Điều chỉnh thấu kính, nhìn vào bên trong

N

hững giả định bạn có về giấc mơ nói chung, và về chính các giấc mơ của bạn nói riêng, sẽ có ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả của việc khám phá ý nghĩa giấc mơ. Giả định về bản chất giấc mơ hay về chính con người bạn, thật ra là các tấm màng lọc mà qua đó bạn quan sát các giấc mơ được gợi nhớ lại. Điều chỉnh các giả định này cũng như lấy đúng tiêu cự ống kính của một chiếc kính hiển vi; những gì từng trông có vẻ rỗng không nay đột nhiên hiện ra, rõ ràng và tường minh, đầy ắp thông tin và hoạt động. Ở trình độ hiểu biết hiện tại, một vài thông tin khái quát về giấc mơ đã được chấp nhận rộng rãi. Các thông tin này cũng đã thành công trong việc chứng minh sự hữu dụng của mình trong diễn giải giấc mơ. Có ba giả định, hay là cấu trúc phân tích, như sau:

1. Giả định rằng giấc mơ là có ý nghĩa, ngay cả khi bạn chả thấy ý nghĩa gì khi lần đầu nhớ và ghi lại chúng.

2. Quyết định rằng mình sẽ chấp thuận và học ngôn ngữ của các giấc mơ.

3. Cho bản thân mình có thẩm quyền cao nhất về ý nghĩa các giấc mơ của mình.

Giấc mơ đến với ta bởi vì chúng có gì đó muốn nói. Mặc dù trông như một đống lộn xộn với những hình ảnh méo mó, hay đơn giản chỉ là sự phát lại các mảnh vụn của các trải nghiệm gần đây trong cuộc sống, giấc mơ của bạn luôn là món quà từ tiềm thức gửi gắm đến ý thức. Nó có công dụng như các bản ghi nhớ lưu chuyển giữa các phòng ban. Khó khăn ập đến khi chúng ta gắng hiểu cho bằng được giấc mơ, nhưng lại sử dụng ngôn ngữ hay các quy luật tư duy vốn chỉ áp dụng được cho “phòng ban thực tại khi thức”. Tốt xấu gì thì các giấc mơ đều được tạo ra từ một phần trong tâm trí ta – phần vốn giải quyết mọi thứ theo cách rất sáng tạo, và có khi vô cùng thơ mộng. Chìa khóa để hiểu các thông điệp và tri thức trong giấc mơ nằm ở chỗ học hỏi cách tiếp cận giấc mơ bằng chính ngôn ngữ của chúng.

Điều này có nghĩa là gì? Chính là bạn hãy tạm thời điều chỉnh cái cách mình tư duy để cho phép các biểu tượng, ẩn dụ, cũng như sự phóng đại trong giấc mơ được mang một ý nghĩa nào đấy. Ngôn ngữ của các giấc mơ dường như được thiết kế để biểu đạt nhiều hơn ngôn ngữ nói thông thường; đó là loại ngôn ngữ có khả năng biểu đạt những thứ không lời nào tả được. Ngôn ngữ bằng lời của ta giống như một dạng đường tắt của nhận thức, dùng để cô đọng mọi thứ thành các đơn vị ý nghĩa có thể quản lý được. Khi sử dụng “logic thường thức” của mình để cố giải thích các giấc mơ, ta thường thấy những gì mình mơ thật “điên rồ” quá sức; vì chúng ta đang xem xét giấc mơ qua một lăng kính phong tỏa gần hết ý nghĩa của chúng. Hãy nhớ rằng, ngôn ngữ của giấc mơ là kiểu ngôn ngữ hé lộ và gợi mở ý nghĩa, trong khi ngôn ngữ của ý thức lại chuyên dùng để định nghĩa, và vì vậy, nó cô đặc ý nghĩa.

Để làm việc hiệu quả với giấc mơ, bạn sẽ cần phải làm chút chuyện – mà một số người có thể cảm thấy như làm cho tư duy của mình trở nên luộm thuộm. Nới lỏng một chút quá trình tư duy tuyến tính sẽ giúp bạn làm quen với tư duy liên tưởng. Bạn sẽ tập tìm kiếm những điều mà các thành tố của giấc mơ gợi bạn nhớ đến, và đôi lúc là sự liên tưởng mà không có tư duy lý tính nào thỏa mãn được. Tiến trình này có thể trông thật kỳ khôi và đầy bối rối khi chưa quen thuộc. Cần có chút can đảm để sẵn sàng sử dụng một quá trình suy nghĩ hoàn toàn mới lạ với chính mình, tuy vậy kết quả mang lại chắc chắn sẽ xứng đáng với công sức bỏ ra.

Nếu đã thân thuộc với tư duy kiểu liên tưởng, bạn sẽ thấy cách tiếp cận này như thể được “trở về mái nhà xưa” vậy, và bạn sẽ bất ngờ khi thấy các góc nhìn nhân sinh tưởng chừng “quái đản” của bạn, thật ra lại có lý! Dù sao chăng nữa, một khi đã xắn tay áo lên bắt đầu phân tích giấc mơ, bạn sẽ thấy tiến trình này thật dễ chịu và đầy lý thú. Các thông tin bạn tìm thấy là vô giá trong hành trình tự tìm hiểu chính mình, nhìn nhận các sự việc đang ngầm chảy trong đời mình, và nhận thức sâu sắc về các thiên phú cũng như năng lực của chính bản thân bạn.

Không ít người đã sửng sốt trước sức sáng tạo và độ chính xác của chính tâm hồn mình, một khi bắt đầu tiếp nhận các thông điệp giấc mơ gửi gắm. Như thể bạn khám phá ra có một họa sĩ, một thi nhân, một nhà biên kịch tài hoa đang sống trong tâm trí mình, đang hằng ngày làm việc để cung cấp cho bạn những thông tin và tài nguyên tự thân giúp cuộc sống bạn ngày càng phong phú hơn.

Bạn là chủ thể, là tác giả, là thông dịch viên cho những giấc mơ của mình

Một trong những lý do vì sao phân tích giấc mơ mang đến cảm giác đầy quyền năng, là vì bạn được là người có quyền lực tối cao với cuộc đời mình. Chẳng bè bạn, mục sư hay nhà trị liệu nào có thể hiểu biết sâu sắc về trải nghiệm của bạn như chính bạn. Tất nhiên, việc cho phép bản thân mình tìm đến hướng dẫn và tham vấn khi cần là rất quan trọng. Nhưng mỗi khi ta gặp khó khăn trong việc giải quyết một vấn đề, hay đưa ra quyết định nào đó, chính bản thân ta không nhận thức một cách có ý thức được hết những gì mình thực sự biết. Bạn đã bao giờ vật lộn với một quyết định, mà chính bạn cảm thấy thật khổ sở biết bao chỉ vì bản thân không nắm đủ thông tin để biết mình thực ra nên làm gì? Phần tâm trí vô thức của bạn tiếp nhận và xử lý một lượng lớn thông tin ngầm, và trao tặng cho bạn món quà này hằng đêm trong các giấc mộng. Giấc mơ giống như những ngọn đèn của tâm trí soi đường dẫn lối giúp bạn ra khỏi hang tối. Chúng có thể hé lộ những khía cạnh của một tình huống mà bạn đã xem nhẹ hay bỏ qua, với sự chính xác như các kịch bản dự đoán tương lai được giả lập bởi máy tính dựa trên hành động của bạn trong hiện tại.

Bạn càng tập trung vào những giấc mơ của mình bao nhiêu, chúng càng trở nên phong phú và sâu sắc hơn bấy nhiêu. Cái phần mà tâm trí bạn dành ra để tạo nên các giấc mơ, là vô cùng nhạy cảm và luôn hồi đáp rất nhanh chóng. Đấy là nơi hoạt động như “nhà máy giấc mơ” trong tâm trí; nó luôn học hỏi làm sao để làm việc với bạn, cũng như chính bạn cũng luôn học hỏi để làm sao cùng làm việc với nó. Nhiều người đã báo cho tôi hay, rằng các giấc mơ của họ ngày càng trở nên “thân thiện với người dùng” hơn. Mức độ giao tiếp với chính tâm hồn mình này, là một trải nghiệm tuyệt diệu và nó có thể giúp bạn tự tin hơn trong các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống.

Nghĩ về phân tích giấc mơ: Một hành trình học hỏi cũng như một chuyến phiêu lưu kỳ thú

Làm việc với giấc mơ là một trải nghiệm có giá trị vì thông tin chúng chứa đựng thường rất hữu ích và thực tế, dễ áp dụng vào thực tiễn, và bạn sẽ có rất nhiều niềm vui khi khám phá chúng. Không nhất thiết phải gán ghép cho giấc mơ một ý nghĩa triết học, hay nhuộm bất kỳ màu sắc tâm linh nào lên nó; tuy nhiên nếu các lĩnh vực này đã là một phần cuộc đời bạn thì cũng chẳng việc gì phải tránh né. Hiểu về giấc mơ của mình sẽ tăng cường khả năng lực tạo tác và phát triển theo bất cứ hướng đi nào mà bạn mong muốn. Bạn sẽ thành công hơn với quá trình phân tích nếu bạn là người tò mò, biết trân trọng và tinh nghịch trong chuyến phiêu lưu với các giấc mộng của mình.

Lắm lúc những người mới bắt đầu phân tích thường có xu hướng nghiêm trọng hóa các ẩn ý mà giấc mơ ám chỉ, đến nỗi chính họ thực sự chặn luôn một số hiểu biết từ giấc mơ của mình vì lo ngại sẽ làm lộ ra những trở ngại hay điểm yếu tâm lý nằm sâu bên dưới. Tôi thường gặp những trường hợp đến tìm mình, bứt rứt vì nội dung hiển hiện của một giấc mơ đến mức thôi thúc họ phải tìm trợ giúp giải mã ý nghĩa. Những giấc mơ gây khó chịu là những giấc mơ rất quan trọng cần phân tích, không chỉ vì chúng có thể chỉ ra các rắc rối, mà vì tính chất gây sốc của chính giấc mộng đã được cố ý thiết kế để người nằm mộng phải chú ý đến. Dần dần bạn sẽ nhận thấy, các giấc mơ đáng sợ thường là dấu hiệu ám chỉ những hiểu biết quan trọng mà tâm trí muốn bạn phải quan tâm đến hơn là những nguy hiểm sắp xảy ra.

Bất kể một giấc mơ là vui thích hay đáng sợ (hay đáng xấu hổ đến nhường nào), thì mọi giấc mơ đều đáng giá và đều là một lời ngỏ gửi gắm sự trợ giúp. Đừng bao giờ để chất lượng của một giấc mơ làm bạn mất đi hứng thú tiếp tục khám phá. Thường thì việc kiểm tra sâu nội dung các giấc mơ sẽ phân tán cường độ cảm xúc và vì thế cho phép bạn hưởng lợi từ ý nghĩa bạn khám phá được từ chúng.

Tiếp nhận một hướng học hỏi mới

Hiểu về giấc mơ, đơn giản chỉ là một quá trình mà thôi. Điều quan trọng nằm ở việc tiếp nhận một hướng học hỏi các kỹ năng để xem xét các giấc mơ nói chung, và giải mã ý nghĩa một giấc mơ cụ thể nào đấy nói riêng.

Xem nó như một quá trình học tập sẽ có lợi ích gấp đôi. Đầu tiên, nó khuyến khích thực nghiệm mà không cần sợ sẽ “làm sai” vì nếu bạn đang học hỏi, bạn được quyền phạm sai lầm. Tiếp đến, nó cho phép dao động trong các kết quả bạn đưa ra, vì bạn không nhắm tới việc phải trở thành một chuyên gia trong vòng ba ngày; mà thay vào đó mục tiêu của bạn là học hỏi về các giấc mơ của mình. Dù bạn có thể “bẻ khóa” các ý nghĩa của giấc mơ hay không, bạn vẫn đang học bằng cách ghi lại và phản tư về các lý giải khả dĩ. Đương nhiên là khi đã chọn tìm hiểu các giấc mơ bạn sẽ mong mình có được khả năng lý giải, nhưng nếu tập trung vào quá trình khám phá chúng thật tốt, bạn sẽ có thể dẹp tan các lo âu về khả năng thông hiểu của mình (đặc biệt khi bạn cùng sinh hoạt trong một nhóm cùng có hứng thú với giấc mơ), thay vào đó là sử dụng các kỹ thuật có thể giúp đưa ý nghĩa giấc mơ nổi lên bề mặt. Những người có hứng thú với giấc mơ cảm giác rằng việc đào sâu giấc mơ tựa như một món quà vô cùng thân tình mà họ có thể tự tặng cho chính mình, cũng như sẻ chia cùng bè bạn.

Hãy cho rằng mọi giấc mơ đều có ý nghĩa

Thật dễ để bỏ qua một giấc mơ thoạt tiên có vẻ vô nghĩa vì nó tầm thường hay vì bạn chỉ có thể nhớ lại nó một cách rời rạc. Điều này tuy rất dễ hiểu nhưng lại là một sai lầm bạn nên tránh. Thậm chí sinh viên của tôi còn thường xuyên bỏ qua ý nghĩa giấc mơ chỉ vì các em nhận ra một vài phần trong đó có nguồn gốc từ những hoạt động khi thức của mình, như một chương trình truyền hình đã xem hay một cuộc hội thoại nghe được vào ngày hôm đó.

Một trong những thứ cơ bản nhất cần hiểu về các giấc mơ là thậm chí khi trí óc bạn vay mượn các chất liệu từ những gì xảy ra trong ngày để dùng trong mơ, điều này cũng không có nghĩa rằng các chất liệu vay mượn đó đã gây ra giấc mơ.

Khi còn là trẻ con, hầu hết chúng ta đều được cha mẹ dạy rằng những cơn ác mộng được gây ra bởi ta đã xem các bộ phim kinh dị. Điều này chỉ đúng một phần, vì các cảm xúc bị khuấy đảo bởi phim ảnh, truyền hình hay mọi loại hình nghệ thuật, thường trở thành một phần của các giấc mơ ta có. Thường thì giấc mơ sẽ sử dụng nguyên cả khối chất liệu đã xuất hiện, như bước thẳng ra từ các cảnh phim vậy. Tuy nhiên, bộ phim không phải là ý nghĩa của giấc mơ. Tôi phải nhấn mạnh điều này, vì ngay cả một học trò mẫu mực trong phân tích giấc mơ lâu lâu cũng làm tôi kinh ngạc khi lý giải một giấc mơ xuất hiện “tấm phông màu xanh” là vì gần đây mình đã thấy một tấm phông màu xanh nào đó.

Đây là một lầm tưởng dễ mắc phải, trừ khi bạn luôn nhớ điều mà mọi chuyên gia về giấc mơ đều đồng ý: Tất cả mọi giấc mơ đều có ý nghĩa. Có những giấc mơ có vẻ như được xây nên từ những thứ mà chúng ta gọi là “dư âm từ ban ngày”, và một trong các chức năng của giấc mơ là để sắp xếp phân loại hàng loạt các kích thích cũng như xúc cảm đã bị khuấy động trong ngày.

Tuy nhiên, các nhân vật, biểu tượng và hành động trong mơ không hề bị tùy tiện ném vào cơn mộng: chúng được chọn vì chúng có các ý nghĩa nào đó. Nếu bạn không cảm thấy bị thôi thúc nên phân tích một giấc mơ nào đó, hãy thú nhận với bản thân rằng mình đang không có hứng thú với nó, nhưng đừng bỏ nó sang một bên chỉ vì bạn nhận ra nó có cốt truyện từ một tập phim Law and Order. Bạn đã xem rất nhiều phim và chương trình truyền hình trong suốt cuộc đời mình, và “nhà máy giấc mơ” trong bạn hoàn toàn được tự do trong việc chọn bất kỳ nguồn chất liệu nào. Lý do cho sự chọn lựa đặc biệt nào đó, thường là do ý nghĩa mà giấc mơ đang cố truyền tải. Nếu bạn bỏ qua tính nghệ thuật của sự chọn lọc trong bất kỳ phần nào của giấc mộng mình, để bản thân được tiện lợi hơn, lúc đó bạn đã chia cắt chính mình khỏi ý nghĩa thực mà giấc mơ lựa chọn.

Theo sau góc nhìn này là một luận điểm quan trọng khác, cũng rất đáng nhớ. Vì giấc mơ, nội dung của giấc mơ và các nhân vật trong mơ đều có nghĩa, không chỉ “tự nhiên” ở đó, thứ tự dàn xếp của các cơn mơ trong đêm của bạn cũng có ý nghĩa. Bạn có thể đang nghĩ rằng: “Trời ơi, thôi đi, chuyện này ngày càng trở nên phức tạp quá rồi. Không chỉ tôi phải nhớ giấc mơ, mà còn phải nhớ nó nằm đâu trong một vài các giấc mơ khác!” Nếu bạn có thể, hãy nhớ lấy. Vì sao điều này lại quan trọng? Bởi vì cơ chế của các giấc mơ rất tinh tế, đến mức nếu bạn không thấy ý nghĩa trong một giấc mơ, bạn sẽ được gợi ý bởi sự liền kề của giấc mơ này đến các giấc mơ khác. Đây lại là một ví dụ khác về mẹo vặt cần nhớ trong phân tích giấc mơ: cho rằng tất cả mọi chuyện đều có chủ đích và có ý nghĩa. Làm việc với những phần thu hút bạn nhất, nhưng luôn cho rằng tất cả mọi thứ về nội dung bạn mơ luôn luôn có tiềm năng về mặt ý nghĩa.

Sau đây là ví dụ về một người phụ nữ trẻ, đã không thể nhận ra ý nghĩa của một giấc mơ cụ thể của mình, dù cho thông điệp của nó dần dà được bóc trần bởi mối liên hệ giữa giấc mơ này đến một giấc mơ khác.

Lynn là một người phụ nữ trẻ, hiện đại, có học thức; hơn một năm nay cô đang trong một mối quan hệ với một người đàn ông mình ngưỡng mộ, nhưng người này lại không tài nào chịu được sự độc lập của cô. Cô đến gặp tôi vì cô lo ngại về các cơn ác mộng cứ lặp đi lặp lại.

Tôi đang ở một mình trong nhà, và cảm thấy hoàn toàn ổn; lúc đó tôi nhận ra bên ngoài, trong sân sau của tôi, có một con quái vật. Tôi chạy thật nhanh vòng quanh nhà mình và sập hết tất cả mọi cửa chính cùng cửa sổ. Tôi thấy rất lo âu và sợ hãi. Có cái gì đó thật quen thuộc ở con quái vật, nhưng tôi không rõ đó là gì. Tôi không thể hiểu làm sao mà con quái vật này có thể lỉnh vào sân sau nhà mình, mà tôi lại không hề hay biết. Tôi nghĩ mình đã an toàn, nhưng rồi nó bắt đầu đánh vỡ cửa sổ để vào nhà và chộp lấy tôi. Tôi chỉ có thể hy vọng rằng nó không vào được qua đường cửa sổ hay cửa chính. Thế rồi tôi lại trôi vào một giấc mộng khác.

Nếu Lynn không nhắc đến sự chuyển dịch của giấc mơ: “Thế rồi tôi lại trôi vào một giấc mộng khác,” có lẽ chúng tôi sẽ không được báo hiệu rằng giấc mộng tiếp sau có thể mang theo chút gì đó của cơn ác mộng trước. Đây là giấc mơ sau đó:

Tôi đang sắp phải đi đâu đó với Jay. Chúng tôi rất gần gũi và hạnh phúc. Tôi nghĩ thật may làm sao, vì chúng tôi đã tìm thấy nhau và rằng những thời khắc khó khăn là không quan trọng. Tôi nói cho anh biết giấc mơ về con quái vật, đã làm tôi lo âu biết chừng nào, và anh ôm lấy tôi thật chặt.

Cả hai giấc mơ, khi tách ra, có thể được diễn giải theo nội dung của riêng chúng. Đặt cạnh nhau, chúng khiến tôi khá lo âu. Tôi hỏi Lynn về các nội dung khác mà cô còn nhớ về giấc mộng và hiển nhiên rằng, cứ sau mỗi khi cô gặp con quái vật; cô lại mơ tiếp giấc mơ với Jay, mơ thấy anh bảo cô hãy đừng lo về các khó khăn khi ở cùng anh. Mô tả của Lynn về mối quan hệ giữa cô và Jay giống như anh ấy có một nhân cách bị chia cắt: một mặt đầy giận dữ và ganh ghét, mặt còn lại thì duyên dáng, đầy yêu thương và hài hước – điều mà cô rất cảm mến ở anh.

Tôi tin rằng, các giấc mơ của Lynn đã cho cô một cảnh báo đầy kịch tính về cái mặt “quái vật” của Jay, cái mặt mà thật ra đang gây nguy hiểm đến Lynn, nhưng cô trong lúc đó lại chẳng thể chấp nhận được lý giải này. Lynn chối bỏ việc bạn trai cô có thể làm hại đến cô, và quyết định sẽ tiếp tục mối quan hệ đầy sóng gió. (Hầu hết chúng ta đều gặp khó khăn khi phải chấp nhận một sự thật mà mình không mong muốn, đó cũng chẳng phải lỗi của bất kỳ ai, chỉ là người ta chưa sẵn sàng chấp nhận những gì mà các giấc mơ đã hét vào mặt mình.) Cho đến khi Jay trở nên bạo lực trong một lần nổi giận, đánh Lynn và đập phá nhiều đồ đạc của cô, thì cô đã có thể nhận ra con quái vật trong những giấc mơ của mình và quyết định rời khỏi mối quan hệ.

Các giấc mơ phản ánh những trải nghiệm bạn có trong đời sống thường ngày

Bạn có thể tự hỏi tại sao giấc mơ không chịu “nói toạc móng heo”, cũng như đưa ra ví dụ cụ thể hơn về ý nghĩa của chúng. Một lý do có thể cân nhắc, là vì bạn luôn sống một cuộc đời theo nghĩa đen khi còn thức, và cũng có thể là bạn không chịu nhìn nhận sự thật, như Lynn vậy.

Trong những trường hợp như vậy, các hành động trong mơ sẽ được thiết kế để biểu trưng cho sự do dự phải thấy sự thật của bạn. Ai đó trong mơ sẽ hóa trang, hoặc bạn sẽ thấy mình bị bịt mắt, hay một vài phương tiện phức tạp sẽ được dùng để liên lạc kiểu giấu giếm những điều đang diễn ra. Giấc mơ thường phản ánh cái cách mà con người nội tâm trong bạn trải nghiệm mọi việc đang xảy ra. Những giấc mơ của Lynn đã nhanh trí phản ánh những trải nghiệm nội tâm của chính cô khi đứng giữa một bên là người đàn ông mình yêu, một bên là con quái vật khiến mình kinh hãi. Lynn trải nghiệm chuyện này như đó là các thực thể riêng biệt, và giấc mơ của cô cũng mô tả đúng y như vậy. Chúng cũng tả lại việc Lynn tự nhủ với mình rằng đừng lo lắng về Jay. Vô thức nhìn mọi chuyện bằng đôi mắt nghệ sĩ và đầy tính ẩn dụ. Nó nói bằng thứ ngôn ngữ của các biểu tượng, ẩn dụ cũng như phóng đại. Bạn sẽ thành thục nhanh hơn trong việc nhận ra các thông tin mà giấc mơ mang đến, bằng cách chấp nhận phong cách giao tiếp này của cơn mộng, thay vì chỉ xem đó là sự méo mó của “hiện thực”.

Các giấc mơ thường phản ánh đời sống hiện tại của bạn

Luận điểm quan trọng cuối cùng cần nhớ khi phân tích các giấc mơ là chúng gần như luôn luôn nói về một điều gì đó đang xảy đến trong cuộc sống hiện tại của bạn. Ngay cả khi giấc mơ của bạn là về một điều gì đó đã xảy ra lúc năm tuổi? Ừ, bạn mơ về chuyện đó bởi có một việc đang xảy ra trong đời bạn, và việc này có tương đồng về mặt cảm xúc hay biểu tượng với việc đã xảy ra trong quá khứ.

Đó có thể là động thái đã được tạo thành khi thơ bé vẫn đang làm nhiễu loạn mối quan hệ hiện tại của bạn; hoặc có thể là công việc mới đang xâm phạm đến bạn, sự xâm phạm này cách này hay cách khác gợi cho tiềm thức bạn nhớ đến cái cách mà bạn đã bị xâm phạm khi còn bé. Ngay cả khi một giấc mơ có vẻ như về một đoạn thời gian của quá khứ, thì lý do bạn mơ thấy nó trong hiện tại cũng là vì có khía cạnh nào đấy của quá khứ tương đương với một điều gì đó trong cuộc sống hiện tại của bạn, hoặc có gì đó cần thiết được “chiếu lại” để mở mang trí óc bạn.

Đây là một quy tắc mà bạn có thể tin tưởng. Các giấc mơ tiền nhận thức trông có vẻ như đang báo trước tương lai, thường dưới dạng cảnh báo nhưng cũng thường ở dạng các khoảnh khắc chớp nhoáng về sự kiện quan trọng ở tương lai như hôn nhân, sinh nở, các sự dịch chuyển hay những tiếng gọi nghề nghiệp mới. Trong khi sự tồn tại của các giấc mơ kiểu này vẫn còn gây tranh cãi nảy lửa ở một vài trường phái, những người làm công việc có liên quan đến giấc mơ mỗi ngày như chúng tôi đã học cách chấp nhận chúng như những trường hợp tuy kỳ bí nhưng cũng thường gặp.

Ngay cả các giấc mơ tiền nhận thức cũng đến vào những thời điểm nhất định với ý nghĩa nhất định. Các giấc mơ có thể đang nói về các sự kiện ở tương lai, nhưng chúng thường đến khi chính chúng có thể tạo ra nhiều ảnh thưởng và có ích nhất cho bạn; hay khi bạn cởi mở nhất với các thông điệp của giấc mơ, dựa vào tình thế hiện tại.

Luôn sẵn sàng khám phá sự thật của chính bạn

Một số tư tưởng truyền thống dạy rằng, nếu bạn tìm đến sự thông tuệ bằng cách học hỏi các kỹ năng mới, và giữ cho đầu óc thật cởi mở, thì sự thông tuệ sẽ đón bạn ở giữa con đường bằng cách đi đến bạn qua nhiều sự kiện và những người mà bạn gặp gỡ. Điều này nghe chừng cũng đúng với giải mã giấc mơ. Khi bạn trở nên thông thạo hơn và cởi mở trong cách diễn giải, giấc mơ của bạn sẽ trở nên giàu thông tin và dễ tiếp cận hơn. Hãy suy nghĩ về sự khác biệt giữa nói chuyện với một người phớt lờ bạn, và nói chuyện một người dừng lại và chú tâm hoàn toàn vào bạn, thậm chí đặt thêm câu hỏi để hiểu rõ hơn chuyện mình đang nói. Chẳng phải bạn luôn có khuynh hướng đi sâu vào chi tiết cũng như bày tỏ nhiều hơn với dạng người thứ hai sao? Việc một phần trí óc tạo ra các giấc mơ trong bạn phản hồi những gì bạn quan tâm là vô cùng tự nhiên. Hãy nhớ rằng đây là quá trình một phần tâm trí của bạn đang học hỏi một phần khác. Cả hai khía cạnh này của tâm trí bạn, sở hữu các tầng ý thức nhất định, cũng như các loại trí thông minh nhất định.

Vì thế, thậm chí lúc ấy còn có thể nảy sinh một tầng học hỏi tương tác, trong đó bạn sẽ dần ý thức được rằng mình đang mơ, và mang các giấc mơ trước đây ra bàn luận với các nhân vật trong giấc mơ hiện tại. Điều này hơi giống với việc một diễn viên hướng đến “bức tường thứ 4”1 và nói chuyện với khán giả giữa một bộ phim:

1 The fourth wall: thuật ngữ trong nghệ thuật trình diễn, chỉ “bức tường” tưởng tượng vô hình ngăn giữa diễn viên và khán giả.

* Các cước chú trong sách đều là từ người dịch.

“Tôi ghét đóng phim cổ trang quá đi.” Sự phong phú của các giấc mơ sẽ dần khiến bạn tự nhận thức được mức độ tinh tế và phức tạp của chính tâm trí bạn. Như một sinh viên từng nói với tôi: “Em chẳng ngờ rằng đầu óc em lại sâu sắc đến thế!”

Nếu bạn nhìn vào cuộc sống của mình khi thức, bạn sẽ thấy nó qua bộ lọc hy vọng, sợ hãi, mong đợi và niềm tin của bạn. Tuy nhiên tâm trí bên trong lại nhìn cuộc sống khi thức của bạn theo một cách khác bởi vì nó không bị hạn chế bởi lăng kính của niềm tin có ý thức.

Vì thế bạn có thể nhận ra nhiều điều trong ánh phản chiếu của cuộc sống bản thân (giấc mơ), những điều bạn không thấy trong các trải nghiệm của mình.

Đây là một trong những lý do vì sao chia sẻ các giấc mơ với người khác là một trợ giúp to lớn trong việc khám phá ý nghĩa. Bởi vì khi bạn phải vật lộn với các chất liệu của vô thức, tự nhiên bạn sẽ dễ bối rối bởi các giấc mơ của mình hơn những người khác. Vì lý do này, tham gia một nhóm chia sẻ giấc mơ hay phân tích giấc mơ dù chỉ ngắn hạn thôi, cũng khá là tuyệt diệu. Người khác sẽ nhận thấy được sự kỳ quặc trong các giấc mơ của bạn, trong khi chính bạn có thể đã bị phân tâm bởi một phần nào đó của giấc mơ và không chú ý đến những gì bạn cho là hiển nhiên.

Ví dụ, bạn mơ thấy mình trở về nhà và có một cái bàn làm việc khổng lồ trong phòng khách nhà mình. Nó to như một chiếc xe hơi, và choán hết cả phòng khách. Bạn có thể nghĩ (một cách chính xác) rằng có gì đó bất cân đối trong cuộc sống của mình. Tuy nhiên, nếu một sinh viên nghiên cứu về giấc mơ biết được từ bạn rằng cái bàn trong mơ thiệt là giống với cái bàn bạn dùng ở nơi làm việc, chúng tôi sẽ thắc mắc liệu rằng bạn có đang để cho công việc chèn ép đến mức nó tràn cả vào không gian và thời gian sống của bạn không. Bạn có thể biết là cái bàn trong mơ giống với cái bàn làm việc của mình, nhưng có thể ý tưởng này không gây ấn tượng rằng nó có ý nghĩa với bạn. Những người khác có thể chỉ ra rằng “nhà máy giấc mơ” trong bạn đã chọn yếu tố này trong hàng trăm đối tượng khác có thể được lựa chọn, và vì thế nó có ý nghĩa. Làm việc trên giấc mơ của mình với những người khác có thể cho phép bạn lột trần các ý nghĩa nhất định được mã hóa vào trong các đồ vật và bối cảnh [của giấc mơ], trong khi khám phá một mình thường bị bó hẹp bởi nhận thức về mức độ liên quan [của giấc mơ đến cuộc sống của bạn] mà chính bạn đưa ra.

Áp dụng lý thuyết thì ít hiệu quả hơn học thành một kỹ năng

Giấc mơ có quá nhiều các khía cạnh có ý nghĩa, đến mức thật dễ thấy choáng ngợp khi cố hiểu hết tất cả. Vấn đề gây bối rối là vẫn còn khá nhiều nhà tâm lý và nhà nghiên cứu tuyên bố rằng chỉ có một cách để lý giải các giấc mơ (cách của họ). Nếu bạn rất hiếu kỳ về giấc mơ, tôi khuyến khích bạn hãy đọc những bài viết về các chủ đề hấp dẫn bạn, viết bởi các nhà tư tưởng, và xem xét các ý kiến và hiểu biết của họ như một bữa tiệc tự chọn món. Lấy những gì bạn muốn và bỏ qua phần còn lại.

Càng đọc nhiều quan điểm, bạn sẽ càng nhận ra sự khái quát hóa mà các ý kiến này chứa đựng, và bạn có thể tin cậy những sự khái quát hóa này bất kể chúng đến từ trường phái lý thuyết nào. Nhận ra xu hướng tổng quát của các giấc mơ và hiểu được bản chất khả dĩ của chúng sẽ cho bạn một khởi đầu trên con đường tháo gỡ ý nghĩa giấc mộng cho chính mình.

Hãy thận trọng khi gắn bó cứng nhắc với một trường phái tư tưởng – điều này có thể sẽ thu hẹp khả năng phát hiện các đầu mối quan trọng về ý nghĩa của bạn. Như với bất kỳ ngành khoa học hoặc câu hỏi nào: bạn tin và mong đợi cái gì là đúng, sẽ ảnh hưởng đến cái mà bạn có thể phát hiện. Trong những tình huống này, tôi tin rằng hãy cứ sai lầm, miễn sao có thể giữ cho tâm trí mình cởi mở, còn hơn thổi bay đi sự thông thái của chính bạn. Khi đã có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc phân tích giấc mơ, bạn sẽ học cách nhận ra tiếng “tách” dễ chịu của sự hiểu biết đi kèm với cách giải thích chính xác. Nếu là người thích giải đố hoặc ưa thích những chuyện kỳ bí, bạn sẽ cảm nhận được một niềm kích động tương tự lúc “phá án” khi bạn hiểu được giấc mơ. Nếu nhận được một diễn giải từ ai đó, bất kể họ có phải là chuyên gia không, khi các phân tích của họ dường như không phù hợp với trải nghiệm cá nhân của bạn, thì rất có thể câu trả lời đó là chưa chính xác, hoặc chưa đầy đủ.

Khái quát hóa các giấc mơ là các lối tắt hữu ích, không phải những quy tắc cứng nhắc

Bạn có từng nghe rằng tất cả các nhân vật trong một giấc mơ thực ra chỉ là các phần của chính bạn chưa? Cách tiếp cận này thường được nhắc đến và có thể là một công cụ hữu ích để phân tích một giấc mơ. Tuy nhiên, nó có thể khiến người nằm mơ bỏ lỡ những chi tiết hiểu biết quan trọng bằng cách thuyết phục họ dừng lại khi chưa phân tích hết ý nghĩa thực sự. Đôi khi các nhân vật trong những giấc mơ đại diện cho nhiều phần của người nằm mơ, nhưng buộc mình chấp nhận cách giải thích đó sẽ khiến bạn hiểu nhầm khá nhiều các giấc mơ của mình. Mẹo để nhận diện các nhân vật là: mô tả xem người đó hoặc sinh vật đó ra sao, và sau đó tự hỏi bản thân mô tả đó gợi bạn nhớ về ai. Một khi đã tách ra được mô tả bề mặt của nhân vật trong mơ, và nhìn vào

mô tả một cách riêng biệt, bạn sẽ có thể nhận ra những nhân vật này đại diện cho điều gì trong cuộc sống của bạn. Nếu mô tả phù hợp với người hàng xóm nhà bên, thì đó có thể là người mà nhân vật trong mơ đại diện. Nếu mô tả khớp với một khía cạnh nào đó của chính bản thân bạn, có thể diễn giải rằng nhân vật đó đại diện cho một phần tính cách của bạn.