Nhật ký giấc mơ: Công cụ ghi nhớ

G

hi nhật ký là cách tốt nhất để luyện cho mình nhớ lại giấc mơ và hình thành thói quen phân tích. Còn bạn ghi nhật ký thế nào là tùy vào bạn. Nếu là một người tỉ mỉ, bạn sẽ muốn nhật ký của mình được sắp xếp cẩn thận, có bài bản lớp lang. Tôi khuyến nghị bạn sử dụng một quyển sổ có dòng kẻ lớn, bởi vì ngoài giấc mơ, có thể bạn sẽ ghi chú thêm nhiều liên tưởng của mình với các hình ảnh và hành động.

Nếu bạn là người tùy hứng (tôi thích gọi là ngẫu hứng hơn), hãy kiếm cho mình một cuốn sổ ghi chép thật tiện lợi và thuận tay, kèm theo một cây bút để bất cứ khi nào cần viết, bạn sẽ không phải loay hoay đi tìm công cụ nữa. Đặc biệt là khi bạn đang buồn ngủ mà giấc mơ thì lù lù ngay đó, bạn sẽ chẳng muốn trì hoãn việc ghi chép này lại đâu.

Trên thị trường hiện nay có khá nhiều sổ ghi “nhật ký giấc mơ” bắt mắt, nhiều cuốn được thiết kế vui nhộn và trông có vẻ kỳ bí. Hẳn nhiên không nhất thiết phải ghi chép giấc mơ vào một cuốn sổ sành điệu, nhưng nếu bạn càng biến việc này thành một thú vui thì bạn càng dễ tập thành thói quen ghi chép giấc mơ hơn.

Dù viết vào cái gì thì cũng hãy đảm bảo rằng bạn có đủ chỗ để viết hết những gì bạn muốn, cùng với những liên tưởng và suy nghĩ về giấc mơ. Vài loại sổ ghi chép có một bất tiện là chúng được đóng theo kiểu đóng sách hay nhật ký, cho nên sẽ không tự mở rộng nếu không dùng tay giữ. Sẽ có lúc bạn muốn có cái nhìn tổng thể về toàn bộ giấc mơ, cho nên sẽ rất có lợi nếu bạn có thể đọc lại nguyên giấc mơ trên một trang giấy. Hầu hết các bạn sinh viên lựa chọn sổ tay gáy xoắn vì nó bền, tiện dụng, và có chỗ viết rộng rãi. Quy tắc số một ở đây là làm những gì phù hợp với bạn. Nếu bạn muốn trang trí nhật ký của bạn thật đẹp và xem nó như một tác phẩm nghệ thuật, thì cứ làm vậy. Còn như thấy làm thế thật đáng sợ thì thôi, hãy giữ một tương quan nhẹ nhàng và thân thiện với cuốn nhật ký của mình. Tôi thì sử dụng một cuốn sổ đóng gáy xoắn với một cây bút viết thật trơn kẹp ngay bên ngoài, và để ngay dưới giường. Tôi đã thử thu âm giấc mơ vào máy tính (vì muốn gọn gàng), thế nhưng thức dậy xong rồi ngồi đợi máy tính khởi động thật sự là một trở ngại lớn. Điều quan trọng là phải ghi lại giấc mơ ngay khi chúng còn mới trong đầu mình. Đừng cố phân tích chúng khi ghi lại. Nhiệm vụ trước nhất của bạn đơn giản là làm sao để giấc mơ của mình không bốc hơi khi ngày mới bắt đầu. Hãy ghi lại giấc mơ theo cách tốt nhất bạn có thể. Cả khi bạn chỉ nhớ được một hình ảnh hoặc một cảnh thôi, thì vẫn cứ viết xuống. Không bao giờ được bỏ bớt một chi tiết gì chỉ vì có vẻ nó chỉ là một mảnh vụn.

Biến mọi thứ trở nên dễ dàng – để chắc chắn mình sẽ làm điều ấy!

Vài người thích đọc giấc mơ vào máy ghi âm, rồi chép ra lại sau đó. Nếu bạn thấy chuyện này có vẻ hấp dẫn thì cứ thử xem. Để biết xem bạn có phù hợp với một cách thức ghi giấc mơ nào đó hay không, hãy quan sát xem bạn có hay tránh né việc này không. Nếu bạn quá kỹ thuật, hoặc làm mọi thứ trông như đang làm việc thì bạn sẽ có xu hướng né tránh ghi chép nhật ký. Ngoài ra, nếu bạn có khuynh hướng cầu toàn và đặt ra các tiêu chuẩn mà chính mình cũng mệt mỏi khi làm theo, thì có thể bạn sẽ từ bỏ toàn bộ dự án. Hãy giữ cho việc ghi chép nhật ký giấc mơ được vui vẻ và hấp dẫn.

Không nhất thiết mỗi ngày đều phải ghi lại giấc mơ nếu bạn không muốn, tuy nhiên, bạn càng có thể “bắt” được nhiều bao nhiêu trong thời gian đầu thì kết nối mà bạn tạo dựng với phần đó của mình sẽ càng mạnh mẽ bấy nhiêu. Sẽ có những đêm bạn nhớ lại được khá nhiều giấc mơ. Bạn có thể nghĩ những lúc đó giống như mình trúng Vietlott. Tôi khuyên bạn nên tận dụng những lúc này, thường đó chính là khi bạn được bày cho xem nhiều cách nhìn khác nhau về một tình huống hoặc một mối quan hệ nào đó, thông qua nhiều giấc mơ trong cùng một đêm.

Bạn ghi lại được càng nhiều giấc mơ, thì mô tả của bạn sẽ càng ngắn gọn và súc tích, và quá trình này càng lúc sẽ càng đỡ vất vả hơn. Hãy để bản thân viết thật tự nhiên, không cần chỉnh sửa, cũng đừng lo lắng về ngữ pháp. Đừng lưu tâm đến quá trình suy nghĩ cho logic. Những người thích viết có thể sẽ yêu thích quá trình này và viết các mô tả phức tạp hơn. Những người chú ý nhiều đến việc viết hoặc quá đặt nặng ý nghĩa những hình ảnh trong mơ của mình, có xu hướng giảm đi một số khía cạnh nhất định của giấc mơ vì cho rằng ý nghĩa giấc mơ chưa thật rõ ràng. Trong khi việc điên cuồng viết xuống từng chi tiết một của giấc mơ là không cần thiết, bạn lại đang tự làm mình tổn thất khi cố ý bỏ qua màu sắc hoặc một hình ảnh nào đấy, đơn giản chỉ vì có lúc bạn không thấy nó có ý nghĩa. Điều quan trọng luôn là bảo tồn giấc mơ của bạn nguyên vẹn như khi bạn mơ, để sau đó bạn có thể thu được lợi ích từ quá trình tìm hiểu ý nghĩa của nó.

Nhật ký giấc mơ

Sau đây là một trang mẫu về nội dung bạn có thể viết trong nhật ký:

Ngày________________

Sự kiện trong ngày: Tôi được thông báo là hôm nay công ty vừa tuyển một giám sát mới. Tôi lo rằng chuyện này sẽ ảnh hưởng triệt để đến cơ hội thăng tiến của tôi.

Câu hỏi cho giấc mơ: Nói tôi nghe thêm tôi cảm thấy thế nào về tình hình công việc của mình đi. Chúng có hợp lý không?

Giấc mơ: Tôi đang cố mở cửa trước tòa nhà văn phòng, nhưng thấy nó bị khóa. Tôi tìm chìa khóa của mình mà không thấy. Tôi quay lại tìm xe để chạy về nhà tìm chìa khóa, và tôi không thể tìm thấy nơi tôi đã đậu xe của mình. Cuối cùng tôi bước vào một chiếc xe đời cũ hơn, có phần rách nát. Tôi thức dậy cảm thấy rối trí vô cùng.

Phân tích: Giấc mơ này tả cảnh tôi đang xử lý một tình huống trong công việc, vì vậy có thể giả định rằng vấn đề của tôi đang được “nhà máy giấc mơ” lo liệu. Tôi đang đứng trước một cánh cửa bị khóa, cảm thấy rối trí và bị chặn lại vì thiếu chìa khóa. Khi lái về nhà, xe của tôi lại là một chiếc xe cổ lỗ sĩ. Điều này chỉ ra rằng tôi cảm thấy cái tôi cá nhân của mình đã giảm xuống vài bậc. Tôi thực sự bị cái ý tưởng rằng đường vào công ty của mình đang bị chặn làm cho phát hoảng, và tôi sẽ bị mắc kẹt trong một tình trạng tụt hậu so với tình hình. Sự thay đổi này có thể hàm ý là tôi sẽ thụt lùi trở lại thời kỳ lúc tôi lái loại xe đó.

Mỗi lần bạn ghi lại một giấc mơ trong nhật ký, bạn nên ghi ngày viết. Một số nhà nghiên cứu khuyên rằng buổi tối trước khi đi ngủ, bạn hãy ghi xuống các sự kiện xảy ra trong ngày. Nên chép lại dưới tiêu đề “ghi chép trong ngày” hoặc “sự kiện trong ngày” hoặc “hôm nay...”. Những ghi chú này có thể có lợi cho quá trình tìm hiểu ý nghĩa giấc mơ xảy ra trong đêm đó. Và chúng có thể đóng vai trò như một tín hiệu ghi nhớ cho tâm trí, nhằm báo rằng bạn có ý định nạp vào bộ nhớ và ghi lại những giấc mơ của mình vào sáng hôm sau. Thực tế khi làm việc này cho thấy ghi chép nhật ký giấc mơ vào mỗi sáng tối đòi hỏi bạn phải cam kết. Sẽ có ích nếu sau khi ghi lại một giấc mơ, bạn ghi thêm vài dòng về đời sống hiện tại của mình, hoặc giả những suy nghĩ nào đang trồi lên khi bạn chuẩn bị đi ngủ.

Ví dụ, một cô gái tên Sarah nói với tôi rằng sau khi giấc mơ liên tục lặp đi lặp lại về một cảnh làm việc chán chường trong cùng một đêm, cô nhớ ra ý nghĩa nổi bật khi cô ngủ thiếp đi là về mối quan hệ của cô với bạn trai, và nỗi khổ sở cô đang trải qua khi cảm thấy anh hờ hững với mình.

Khi phân tích, chúng tôi thấy rằng các vấn đề trong công việc gây ra khổ sở cho cô – xu hướng tự hạ thấp mình hòng được người xung quanh chấp thuận – cũng xuất hiện tương tự trong mối quan hệ của cô với người yêu. Cô nhận ra rằng cô đã làm cho mình trở nên nhỏ bé hơn trong mối quan hệ của họ trong một nỗ lực sai lầm nhằm để người bạn đời tự tin thể hiện cảm xúc của mình. Những giấc mơ của Sarah cho thấy cô đã lạc lối và cạn kiệt cảm xúc bởi cách cô tương tác với người khác. Nếu Sarah không nhớ những suy nghĩ của cô trước khi ngủ, thì ta rất dễ liên tưởng những hình ảnh trong giấc mơ này với công việc của cô, và bỏ qua mối liên kết quan trọng với cuộc sống cá nhân của cô.

Sử dụng thì hiện tại để làm sống dậy trải nghiệm trong mơ

Khi bạn viết ra những giấc mơ của mình, và cả sau đó khi bạn kể lại cho người khác, tôi đề xuất bạn dùng thì hiện tại. Thay vì nói rằng: “Tôi đã đi đến cửa, mở ra, và thấy giáo viên dạy lớp 1 của tôi đứng đó”, hãy nói: “Tôi đi đến cửa, mở ra, và thấy giáo viên dạy lớp 1 của tôi đứng đó”.

Lúc mới đầu có thể sẽ hơi khó chịu khi viết bằng thì hiện tại, nhưng đó là một công cụ tuyệt diệu để giúp bạn nhớ giấc mơ chính xác hơn. Ngoài ra, cách này giúp người nằm mơ quay trở lại với trải nghiệm của giấc mơ. Cảm giác mà giấc mơ đem đến cho bạn ngay lúc trải qua giấc mơ là một trong những đầu mối quan trọng nhất để lý giải ý nghĩa của nó. Cảm giác chủ quan có vẻ như là phần mờ đi nhanh nhất, và người mới bắt đầu thực hành nhớ giấc mơ có xu hướng bỏ qua những gì họ cảm thấy khi kể lại giấc mơ của mình cho người khác. Tuy nhiên, chính cảm giác của bạn là thứ thường có thể cho bạn biết chính xác nhất giấc mơ của bạn nói về cái gì. Đây là một ví dụ về một “mảnh” giấc mơ của một người đàn ông tên Paul.

Tôi đang đứng trên một cánh đồng. Mặt trời đang chiếu ánh nắng nóng rực lên tôi. Tôi được bao quanh bởi hoa từ mọi phía.

Nhìn bề ngoài nó có vẻ như là một mảnh giấc mơ dễ chịu. Khi Paul bỏ qua cảm giác của mình ngay tại lúc trải nghiệm, thì bất kỳ ai giúp anh giải mã giấc mơ hẳn đều cho rằng nó đưa đến liên tưởng dễ chịu. Tuy nhiên, khi tôi bảo Paul liên hệ với những cảm xúc của anh trong giấc mơ, anh ấy đã nói rằng:

Tôi cảm thấy bị mắc kẹt trong cánh đồng. Hoa thì đẹp, nhưng tôi không thấy thoải mái khi chúng bao vây tôi như thế. Mặt trời chiếu lên người tôi và tôi lo lắng vì không có bóng râm hay chỗ nào để núp. Thật xấu hổ khi mình lại sợ một nhúm hoa, nhưng mà tôi có cảm giác chúng trông vậy mà không phải vậy.

Bạn xem, cảm giác khác nhau khiến giấc mơ có ý nghĩa khác đi như thế nào! Khi biết được Paul nghĩ gì về khung cảnh này, chúng tôi đã có thể kết nối chúng với cảm giác mơ hồ về tình hình công việc mới của anh. Ở đó, “mọi thứ trông có vẻ lạc quan”, nhưng Paul có cảm giác “mọi thứ thấy vậy mà không phải vậy.” Anh được đề nghị nhiều lợi lộc hơn anh nghĩ, và anh cứ được khuyến khích phải thuyết phục công chúng mua những thứ trông đẹp mã, nhưng anh thì cần thêm thông tin về sản phẩm.

Bất cứ khi nào anh cố gắng tìm hiểu thêm về tình hình thực tế, anh lại nhận được “nhiệt tình” từ những nhân viên khác. Mà nhiệt tình này luôn có cái kiểu mỉm cười giả tạo một cách hớn hở đến nỗi Paul có khuynh hướng hoài nghi chính những nghi ngờ của mình. Đoạn giấc mơ này đã phản chiếu lại cho Paul thấy sự kỳ quặc của tình huống; cũng như thông qua chính cảm giác của Paul, giấc mơ đã gửi thông điệp rằng mối bận tâm của anh là đáng phải cân nhắc.

Để ý ghi lại những cảm xúc bạn có trong giấc mơ

Dù là bạn đang làm việc với một nhóm chia sẻ giấc mơ, một nhà phân tích giấc mơ, nhà trị liệu, hay đang tự nghiên cứu giấc mơ của mình, phải luôn lưu tâm đến những cảm xúc của bản thân trong mơ, cũng như những phản ứng tiếp theo của mình trong ghi âm hoặc nhật ký. Những hồi tưởng này (chúng ta sẽ phân tích sau, trong chương lý giải) thường có thể được dùng như đường tắt để lần ra ý nghĩa của giấc mơ.

Thận trọng ghi lại cảm xúc cũng sẽ giúp bạn bớt sợ hãi khi làm việc với giấc mơ, vì bạn sẽ bắt đầu nắm được cách thức ngôn ngữ giấc mơ dùng cảm xúc để nhấn mạnh và làm nổi bật ý nghĩa của nó.

Cảm xúc trong những giấc mơ hành động theo cách tương tự như nhạc nền ấn tượng trong các cảnh phim. Cả hai đều cuốn hút chúng ta vào hành động, và chúng ta biết luôn chuyện gì xảy ra tiếp theo trong phim (thậm chí trước cả người anh hùng) bởi độ dồn dập của nhạc nền bị nén lại trước lúc cao trào. Cảm xúc trong giấc mơ hoạt động như một bảng hiệu neon cảm tính cảnh báo rằng: “Ê, PHẦN NÀY QUAN TRỌNG!”

Hãy cố gắng cân bằng giữa việc ghi lại càng nhiều càng tốt trong thời gian đầu, với việc giữ cho mình thoải mái và vui vẻ khi ghi chép giấc mơ. Nếu bạn bị áp lực về thời gian, hoặc đơn giản chỉ là cảm thấy không thích chơi với giấc mơ, thì đừng ép buộc bản thân hay cảm thấy có lỗi với lựa chọn của mình. Mục đích khi làm việc với giấc mơ là để thêm sự hiểu biết, tận hưởng nó, và giúp cho cuộc sống hiện tại của bạn bớt căng thẳng. Nếu quá trình này làm bạn cảm thấy ngược lại thì đó là tín hiệu cho thấy bạn cần thay đổi mục tiêu tổng thể trong việc cải thiện đời sống và nới lỏng các đòi hỏi hàng ngày mà bạn dành cho chính mình.

Chừa chỗ trống trong nhật ký để ghi nhận xét giấc mơ

Sau khi bạn viết ra một giấc mơ, hãy chừa lại một khoảng trống xung quanh để ghi lại lý giải của bạn về nó. Trong Chương 04, bạn sẽ biết được những điểm nào cần làm nổi bật hoặc gạch chân, và sử dụng chúng như thế nào để khám phá ý nghĩa giấc mơ. Nếu bạn chịu thực hành ghi chép, gạch dưới, và suy ngẫm về các giấc mơ của mình, chắc chắn bạn sẽ bắt đầu có những liên tưởng chính xác về chúng. Việc tích lũy giấc mơ và hiểu biết của bạn về nó có giá trị vô cùng to lớn trong lúc bạn rèn luyện kỹ năng phân tích giấc mơ.

Sau một thời gian bạn sẽ để ý thấy sự lặp lại của một vài hình ảnh và chủ đề nhất định. Ví dụ, có một phụ nữ nhận thấy rằng bếp lò thường xuất hiện trong những giấc mơ của cô, và rằng sớm hay muộn trong cảnh ấy cô sẽ di chuyển cái gì đó từ phía sau bếp ra phía trước. Hình ảnh này không có ý nghĩa mấy với cô, vì cô không thích nấu ăn, và hiếm khi sử dụng bếp lò trong cuộc sống khi thức. Tuy vậy, sự lặp đi lặp lại của biểu tượng và hành động này theo thời gian khiến cô tin rằng đây là một hình ảnh quan trọng. Bằng cách quan sát thật kỹ hành động mình đã thực hiện và biểu tượng cái bếp liên tục tái diễn, cô đã có thể nhận ra tại sao “nhà máy giấc mơ” của cô lại sử dụng biểu tượng này thường xuyên như vậy. Trong mỗi một giấc mơ này, cô đã lấy cái gì đó ra khỏi cái lò đốt phía sau và đặt nó lên phía trước. Người phụ nữ này đã đợi rất nhiều năm mới bắt đầu sự nghiệp mà cô khao khát từ lâu, thậm chí còn hiếm khi cho phép bản thân nghĩ về nó, hay thực hành các kỹ năng có liên quan. (Đây là một trong những lý do tại sao bếp lò được dùng như một biểu tượng, vì nó đại diện cho điều mà “đơn giản là cô đã không làm” trong cuộc sống – nấu ăn.) Những giấc mơ đã không ngừng nói với cô rằng đây chính là thời điểm thích hợp để cô lấy tham vọng của mình ra khỏi lò đốt phía sau và đưa nó lên đằng trước. Trong trường hợp của cô, số lần biểu tượng này xuất hiện trong giấc mơ là gợi ý về tính xác đáng của nó, và nếu không có một cuốn nhật ký giấc mơ, cô đã không nhận thấy sự lặp đi lặp lại của biểu tượng này.

Chấp nhận giấc mơ khi bạn ghi chép lại

Thái độ của bạn đối với một cái gì đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng bạn tương tác với nó. Nếu bạn phát hiện bản thân đang nghĩ “đây là một giấc mơ ngu ngốc, và nó chẳng liên quan gì đến mình” khi bạn ghi chép, thì những suy nghĩ đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng nhớ lại chính xác nội dung giấc mơ. Và chính bạn sẽ có xu hướng chặn lại những liên tưởng sâu xa hơn với nội dung và hình ảnh. Thực hành nguyên tắc chấp nhận (quả là một thách thức, dù là ở phạm trù nào) bằng cách kềm chế không dán nhãn tính xác đáng của một giấc mơ trước khi bạn hiểu được nó nói đến điều gì. Một số người gọi đó là “không phán xét” hoặc “không phê phán”. Bất kể bạn nghĩ về nó thế nào, hãy dặn lòng đối xử với các giấc mơ của mình như một đối tượng có vai trò quan trọng, hữu ích và đầy chủ đích – rồi bạn sẽ thấy chúng dễ dàng “mở lòng” hơn với những câu hỏi của bạn.

Những điểm cần nhớ khi ghi lại giấc mơ:

• Nhật ký giấc mơ phải tiện dụng và dễ dùng.

• Đối với việc nghiên cứu giấc mơ, nên có kỷ luật song hành cùng niềm vui thích. Hùng hổ lao vào việc này sẽ có thể đóng kín khả năng tư duy sáng tạo của bạn. Bạn cần sức sáng tạo để hiểu được tính nghệ thuật đáng kinh ngạc của giấc mơ.

• Tâm niệm rằng bất cứ điều gì bạn khám phá được cũng có lợi cho bạn. Giấc mơ luôn đồng hành cùng bạn. Nhiều lúc những người nằm mơ đến gặp tôi mà vô cùng xấu hổ về giấc mơ họ có. Đừng e sợ những giấc mơ của mình. Chúng là một món quà tồn tại với sứ mạng giúp đỡ bạn.

• Kiên trì với công việc phân tích giấc mơ thay vì cưỡng ép. Với chuyện gì cũng vậy, nhiệt tình ngắn hạn sẽ chẳng có lợi gì mấy cho bạn. Hãy đều đặn chơi với các giấc mơ của mình, nhưng có lẽ với cường độ thấp hơn, rồi những con đường quý giá dẫn đến hiểu biết và tự do sẽ mở ra trước bạn. Hãy tận hưởng quá trình, và đừng chỉ trích bản thân vì những điều bạn không làm!