1

Tính cách

Một phần của cuộc chơi

Lãnh đạo là năng lực và ý chí tập hợp mọi người theo một mục đích chung, và là tính cách khơi nguồn sự tin tưởng.

BERNARD MONTGOMERY, Nguyên soái nước Anh

Đừng bao giờ “vì sự yên tĩnh và thanh bình” mà phủ nhận kinh nghiệm và niềm tin của bạn.

DAG HAMMARSKJÖLD, Chính trị gia, Người đoạt giải Nobel Hòa Bình

ĐIỂM HỘI TỤ

Nếu từng đi máy bay của các hãng hàng không nhỏ, hoặc có nhiều kinh nghiệm đi máy bay liên hợp, có thể bạn đã từng thấy hoặc bay trên một chiếc Lear Jet (máy bay phản lực). Tôi đã có dịp đi một vài lần, và đó quả là những trải nghiệm thú vị. Những chiếc máy bay phản lực nhỏ gọn, cực nhanh này chỉ có thể chở được năm hoặc sáu hành khách. Bạn sẽ có cảm giác như đi trên một xe điện ngầm nhỏ hẹp, với động cơ phản lực gắn đằng sau.

Nhưng điều ngạc nhiên nhất với tôi về loại máy bay này là thời gian mà tôi tiết kiệm được nhờ nó. Tôi đã bay hàng triệu dặm, và quá quen với những chuyến xe đường dài tới sân bay, việc trả xe ô tô thuê, tắc nghẽn ở sân đón khách, và dĩ nhiên cả những lần trì hoãn bất tận. Bay trên một chiếc Lear Jet có thể giúp bạn giảm một nửa thời gian đi lại.

Cha đẻ của loại máy bay này là Bill Lear. Là một nhà phát minh, một phi công, và một nhà lãnh đạo doanh nghiệp, Lear có trong tay hơn 150 bằng sáng chế, gồm cả những sáng chế về máy bay không người lái, đài radio cho ô tô, và băng thu tám trục… Lear luôn là người tiên phong, ngay từ những năm 1950, ông đã nhìn thấy tiềm năng của việc sản xuất máy bay phản lực liên hợp cỡ nhỏ. Ông đã phải mất vài năm để biến giấc mơ đó thành hiện thực. Vào năm 1963, chiếc Lear Jet đầu tiên thực hiện chuyến bay mở màn của mình, và ngay năm 1964, ông đưa sản phẩm đầu tiên đến tay khách hàng.

Thành công của Lear đến tức thì, số lượng máy bán được tăng lên nhanh chóng. Song, không lâu sau khởi đầu rực rỡ đó, hai vụ tai nạn máy bay đã khiến Lear bị sốc. Tại thời điểm đó, Lear đã bán được 55 chiếc Lear Jet và ông ngay lập tức gửi thông điệp yêu cầu tất cả chủ sở hữu tạm thời dừng sử dụng máy bay cho đến khi ông và các nhân viên kỹ thuật tìm ra nguyên nhân của những vụ tai nạn đó. Với ông, ý nghĩ rằng nhiều sinh mạng nữa có thể mất đi còn quan trọng hơn rất nhiều so với dư luận tiêu cực có thể xuất hiện trên các phương tiện thông tin.

Khi nghiên cứu hai chiếc máy bay bị nạn, Lear đã tìm ra nguyên nhân nhưng không thể chỉ rõ sự cố kỹ thuật đó. Chỉ có một cách để biết chắc đó là sự cố nên đích thân ông đã lái thử một chiếc máy bay để kiểm chứng.

Đó là một việc nguy hiểm, nhưng ông phải làm vậy. Khi lái chiếc máy bay phản lực, ông gần như mất kiểm soát và suýt chút nữa chịu chung số phận như hai viên phi công kia. Nhưng ông đã xoay sở được và vượt qua cuộc thử nghiệm, tìm ra lỗi kỹ thuật. Lear đã chế tạo ra một bộ phận mới để giải quyết vấn đề, và thay thế bộ phận đó cho toàn bộ 55 chiếc máy bay, loại bỏ được mối nguy hiểm.

Việc yêu cầu khách hàng tạm thời ngừng sử dụng máy bay đã gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho Lear. Và sự kiện này cũng khiến những khách hàng tiềm năng cảm thấy e ngại và do dự. Do vậy, ông phải mất hai năm để gây dựng lại công việc kinh doanh. Song, Lear chưa từng hối hận vì quyết định của mình. Ông sẵn sàng đánh đổi sự thành công, giàu có, và thậm chí cả mạng sống để tìm ra nguyên nhân của việc rơi máy bay. Điều đó có được nhờ cá tính của ông.

BỒI ĐẮP

Cách nhà lãnh đạo giải quyết tình huống trong cuộc sống cho bạn biết nhiều điều về tính cách của người đó. Biến cố không nhất thiết tạo nên tính cách, nhưng sẽ hé mở nhiều điều về tính cách. Ngã ba đường khiến người ta phải chọn một trong hai con đường: tính cách hay sự thỏa hiệp. Mỗi lần tính cách được chọn, người đó sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, dù cho sự lựa chọn đó đem lại hệ quả xấu. Như nhận định của Alexander Solzhenitsyn - người từng đoạt giải Nobel: “Khác với suy nghĩ của chúng ta, ý nghĩa của sự tồn tại không nằm ở thành công, mà nằm trong sự phát triển của tâm hồn.” Sự phát triển tính cách là phần quan trọng nhất trong sự phát triển của chúng ta, không chỉ đối với một người lãnh đạo, mà còn với một con người.

Những điều cần biết về tính cách con người:

1. Tính cách không chỉ là lời nói

Ai cũng có thể nói rằng mình chính trực, nhưng hành động mới thật sự là thước đo. Tính cách quyết định bạn là ai. Bạn là ai quyết định điều bạn thấy. Điều bạn thấy quyết định việc bạn làm. Đó là lý do không bao giờ tách biệt được tính cách và hành động của một nhà lãnh đạo. Nếu hành động và ý định của một nhà lãnh đạo liên tục “lệch pha” nhau, hãy xem tính cách của anh ta để biết tại sao.

2. Tài năng là một món quà, nhưng tính cách là một chọn lựa

Chúng ta không thể kiểm soát được mọi chuyện. Chúng ta không được lựa chọn bố mẹ, nơi sinh ra và lớn lên, năng khiếu hay IQ của chúng ta. Song, chúng ta có thể lựa chọn tính cách của mình. Thực tế, chúng ta có thể tạo ra nó mỗi lần đưa ra sự lựa chọn ₋ né tránh hay đào xới một vấn đề nan giải, bóp méo sự thật hay gánh chịu sức ép của nó, chấp nhận một món hời hay trả đúng giá cho nó. Qua những lựa chọn trong cuộc sống, bạn không ngừng tạo dựng tính cách của mình.

3. Tính cách mang lại thành công lâu dài

Tài năng lãnh đạo đích thực luôn thu hút được những người khác. (Ngạn ngữ về lãnh đạo có câu, nếu bạn nghĩ mình đang dẫn lối nhưng chẳng ai đi theo bạn, thì thực ra bạn chỉ đang đi dạo mà thôi). Mọi người thường không tin tưởng những nhà lãnh đạo không có tính cách tốt đẹp, và họ sẽ không tiếp tục ủng hộ những người như thế.

4. Nhà lãnh đạo không thể vượt qua hạn chế trong tính cách của họ

Bạn đã từng thấy những tài năng kiệt xuất bất chợt sụp đổ khi họ đạt tới một mức thành công nào đó chưa? Điểm mấu chốt của hiện tượng đó là tính cách. Steven Berglas, nhà tâm lý học thuộc trường y Harvard và tác giả cuốn The Success Syndrome (Hội chứng thành công), cho rằng những người đạt thành tích cao, nhưng thiếu nền tảng tính cách để giúp họ kiên cường trước áp lực, sẽ dẫn tới thảm họa. Ông tin rằng số phận họ gắn với một hoặc hơn một trong bốn nét tính cách sau: ngạo mạn, cảm giác đau khổ của sự cô đơn, thói kiếm tìm sự mạo hiểm tiêu cực, hoặc ngoại tình. Mỗi đặc tính là một cái giá mà bạn phải trả cho mỗi điểm yếu trong tính cách.

SUY NGẪM

Nếu nhận thấy mình đang vướng vào một trong số bốn đặc điểm mà Berglas chỉ ra, hãy dành cho mình một kỳ nghỉ. Hãy làm gì đó để có thể thoát khỏi sự căng thẳng sau thành công của bạn, và tìm sự giúp đỡ chuyên nghiệp. Đừng nghĩ rằng tình huống bạn đang gặp phải sẽ dần qua đi cùng với thời gian, tiền bạc, hay vị thế cao hơn. Những vết nứt gãy trong tính cách sẽ chỉ càng sâu thêm, và tiêu cực hơn theo thời gian.

Nếu không có bốn điều kể trên, bạn vẫn nên kiểm tra tình trạng tính cách của mình. Hãy tự hỏi liệu trong mọi tình huống, lời nói và hành động của bạn có khớp nhau không? Khi bạn nói mình sẽ hoàn thành một công việc, bạn có thực hiện được điều đó không? Nếu bạn hứa với lũ trẻ rằng bạn sẽ tới xem một buổi diễn hay trận đấu của chúng, bạn có thật sự đến đó không? Liệu mọi người có thể tin tưởng vào cái bắt tay của bạn khi ký một hợp đồng pháp lý không?

Khi lãnh đạo người khác hãy nhớ rằng tính cách của bạn là vốn quý nhất. G.Alan Bernard, giám đốc của công ty Mid Park, đã phát biểu: “Người lãnh đạo phải có được sự tôn trọng bằng đạo đức trong sáng của mình. Một nhà lãnh đạo không chỉ đứng trên vạch đúng sai, mà còn phải giữ được mình khi ở trong vùng ‘ranh giới đó’.”

ĐÚC KẾT

Để cải thiện tính cách của mình, hãy:

• Dò tìm sai sót. Hãy dành chút thời gian nhìn lại những mảng lớn trong cuộc sống của bạn (công việc, hôn nhân, gia đình…), và xác định những thời điểm bạn không thành thật, thỏa hiệp, hoặc làm ai đó thất vọng. Hãy viết ra từng sự kiện trong vòng hai tháng qua.

• Tìm kiếm khuôn mẫu. Xem xét kỹ những điều vừa viết. Liệu bạn có điểm yếu, hay một kiểu vấn đề nào đó luôn gặp phải không? Những khuôn mẫu như vậy sẽ giúp bạn chẩn đoán những vấn đề tính cách.

• Đối mặt. Việc sửa đổi tính cách chỉ bắt đầu khi bạn dám đối mặt với những lỗi lầm của mình, nói lời xin lỗi, và khắc phục những hậu quả từ hành động của bạn. Viết ra danh sách những người cần xin lỗi rồi xin lỗi họ bằng những lời xin lỗi chân thành.

• Tái dựng. Đối mặt với những việc làm và lỗi lầm trong quá khứ là một việc. Gây dựng con đường phía trước lại là một việc khác. Khi đã nhận ra những điểm yếu của mình, hãy lập kế hoạch để không tái phạm những lỗi đó.

BÀI HỌC MỖI NGÀY

Một người đàn ông đưa đứa con gái nhỏ tới một lễ hội, cô bé ngay lập tức chạy tới một quán hàng và đòi mua kẹo bông. Khi người bán hàng đưa cho cô bé một cái kẹo khổng lồ, người cha hỏi: “Con yêu, con có chắc sẽ ăn hết chỗ đó không?”

“Cha đừng lo”, cô bé trả lời: “Bụng con lớn hơn vẻ bên ngoài nhiều.”

Đó chính là ý nghĩa thật sự của tính cách tốt đẹp - bên trong lớn hơn bên ngoài.

Chương 2

Sức hút

Ấn tượng đầu tiên có thể quyết định tất cả

Làm thế nào để có sức hút? Hãy để người khác cảm thấy hài lòng về chính họ thay vì khiến họ cảm thấy hài lòng về bạn.

DAN REILAND, Phó Giám đốc phụ trách Phát triển năng lực lãnh đạo, công ty INJOY

Mọi người luôn làm việc tốt và nỗ lực nhiều hơn dưới sự khích lệ.

CHARLES SCHWAB, lãnh đạo tập đoàn thép Bethlehem, Mỹ

NGƯỜI TÀI GIỎI NHẤT NƯỚC ANH

Trong nửa cuối thế kỷ XIX, giới chính trị Anh đã chứng kiến sự ganh đua giành quyền lãnh đạo chính phủ Anh giữa William Gladstone và Benjamin Disraeli. Hai chính trị gia này thật sự là kình địch của nhau. Bạn có thể nhận thấy cách họ nghĩ về nhau thế nào qua lời nhận định của Disraeli: “Điểm khác biệt giữa một điều rủi ro và một thảm họa ư? Nếu Gladstone rơi xuống sông Thames, đó sẽ là một điều rủi ro. Nhưng nếu ai đó kéo ông ta lên, đó lại là một thảm họa.”

Nhiều người tin rằng Gladstone, lãnh tụ của Đảng Tự do trong ba thập kỷ, là hiện thân của những điều tốt đẹp nhất nước Anh dưới thời nữ hoàng Victoria. Là một người phụng sự công chúng, ông là một nhà hùng biện vĩ đại, một chuyên gia tài chính, một con người hết sức đức độ. Ông là người duy nhất trong lịch sử nước Anh được chọn làm thủ tướng đến bốn lần. Dưới sự lãnh đạo của ông, nước Anh đã thiết lập được hệ thống giáo dục quốc gia, tiến hành cải cách nghị viện, và giành được quyền bỏ phiếu cho tầng lớp lao động.

Benjamin Disraeli, người đã hai lần làm thủ tướng lại xuất thân trong hoàn cảnh khác. Những năm 30 tuổi, ông tham gia chính trường, gây dựng danh tiếng với tư cách một nhà ngoại giao và một nhà cải cách xã hội. Nhưng công lao lớn nhất của ông là việc vạch kế hoạch mua cổ phần tại kênh đào Suez cho nước Anh.

Dù cả hai người đều có công lớn với nước Anh, nhưng điều thật sự giúp phân biệt họ với tư cách nhà lãnh đạo là cách họ tiếp cận mọi người. Minh họa rõ nhất cho điểm khác biệt này là câu chuyện của một thiếu phụ đã cùng ăn tối với hai chính khách đối địch này trong hai tối liên tiếp. Khi được hỏi ấn tượng của bà về họ, bà nói: “Sau khi ăn tối với ngài Gladstone, tôi nghĩ ông ấy là người đàn ông tài giỏi nhất nước Anh. Nhưng sau khi ăn tối với ngài Disraeli, tôi lại nghĩ mình là người phụ nữ tài giỏi nhất nước Anh”. Disraeli thật sự sở hữu phẩm chất có thể lôi cuốn mọi người về phía ông, và khiến họ muốn đi theo ông. Ông có sức hút vô cùng mạnh mẽ.

BỒI ĐẮP

Hầu hết mọi người đều nghĩ sức hút là thứ gì đó kỳ bí, không thể định nghĩa. Họ nghĩ đó là phẩm chất bẩm sinh. Nhưng, thật ra, sức hút chỉ đơn giản là khả năng lôi cuốn mọi người về phía mình. Giống như các tính cách khác, sức hút có thể được phát triển.

Để trở thành mẫu người thu hút người khác, bạn cần làm được như những lời khuyên sau:

1. Yêu cuộc sống

Mọi người thích những nhà lãnh đạo biết tận hưởng cuộc sống. Bạn muốn tiếp xúc với những người như thế nào? Gắt gỏng? Cay độc? Chán nản? Dĩ nhiên không rồi. Họ phải là những người vui sống, hứng khởi với cuộc sống, không phải những chuyên gia phàn nàn. Nếu muốn lôi cuốn mọi người, bạn cần giống như những người bạn thích tiếp xúc. Nhận thức được điều đó, nhà truyền giáo thế kỷ XVIII John Wesley khẳng định: “Khi bạn tự đặt mình trên đống lửa, mọi người sẽ thích thú đến xem bạn bốc cháy”.

2. Đặt số “10” trên đầu mỗi người

Một trong những điều tốt đẹp nhất bạn có thể làm cho người khác và cũng giúp thu hút người khác về phía mình ₋ là trông đợi điều tốt đẹp nhất đến với họ. Tôi gọi điều đó là đặt “số 10” trên đầu mỗi người. Điều này giúp người khác đánh giá cao hơn về chính họ, và đồng thời cũng giúp ích cho bạn. Theo Jacques Wiesel: “Bản điều tra 100 tỉ phú tự mình làm nên sự nghiệp đều đưa đến một điểm chung. Đó là những người này chỉ nhìn vào điểm tốt của người khác.”

Benjamin Disraeli đã hiểu và áp dụng điều đó vào thực tế, và đó là một phần bí mật sức hút của ông. Ông từng nói: “Điều tuyệt vời nhất bạn có thể làm cho người khác không chỉ là chia sẻ sự giàu có của mình, mà còn phải giúp anh ta nhận ra chính mình.” Nếu đánh giá cao, khích lệ, và giúp người khác phát huy tiềm năng, thì họ sẽ yêu quý bạn.

3. Mang lại hy vọng cho mọi người

Nhà quân sự đại tài người Pháp Napoleon Bonaparte đã ví hình ảnh các nhà lãnh đạo là “những nhà buôn hy vọng”. Giống như những nhà lãnh đạo vĩ đại khác, ông biết hy vọng là tài sản quý giá nhất. Nếu bạn tặng món quà đó cho người khác, thì họ sẽ bị bạn lôi cuốn và mãi biết ơn bạn.

4. Chia sẻ

Chúng ta đều thích những người lãnh đạo biết chia sẻ bản thân và cuộc sống của họ. Khi lãnh đạo người khác, hãy tỏ ra cởi mở. Hãy chia sẻ kinh nghiệm, bí quyết, và thậm chí cả những chuyện riêng tư. Đó là một trong những việc làm yêu thích của tôi. Gần đây, tôi có tham dự một lễ hội thi kể chuyện thường niên ở Jonesborough, Tennessee. Đây là việc tôi muốn làm từ nhiều năm nay, và tôi đã cùng vợ mình, Margaret và gia đình hai nhân viên quản lý của tôi tham gia lễ hội này. Chúng tôi đã có một khoảng thời gian tuyệt vời và quan trọng hơn là tôi đã hiểu thêm về cuộc sống của họ bằng cách chia sẻ mọi chuyện với họ.

Lưu ý sức thu hút thật sự là sự quan tâm đến người khác. Nhà lãnh đạo là người biết nghĩ tới người khác trước khi nghĩ cho mình. Điều này bộc lộ sức hút của một người lãnh đạo.

SUY NGẪM

Hãy tự đánh giá sức hút của bạn với người khác. Họ có bị bạn thu hút không? Bạn có được mọi người ưa thích không? Nếu không, thì có thể bạn đang sở hữu một trong những rào chắn sức hút sau:

Tự cao. Không ai muốn theo một nhà lãnh đạo mà luôn tự cho mình là người giỏi nhất.

Không đáng tin. Nếu bạn thấy không tự tin vào chính mình, thì người khác cũng sẽ cảm thấy như vậy.

Tâm trạng thất thường. Nếu mọi người không biết phải trông đợi gì ở bạn, thì họ sẽ ngừng hy vọng.

Cầu toàn. Mọi người tôn trọng những ước mơ lớn, chứ không phải những điều viển vông.

Chế giễu. Chẳng ai muốn bị mất hứng bởi một kẻ lúc nào cũng bới lông tìm vết.

Nếu tránh được những đặc điểm này, bạn có thể cải thiện sức hút của bản thân.

ĐÚC KẾT

Để nâng tầm sức hút, bạn nên làm những việc sau:

• Điều chỉnh mục tiêu của mình. Hãy để ý cách giao tiếp của bạn với mọi người trong một vài ngày tới. Khi nói chuyện với người khác, hãy xác định xem bao nhiêu phần trong cuộc trò chuyện đó nói về bạn. Hãy cố gắng đẩy mức cân bằng về phía người khác, ưu tiên việc lấy người khác làm tiêu điểm.

• Để lại ấn tượng đầu tiên. Thử làm một thí nghiệm. Lần tới, trong cuộc gặp đầu tiên với một người, hãy cố gắng để lại ấn tượng tốt đẹp nhất với người đó: nhớ tên, chú ý đến sở thích của người đó. Hãy tỏ ra tích cực và quan trọng hơn là đối xử với người đó như người quan trọng nhất. Hãy làm như vậy thường xuyên, sức hút của bạn sẽ tăng dần.

• Chia sẻ. Đặt mục tiêu lâu dài cho việc chia sẻ thông tin của bạn với người khác. Hãy nghĩ cách để tăng giá trị của năm người quen của bạn, có thể là thành viên trong gia đình, đồng nghiệp, nhân viên hay bạn bè trong năm nay. Hỗ trợ để họ phát triển cả về phương diện cá nhân lẫn chuyên môn, và dành thời gian ở bên họ.

BÀI HỌC MỖI NGÀY

Perle Mesta, người lãnh đạo tài giỏi nhất tại Washington thời Dolley Madison, đã được hỏi về bí mật thành công trong việc thu hút những người giàu có và nổi tiếng tới dự các bữa tiệc do bà tổ chức.

“Tất cả nằm ở lời chào và lời tạm biệt,” bà trả lời. Khi một vị khách tới, bà ra tiếp và nói: “Cuối cùng ngài đã đến!” và khi ai đó ra về, bà lại nói: “Thật tiếc ngài phải về sớm như vậy!” Ý nghĩ của bà tập trung vào người khác, chứ không phải về bản thân bà. Đó chính là sức hút.