hay nên thích người này?”

Khi bạn kiên quyết làm một công việc, hãy hỏi mình: “Đây là điều mình thật sự muốn làm sao? Vì nó là công việc được xã hội trọng vọng, hay vì bản thân thấy có ích?”

✳✳✳

Câu hỏi đơn giản này có thể khiến chúng ta nhìn rõ mong muốn thực sự của mình, để chúng ta hiểu đó có phải là cảm nhận chân thực của bản thân hay không, có phải là trải nghiệm của bản thân không. Nếu không phải thì chúng đến từ đâu? Thử hồi tưởng lại một chút, cha mẹ chúng ta hoặc là những người thân thiết với chúng ta, có ai có quan niệm như thế này không.

Nếu chúng ta phát hiện có một số quan niệm hay suy nghĩ không phải đến từ trải nghiệm của chính bản thân mà là từ thế giới bên ngoài hoặc từ người khác, vậy thì phần lớn những quan niệm này là sự khống chế của người khác đối với chúng ta.

Một loạt các câu tự hỏi, tự trả lời như vậy sẽ làm lung lay những quan niệm mà chúng ta vốn không chút hoài nghi. Chúng ta sẽ phát hiện rất nhiều khi, bản thân vì bị đè nén bởi áp lực bên ngoài mà đưa ra những hành động trái với mong muốn của mình. Chỉ có tìm thấy cảm nhận và sự lí giải chân thực của bản thân, chúng ta mới vén màn sương mù, tìm thấy cái tôi thật sự, mới biết được bản thân thật sự mong muốn điều gì.

Tất cả những gì chúng ta làm không nên chỉ là để thỏa mãn nhu cầu của người khác mà nên xuất phát từ nhu cầu của bản thân. Đến tận hôm nay chúng ta vẫn không có gì thay đổi, chính là vì chúng ta lạc lối trong quá nhiều nhu cầu, không thể phân biệt được nhu cầu thật sự của mình. Chúng ta có thể thông qua hỏi bản thân “Đây là thứ mình thật sự mong muốn sao?” để tìm thấy nhu cầu chân thực của mình.

| MÌNH ĐANG ĐỢI ĐIỀU GÌ?

Sau khi hiểu điều mà bản thân thật sự mong muốn là gì thì làm thế nào để thực hiện những điều ấy? Những thứ chúng ta muốn, không ở trong tư tưởng của chúng ta, cũng không ở trong quá khứ hay tương lai. Chúng ở ngay hiện tại. Hãy hỏi bản thân: “Mình đang đợi cái gì?” và dùng toàn bộ tâm trí để cảm nhận hiện tại.

Chúng ta mất quá nhiều tinh thần sức lực để siết chặt dây cương của con ngựa hoang tư tưởng, để phát hiện cái tôi chân thực, đồng thời thuyết phục bản thân cảm nhận hiện tại. Thực ra cho dù chúng ta đi sâu tìm hiểu thế giới cái tôi như thế nào thì cũng đều chỉ có một mục đích, đó chính là đi ra khỏi thế giới riêng của mình, cảm nhận toàn bộ những sự vật mà bản thân phải đối mặt, trải nghiệm sự trưởng thành của sinh mệnh trong từng phút. Nếu không, thế giới tư tưởng của chúng ta dù có lung linh, rực rỡ như thế nào cũng chỉ là một giấc mơ.

Đáp án của tất cả những câu hỏi liên quan đến cuộc đời, không nằm trong đầu chúng ta, cũng không nằm ở chỗ người khác mà nằm dưới chân chúng ta khi chúng ta bước đi. Chỉ khi chúng ta bước chân đi thì mới tạo thành con đường. Mỗi bước đi của chúng ta, cho dù là thành công hay thất bại, đều là đang thôi thúc bản thân tới gần mục tiêu hơn một chút. Con đường đi tới thành công ở dưới chân chúng ta, cuộc đời sau mỗi bước chân mới là cuộc đời chân thực của chúng ta.

Khi chúng ta ngừng trải nghiệm sự trưởng thành của sinh mệnh, sinh mệnh của chúng ta còn ý nghĩa gì nữa? Hãy nhìn sự thay đổi của mình trong những năm gần đây, nếu bản thân bây giờ so với bản thân của năm năm trước hoặc mười năm trước không có quá nhiều khác biệt, vậy thì chúng ta đang đợi cái gì? Đợi năm năm nữa hoặc mười năm nữa sao? Trong thế giới tư tưởng, mọi thứ đều có thể lược bỏ, nhưng trong thế giới hiện thực, mọi thứ cần chúng ta trực tiếp đối mặt. Tất cả đều cần một quá trình cảm nhận.

Chờ đợi, ngắm nhìn trong thế giới tư tưởng của mình, chỉ là đang tiêu hao, lãng phí, bỏ qua cuộc đời của mình. Bất cứ hành vi nào không thể đi sâu cảm nhận và trải nghiệm cuộc đời đều là đang chờ đợi kết thúc.

| KHÔNG CÓ CHUYỆN MỘT BƯỚC THÀNH CÔNG

Thủ môn trên sân bóng là người giữ vai trò rất đặc biệt, Yashin, Kahn, Buffon…đều là những thủ môn vĩ đại trong lịch sử bóng đá thế giới. Trọng trách của thủ môn chính là ngăn bóng ngoài cầu môn. Sở dĩ những thủ môn vĩ đại này có thể chặn bóng của đối phương ở bên ngoài cầu môn hết lần này đến lần khác là vì họ đã trải qua vô số lần thất bại khi để bóng lao vào khung thành của mình, đã luyện được bản lĩnh làm thế nào để ngăn bóng bên ngoài cầu môn.

Quan trọng là, cho dù bao nhiêu lần họ để bóng lọt lưới nhưng không hề từ bỏ nỗ lực ngăn quả bóng tiếp theo. Chủ động từ bỏ và cố gắng ngăn cản thất bại là hai chuyện khác nhau. Khi thủ môn chủ động từ bỏ việc ngăn quả bóng tiếp theo, cũng chính là từ bỏ trọng trách của mình. Sức mạnh và sự giúp đỡ mà người khác hoặc bên ngoài cho họ đối với họ đều sẽ không có tác dụng gì. Tư tưởng của chúng ta cũng cần chúng ta phải bảo vệ. Chỉ cần chúng ta vẫn đang nỗ lực thì thất bại sẽ không còn đáng sợ, ít ra chúng ta sẽ không trốn chạy trọng trách của mình. Điều đáng sợ là chúng ta giao nộp bản thân một cách vô trách nhiệm, để mặc cho bản thân bị tư tưởng cuốn trôi đi.

Có câu: “Băng dày ba tấc đâu phải do lạnh một ngày”. Bất kỳ thói quen nào cũng không thể ngày một ngày hai mà thành, nó là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài, là tác phẩm mà chúng ta cố chấp dùng thời gian để điêu khắc mà thành.

Hãy thử nghĩ tới quá trình hình thành những thói quen xấu ấy. Người không rời được điếu thuốc lúc mới bắt đầu hút thuốc chẳng phải cũng bị ho sặc sụa sao? Nhưng anh ta không vì thế mà ngừng hút thuốc. Người mới bắt đầu uống rượu, có phải cũng cảm thấy rượu khiến người ta khó nuốt? Nhưng về sau họ dần dần biến thành sâu rượu. Chúng ta muốn hình thành một thói quen tư duy, cũng cần một quá trình như thế.

Có lẽ bạn sẽ cho rằng thành tựu vĩ đại chẳng liên quan gì đến cuộc sống hiện tại. Thực ra, một lái xe ưu tú và một nhà nghệ thuật hay nhà khoa học ưu tú, ý chí mà họ đã bỏ ra để biến công việc bình thường trở thành ưu tú là như nhau, con đường tư duy giải quyết vấn đề cũng giống nhau.

Nếu tài xế không thử sức nhiều lần thì sẽ không tìm thấy tuyến đường cách điểm đến gần nhất, đi lại thuận tiện nhất. Nếu nghệ sĩ dương cầm không kiên trì luyện tập, không có những khi ấn sai phím đàn thì sẽ không thể nắm được vị trí của từng phím đàn một cách chuẩn xác, thuần thục, cũng không thể nắm được độ mạnh nhẹ cho từng phím, cũng không thể chơi được bản nhạc với giai điệu mượt mà. Chuỗi thất bại nhìn thì có vẻ không có chút giá trị nào nhưng chính là con đường đưa chúng ta tới thành công.

Trên thế giới này, không có chuyện một bước có thể với tới thành công. Cái gọi là đường tắt chỉ tồn tại trong tim chúng ta, tất cả mọi việc đều là một quá trình - quá trình cảm nhận. Khiến bản thân có được thành công và niềm vui thật sự cũng là một quá trình. Chỉ có siết chặt sợi dây cương của tư tưởng trong tay mình, chúng ta mới có thể tránh được việc tiêu hao cuộc đời của mình một cách vô ích.

QUẢ CÂN VUI VẺ HỮU HIỆU NHẤT: TIẾP THÊM SỨC SỐNG CHO CUỘC ĐỜI

| KINH NGHIỆM CŨ - VŨNG AO TÙ

Lincoln là một trong những vị tổng thống vĩ đại nhất trong lịch sử nước Mỹ. Một lần, phóng viên hỏi Lincoln: “Tổng thống hai nhiệm kì trước đã từng muốn xóa bỏ chế độ nô lệ, nhưng đều không làm được. Tại sao ngài lại làm được điều đó?” Lincoln kể rằng một kinh nghiệm lúc nhỏ đã có ảnh hưởng lớn đến ông.

Hồi Lincoln còn nhỏ, cha ông mua một nông trại ở Seattle. Trong nông trại có rất nhiều đá to, việc canh tác vì thế gặp rất nhiều khó khăn, cũng vì thế mà cha ông có thể mua được với giá thấp.

Mẹ ông đề nghị chuyển những tảng đá ấy đi, bởi vì những tảng đá này quả thực ảnh hưởng rất lớn tới việc canh tác. Nhưng cha ông nói: “Nếu có thể chuyển đi được thì người chủ trước đây đã không bán cho chúng ta với giá thấp như vậy.”

Có một năm, cha của Lincoln vào thành phố mua ngựa. Chỉ có mẹ của Lincoln đưa các con ra nông trại làm việc. Mẹ nói: “Chúng ta cùng chuyển những thứ cản trở này đi, được không?” Thế là mọi người bắt đầu đào xung quanh những tảng đá ấy, kết quả chẳng bao lâu sau, đã chuyển được toàn bộ chúng đi. Chúng không phải là những khối liên kết như cha đã tưởng mà là từng tảng đá tách rời. Chỉ cần đào một inch là có thể làm chúng lung lay.

Về sau, Lincoln chốt lại : “Có một số chuyện sở dĩ một số người không chịu làm, chỉ là vì họ cho rằng không thể làm được. Có rất nhiều thứ không thể chỉ tồn tại trong tưởng tượng của con người.”

Sở dĩ từ trước tới nay chúng ta bỏ lỡ rất nhiều việc, là bởi vì chịu ảnh hưởng từ kinh nghiệm cảm nhận trước đây, chúng ta đã sớm kết thúc những việc này ngay trong bộ não của chúng ta. Cha của Lincoln chịu sự ràng buộc của kinh nghiệm cảm nhận trước đây, ông cho rằng nếu những tảng đá này không có gì khác biệt với đá ở những nông trại khác, vậy thì chủ nhân trước đây đã sớm chuyển nó đi rồi. Chính suy nghĩ đơn giản này dẫn tới việc ông không thể bắt tay hành động dọn sạch chúng.

Mẹ của Lincoln đã thử chuyển chúng đi, trong khi thử, bà phát hiện ra sự thật về những tảng đá này. Còn thứ mà cha Lincoln nhìn thấy là tảng đá trong tim ông, là kí ức của ông về những tảng đá trong kinh nghiệm trước đây chứ không phải là đá trong nông trại lúc ấy. Nhận thức của chúng ta về tình yêu cũng vậy, tình yêu không đơn thuần là những gì chúng ta đã từng trải qua, mối tình sau có thể sẽ càng mãnh liệt hơn, càng trong sáng hơn, càng cuồng nhiệt hơn, cũng có thể càng nhạt nhẽo hơn. Thế giới của mối tình đã qua không phải là tất cả thế giới tình yêu.

Nhà triết học Heraclitus có một câu nói rất nổi tiếng: “Không ai có thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông.” Ý nghĩa của câu nói này là, nước sông không ngừng chảy, lần này bạn tắm, nước sông chảy đi rồi. Lần sau khi bạn cũng bước xuống dòng sông ấy, nhưng nước ở đó đã là nước mới. Nước sông chảy không ngừng, vì thế bạn không thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông. Mỗi ngọn cỏ, mỗi cành cây, mỗi hòn đá, mỗi con người trên thế giới này… đều thật đặc biệt. Nếu chỉ sống bằng kinh nghiệm cảm nhận về sự vật trước đây, chúng ta có suy nghĩ phiến diện, ấn tượng rập khuôn về sự vật, sự việc.

Nhận thức của bộ não của chúng ta về sự vật hiện tại chỉ có hai cách, hoặc là mượn kinh nghiệm cảm nhận trước đây, hoặc là dùng toàn bộ sức lực để nhận thức hiện tại. Nếu chúng ta dựa vào việc thông qua kinh nghiệm cảm nhận để tiến hành nhận thức và phán đoán sự vật, vậy thì kinh nghiệm cảm nhận sẽ hạn chế chúng ta cảm nhận sự vật lúc ấy một cách hoàn toàn. Nó ngăn cản chúng ta cảm nhận các mặt khác nhau của thế giới này và sự thay đổi xảy ra từng giờ từng phút, khiến sinh mệnh của chúng ta mất đi sức sống, biến chúng ta trở thành máy móc và rập khuôn.

Mãi sống trong kinh nghiệm cũ, cuộc đời của chúng ta sẽ trở thành ao tù nước đọng. Chúng ta đều biết kết quả của việc trở thành vũng nước tù là gì, từ trong veo biến thành vẩn đục, từ vẩn đục biến thành hôi thối, từ hôi thối đến cạn khô. Sở dĩ chúng ta phải nỗ lực thoát khỏi sự giam cầm của kinh nghiệm cảm nhận đối với mình chính là để cảm nhận mọi thứ một cách toàn diện, đối diện với thế giới hiện thực, không ngừng tiếp thêm sức sống cho cuộc đời.

| HÃY KHIẾN CÔ ẤY DỪNG BƯỚC

Ở phần đầu cuốn sách này, chúng ta đã nói đến một tình huống: Trong một buổi tụ tập bạn bè, một chàng trai đặc biệt chú ý đến một cô gái xinh đẹp. Qua ánh mắt, chàng trai cảm thấy cô gái không có ý né tránh mình, nhưng không có dũng khí chủ động bắt chuyện với cô ấy.

Đúng lúc ấy, cô gái đi về phía anh ta. Anh ta đang định chào cô gái, nhưng cô gái lại đi lướt qua người anh ta, đi về phía chàng trai phía sau. Chàng trai cảm thấy vô cùng xấu hổ. Cuối cùng, bằng một chuỗi tự biện hộ, giải thích trong nội tâm, anh chàng nhanh chóng thoát khỏi cảm giác khó xử và không vui, lấy lại trạng thái bình tĩnh.

Bắt đầu từ lúc chú ý tới cô gái, tư tưởng của chàng trai đã không ngừng giải mã hành vi của cô gái. Qua ánh mắt của cô gái, chàng trai giải thích rằng cô gái cũng thích mình. Khi cô gái đi về phía mình, chàng trai giải mã rằng cô gái đi tới chào mình. Sau khi cô gái đi lướt qua, đầu óc anh ta vẫn tiếp tục giải thích hành vi của cô gái.

Từ khi chú ý tới cô gái tới khi cô gái đi lướt qua anh ta, tất cả những gì anh ta làm đều không bước ra khỏi cái đầu của mình. Anh ta bỏ qua việc cảm nhận thực tại, chỉ đưa ra phản ứng đơn giản trong tư tưởng. Trong khi đó, tư tưởng xảy ra trong bộ não của chúng ta, không có bất kì tác dụng hỗ trợ nào với việc thỏa mãn nhu cầu thực sự ở tận sâu trong lòng chúng ta.

Hãy thử nhớ lại, khi gặp tình huống tương tự như thế này trong cuộc sống, bản thân chúng ta đã xử sự như thế nào.

Thực ra, đối mặt với nhu cầu thật sự trong lòng bạn, khoảnh khắc ấy, việc có giá trị và ý nghĩa nhất chính là nhận thức toàn bộ sự vật mà bản thân đối mặt.

Nếu chúng ta là anh chàng ấy, cho dù cô gái vẫn đứng trong góc ấy hay đi lướt qua chúng ta, khoảnh khắc cô ấy ở bên cạnh chúng ta, cho dù kết quả là gì, chúng ta đều phải chủ động chào cô ấy. Điều chúng ta phải làm chính là khiến cô ấy dừng bước ngay tại thời điểm đó.

Tất cả sự việc đều xảy ra vào khoảnh khắc đó. Khoảnh khắc đó, chúng ta có thể làm rất nhiều, cũng có thể cảm nhận được rất nhiều. Nếu chỉ đắm chìm trong thế giới tư tưởng của mình, thì chúng ta sẽ không có được gì cả. Bởi vì có nhiều phản ứng tư tưởng đến đâu đi nữa cũng đều vô ích, chúng chỉ hạn chế hành vi của chúng ta, hạn chế cảm nhận của chúng ta. Tự đắm chìm trong một mớ suy nghĩ lộn xộn, chính là ta đang tạo ra xung đột trong lòng. Bởi vì mọi chuyện chỉ trong tưởng tượng không gắn liền với hành động thực tiễn, kết quả sẽ vượt quá dự tính của chúng ta.

Chàng trai đã từng dự tính cô gái thích mình, đồng thời muốn bước tới chào mình. Nhưng kết quả thì sao? Sự thực chứng minh đó chỉ là những cái bong bóng mà tư tưởng của anh ta thổi ra.

Nếu anh chàng này chấm dứt việc dự tính, áp dụng hành động thực tế, thì kết quả tồi tệ nhất có thể chỉ là cô gái không bận tâm tới anh ta mà thôi. Nếu thật sự là kết quả như vậy, thì ý nghĩa của khoảnh khắc ấy chính là để chàng trai nhìn thấy suy nghĩ chân thực của cô gái và sự đa tình của mình. Chàng trai sẽ nhận thức được rằng, cảm tình cô gái dành cho anh ta mà anh ta vừa mới cảm nhận được chỉ là một cái bong bóng của sự tự hưởng lạc ở trong đầu mà thôi.

Chỉ có cảm nhận sự vật khi ấy một cách toàn diện, chuyên tâm trải nghiệm sự chân thực của cuộc đời từng phút từng giây, để cái tôi và hiện thực duy trì sự phối hợp nhịp nhàng thì mới có thể biết được rằng sự thật là gì, mới có thể thoát khỏi được sự bỡn cợt của mục đích gen, đưa ra quyết định mà bản thân thật sự mong muốn, nâng cao chất lượng của cuộc sống.

Sau một loạt lí thuyết, có thể bạn đã hiểu được tầm quan trọng của việc nhận thức hiện thực một cách toàn diện, cũng có thể bạn vẫn còn bực tức rốt cuộc mình nên làm thế nào. Lời khuyên của tôi là khi chúng ta chắc chắn muốn làm một việc thì nên tích cực làm, nghiêm túc làm, có thể đi sâu bao nhiêu thì đi sâu bấy nhiêu. Khi chúng ta thích một cô gái, thì hãy quan tâm tới cô ấy, đến tận khi cưới được cô ấy về nhà, hoặc đến tận khi cô ấy bị người khác cưới về nhà; khi chúng ta đối mặt với món ăn mà mình không thích, đưa nó vào trong miệng, chua cay mặn ngọt thế nào hãy để lưỡi nói với chúng ta chứ không phải để tư tưởng nói với chúng ta.

Khi đối diện với việc có giá trị nhất và có ý nghĩa nhất mà chúng ta muốn làm, hãy ngăn tư tưởng của mình lại ngay lúc ấy, ngăn đối tượng mà mình đối mặt lại ngay lúc ấy, để cảm giác nói với mình tất cả sự thật.

| NẮM CHẶT TỪNG GIÂY

Chúng ta có thể cảm nhận được sự biến đổi của từng giây từng phút một cách trực quan qua sự chuyển động không ngừng của kim giây trên đồng hồ. Nhưng nếu đồng hồ không có kim giây thì sẽ không thể khiến chúng ta nhìn rõ sự thay đổi của thời gian như vậy được. Chúng ta ngồi, chạy, đi, hoạt động cũng giống như kim giây trong đồng hồ đang chuyển động không ngừng. Chúng đều là trạng thái cuộc sống mà chúng ta đã quá quen thuộc.

Khi chúng ta dùng giây để nhận thức sự biến đổi của thời gian, các con số biến đổi nhanh chóng sẽ khiến chúng ta nảy sinh cảm giác cấp thiết mãnh liệt. Chúng ta sẽ cảm thấy sinh mệnh của mình đang tan chảy đi rất nhanh, không ngừng một phút giây nào. Khi chúng ta thông qua kính hiển vi quan sát quá trình phóng điện của tế bào thần kinh não, chúng ta sẽ phát hiện, thì ra sinh mệnh của chúng ta cũng phát sinh thay đổi nhanh đến như vậy. Trong cuộc sống bình thường, chúng ta lại không cảm nhận được cảm giác cấp thiết đến vậy.

Sinh mệnh của chúng ta giống với thế giới này, thay đổi từng giờ từng phút. Nhưng quả thực sự thay đổi này quá nhỏ bé, đến nỗi chúng ta rất khó có thể cảm nhận được, khiến chúng ta ảo giác tất cả vẫn như cũ. Từng giây từng giây nhỏ bé đến nỗi không đáng nói tới này lừa dối chúng ta. Nó nhỏ bé tới mức khiến chúng ta không thể nhìn thấy, cũng không thể nhớ ra. Chúng ta không cảm nhận được, liền lầm tưởng rằng sự thay đổi không tồn tại, sự thay đổi không uy hiếp tới chúng ta, vì thế chúng ta sẽ cảm thấy mình của ngày hôm nay so với hôm qua không có gì khác biệt, cảm thấy mình vẫn trẻ trung. Điều đó dẫn tới chúng ta không khẩn trương theo đuổi mục tiêu cuộc đời mình, luôn cảm thấy vẫn có rất nhiều thời gian dành cho mình. Chính là từng giây từng giây nhỏ bé này khiến cuộc sống của chúng ta trở nên khô cứng.

Có một ông bố người Anh, từ ngày con gái chào đời đã kiên trì mỗi ngày chụp một bức ảnh cho con. Mười ba năm nay, việc làm này chưa bao giờ gián đoạn. Khi đặt những bức ảnh này cùng với nhau, anh có thể chứng kiến sự thay đổi từng ngày và quá trình trưởng thành của con gái.

Chúng ta không có thói quen chụp ảnh hàng ngày, cũng rất khó nhìn rõ mình hôm nay và hôm qua có điểm gì khác nhau. Khi chúng ta đứng trước gương, phát hiện khóe mắt của mình đã có thêm mấy nếp nhăn, tóc đã có thêm mấy sợi bạc, chúng ta mới cảm thấy kinh ngạc, dường như thay đổi chỉ xảy ra trong khoảnh khắc chúng ta phát hiện nó. Mặc dù không thể cảm nhận được nếp nhăn đang dần đậm lên, tóc đang bạc màu từng giây từng phút, nhưng nhất định chúng ta phải nhận thức được rằng sự thay đổi của chúng ta được tích lũy từng giây từng phút. Điều chúng ta có thể cảm nhận được ở giây này, một giây sau đã thay đổi, Sau này chúng ta sẽ không bao giờ gặp lại cảm nhận ở giây phút ấy nữa. Cuộc đời ở giây này, chúng ta chỉ có thể trải qua một lần, những thứ chúng ta đã trải qua sẽ qua đi không bao giờ trở lại.

Nếu chúng ta không thể nhận thức được ý nghĩa của sự thay đổi của từng giây trong cuộc đời đối với chúng ta, thì chúng ta sẽ rất khó tránh khỏi có số phận tương tự với con ếch dưới đây. Khi ta thả một con ếch vào trong nồi nước sôi, ếch sẽ cố gắng bật nhảy để thoát ra ngoài. Nhưng nếu thả một con ếch vào nồi nước lạnh, sau đó từ từ đun nóng, ếch sẽ lầm tưởng rằng đây là xông hơi miễn phí, thế là đến tận khi bị nấu chín rồi, nó cũng không có phản ứng trốn chạy. Chúng ta muốn vui vẻ trong nước ấm hay cảm nhận sự thay đổi trong từng giây phút nhỏ bé, thức tỉnh từ trong niềm vui giả tạo, đồng thời cố sức vùng vẫy, nắm lấy cuộc đời đang trôi đi nhanh chóng đây? Câu trả lời chỉ có bản thân chúng ta mới biết.

| CẢM NHẬN LÀ CÂY CẦU NỐI LIỀN CÁI TÔI VỚI HIỆN THỰC

Năm 1999, nhà sinh vật học Tobias Bonhoeffer chụp được quá trình sinh trưởng của tế bào thần kinh dưới kính hiển vi điện tử. Ông lấy tế bào trong não chuột, đặt vào đĩa nuôi cấy tế bào. Sau đó ông mô phỏng hai cảm giác, kích thích hai tế bào thần kinh đồng thời lặp lại nhiều lần việc phát đi tín hiệu điện, sau đó căn cứ vào tín hiệu của hai cảm giác này để tìm ra mối liên hệ.

Sau nửa giờ đồng hồ, nhánh của tế bào thần kinh mọc ra đuôi gai, hai tế bào thần kinh này nối liền với nhau thông qua đuôi gai mới mọc. Thí nghiệm cho thấy những tế bào thần kinh nào thường xuyên chịu kích thích lặp lại có thể phát sinh sự liên kết lâu dài. Điều này giống như hai người không liên quan, sau một thời gian dài quen biết, ban đầu họ nắm tay, sau đó càng lúc càng trở nên thân thiết, che chở cho nhau, đến khi xây dựng quan hệ thân mật.

Sau một thời gian dài không ngừng luyện tập và trở nên thành thục, cho dù không cần nhìn phím đàn, chúng ta cũng có thể chơi được những bản nhạc du dương. Sở dĩ chúng ta có thể chơi đàn thành thục là bởi vì tế bào thần kinh trong bộ não của chúng ta thiết lập mạng lưới thần kinh mới trong sự kích thích không ngừng, khiến thông tin có thể truyền đi nhanh chóng giữa mạng lưới thần kinh.

Điều này cũng chứng minh, cho dù chúng ta có muốn hay không, tất cả những thứ chúng ta cảm nhận hoặc suy nghĩ đều sẽ kích thích bộ não của chúng ta, khiến bộ não nảy sinh thay đổi rất nhỏ. Chúng ta học được cách làm một việc, hoặc trải nghiệm một cảm giác mới, đều sẽ để lại vết tích sinh lí trong não.

Việc chúng ta không ngừng cảm nhận và trải nghiệm, cũng chính là đang xây từng cây cầu nối liền chúng ta với thế giới này. Cảm nhận và trải nghiệm là con đường duy nhất chúng ta nhận thức thế giới. Tách rời sự cảm nhận với thế giới này, chúng ta vĩnh viễn sẽ không biết được thế giới này như thế nào. Chỉ có không ngừng luyện tập, bộ não của chúng ta mới có thể hình thành một mạng lưới thần kinh mới, khiến chúng ta chơi được những bản nhạc tuyệt diệu. Cũng như vậy, chỉ có không ngừng cảm nhận thế giới, chúng ta mới có thể xây được cây cầu nối với vui vẻ và thành công.

| BÍ KÍP ĐỂ BỘ NÃO GIỮ MÃI NÉT XUÂN

Nghiên cứu chứng minh, những người nhiều năm mắc chứng trầm cảm nghiêm trọng, không gian mà các tế bào thần kinh chiếm cứ trong não chỉ bằng 1/3 người bình thường, dẫn tới cả khu vực não hoàn toàn teo lại. Điều này giống như người rụng tóc ít tóc hơn người bình thường rất nhiều. Biểu hiện quan trọng của chứng trầm cảm là: tâm trạng sa sút, tư duy chậm chạp, tần suất lời nói và hành động giảm đi, mất đi hứng thú với cuộc sống, giảm đi cảm nhận và trải nghiệm với sự vật.

Cảm nhận tiêu cực là kết quả của việc chúng ta nối sự vật với suy nghĩ tiêu cực hoặc tâm trạng tiêu cực. Nếu chúng ta lặp lại mối liên quan này một cách vô thức, thì sẽ nảy sinh phản ứng theo thói quen với một số sự vật hoặc hành vi. Khi chúng ta ở trong trạng thái buồn phiền và lo lắng kéo dài, lượng serotonin và dopamine duy trì tâm trạng vui vẻ trong cơ thể sẽ giảm xuống. Khi chúng ta ở trong trạng thái u uất, hormone sinh trưởng thần kinh cần thiết cho việc duy trì liên kết sinh trưởng mới trong não sẽ giảm đi, cuối cùng dẫn tới chất xám trong não chết đi.

Phản ứng của chúng ta với thông tin tiêu cực mãnh liệt hơn rất nhiều so với phản ứng về thông tin khiến con người vui vẻ, hơn nữa muốn thoát khỏi nó quả thực không phải là chuyện dễ dàng. Mặc dù những tư tưởng tiêu cực này chỉ lướt qua trong đầu chúng ta, nhưng lại chiếm cứ không gian mà chúng ta đưa ra hành động. Khoảnh khắc tưởng chừng vô hại này đang không ngừng tạo ra một tấm mạng rất lớn giam cầm cảm nhận của chúng ta. Mỗi ngày của chúng ta đều do hàng vạn giây lướt qua này tạo thành. Những tư tưởng tiêu cực, có thể chỉ chiếm mấy giây trong một ngày của chúng ta, nhưng mấy giây này sẽ ảnh hưởng tới mấy giờ đồng hồ hoặc cả một ngày, thậm chí còn lâu hơn nữa. Vì thế, nhất định chúng ta không được tùy tiện dây dưa với bất cứ tư tưởng hoặc hành vi tiêu cực nào, bởi vì nó sẽ gây ô nhiễm cho cuộc sống vui vẻ của chúng ta.

Thái độ tiêu cực là hung thủ giết chết sức sống bộ não của chúng ta. Chỉ có duy trì tâm trạng vui vẻ và tích cực trải nghiệm cảm giác khác nhau, bộ não mới có đầy đủ serotonin và dopamine, liên kết mới mới có thể dễ dàng được tạo ra. Luôn giữ tâm trạng vui vẻ, hormone sinh trưởng trong não mới không bao giờ cạn kiệt, chúng ta mới duy trì được tuổi xuân và sức sống cho não. Tâm trạng vui vẻ và thái độ tích cực có thể khiến sự liên kết giữa các tế bào thần kinh trong não được thông suốt. Điều này đồng nghĩa với việc xây con đường dẫn tới sự vui vẻ.

Bây giờ chúng ta nên hiểu rằng mỗi tư tưởng, cảm nhận của chúng ta, cho dù là mơ ước đều không phải là lâu đài cát, mà chúng đều xây dựng trên một cơ sở hóa học vững chắc. Chúng ta không thể tích cực cảm nhận sự vật xung quanh, có nghĩa là đang từ bỏ sức sống của bộ não, trong khi đó thái độ tiêu cực chính là hung thủ khiến bộ não mất đi sức sống. Thái độ tiêu cực sẽ khiến chúng ta có cuộc sống không khác gì người thực vật.

| LỘT XÁC

Chim ưng là loài chim có tuổi thọ lớn nhất thế giới, nó có thể sống nhiều nhất 70 năm. Khi chim ưng sống đến 40 tuổi, mỏ của nó trở nên vừa dài vừa cong, gần như chạm vào ngực; móng vuốt của nó bắt đầu lão hóa, không thể bắt mồi một cách hiệu quả; lông của nó vừa dày vừa rậm, đôi cánh trở nên vô cùng nặng nề, khiến việc bay lượn vô cùng khó khăn.

Lúc này chim ưng chỉ có hai sự lựa chọn: hoặc là chờ chết, hoặc là trải qua một quá trình lột xác vô cùng đau khổ, kéo dài 150 ngày. Lúc ấy nó cần trốn trong tổ ở trên vách núi, dùng mỏ của mình mổ vào đá, cho đến khi chiếc mỏ hoàn toàn rụng đi, sau đó lặng lẽ chờ đợi chiếc mỏ mới mọc ra. Chim ưng dùng chiếc mỏ mới nhổ sạch từng móng vuốt đã lão hóa, trong quá trình này, máu của nó không ngừng chảy. Nó cố chịu đựng sự đau đớn. Sau khi những chiếc móng mới mọc ra, chim ưng liền dùng móng vuốt mới nhổ sạch từng chiếc lông trên người. Khi những chiếc lông mới mọc ra cũng là lúc 5 tháng đau khổ ròng rã đã qua, chim ưng lại bắt đầu bay lượn, tiếp tục trải qua những năm tháng của 30 năm sau đó!

Trong giới tự nhiên có rất nhiều động vật đều thông qua việc không ngừng lột xác để trưởng thành. Rắn không ngừng lột da, tôm và ve muốn lớn lên cũng phải lột bỏ lớp vỏ cứng của mình. Một số thực vật cũng như vậy. Có một loại hoa tên là dạ lan hương, sau khi hết thời kì nở hoa, nếu muốn để nó tiếp tục nở hoa, thì phải cắt những nụ hoa e ấp trước đó. Chỉ có như vậy dạ lan hương mới lại bung nở rực rỡ.

Về điểm này, con người cũng không ngoại lệ. Cùng với sự phong phú về kinh nghiệm sống, chúng ta dần dần hình thành thói quen tư duy nào đó. Cuộc sống tiếp theo của chúng ta phần nhiều là lặp lại quá khứ của mình, đồng thời chúng ta sẽ bị hạn chế bởi quá khứ, rất khó có đột phá. Đây chính là nguyên nhân khiến rất nhiều người sau khi đạt tới đỉnh cao của sự nghiệp thì bước vào trạng thái trầm cảm. Khi bắt đầu chán ghét cái tôi không có gì thay đổi, trong lòng cảm thấy lo lắng và bất an, chúng ta cần phải lột xác, cần phải phủ định cái tôi được xây dựng từ quá khứ, sau đó tiếp thêm sức sống mới cho mình. Chỉ có như vậy, cuộc sống của chúng ta mới càng có chất lượng, chúng ta mới có không gian phát triển lớn hơn.

Một lần, một người làm trong lĩnh vực kinh doanh đã đến nhờ sự trợ giúp của tôi. Cô ấy nói: “Tôi không thể chú tâm vào kế hoạch đang tiến hành. Mỗi khi kế hoạch trong tay làm tới một giai đoạn nhất định, tôi đã nghĩ tới kế hoạch tiếp theo. Lúc nào tôi cũng nghĩ kế hoạch sau sẽ làm tốt hơn kế hoạch trước, dẫn tới không thể hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn. Lúc sếp giục nộp kế hoạch, tôi đành phải làm qua loa cho xong, kết quả bị sếp phê bình. Tình trạng này khiến công việc của tôi không có hiệu quả.”

Cô ấy tiếp tục hỏi tôi: “Nếu anh là sếp của tôi thì sẽ giải quyết vấn đề này như thế nào?” Tôi nói: “Tôi sẽ bảo cô về nhà nghỉ hoặc bảo cô dừng công việc trong tay để đi nghỉ.”

Đây chỉ là câu nói đùa của tôi. Thực ra, vấn đề cơ bản của cô là: Cô ấy đã không thể thay đổi, luôn luôn lặp đi lặp lại cách làm cũ. Mỗi kế hoạch trong tay làm tới một giai đoạn nào đó thì sẽ gặp phải nút thắt tương tự, trong khi đó, cô ấy không thể gỡ nút thắt này, dẫn tới né tránh nó như một thói quen, gửi gắm hi vọng vào kế hoạch tiếp theo, nào ngờ kế hoạch tiếp theo lại lặp lại chuyện tương tự.

Giống như chiếc radio bị kẹt, mỗi lần đến chỗ vấp, nó sẽ dừng lại và lặp lại đoạn âm thanh đó. Chúng ta cho rằng đó là vấn đề của băng đĩa, tưởng rằng đổi băng là được. Nhưng sau khi đổi băng, phát đến vị trí tương tự vẫn sẽ bị kẹt. Thực ra là radio có vấn đề.

Chúng ta hãy thử nghĩ xem mình bị “kẹt” ở đâu. Nếu chúng ta không thể thoát xác kịp thời, e rằng tình trạng hiện nay của chúng ta cũng sẽ vẫn lặp lại trong mười hoặc hai mươi năm tiếp theo.

Chúng ta cần phải không ngừng tự đột phá, thoát ra khỏi sự giam cầm của tư tưởng cũ, có được bước trưởng thành mới, nếu không chúng ta sẽ không ngừng lặp lại quá khứ. Nếu hiệu quả công việc không thể nâng cao, lương của bạn cũng mãi không thể tăng cao, vậy thì đó là thời điểm thích hợp để chúng ta gạt kinh nghiệm làm việc trước đây sang một bên, tiếp thu những thông tin mới. Những thứ bây giờ chúng ta đang có không thể đủ cho chúng ta ăn cả đời, vì thế phải không ngừng nhận thức những điều mới, chỉ có như vậy, sinh mệnh của chúng ta mới có thể duy trì sức sống.

Lột xác là quá trình phủ định quá khứ, sau đó tiếp thu những điều mới, tư tưởng mới, quan niệm mới, bắt đầu làm một cái tôi mới. Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta cần phải bỏ ra rất nhiều sức lực, tiêu hao phần lớn năng lượng của mình, còn phải đối mặt với nguy cơ thất bại. Hoặc là chúng ta chịu đựng lột xác trong đau đớn, hoặc là lặp đi lặp lại không ngừng nghỉ quá khứ, ngoài ra không có sự lựa chọn nào khác.

QUẢ CÂN VUI VẺ CỦA VIỆC LAO TÂM KHỔ TỨ: NHỮNG MÓN QUÀ

| MỌI MÓN QUÀ TRONG CUỘC ĐỜI ĐỀU GIỐNG NHAU

Thật ra ngày nào cuộc đời cũng mang tặng chúng ta rất nhiều món quà. Hãy xem một ngày của Mẫn, bạn sẽ phát hiện mình đã bỏ qua rất nhiều món quà như thế nào.

Buổi sáng, Mẫn gặp bác hàng xóm trong hành lang. Bác ấy nói với cô: “Cô gái à, đang mưa đấy, bên ngoài rất lạnh, nhớ mặc ấm vào!” Lúc ấy, món quà mà cô ấy nhận được là sự quan tâm. Món quà này nói với cô ấy rằng khắp nơi trên thế giới đều có tình yêu, chúng ta cũng phải học cách quan tâm, yêu thương người khác.

Bước ra khỏi thang máy cũng đã muộn. Nhưng Mẫn đứng đợi ở dưới phố 20 phút mới bắt được xe. Lúc ấy, cô ấy nhận được món quà là bài học kinh nghiệm. Món quà này nói với cô ấy, gặp thời tiết thế này phải ra khỏi nhà sớm hơn.

Đến công ty, người quản lí dẫn một cô gái xinh đẹp tới cạnh bàn làm việc của Mẫn, nói với cô: “Cô ấy sẽ làm công việc giống cô trong công ty, tuần tới, cô hãy hướng dẫn cô ấy làm việc.” Lúc này, thứ mà cô ấy nhận được là nguy cơ.

Trong công việc, Mẫn gặp vấn đề nan giải. Nhưng cô gái mới đến lại có thể giúp cô ấy giải quyết nhanh gọn. Lúc ấy, thứ mà cô ấy nhận được là nguy cơ đang tăng lên. Món quà này cảnh báo cô ấy rằng thời gian để kịp thời tiến bộ không còn nhiều.

Buổi chiều, Mẫn nhận được điện thoại của bố, biết tin mẹ bị ốm, phải nằm viện. Lúc ấy, thứ Mẫn nhận được là sự đau lòng. Món quà này nói với cô ấy rằng, bình thường cô ấy chưa quan tâm nhiều tới cha mẹ, sau này cho dù công việc bận rộn tới đâu cũng phải bớt thời gian ở bên cạnh họ.

Cuối ngày, quản lý nói với Mẫn, tuần sau cô sẽ được điều lên tổng công ty, làm quản lý bộ phận. Lúc này, cô ấy nhận được sự khẳng định. Món quà này nói với cô ấy, những nỗ lực của bản thân cuối cùng cũng có ngày khai hoa kết quả.

Từng giờ từng phút, chúng ta đều sẽ nhận được món quà mà cuộc đời ban tặng cho mình. Trong số những món quà này, chúng ta thường thích mở những món quà được bọc gói một cách tinh xảo, đẹp đẽ, có thể mang lại niềm vui cho chúng ta. Còn những món quà được gói ghém qua loa, xấu xí thường sẽ bị chúng ta gạt ra ngoài. Nhất định chúng ta không nghĩ tới, trong những gói quà muôn màu này đều là cùng một tặng phẩm. Bạn biết nó là gì không? Khi chúng ta mở từng lớp từng lớp giấy gói, đến tận cùng, sẽ phát hiện tặng phẩm bên trong đều là “sự trưởng thành”. Nếu chúng ta không hiểu được dụng ý của cuộc đời thì sẽ bỏ lỡ rất nhiều cơ hội khiến bản thân trưởng thành.

Cho dù chuyện mà gặp trong cuộc đời là chuyện vui vẻ hay đau khổ thì chúng đều giúp chúng ta trưởng thành. Nếu chúng ta không cảm nhận được, không lĩnh ngộ được, đó chỉ là vì chúng ta chưa bóc tới lớp giấy gói cuối cùng mà thôi.

Cuộc đời khổ tâm tạo cơ hội trưởng thành cho chúng ta. Nếu bản thân chúng ta không thể trưởng thành, vậy thì nhất định có một thứ khác thay chúng ta trưởng thành, đó chính là đau khổ và phiền não.

Những món quà vì giấy bọc không đẹp nên không được mở ra sẽ liên tục xuất hiện trong cuộc sống của chúng ta. Rất nhiều chuyện chúng ta gặp lại nhiều lần đều là bản thân chúng ta lựa chọn gặp phải hoặc cần gặp phải. Sở dĩ những chuyện này cứ lặp đi lặp lại là vì chúng ta vẫn chưa thật sự nhận thức được ý nghĩa thật sự của việc cuộc đời sắp xếp bài học này cho chúng ta. Cho đến khi nào chúng ta thật sự lĩnh hội được ý nghĩa và giá trị của những sự việc này đối với bản thân, thì chúng mới không tiếp tục chắn đường đi của chúng ta. Không có bất kì sự việc nào vô duyên vô cớ xảy ra trong cuộc đời mỗi con người.

Chúng ta không thể không trân trọng sự lao tâm khổ tứ của cuộc đời. Nó đã bằng mọi cách để tạo cơ hội trưởng thành cho chúng ta, không giờ phút nào không tỉ mỉ chuẩn bị món quà cho chúng ta, đồng thời tự tay mang tặng chúng ta. Nó mong đợi chúng ta trở thành người có ý chí, nhưng đôi mắt của con người vĩnh viễn chỉ nhìn vào những món quà được gói ghém tinh xảo, tránh những món quà bề ngoài mang tới đau khổ và phiền não, mà không hề biết rằng bên trong bất kì món quà nào cuộc đời tặng chúng ta đều là “sự trưởng thành”.

| MẤT MÁT VÀ ĐAU KHỔ CŨNG LÀ MÓN QUÀ CỦA CUỘC ĐỜI

Hồi nhỏ, mùa xuân nào tôi cũng thấy cậu tôi tỉa cành cho từng cái cây trong vườn nhà. Lúc ấy, tôi cảm thấy rất khó hiểu, thầm nghĩ: “Như thế khác gì tỉa chết cây?”

Quả thực, tôi không nhẫn tâm nhìn những cành cây non khó khăn lắm mới mọc ra bị cắt đi, liền hỏi cậu: “Vì sao phải cắt những cành cây này ạ?”

Cậu nói với tôi: “Nếu không cắt những cành cây này, thì cho dù cây táo có thể cho nhiều quả hơn, nhưng táo vừa không to, cũng không ngọt. Ngược lại, sau khi cắt những cành cây thừa, không những táo vừa to vừa ngọt, mà còn có thể kéo dài thời gian cho quả của nó. Nếu để mặc cho nó mọc tự nhiên, dăm ba năm sau, có một số cành sẽ bắt đầu khô héo. Chẳng được mấy năm sau, cả cây táo sẽ chết.”

Lời nói của cậu khiến tôi ý thức được rằng, mất mát cũng là một sự trưởng thành. Rất nhiều lúc, mất mát có thể khiến chúng ta trưởng thành tốt hơn, có thể giúp chúng ta có được cuộc sống chất lượng hơn.

Thực ra, có lúc sự mất mát trên cơ thể chúng ta không nhất định là chuyện xấu.

Một bác sĩ nội khoa trong nhiều năm thực tiễn lâm sàng, phát hiện hàng loạt hiện tượng kì lạ.

Tim của bệnh nhân tắc nghẽn van tim sẽ to lên như kỳ tích, dường như đang cố gắng ứng phó với dị tật của tim.

Bệnh nhân mắc bệnh thận nếu phải cắt một quả thận, sức sống của quả thận còn lại sẽ trở nên vô cùng mãnh liệt.

Ngoài ra, bỏ một bên mắt hoặc cắt một bên phổi, bên còn lại sẽ trở nên càng có sức sống hơn. Tâm lí cũng giống như cơ thể con người, cũng có khả năng như vậy.

Trong cuộc đời, có một món quà mà hầu hết mọi người đều sẽ nhận được, đó chính là “thất tình”.

Chúng ta cho rằng thất tình là bị vứt bỏ, bị lừa dối. Thất tình ảnh hưởng nghiêm trọng tới ảo tưởng tươi đẹp về tình yêu của chúng ta, khiến chúng ta không còn dám tin người khác. Vết thương này thậm chí còn day dứt cả cuộc đời, sao có thể nói thất tình cũng là món quà được?

Thực ra, tác dụng quan trọng nhất của thất tình là muốn chúng ta nhận thức đầy đủ về bản thân, đồng thời cũng hiểu được người khác. Không trải qua thất tình, có lẽ chúng ta không biết nên yêu một người như thế nào; không trải qua thất tình, có lẽ chúng ta sẽ không tìm thấy người mà mình thật sự yêu; không trải qua thất tình, có lẽ chúng ta sẽ không biết mất mát có nghĩa là gì, càng không biết nên trân trọng tình yêu như thế nào.

“Món quà” thất tình mà chúng ta nhìn thấy được bọc bởi một lớp giấy gói quà mang màu sắc vứt bỏ, lừa dối, phản bội, trang điểm bởi một chiếc ruy băng thê lương, mang đau khổ tới cho chúng ta. Thứ mà chúng ta nhìn thấy chỉ là đau lòng, chỉ là vỏ ngoài của thất tình. Khi chúng ta mở từng lớp từng lớp giấy của món quà này, sẽ nhìn thấy trách nhiệm, thiếu sót của bản thân, cuối cùng là sự trưởng thành được bao bọc bởi sự kiên cường.

Một lần, một người bạn của tôi bị tai nạn, gãy chân trái và phải nằm viện. Mấy người chúng tôi cùng đến thăm cậu ấy.

Chúng tôi nhìn thấy mặc dù sắc mặt của cậu ấy có chút tiều tụy nhưng tinh thần rất tốt. Lời nói của cậu ấy ẩn chứa niềm vui hiếm thấy, giống như trúng sổ xố vậy. Chúng tôi không nghĩ cậu ấy là người vừa mới gặp tai nạn.

Cậu ấy nói với chúng tôi, khoảnh khắc tai nạn ập đến, ý nghĩ lóe lên trong đầu cậu ấy là, lẽ nào cuộc đời của mình kết thúc thế này sao? Cậu ấy nghĩ tới mình còn có rất nhiều việc chưa làm, nếu không chết, nhất định phải đi làm những việc mà từ trước tới nay mình muốn làm nhưng không có dũng khí để làm, hơn nữa phải quý trọng thời gian ở bên người thân, đối xử tốt với cha mẹ, đối xử tốt với vợ và con trai. Tóm lại, phải làm những việc mà mình muốn làm và nên làm không chút do dự.

Lần tai nạn chết đi sống lại này là cơ hội thứ hai mà cuộc đời tặng cho cậu ấy để nâng cao chất lượng cuộc đời, khiến cậu ấy có thể dùng con mắt mới để nhìn nhận cuộc đời mình. Mặc dù, sau này chân của cậu ấy không thể đi lại nhanh nhẹn như trước, nhưng so với việc bị mất đi mạng sống trong khoảnh khắc ấy mà nói thì chút đau khổ này không đáng gì. Nếu trải qua vụ tai nạn này, không có cái nhìn mới về cuộc đời của mình, thì nỗi đau đớn về thể xác sẽ trở thành nỗi ám ảnh rất lớn trong cuộc sống của cậu ấy. Có lẽ cậu ấy sẽ buông thả để bản thân tiếp tục phóng thật nhanh, tiếp tục sống với cách sống trước đây. Như thế tai nạn sẽ khó tránh khỏi giáng xuống đầu cậu ấy một lần nữa, nhưng lần sau, chưa chắc cậu ấy sẽ có may mắn thoát chết như lần này.

Chúng ta càng dám đối mặt với trở ngại và đau khổ của cuộc đời thì càng có thể nhanh chóng tìm thấy phương pháp giải quyết chúng. Hành động này cũng khiến nội tâm của chúng ta có thêm tự do và sức mạnh to lớn hơn. Chỉ khi dám đối mặt với đau khổ trong cuộc đời, chúng ta mới thật sự trở thành chủ nhân của bản thân mình. Thực ra, đằng sau mỗi đau khổ đều có lối thoát “trưởng thành”, đều đánh dấu một khởi đầu mới. Sở dĩ chúng ta đau khổ, là bởi vì chúng ta từ chối trưởng thành.

Sở dĩ chúng ta sống một cách bừa bãi, vô nghĩa, là bởi vì chúng ta chưa từng mất mát, chưa từng mất đi tình yêu, chưa từng mất đi sức khỏe, chưa từng mất đi tiền bạc, chưa từng mất đi đồ ăn, hoặc tất cả đều đã từng mất đi nhưng chúng ta không hiểu ý nghĩa trong những mất mát đó. Khi chúng ta thật sự hiểu mất mát có nghĩa là gì, chúng ta mới có được sự trưởng thành, học được cách làm thế nào để sống có chất lượng. Hãy hỏi bản thân, khi gặp trở ngại và đau khổ, bản thân đã làm gì, làm như vậy có phải là người có ý chí không.

QUẢ CÂN VUI VẺ ĐỐI XỬ TỐT VỚI BẢN THÂN: BUÔNG THA BẢN THÂN

| CHẤM DỨT TRÒ CHƠI TỰ GIÀY VÒ BẢN THÂN

Một lần, mấy người bạn thân chúng tôi tụ tập trong quán bar, một cậu bạn hẹn vợ 12 giờ sẽ có mặt ở nhà, nào ngờ uống quá hăng, chẳng mấy chốc đã đến 2 giờ đêm.

Bỗng nhiên, cậu ấy nhớ ra chuyện đã hứa với vợ, liền vội vàng về nhà. Cậu ấy về đến nhà, ấn chuông mãi cũng không có người mở cửa, điện thoại bàn cũng không có người nghe.

Cậu ấy cuống lên, từ trước tới nay cậu ấy rất nghe lời vợ, bảy năm kết hôn, rất ít khi về nhà muộn như thế này. Cậu ấy nghĩ nhất định là vợ giận mình.

Cậu ấy khóc lóc nhắn tin cho vợ: “Vợ à, anh sai rồi, hãy tha lỗi cho anh, anh xin lỗi em.” “Vợ à, sau này anh sẽ nghe lời em, buổi tối em bảo anh về nhà lúc mấy giờ anh sẽ về lúc ấy, mở cửa cho anh đi…” Chờ mãi vợ vẫn không mở cửa, cũng không có phản ứng gì. Cậu ấy nghĩ lần này thì xong rồi, xem ra vợ giận mình thật.

Cậu ấy tự giày vò bản thân ở cửa đến lúc trời gần sáng, vợ mới ra mở cửa. Vợ nhìn thấy cậu ấy thê thảm quỳ trước cửa, liền hỏi: “Anh làm sao vậy? Về nhà lúc mấy giờ? Em tưởng anh không về nên đi ngủ trước.”

Nếu một lúc nào đó, chúng ta không nhận được câu trả lời chính xác, rõ ràng của đối phương thì sẽ bắt đầu căn cứ vào cách hiểu của mình, kịch tính hóa ý đồ và hành vi của đối phương ở trong đầu mình. Giống như người bạn của tôi, khi không nhận được thái độ rõ ràng của vợ với việc mình về nhà muộn, suy nghĩ của anh ta bắt đầu luẩn quẩn tìm kiếm câu trả lời trong kinh nghiệm sống chung của hai vợ chồng trước đây, kịch tính hóa mọi chuyện, cuối cùng khiến bản thân trở nên vô cùng thê thảm. Những lúc như thế, nhất định chúng ta không thể tưởng tượng được tư tưởng của mình đang cười thầm. Nó đắc chí vì nó chỉ phun ra mấy cái bong bóng tư tưởng mà đã có thể ảnh hưởng tới chúng ta lớn đến vậy.

Qua chuyện này, không khó để nhận ra, từ khoảnh khắc đau khổ và phiền não bắt đầu, sự việc đã trở thành trò chơi độc diễn cho chính chúng ta làm chủ trò. Chúng ta dùng tư tưởng của mình, viết ra tình tiết có thể giày vò bản thân, tạo ra hình tượng vô tội, đáng thương, bi thảm cho mình. Nếu đã là đau khổ và phiền não, vậy thì vì sao chúng ta vẫn phải tiếp tục? Vì sao không thể chấm dứt nó? Thực ra, đau khổ và phiền não cũng đang thỏa mãn nhu cầu nào đó của chúng ta.

Căn nguyên của đau khổ nằm ở chỗ chúng ta cố chấp hưởng thụ niềm vui giả tạo. Chúng ta luôn hi vọng thông qua tư tưởng của mình kịch tính hóa sự việc, bù đắp sơ suất của bản thân hoặc chứng minh bản thân là đúng. Sở dĩ chúng ta không thể thoát khỏi đau khổ và phiền muộn chính là bởi vì chúng ta đang tìm kiếm niềm vui giả tạo có thể mua vui cho mình.

Tư tưởng tạo ra tình thế khốn cùng cho chúng ta không dễ bị phát hiện như sự vật bên ngoài tạo ra đau khổ cho chúng ta. Ví dụ, khi bị kim châm, chúng ta biết cái kim mang lại cảm giác đau khổ cho chúng ta, nhưng chúng ta lại không dễ dàng nhìn thấy tư tưởng nào tạo ra thế khốn cùng cho chúng ta. Thế là chúng ta coi những sự vật liên quan là căn nguyên của mọi khổ đau, vì thế khi chúng ta đau khổ, lúc nào cũng hi vọng bản thân có thể thay đổi sự vậy bên ngoài chứ không nhìn rõ xem bên trong mình đã có những thay đổi nào.

Bắt đầu từ hôm nay, chúng ta hãy cố “không thấy quan tài không rơi lệ”, “không nhìn thấy thỏ không thả đại bàng”, kiên quyết cự tuyệt việc bị tư tưởng dắt mũi, để bộ não chấm dứt việc không ngừng kịch tính hóa mọi chuyện. Chúng ta phải siết chặt sợi dây cương của tư tưởng, nhìn rõ sự thật lúc ấy, tránh được tình thế khốn cùng mà tư tưởng tạo ra cho chúng ta, tránh giày vò bản thân trong đau khổ.

| KHÔNG LÀM CHIẾC THÙNG TÍCH TRỮ RÁC

Câu lạc bộ thể thao mà Thi, cô bạn tôi tham gia, có một người rất đáng ghét. Sở dĩ mọi người ghét anh ta như vậy là bởi vì phần lớn các cô gái trong câu lạc bộ đều từng bị anh ta quấy rối. Anh ta cũng đã từng định ra tay với Thi, mặc dù không thành công nhưng chuyện này khiến Thi không thể yên lòng.

Một hôm, trong lúc trò chuyện, Thi có nhắc tới anh chàng này, hi vọng mọi người nghĩ cách giúp cô ấy trừng phạt hắn.

Lúc ấy, mọi người đều thỏa sức phát huy trí tưởng tượng của mình, thi nhau hiến kế cho Thi. Có người nói làm xước xe của hắn; có người nói in số điện thoại của hắn lên danh thiếp, viết thêm “cung cấp dịch vụ đặc biệt”, sau đó phát khắp mọi ngõ ngách; có người nói tung ảnh của hắn lên mạng xã hội; còn có người nói gửi cho hắn một gói quà, bên trong đặt máy hẹn giờ dọa hắn. Mọi người mỗi người một câu, thật đúng là không thiếu cách nào.

Tôi nói: “Đây đâu phải là trừng phạt hắn? Chính là trừng phạt chính chúng ta. Chúng ta vì muốn thay đổi hắn mà tốn nhiều tinh thần và sức lực như vậy, sau đó vẫn cứ là lo lắng khiếp sợ. Đây chính là tự làm khổ mình. Chúng ta làm bất cứ việc gì với hắn đều không có ý nghĩa gì cả. Đối với loại người như thế, cách trừng phạt tốt nhất chính là mặc kệ hắn”.

Hầu như ai trong số chúng ta cũng từng gặp phải những chuyện khiến bản thân phải suy nghĩ không yên. Ví dụ, cấp trên vì không muốn mất chức mà đổ mọi tội lỗi lên đầu bạn, bạn trở thành bia đỡ đạn thay cho anh ta; công việc ngoài xã hội của bạn vô cùng vất vả, còn phải chăm sóc con cái, nhưng chồng lại ngoại tình; bạn dặn bạn bè hết lần này đến lần khác giữ bí mật giúp mình, nhưng chẳng bao lâu bạn phát hiện tất cả người thân quen đều biết bí mật này…

Kể từ khoảnh khắc bắt đầu xảy ra, những chuyện này đã ghim chặt trong tim chúng ta, khiến chúng ta không thể quên được. Đến tận hôm nay, nỗi oán hận ấy vẫn không hề vơi đi. Thực ra, nỗi đau đớn, sự tổn thương đã kết thúc từ khi nó bắt đầu. Hôm nay, chúng ta vẫn đau khổ và oán hận, là bởi vì chúng ta đang dùng tư tưởng của mình để kịch tính hóa những chuyện ấy một cách không ngừng nghỉ, khiến chúng như tấn bi kịch cứ diễn đi diễn lại trong đầu chúng ta, không những thế còn kéo dài từ tập này sang tập khác.

Chúng ta không ý thức được rằng những thứ gửi gắm trong tim cần tồn tại bằng cách không ngừng hao tổn sức lực của trái tim chúng ta. Chính là chúng ta chứ không phải ai khác, không ngừng tiếp sức cho chúng, để chúng giày vò bản thân, trừng phạt bản thân. Chúng ta tiêu hao rất nhiều sức lực của mình vào những chuyện vô nghĩa này.

Chúng ta gánh những nỗi đau khổ này rất nhiều năm rồi nhưng lại không hiểu vì sao không thể đặt xuống. Điều này giống như chúng ta vác một cái túi rất nặng, khổ sở bước lên phía trước, mệt tới mức đầm đìa mồ hôi, hai chân mềm nhũn, hai vai đau nhức, thở chẳng ra hơi. Chúng ta gào thét: “Không được rồi, tôi sắp chết vì mệt rồi, đau quá!” nhưng lại không ý thức được rằng chỉ cần vứt cái túi ấy đi là sẽ được giải thoát, càng không ý thức được rằng, là bản thân chúng ta cứ đòi vác cái túi ấy. Bởi vì trừ phi bản thân chúng ta mong muốn, nếu không, không ai có thể đặt cái túi ấy lên vai chúng ta.

Hãy hỏi bản thân, mang theo những đau đớn ấy đến tận hôm nay, chúng ta đã thay đổi được điều gì? Chúng ta không thay đổi gì cả. Khi chúng ta nghiêm túc nhìn nhận những việc mình cố chấp làm, sẽ phát hiện bản thân không biết mình muốn kết quả như thế nào. Thực ra, không hề có kết quả, chỉ là chúng ta đang làm khó bản thân, chỉ là đang lãng phí năng lượng của mình. Những đau khổ này khiến chúng ta biến thành một người thích kêu than. Ngoài điều đó ra, chúng ta không có bất kì thay đổi nào.

Mặc dù, chúng ta canh cánh trong lòng những chuyện đã qua, nhưng những người đã từng nảy sinh xung đột với chúng ta, có lẽ đã quên sạch những chuyện này rồi.

Cách đây không lâu, tôi gặp một người bạn rất thân hồi cấp ba. Cậu ấy nhắc tới một lần tranh cãi kịch liệt giữa hai chúng tôi. Hai thằng đều đã ra tay rất mạnh, cậu ấy đã xé rách rất nhiều sách vở của tôi, còn tôi thì cào xước mũi cậu ấy. Vì lần tranh cãi ấy, suốt một tháng sau chúng tôi không nhìn mặt nhau.

Tôi chỉ có chút ấn tượng mơ hồ về lần tranh cãi mà cậu ấy miêu tả. Nếu cậu ấy không nhắc thì tôi cũng quên khuấy. Nhưng cậu ấy lại nhớ rất rõ.

Vì sao chúng ta cảm thấy có một số chuyện ở ngay trước mắt còn người khác lại không có chút ấn tượng nào? Điều đó chỉ có thể chứng minh, chúng ta đang dùng toàn bộ sức lực của mình để bảo vệ nó.

Sở dĩ chúng ta cảm thấy phiền não và đau khổ là bởi vì sai sót của người khác bị chúng ta nhặt được, lời người khác buột miệng nói ra bị chúng ta nghe thấy, hành vi vô tình của người khác bị chúng ta nhìn thấy, suy nghĩ của người khác bị chúng ta phát hiện ra. Chúng ta muốn tìm chút gì đó trong đống đồ thu thập được, nào ngờ không những trắng tay mà còn trở thành trạm xử lí rác thải. Chúng ta không thể xử lí được hết đống rác này, chúng lên men trong lòng chúng ta, đồng thời mượn năng lượng của chúng ta để tạo ra đau khổ và phiền não, hao tổn cuộc đời của chúng ta.

Chúng ta mong muốn tìm thấy thứ có giá trị với mình từ trong những thứ người khác bỏ đi. Làm như vậy chắc chắn sẽ uổng công vô ích. Hãy buông tha bản thân, đừng ép bản thân đi khắp nơi thu thập những đống rác rất khó xử lí ấy. Lòng chúng ta không nên là nơi tích trữ rác thải mà nên là nơi tích trữ niềm vui. Khi không gian sống của chúng ta bị rác chiếm cứ, niềm vui sẽ không còn chỗ dung thân nữa.

| KHÔNG GIEO RẮC THÀNH KIẾN CHÍNH LÀ ĐANG THU HOẠCH NIỀM VUI

Cô giáo vì muốn tìm hiểu mức độ đoàn kết của học sinh trong lớp nên đã làm một cuộc khảo sát nho nhỏ.

Cô yêu cầu mỗi học sinh lấy một tờ giấy trắng, sau đó viết ra tên những bạn mình không thích trong vòng một phút với tốc độ nhanh nhất. Có thể viết tên một người, cũng có thể viết tên rất nhiều người.

Trong một phút, có học sinh chỉ nghĩ ra tên của một bạn, có em thậm chí không viết được tên một bạn nào, nhưng có một số em có thể một phút viết ra tên mười mấy bạn.

Sau khi thu lại những tờ giấy đó, thông qua thống kê, cô giáo phát hiện, những người viết ra nhiều tên nhất chính là những người không được bạn bè yêu quý, còn những người không viết ra tên hoặc chỉ viết rất ít bạn cũng chính là những bạn học sinh rất ít bị người khác ghét.

Khi chúng ta có thành kiến với người khác thì sẽ đưa ra một vài thông tin thiếu thiện cảm về họ. Sau khi những thông tin này đến tai người khác, những thành kiến chúng ta tạo ra sẽ tác dụng ngược lại với chúng ta, thế là chúng ta cũng không được người khác đón nhận.

Trong cuộc sống này, rất nhiều việc tốt xấu và thị phi thực chất đều từ tư tưởng của chúng ta mà ra. Chúng ta lôi sự vật ra khỏi tim mình, dán lên chúng những cái nhãn cảm xúc không thích, đau khổ, đáng ghét, đồng thời qua đó tìm kiếm cảm giác bản thân ưu việt hơn người khác hoặc muốn tốt cho người khác. Những cái nhãn này chỉ là giải thích phiến diện của tư tưởng của chúng ta về sự vật, còn sự thật không hoàn toàn là như vậy. Con người hay sự vật trong cuộc sống không nhằm vào bất kì người nào trong số chúng ta, cũng sẽ không thay đổi vì bất kì người nào.

Bất kì thành kiến nào của chúng ta cũng có thể trở thành mầm mống đau khổ mà sau này chúng ta phải chịu đựng, đều có thể trở thành món nợ chúng ta phải thanh toán cho đau khổ. Bất kì một cách nhìn phiến diện nào về thế giới này đều có thể trở thành con hổ dữ chắn đường chúng ta tiến tới thành công. Thành kiến khiến chúng ta khó mà thoát khỏi đau khổ, lãng phí sức lực một cách vô ích.

Ví dụ, chúng ta không thích ăn sô cô la, cảm thấy ăn sô cô la không có tác hại này thì có tác hại kia, nhưng con chúng ta rất thích ăn sô cô la. Thế là chúng ta sẽ mất rất nhiều thời gian để cằn nhằn, la mắng con, cấm con không được ăn sô cô la. Con bắt đầu ghét chúng ta, chúng ta và con đều vì thế mà không vui.

Nếu chúng ta phát hiện người mà mình rất ghét rất thân thiết với một người bạn thân của chúng ta, vậy thì khi gặp gỡ người bạn kia, chúng ta cũng sẽ vì thành kiến của mình mà cảm thấy có chút không vui.

Khi tất cả những điều này xảy ra, thành kiến mà chúng ta gieo xuống bắt đầu phát tác. Con đường theo đuổi niềm vui của chúng ta bị nó chắn ngang, nhưng chúng ta lại cho rằng đó là chướng ngại vật người khác đổ lên người chúng ta mà không ý thức được rằng chính những thành kiến của bản thân đã dồn bản thân đến chỗ khốn cùng.

Chúng ta có thể nhìn thấy sự thật rằng những người không tạo ra thị phi có thể vui vẻ ăn sô cô la, có thể vui vẻ chung sống với những người mà chúng ta ghét. Còn vì sao chúng ta không thể? Nguyên nhân chắc chắn là ở chính chúng ta.

| NGOẢNH ĐẦU NHÌN LẠI, CHẤP NHẬN SỰ THỰC

Có một nhà tâm lí học đã tiến hành một thí nghiệm khá thú vị. Ông yêu cầu những tình nguyện viên, vào tối chủ nhật, viết tất cả những chuyện phiền muộn của tuần tiếp theo vào một tờ giấy, sau đó bỏ vào “thùng phiền muộn”.

Đến chủ nhật của tuần thứ ba, ông mở cái thùng ấy trước mặt các tình nguyện viên, cùng các thành viên đối chiếu từng nỗi “phiền muộn”. Kết quả là có 90% chuyện phiền muộn không trở thành sự thực.

Tiếp theo, ông lại yêu cầu mọi người bỏ những tờ giấy chứa 10% muộn phiền có thật còn lại vào thùng, đợi ba tuần sau, mọi người đến tìm hướng giải quyết. Đến ngày cùng gặp gỡ để giải quyết vấn đề, mọi người phát hiện những nỗi phiền muộn ấy không còn là phiền muộn nữa.

Theo thống kê, thông thường những chuyện mà con người lo lắng, có 92% không xảy ra, còn lại 8% là con người có thể ứng phó dễ dàng. Vì thế mới nói, phần lớn phiền muộn chỉ xảy ra trong đầu chúng ta chứ không thật sự xảy ra trong hiện thực.

Những chuyện mà chúng ta phiền muộn, cho dù thật sự xảy ra thì cũng sẽ không gây ra ảnh hưởng quá lớn với chúng ta. Sở dĩ tôi có thể đưa ra kết luận như vậy là có căn cứ. Nếu không tin, hãy cùng ngoảnh đầu nhìn lại quá trình trưởng thành của mình.

Hồi cấp hai, bạn chăm chỉ học hành, tràn đầy tự tin rằng mình sẽ đỗ trường cấp ba trọng điểm. Kết quả, bạn đau khổ vì mình chỉ có thể thi vào một trường cấp ba bình thường. Mấy năm sau, lúc thi đại học bạn lại một lần nữa thất bại, chỉ có thể đỗ vào trường cao đẳng bình thường. Liệu bạn còn nhớ rõ dáng vẻ khổ sở, thất thần của mình lúc đó?

Lúc học đại học, bạn bắt đầu yêu, dành trọn cả tấm chân tình cho người con gái của mình. Nhưng sau khi tốt nghiệp, đường ai nấy đi, cô ấy quay về thành phố của mình. Bạn có còn nhớ nỗi đau khổ khi ấy?

Vừa bước chân vào xã hội, bạn tự tin và tràn đầy hoài bão, không ngờ tìm một công việc lại khó khăn như vậy. Mức lương của công việc đầu tiên thấp tới mức đáng thương, trong lòng bạn trào dâng nỗi tuyệt vọng.

Thoắt cái đã năm năm trôi qua, rồi mười năm trôi qua. Hôm nay, bạn đã có gia đình của mình, có vợ đẹp, con khôn, công việc tốt, đãi ngộ hậu hĩnh. Liệu bạn còn có thể nhớ tới nỗi tuyệt vọng trong tình cảm và sự nghiệp khi ấy không? Tôi nghĩ rất nhiều người khi nhớ lại còn cảm thấy nỗi đau khổ và phiền muộn khi ấy thật nực cười.

Khi chúng ta phiền muộn vì chuyện trước mắt, đừng quên ngoảnh đầu nhìn lại. Đã từng có rất nhiều phiền muộn vây quanh chúng ta, nhưng những phiền muộn ấy đều đã qua đi rồi. Hôm nay chúng ta vẫn sống rất tốt. Nỗi phiền muộn của ngày hôm nay cũng sẽ trở thành quá khứ vào ngày mai. Khi tâm trạng tiêu cực tới, chúng ta thường đánh giá cao tính bền bỉ của nó, khuếch đại sức công phá của nó. Chúng ta thường cho rằng những đau khổ này sẽ khiến chúng ta không qua được hôm nay, không sống được đến ngày mai, cả đời chúng ta cũng không thể chịu đựng được. Trên thực tế, chúng ta sẽ không đắm chìm trong nỗi đau khổ như thế mãi. Ngoảnh đầu nhìn lại những đau khổ đã qua, rồi lại nhìn bản thân mình ngày hôm nay, những suy nghĩ trước đây của chúng ta, chẳng phải đều tan thành mây khói rồi sao?

Hãy thông qua diễn biến tâm lí khi tìm đồ vật để tìm hiểu bản thân mình khiến một chuyện trở thành phiền muộn như thế nào. Khi chúng ta phát hiện bị mất một món quà sinh nhật, càng không tìm thấy món đồ ấy, chúng ta càng có thể nghĩ tới điểm tốt của nó. Trong nháy mắt, chúng ta sẽ phát hiện ra bao nhiêu giá trị của món đồ ấy. Ví dụ, nó là món quà mà một người rất quan trọng đã tặng; nó đã ở bên cạnh mình rất nhiều năm rồi; nó rất quý giá, món đồ đó được chế tác với số lượng rất ít, rất có giá trị sưu tầm; nó có ý nghĩa kỉ niệm đặc biệt… Những ý nghĩ này khiến chúng ta hao tâm tổn sức, đi khắp nơi tìm kiếm nó. Chúng ta càng không tìm thấy thì càng không thể từ bỏ nó. Nhưng cuối cùng khi tìm thấy nó rồi thì lại vứt nó sang một bên, nửa năm không thèm nhìn đến một lần. Những giá trị và ý nghĩa mà chúng ta đã nghĩ ra khi khổ sở tìm kiếm nó, đến giờ không còn chút nào cả.

Quá nhiều phiền muộn và đau khổ đều là do chúng ta cố chấp với một vài suy nghĩ, không thể đối mặt với hiện thực. Khi chúng ta cố chấp với những suy nghĩ ấy, chính là đang dùng sức mạnh của mình tạo ra đau khổ dày vò bản thân. Từ bỏ những tư tưởng mà chúng ta cố chấp, đau khổ sẽ tan biến. Đau khổ là cách làm ngu ngốc mà chúng ta dùng tư tưởng của chính mình để trừng phạt mình.

Nếu có một chuyện khiến chúng ta ăn không ngon ngủ không yên, chiếm cứ phần lớn thời gian và tinh lực của chúng ta, đó nhất định là do chúng ta tự đưa chuyện ấy vào tâm trí, tự dằn vặt, suy nghĩ và tự làm khó bản thân. Lúc ấy, việc chúng ta nên làm chỉ là hành động. Hãy một lần duy nhất đối mặt, tập trung toàn bộ sức lực, trải nghiệm cho hết chuyện đó, chúng ta mới có thể khiến những phiền muộn ấy tan biến trong đầu, mới có thể khiến sợ hãi và lo lắng không còn chốn dung thân. Một cách làm khác là vứt những chuyện ấy sang một bên, không bận tâm, nếu không người thổi bùng ngọn lửa huênh hoang của chúng chính là bản thân chúng ta.

Hãy nhớ, chúng ta không mất đi cái gì cả, thứ tan vỡ chỉ là những cái bong bóng mà tư tưởng đã tạo ra, mất mát chỉ xảy ra trong đầu chúng ta.

QUẢ CÂN VUI VẺ KHIẾN BẢN THÂN TOẠI NGUYỆN: HẠ THẤP CÁI TÔI QUÁ LỚN

| ĐỪNG SỢ, MỌI CHUYỆN ĐỀU CÓ NGUYÊN NHÂN RIÊNG

Còn nhớ có một lần, tôi và mấy người bạn lái xe ra ngoại ô chơi. Xe của chúng tôi đi rất chậm, ở chỗ rẽ vào đoạn đường hẹp, có một chiếc xe tải nhỏ từ phía đối diện đi tới, hai chiếc xe suýt chút nữa thì va vào nhau. May mà tài xế xe tải phanh kịp thời, nếu không xảy ra tai nạn là việc khó tránh khỏi.

Khoảnh khắc hai chiếc xe sắp sửa phóng qua nhau, tài xế xe tải xua tay với chúng tôi, lại còn nói gì đó: “...mắt….” Người bạn đang cầm lái xe của chúng tôi tức giận, không hề do dự, đáp trả một câu: “Anh mới là đồ không có mắt ấy!” Chúng tôi tiếp tục lái về phía trước, người bạn ấy của tôi vẫn không ngừng cằn nhằn: “Khốn kiếp, vô giáo dục. Thật xui xẻo vì gặp một kẻ như thế.”

Sau khi chúng tôi đi được hai km, phát hiện phía trước bị tắc đường, rất nhiều xe kẹt ở đó, thậm chí có một vài chiếc xe bắt đầu quay đầu lại. Xuống xe hỏi mới biết có ba chiếc xe đâm nhau, năm cây số trước mặt đều tắc nghẽn. Có xe đã bị tắc ở đó gần hai tiếng đồng hồ rồi.

Trước tình cảnh ấy, chúng tôi đành quay xe đi đường khác. Bạn tôi im lặng một lúc lâu không nói gì. Về sau cậu ấy nhìn tôi và nói: “Lúc nãy hình như người kia nói là “tắc”?” Cả bọn nhìn nhau rồi bật cười.

Qua những chương phía trước, chúng ta hiểu được rằng, song song với việc tìm kiếm niềm vui giả tạo, chúng ta đã tạo ra đau khổ cho mình một cách vô nghĩa. Còn qua câu chuyện trên, chúng ta có thể nhận thấy, khi chúng ta lo sợ niềm vui giả tạo tan vỡ, đồng thời cũng sẽ bùng phát đau khổ và phiền não. Chung ta lo sợ bất cứ hành vi nào uy hiếp tới giá trị và cảm giác vượt trội của mình, lo sợ bản thân không có giá trị, lo sợ bị người khác coi thường, lo sợ bản thân mất đi tầm quan trọng…

Không lúc nào chúng ta không đề phòng những chuyện sẽ uy hiếp tới chúng ta. Cái tôi giống như mũi tên đang kéo căng dây cung, chỉ cần gió lay cỏ động là sẽ lao vào chiến đấu không cần suy nghĩ. Cái tôi bồng bột ấy của chúng ta lúc nào cũng muốn lao ra khỏi nơi trú ẩn, để tranh giành, để tức giận, để khoa chân múa tay với người khác, thậm chí là phê bình và chỉ trích. Lúc nào chúng ta cũng chuẩn bị chống lại những hành vi uy hiếp tới hình tượng tốt đẹp của chúng ta và khiến cái tôi khô héo. Chúng ta muốn qua đó để bảo vệ sự hoàn chỉnh của cái tôi.

Chúng ta không biết rốt cuộc thứ mình dùng phản ứng bản năng để bảo vệ là cái gì, cũng không biết mình sợ mất đi cái gì, sẽ mất đi cái gì. Thực ra tất cả chỉ là bong bóng tư tưởng khi chúng ta tìm kiếm niềm vui giả tạo, giá trị duy nhất chính là có thể mua vui cho chính chúng ta. Nhưng đồng thời nó cũng bịt mắt chúng ta, khiến chúng ta bỏ lỡ cơ hội nhìn rõ sự thực, chống lại sự thực.

Sở dĩ cuộc sống của chúng ta không có chất lượng là bởi vì chúng ta dùng phần lớn tinh thần và sức lực để bảo vệ cái tôi hư ảo, chứ không phải dùng để cảm nhận cuộc sống. Khi chúng ta học cách từ bỏ cái tôi hư ảo, cuộc sống của chúng ta mới có thể bước sang một trang tươi sáng khác.

Ngày mai là cuối tuần, vợ nói với chồng: “Anh yêu, ngày mai là cuối tuần, đi mua sắm cùng em nhé?” Chồng nói: “Không đi.”

Tôi nghĩ, đa số chúng ta đều có thể biết phản ứng của người vợ sẽ là gì: “Anh ta không thích ở bên tôi nữa; anh ta chê đi cùng tôi sẽ mất mặt; anh ta sợ tôi đi ra ngoài tiêu tiền…”

Chúng ta lúc nào cũng căng thẳng vì lời nói “không” của đối phương, lúc nào cũng cho rằng nguyên nhân của câu trả lời “không” có liên quan với chúng ta. Rất ít người cho rằng những cái “không” này hoàn toàn không liên quan tới chúng ta, có lẽ là ngày mai chồng có việc quan trọng khác, có lẽ là chồng thật sự rất mệt, muốn được nghỉ ngơi ở nhà.

Khi đối phương nói “không”, chỉ có học cách ngắt quãng phản ứng vô thức, thả lỏng bản thân, nói với mình chuyện này không liên quan tới mình, cho bản thân cơ hội nhìn rõ sự thực, không được để sự xét đoán của chúng ta có cơ hội tác oai tác quái, chúng ta mới nhìn rõ chân tướng của sự việc, mới không cảm thấy mình bị tổn thương, bị uy hiếp, mới không tự cho mình là đúng, thu mình vào không gian của mình.

Đối mặt với sự phủ định của người khác, chúng ta phải tập trung sức mạnh vào việc nhìn rõ sự thực, tiếp nhận, lí giải, yêu thương. Lúc ấy người khác mới cảm nhận được sự thấu tình đạt lí và sự quan tâm của chúng ta, mới sẽ kiểm điểm lại thái độ của mình liệu có chỗ nào làm tổn thương chúng ta không. Làm như thế chúng ta mới có thể chung sống hòa hợp chứ không phải là chống đối, tự tạo ra sự không vui và phiền muộn.

| NGẬM MIỆNG LÀ PHƯƠNG PHÁP GIÚP BẢN THÂN TOẠI NGUYỆN

Trong một trò chơi giao lưu kết bạn tôi từng xem, những người chơi là nam lần lượt lên sân khấu, đồng thời mỗi người đều có cơ hội thông qua ba vòng tự thể hiện bản thân để giành lấy cơ hội tiếp xúc với cô gái mà mình có thiện cảm. 24 người chơi là nữ trên sân khấu dùng cách bật tắt đèn để bày tỏ mình có cảm tình với khách nam hay không. Đèn sáng chứng tỏ bản thân hi vọng được hiểu thêm về người đó ở vòng tiếp theo. Đèn tắt chứng tỏ mình không thích người đang ở trên sân khấu. Cô gái giữ đèn sáng từ đầu đến cuối cùng có cơ hội nắm tay chàng trai.

Chương trình lên sóng cũng đã lâu nhưng chưa có bất kì một người chơi nam nào có thể có được thành tích 24 chiếc đèn đều sáng trong vòng đầu tiên.

Cuối cùng cũng xuất hiện người chơi nam trong vòng đầu tiên có thể cùng lúc chiếm được cảm tình của 24 cô gái. Anh chàng này thái độ nhã nhặn, cử chỉ phóng khoáng, ngoại hình đẹp trai khiến các cô gái có mặt ở đó đều rung động. Trong vòng đầu tiên, 24 chiếc đèn đều đồng loạt bật sáng, đúng là cảnh tượng hiếm có.

Nhưng kì lạ là anh chàng này mới đi đến vòng thứ hai thì tất cả đèn đã tắt rồi. Không có một cô gái nào muốn đi cùng anh ta. Rốt cuộc trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy đã xảy ra chuyện gì khiến tất cả đèn đều vụt tắt trong nháy mắt?

Nguyên nhân rất đơn giản, anh ta nói quá nhiều. Khi các người chơi nữ có những đánh giá tích cực về anh ta, anh ta chỉ cần gật đầu hoặc nói cảm ơn là được, nhưng anh ta cứ thích nói xen vào, luôn muốn tô vẽ hình tượng của mình. Khi họ đánh giá tiêu cực về anh ta, anh ta luôn sẵn sàng chờ phản bác. Kết quả là, mỗi lần anh ta nói thêm một câu lại có thêm vài chiếc đèn vụt tắt.

Các người chơi nữ trong chương trình mỗi người một tính, mỗi câu nói của người chơi nam đều có thể xung đột với quan điểm của bất kì ai trong số họ, người chơi nam vì thế mà rất dễ bị tắt đèn. Qua biểu hiện của người chơi trong chương trình, chúng ta có thể tổng kết ra quy luật thép quyết định số phận của người chơi nam trên sân khấu, đó chính là nói càng nhiều thì đèn tắt càng nhanh, thời gian ở lại trên sân khấu này sẽ càng ngắn. Hành động ngược lại, họ sẽ có cơ hội đi tới vòng cuối cùng, thành công nắm tay người chơi nữ.

Mỗi người chúng ta đều là một cuốn sách, đều là một câu chuyện, mỗi người đều là nhân vật chính trong cuốn sách hay câu chuyện cuộc đời mình. Vì thế, chúng ta lại đương nhiên cho rằng, trong câu chuyện của người khác, mình cũng nên là nhân vật chính. Thực ra rất nhiều lúc, chúng ta chỉ là chân lon ton trong câu chuyện của người khác, không có nhiều lời thoại, không có nhiều cảnh quay, không quan trọng, thậm chí chỉ là người qua đường A, B, C, D. Nhưng chúng ta chỉ cần có chỗ xuất hiện là lại muốn coi mình là nhân vật chính, đồng thời tự sắp xếp cho mình những lời thoại không ngừng nghỉ, giàu khả năng biểu hiện.

Chỉ cần có cơ hội mở miệng là đã thấy chúng ta đang nói về bản thân mình. Chỉ cần nói về bản thân mình thì những lời nói ra đều thiên lệch. Trước khi nói ra, chúng ta vẫn là chủ nhân của lời nói. Sau khi buột miệng nói ra, nó lại trở thành thứ trói buộc chúng ta. Lời nói ra giống như con ngựa hoang đứt dây cương, không biết nó sẽ gây ra họa gì. Trong cuộc sống có quá nhiều phiền muộn đều là vì con ngựa hoang đứt dây từ trong miệng chúng ta giẫm đạp lên mùa màng của người khác.

Chúng ta không thể hòa thuận với người khác, không thể khách quan nhìn nhận người khác, lí do quan trọng nhất là chúng ta không thể hạ thấp cái tôi quá lớn. Chúng ta bị giam cầm trong thế giới của cái tôi, nghe nội tâm của mình độc thoại, quan tâm tới cái tôi quá mức, một lòng chỉ muốn thỏa mãn nhu cầu của cái tôi. Chúng ta quá cần nhận được sự quan tâm và khẳng định của người khác, quá cần tìm thấy cảm giác vượt trội từ người khác, nhưng kết quả luôn ngược lại.

Hành vi của con người đều là để thỏa mãn nhu cầu của mình, mỗi người đều chỉ có hứng thú với bản thân mình. Điều chúng ta nên làm là ngậm miệng lại, kìm nén ham muốn, đóng chặt cánh cửa độc thoại trong lòng, lọc sạch tư tưởng bồng bột, chăm chú vào đối tượng khi ấy. Chúng ta sẽ ngạc nhiên nhận ra rằng, tác thành cho ham muốn biểu đạt bản thân của người khác, chúng ta có thể tiếp thu rất nhiều điều từ thông tin mà người khác đã phát đi. Như thế, chúng ta cũng khiến bản thân được toại nguyện.

Chức năng quan trọng nhất của miệng là dùng để ăn và hôn người mà mình yêu chứ không phải gây họa cho mình.

| CHỦ ĐỘNG LÀ CON ĐƯỜNG DUY NHẤT ĐỂ NHÌN RÕ HIỆN THỰC

Nhã và bạn trai xảy ra chiến tranh lạnh rất lâu rồi. Cô ấy nói với tôi: “Tâm trạng tôi không vui cũng đã gần tháng nay rồi, quả thực không biết nên làm thế nào, cứ tiếp tục thế này tôi sẽ suy sụp.”

Lúc cô ấy và bạn trai mới quen nhau, hai người rất tâm đầu ý hợp. Nhưng sau hai tháng yêu nhau, mâu thuẫn đầu tiên xuất hiện. Bạn trai Nhã vừa bắt đầu lập nghiệp, vốn liếng hạn hẹp, cần phải quay vòng vốn, do dự mãi cuối cùng lấy hết dũng khí vay tiền Nhã.

Nhã là chuyên viên cao cấp của công ty nước ngoài, tình hình tài chính rất tốt. Nhưng vì cô đã từng bị bạn trai cũ lừa tới mức không còn một xu, thế nên lần này cô ấy hết sức cảnh giác. Suy cho cùng họ mới quen nhau hai tháng, Nhã liền tìm cớ từ chối lời thỉnh cầu của bạn trai.

Nhã cảm thấy không cho bạn trai mượn tiền cũng thật sự đáng suy nghĩ, suy cho cùng hai người đang yêu nhau. Cô biết bạn trai sẽ vào blog cá nhân của mình đọc nhật kí, thế là tối hôm ấy cô liền viết một bài trong blog, nói qua về chuyện đã xảy ra, đồng thời giải thích lí do cô không cho bạn trai mượn tiền. Ý đồ của cô là muốn thông qua bài viết này nói rõ với bạn trai rằng mình không thể cho anh ta vay tiền cũng có cái khó riêng.

Không ngờ, từ hôm ấy, bạn trai không liên lạc với cô nữa, hơn nữa còn xóa tên cô khỏi danh sách bạn bè trên mạng xã hội. Cô cứ suy đoán nguyên nhân bạn trai không liên lạc với mình, là vì mình không cho anh ta vay tiền, khiến anh ta cảm thấy mình không tin tưởng anh ta, còn viết blog khiến những bạn bè thân thiết của hai người đều biết chuyện này, làm tổn thương nghiêm trọng tới lòng tự tôn của anh ta. Nhã cho rằng mình không sai, vì thế cô không chủ động tìm bạn trai giải thích. Hai người bọn họ cứ thế lạnh nhạt đã một tháng rồi.

Tôi khuyên cô ấy cho dù bài viết trên blog có phải nguyên nhân gây rạn nứt hay không thì cũng phải nhanh chóng xóa nó đi. Cô ấy nói: “Bây giờ mà xóa chẳng phải sẽ khiến anh ta cho rằng khi ấy tôi cố tình post lên, bây giờ đạt được kết quả mong muốn rồi nên tôi xóa đi sao? Tôi không xóa nhật kí là để chứng minh tôi không ý thức được bài viết này sẽ gây tổn thương cho anh ta. Nếu bây giờ mà xóa đi giống như là chứng minh tôi có ý muốn làm chuyện này, có ý muốn làm tổn thương anh ta.”

Tôi nói: “Cô chỉ đang biện hộ cho mình chứ không muốn gánh vác trách nhiệm của mình trong chuyện này. Trong thế giới tư tưởng của mình, cô giải thích hành vi của mình như thế nào cũng vô nghĩa. Bây giờ, chẳng phải cô cũng đang nghĩ có thể là bài viết trong blog làm tổn thương đối phương sao? Vậy vì sao cô không chủ động xóa nó đi? Làm như thế, cô sẽ không mất đi gì cả, chỉ sẽ khiến đối phương cảm nhận được sự chân thành của cô mà thôi.”

Cuối cùng, Nhã quyết định xóa bài viết ấy.

Cô ấy nói tiếp: “Xóa nhật kí cũng không thể níu kéo anh ấy được, tôi cảm thấy rất đau lòng.”

Tôi nói với cô ấy: “Nếu cô muốn níu kéo đối phương, xua đi nỗi khổ não hiện tại, vậy cô nên chủ động hẹn gặp anh ta nói chuyện, trực tiếp xóa bỏ hiểu lầm giữa hai người, cả hai cứ do dự thế này không có ý nghĩa gì cả. Nhất định cô mong chờ anh ta chủ động đến tìm cô, nhưng một tháng qua đi rồi, cô cũng không thấy anh ta đến tìm mình như mong đợi, chẳng phải sao? Hãy đặt cái tôi do dự xuống, chủ động nhìn nhận chân tướng của sự việc, sau đó giải quyết nó. Chỉ cần là thứ mà trong đầu cô nghĩ ra thì sẽ có sự khác biệt với sự thực. Cô do dự ngày nào, nỗi đau khổ sẽ giày vò cô ngày đó.”

Trước sự khích lệ của tôi, Nhã đã chủ động hẹn bạn trai. Cô ấy giải thích với bạn trai rằng bản thân không ý thức được rằng làm như vậy sẽ làm tổn thương anh ta. Thực ra, bạn trai cũng chờ cô ấy có thể cho mình một cơ hội, hi vọng hai người có thể quay lại như xưa. Chỉ vì chút do dự, hai người đã phiền muộn suốt hơn một tháng.

Đằng sau lời giải thích hợp lí hóa của Nhã là một cái tôi bị tổn thương. Nó đang nói: “Các người mặc kệ tôi, các người không chấp nhận tôi, các người không thích tôi, các người không tôn trọng tôi, các người không yêu tôi.” Cho dù nhu cầu của chúng ta là được chấp nhận hay được tôn trọng, hoặc là được yêu, tất cả đều chỉ xảy ra trong đầu chúng ta. Cho dù chúng ta cố gắng ngẫm nghĩ, tưởng tượng nó tốt đẹp thế nào thì những điều ấy cũng không bước ra khỏi cái đầu của chúng ta. Chúng ta làm như vậy chỉ là đang tự an ủi mình, chỉ là đang bảo vệ hình tượng tốt đẹp của mình, chỉ là đang tự hưởng lạc. Nếu chúng ta tiêu hao phần lớn năng lượng của mình vào việc bảo vệ một thân phận hư ảo, vậy thì sẽ không thể phát hiện được chân tướng của sự việc là gì.

Khi gặp chuyện khiến bản thân phiền muộn, hãy lập tức hành động, chủ động tìm đáp án, nhìn rõ sự thực. Bất kì mong đợi nào đều là tự lừa dối mình. Không nên chờ tới khi quá nhiều suy đoán về sự việc bắt đầu diễn ra trong đầu, chúng ta mới hành động. Chúng ta nên tiêu diệt nó trong giai đoạn manh nha. Chỉ có hành động, chúng ta mới biết đáp án thật sự. Cái tôi do dự này giống như thần canh cửa đứng bên hai cánh cửa trái tim chúng ta. Ông ta cứ đứng ở đó, khiến người khác không vào được, chúng ta cũng không ra ngoài được. Ông ta trói tay chân của chúng ta, khiến chúng ta bước đi khó khăn, khiến chúng ta chỉ có thể chìm đắm trong phiền muộn và đau khổ. Khi dám hạ thấp kì vọng vào người khác, tự nhiên bạn cũng đã biết dẹp bỏ cái tôi quá lớn và tự khiến bản thân được toại nguyện.

Thực ra, con người vốn không yếu đuối đến vậy, thứ khiến chúng ta yếu đuối là nỗi sợ hãi trong lòng. Khi chúng ta thật sự nhìn thấy chân tướng sự thực, thái độ với mọi việc trong cuộc đời sẽ bình thản hơn rất nhiều.

Phần lớn những khoảnh khắc không vui vẻ của con người đều bắt nguồn từ việc quan tâm quá mức tới ý kiến của bản thân, mà không chủ độngtìm kiếm phương án giải quyết vấn đề. Suy nghĩ của chúng ta và người khác đều không phải là đáp án chân thực, đáp án không nằm ở bất kì ai. Đáp án thật sự là từ bỏ cái tôi quá lớn mà chúng ta vẫn cố chấp giữ gìn, bình thản cảm nhận tất cả những việc mà bản thân đang đối mặt.

Cuối cùng, xin mượn một câu danh ngôn liên quan tới niềm vui của tổng thống Mỹ Roosevelt để kết thúc cuốn sách. Câu nói ấy chính là: “Chỉ ngồi mà luận đạo là hoàn toàn vô ích, chúng ta phải hành động, hơn nữa phải nhanh chóng hành động”, nếu không cuộc đời của chúng ta hôm qua thế nào, hôm nay vẫn như vậy, kể cả ngày mai, ngày kia vẫn thế.

Biên tập Ebook: http://www.SachMoi.net.com

Ebook thực hiện dành cho những bạn chưa có điều kiện mua sách.

Nếu bạn có khả năng hãy mua sách gốc để ủng hộ tác giả, người dịch và Nhà Xuất Bản