Kỹ thuật 5 bước

T

rong quá trình cùng sinh viên hay thân chủ phân tích giấc mơ, tôi đã xác định được 5 “gạch đầu dòng” để người nằm mộng hiểu tường tận những gì mà giấc mơ gửi gắm. Tôi gợi ý bạn hãy nên làm theo các bước này, khi giải mã các giấc mơ mà bạn thấy có ý nghĩa chưa rõ ràng hay chỉ rõ một phần. Khi đã có nhiều kinh nghiệm hơn, bạn cứ tự do mà đi tiếp từ các bước cơ bản này. Đây không nhất thiết là con đường duy nhất!

Người Anh có câu: “Đường nào cũng về Luân Đôn.” Với phân tích giấc mơ, có thể hiểu con đường nào rồi cũng dẫn về ý nghĩa, nhưng rõ là có những cách hợp lý và ít rối rắm hơn, cũng như không yêu cầu bạn phải tuân theo bất kỳ trường phái suy tưởng hay triết thuyết đặc biệt nào.

Sau đây là kỹ thuật 5 bước:

1. Xem xét ấn tượng đầu tiên của bạn về giấc mơ.

2. Lưu ý các ẩn dụ hành động chứa trong đó.

3. Chú ý đến cảm giác của bạn trong giấc mơ.

4. Lưu ý các biểu tượng, bao gồm các nhân vật và bối cảnh.

5. Xem xét “món quà” giấc mơ mang lại.

Ta hãy xem qua các bước này một cách chi tiết:

1. Ấn tượng đầu tiên của bạn về giấc mơ

Tôi gọi đây là “cú chấn động” đầu tiên của bạn về những gì giấc mơ đang đề cập đến. Đừng bám riết vào một biểu tượng hay vội vã chạy đến ngay phần tiếp điểm của giấc mơ. Thay vào đó, hãy dừng lại một chốc, và quan sát như thể đó là một bộ phim hay một bức tranh. Như khi một người bạn hỏi bạn về một bộ phim vừa xem, và bạn chỉ có thể nói ba bốn từ về nó, bạn sẽ có thể đưa ra chỉ một vài ấn tượng hú họa kiểu như: “Kinh dị, Phố Elm kèm thêm chuyện tình.” Hoặc “Phim cao bồi miền viễn tây xào lại với diễn viên mới.” Hoặc “Bi kịch rút hết sinh lực người xem.” “Câu chuyện của những kẻ cam chịu.” Hay “Kẻ thua cuộc vượt qua mọi trở ngại.” Hoặc “Tình yêu sai trái.”

Có lẽ bạn cũng đã hiểu rồi. Nếu đang kể giấc mơ của mình cho người khác nghe, hãy hỏi họ xem ấn tượng đầu tiên là gì. Không phải bản lý giải đầy đủ, chỉ cần cái ấn tượng đầu tiên thôi. Nhiều người mới chập chững phân tích giấc mơ và cố liên kết nó với thực tế từ ngay bước này, dẫn đến kết quả thảm hại và vô nghĩa. Đây không phải lúc để hỏi:“Bạn có đang tính ngoại tình không?” Đây là lúc để quan sát màu sắc của giấc mơ và nói: “Có vẻ như đây là niềm khao khát sự thân mật.” Nếu mọi người trong nhóm cũng có cùng cảm nhận, dường như bạn đang đi đúng hướng rồi đấy.

Ấn tượng ban đầu này sẽ cho bạn một khởi đầu tốt khi phân tích giấc mơ, như một cái bản đồ về nơi mà bạn sắp sửa khai phá. Nó cũng ngăn bạn khỏi mắc phải sai lầm kinh điển – chấm dứt khả năng nhận ra ý nghĩa của tâm trí bằng cách nói ngay: “Tôi không biết giấc mơ này có ý nghĩa gì, nó chả có ý nghĩa gì đối với tôi cả.” Não bạn khó lòng mà hiểu được cái gì có nghĩa gì ngay khi trước đó bạn đã chặn không cho nó hiểu. Dù việc thoạt tiên không hiểu giấc mơ đang nói gì là khá bình thường, hãy cứ ghi nhận những thứ gây ấn tượng với bạn về giấc mơ đó. Nó có thể là về sự nhầm lẫn, thất vọng, thách thức, hoặc sợ hãi. Rất có thể, tổng thể của giấc mơ cuối cùng lại trở thành rất đáng để chú ý. Thậm chí ngay cả khi đang vật lộn với một mảnh giấc mơ về màu đỏ, hãy ghi nhận lại ấn tượng toàn thể của bạn, khoan hẵng cho rằng màu đỏ với ai cũng đáng sợ – chẳng phải đâu. Lưu ý rằng màu đỏ gợi cho bạn thấy máu, và chấn thương, và vì thế nó khiến bạn thấy khó chịu khi nhặt nhạnh mảnh giấc mơ này. Trong trường hợp này, ấn tượng của bạn có thể là về một thứ gì đó gây khó chịu. Đó là tất cả bạn cần biết trong giai đoạn này, và điều này là một khởi đầu tuyệt vời.

2. Lưu tâm đến các ẩn dụ hành động trong mơ

Nếu bạn đang phân tích một bản ghi chép giấc mơ, dùng bút dạ tô hoặc gạch dưới các đoạn về hành động. Những khoảnh khắc như khi bạn đá một cánh cửa, trốn trong tủ quần áo, bay qua thanh rào sắt, dắt chó đi dạo, hoặc tìm mua một ngôi nhà mới v.v... Khi đã cô lập các đoạn hành động, hãy thử xem chúng có khả năng ẩn chứa các ẩn dụ không. Khi mang giấc mơ của mình ra kể cho những người khác, hãy nhờ ai đó ghi lại các phép ẩn dụ hành động để lưu giữ các kết nối. Ví dụ, ngồi trên ghế nhà vệ sinh, nhìn lên và thấy mình đang ở giữa một văn phòng bận rộn chứ không phải nhà vệ sinh, có thể được xem như là hành động. Khi hiểu nó như một phép ẩn dụ, hành động đó có thể phản ánh việc cố gắng làm điều gì đó rất riêng tư, có thể hơi xấu hổ và tự thấy mình bị phơi bày trước công chúng. (Ý nghĩa sâu sắc hơn sẽ được tiết lộ bởi những cảm xúc chính xác của người nằm mơ về điều này, chẳng hạn như sự nhục nhã, thất vọng vì thiếu sự riêng tư, hoặc sợ những gì người khác có thể nghĩ.) Những phép ẩn dụ hành động này có thể được sử dụng để mở rộng ấn tượng đầu tiên của bạn và bắt đầu củng cố những suy đoán của bạn về ý nghĩa của giấc mơ.

Nói chung thì hành động chính là “câu chuyện” của giấc mơ; như đang trong vai nạn nhân, đang cần phải bảo vệ chính mình, đang bị bóc lột, đang cố chữa lành cho ai đó hay đang tìm kiếm tình yêu. Một khi đã xem xét các hành động và bóc trần các ẩn dụ, bạn đã trên đường đi đến một lý giải tốt rồi đấy. Ở giai đoạn này, những người nằm mơ có thể bắt đầu cảm thấy phấn khích vì nhận ra rằng họ không còn bị mắc kẹt trong nghĩa đen của giấc mơ, ngược lại họ cảm thấy hài lòng khi khám phá ra một cách diễn giải về các hành động bằng ngôn ngữ của cảm xúc. Khi bắt đầu làm việc với ý nghĩa chứ không phải là nội dung giấc mơ, mọi thứ về giấc mơ bắt đầu trở nên thú vị và đầy quyền năng. Bạn có thể nhận thấy sự dâng lên của xúc cảm, và một cảm giác tiến triển như thể mọi thứ bắt đầu có ý nghĩa với ý thức của bạn. Rèn giũa kết nối này giữa “nhà máy giấc mơ” (hoặc tiềm thức) và ý thức của bạn là một trải nghiệm tươi mới và khai phóng. Điều này xảy ra càng thường xuyên, bạn càng có nhiều nguồn lực để tùy nghi sử dụng từ bên trong “vùng kết nối” này bất kỳ lúc nào.

3. Chú ý các cảm xúc của bạn trong mơ

Đối với nhiều người, lưu lại cảm xúc của mình trong những giấc mơ là phần việc khó nhất. Bạn có thể buộc mình phải tìm kiếm các cảm xúc trong giấc mơ cho đến khi nó thành thói quen. Hầu hết chúng ta đều dễ dàng bỏ qua những cảm xúc về hành động trong mơ hoặc coi nhẹ chúng – xem như đó chỉ là một phần của giấc mơ. Hãy nhớ rằng, phản ứng của bạn với cốt truyện của giấc mơ có thể là phần quan trọng nhất.

Luôn ghi lại và nhấn mạnh cảm xúc của mình khi xem xét một bản ghi chép giấc mơ hay nhật ký giấc mơ. Khi kể về giấc mơ, đừng quên mô tả luôn các cảm xúc của bạn để người khác có thể kết hợp chúng với phân tích của họ. Nếu không nhận biết các cảm xúc liên quan, thì khó mà biết liệu việc gặp hồn ma của bà nội đã mất là một cơn ác mộng kinh hoàng hay một trải nghiệm lạc quan của tình thương cũng như kết nối về mặt tinh thần. Dù cho những cảm xúc trong mơ hay bị phóng đại, chúng có xu hướng đồng hành song song với những gì bạn cảm thấy trong đời thực về tình huống đang được đề cập. Trong khi các sự vật và con người trong mơ có thể được biểu hiện dưới dạng biểu tượng và các hành động như chúng ta đã thảo luận nãy giờ thường dưới dạng ẩn dụ, các cảm xúc bạn gặp trong mơ có xu hướng khá đồng nhất với cảm xúc khi thức của bạn. Một tình huống đáng sợ bạn gặp trong mơ, có thể được sử dụng để đặt câu hỏi:

“Tôi cảm thấy điều tương tự ở đâu trong cuộc sống thực? Ai khiến cho tôi cảm thấy bị lợi dụng, hoặc làm nhục trong cuộc sống thực?”

Các nhà trị liệu thường truy đến nguồn cơn của các cảm xúc hàng ngày bằng cách sử dụng cái gọi là “cầu nối cảm xúc”. Họ luôn hỏi thân chủ rằng: “Lần đầu bạn nhớ mình cảm thấy thế này là khi nào?” Hiểu theo một cách, chính bản thân cảm xúc đóng vai trò như một loại manh mối của ký ức, qua đó ta có thể xuyên thời gian lần về nguồn cơn của chính cảm xúc đó, để người cảm nhận có thể xử lý sự kiện ban đầu – thứ đã gây ra cảm xúc lặp đi lặp lại. Cũng vậy, cảm xúc bạn có trong mơ có thể được sử dụng làm lời nhắc nhở, manh mối giúp bạn hướng tới tình huống hoặc vấn đề trong cuộc sống thực – nơi bạn cũng có những cảm xúc tương tự.

Lưu ý rằng các cảm xúc trong mơ thường sẽ có cường độ mạnh hơn cũng như kịch tính hơn trải nghiệm của bạn trong cuộc sống thực. Bạn thậm chí có thể đã và đang kìm nén cảm xúc của mình trong đời thực, đặc biệt nếu những cảm xúc đó thường bị dán nhãn là tiêu cực. Nhắm mắt lại và suy tưởng về giấc mơ một chốc có thể giúp bạn “nếm” lại được chút cảm xúc trong mơ. Chú ý đến cảm xúc của bạn là đặc biệt quan trọng giữa các hành động kỳ quái và khó lý giải được trong mơ. Thường thì các sự kiện trong mơ sẽ tiến triển theo kiểu vượt luôn ra khỏi bối cảnh bằng hành động tổng thể và điều này có thể thử thách bạn, trừ khi bạn sử dụng được khả năng hồi tưởng cảm xúc để dẫn dắt cho câu hỏi của mình.

Một phụ nữ trong nhóm chúng tôi mơ thấy mình đi đến một vũ hội được tổ chức ở tầng hầm trong nhà thờ mà cô hay lui tới thời còn con gái, tại đó cô nhìn thấy các cậu thiếu niên đang chuyền nhau chơi ma túy ở hành lang. Thoạt tiên thì hành động này chả gợi chút gì cho cô hết, và rõ ràng là cả nhóm đã bị bối rối. Chỉ khi chúng tôi hỏi đến các cảm xúc của cô, cô mới bắt đầu nhận ra giấc mơ đó là về một người trong đời cô – người đã nhiều lần làm nhiều điều có hại dưới danh nghĩa những thú tiêu khiển, thậm chí dưới danh nghĩa tâm linh.

Đầu tiên khi chúng tôi hỏi về cảm xúc của cô, cô giải thích rằng cô chỉ là một người quan sát và không cảm thấy là mình có mặt trong giấc mơ. Cảm giác “người quan sát” này trong những giấc mơ không phải là hiếm và tự nó là đầu mối, vì nó phản ánh tâm thế của người nằm mơ trong cuộc sống thực qua tình huống hoặc bối cảnh của giấc mơ. (Đã bao lần bạn cảm thấy như đang quan sát những sự kiện trong cuộc sống của mình thay vì tham gia vào chúng? Đã bao lần bạn quan sát mình mắc lỗi, hoặc đổi hướng và cảm thấy rằng mình vừa là diễn viên vừa là người quan sát cuộc sống của bản thân? Đặc biệt là đối với các sự kiện có tính hủy hoại hoặc quá khủng khiếp; chúng ta có xu hướng quan sát cuộc hôn nhân của chúng ta tan vỡ, hoặc cách con cái của chúng ta cư xử với một cảm giác bất lực.) Trong trường hợp của người phụ nữ này, đó là cảm giác chứng kiến nhưng bất lực đối với việc hao phí cuộc đời vào những thứ có hại và sự tự huyễn hoặc bản thân đã kích hoạt nhận thức của cô về ý nghĩa của giấc mơ.

Sau khi xác định cảm xúc và liên kết chúng với tình huống khiến bạn có cùng mạch cảm xúc trong đời sống khi thức, bạn sẽ có thể lên đường tìm đến một cách lý giải rất hữu hiệu. Nhìn chung, các cảm xúc trong mơ là thứ giúp xác nhận các lý giải. Tuy nhiên nhiều người trong số chúng ta dường như không nhớ lại các cảm xúc mạnh; hoặc chúng nhanh chóng biến mất hoặc chúng không có vẻ gì như là một phần quan trọng của giấc mơ. Đừng lo nếu bạn gặp tình cảnh này. Hãy cứ để bản thân nhớ các cảm xúc có thể nhớ và ghi nhận lại để sau này sử dụng trong các phân tích tổng thể.

4. Lưu ý các biểu tượng (bao gồm các nhân vật và bối cảnh)

Tính biểu tượng của giấc mơ đã được báo chí, ngành in ấn, lưu tâm đến khá nhiều trong suốt chiều dài lịch sử. Có cái gì đó thật hấp dẫn về ý tưởng rằng các sự vật trong mơ biểu đạt mọi thứ một cách biểu tượng. Vì chúng ta là một xã hội sử dụng ngôn ngữ và con số để biểu đạt ý nghĩa, ta thường có niềm tin to lớn với khái niệm biểu tượng.

Nhiều học giả đã viết hàng loạt tài liệu về biểu tượng và điều này có xu hướng trở thành những gì mọi người thường nghĩ về giấc mơ: Đó là, các sự vật trong mơ biểu trưng cho nhiều thứ hơn ta tưởng.

Cân nhắc xem các hình ảnh trong mơ có liên hệ đến cá nhân bạn như thế nào. Nếu không tìm ra liên kết, hãy xem xét các liên tưởng chung cho tất cả mọi người.

Cách tiếp cận thực tế nhất với việc giải mã biểu tượng là tìm kiếm sự liên kết giữa chúng và người nằm mơ. (Một bông hồng có thể có nghĩa là tình yêu đích thực với người này nhưng lại là bệnh tâm thần với người khác. Ý nghĩa mà người nằm mơ gán cho một sự vật trong mơ sẽ quyết định lý giải về giấc mơ đó.) Với các bước khác, ghi nhận và gạch dưới các biểu tượng. Nhìn vào bối cảnh giấc mơ, cách xây dựng, các nhân vật và bất kỳ món đồ nào bạn cầm lên hay nhìn vào, hay tìm kiếm. Đi tìm các biểu tượng thoạt tiên có thể hơi rối rắm, vì gần như mọi thứ có thể đều mang tính biểu tượng, nhưng bạn có thể khởi đầu thật chắc tay bằng cách nhanh chóng ghi nhận người, nơi chốn và các vật thể liên quan trong mơ.

Một khi đã gạch chân các biểu tượng, hãy đi từng bước một và xem liệu bạn có thể nhận ra những manh mối mà chúng đại diện cho ý nghĩa. Quá trình này không cần phải cực kỳ sâu sắc hay đầy các ám chỉ kiểu Freud. Ví dụ, nếu một số nhân vật trong giấc mơ là đồng nghiệp trong công ty, giấc mơ nhiều khả năng có liên quan đến công việc. Việc các đồng nghiệp của bạn được giấc mơ sử dụng, dường như là ký hiệu tiêu chuẩn cho những giấc mơ liên quan đến công việc. Ngay cả khi hành động và bối cảnh diễn ra ngoài văn phòng, nếu bạn đi cùng một đồng nghiệp trên bè, hoặc đi săn, thì giấc mơ vẫn có thể liên quan đến công việc.

Con đường tắt thứ hai khi hiểu về giấc mơ là khi các nhân vật xuất hiện trong mơ là họ hàng, anh chị em họ, cha mẹ, ông bà, thì giấc mơ đang giải quyết các vấn đề hay các mô thức xuất phát từ chính gia đình, dòng họ của bạn. Đừng sợ mình đưa ra các lý giải quá giản đơn. Thường thì lại đúng.

Mơ thấy nhiều lần một người bạn cũ, ngay cả khi họ đã mất hoặc không còn vai trò gì trong cuộc sống khi thức của bạn, cũng không hiếm gặp. Khi điều này xảy ra, có một vài câu hỏi rất tuyệt để hỏi chính bạn nhằm xác thực xem vì sao “nhà máy” lại sử dụng người đó thường xuyên khi sản xuất giấc mơ cho bạn.

Chuyện gì hay xảy đến với bạn khi còn đang ở cạnh người này?

Có thể vào thời điểm đó bạn đã cảm thấy mình như một nạn nhân, và hiện tại bạn cũng đang có trải nghiệm tương tự, ngay cả khi bạn đã không còn như trước nữa. Hoặc có thể bạn đang “bán rẻ” mình cho sếp giống cái cách bạn thỏa hiệp trong hôn nhân của mình. Con người thường hay được sử dụng như những ảnh chụp nhanh cảm xúc. Nghĩ về anh hay cô ấy như một bức chân dung cảm xúc của bạn trong lúc còn quen họ, có thể giúp bạn tìm thấy mối liên hệ giữa cái nhìn thấy trong mơ và chính mình.

Đặc điểm chung nào mà bạn liên tưởng đến họ?

Hãy thử định nghĩa đặc điểm đó bằng một từ hoặc cụm từ. Quả quyết? Hống hách? Một kẻ xu nịnh? Một người nghiện công việc? Chú hề của lớp? Một kẻ lợi dụng? Một cô nàng quyến rũ? Điều này đặc biệt quan trọng nếu người này đã không còn hiện diện trong cuộc sống thực của bạn, nhưng lại liên tục hiện ra trong các giấc mơ của bạn. Gần như chắc chắn rằng, người này đã đến để biểu trưng cho một tính chất hay một nét tính cách nhất định trong tiềm thức của bạn, có thể là nét tính cách mà bạn đang vật lộn với chính mình, hay không dám hé lộ dưới ánh sáng ban ngày. Cũng có thể là người này mang đặc điểm tương tự ai đó trong đời bạn, và “nhà máy giấc mơ” đang minh họa các điểm tương đồng mà bạn không nhận ra được bằng ý thức.

Sau khi quyết định một cụm từ hay tính từ mô tả để định nghĩa nhân vật, hãy tự hỏi bản thân mình, “Ai trong cuộc đời tôi, hoặc phần nào của bản thân tôi giống như vậy?”

Nếu sau khi đã cố xác định mối liên kết đến nhân vật mà vẫn không thấy có gì liên quan đến đời thực của mình, có thể nhân vật đó đang tượng trưng cho một cái gì đó mà đời sống bạn đang thiếu. Ví dụ, một phụ nữ mà tôi cùng làm việc có một người bạn thời con gái, cùng học nội trú, người bạn này đã dạy cô về niềm vui, sự hài hước và làm sao để là chính mình – điều mà cô đã mang theo suốt quãng đời còn lại. Khi đã là người lớn, cô rất nhớ sự thân mật tuyệt vời mà mình đã có với cô bạn này, và mong ước có lại sự thân thiết của họ khi còn niên thiếu. Trong những lần đó, cô lại mơ về cô bạn thân và họ cùng nhau bước vào những cuộc phiêu lưu mới, đầy sôi nổi. Ngày hôm sau giấc mơ, cô sẽ nhớ bạn mình da diết hơn bao giờ hết, và tự hỏi về ý nghĩa tiềm ẩn của giấc mơ.

Theo tôi thì cô ấy mơ thấy những giấc mơ này vì hai lý do: Thứ nhất, cô ấy cần kiểu tình bạn này, khao khát nó và có vẻ như không thể tìm lại nó trong cuộc sống thực của mình, nên “nhà máy giấc mơ” đã ra tay cung cấp cho cô một sự cân bằng bằng cách tạo ra nhiều cảnh huống về tình bạn cho cô trong mơ. (Chúng ta đều mơ thấy tìm được tình yêu đích thực và trải qua một đêm hạnh phúc yên bình với chàng hay nàng ấy.) Thứ hai, “nhà máy” của cô đã cho cô thấy rằng bản chất của tình bạn và niềm vui nằm chính trong cô và sẽ luôn bên cô. Trong khi có ai đó để yêu luôn là một đặc ân, không nhất thiết phải có được người đó mới được yêu thương. Thật dễ dàng để quy chụp các cảm xúc được khơi dậy hoặc xúc tác từ người khác là có nguồn cơn từ họ. Các giấc mơ thường cố cho ta thấy rằng những cảm xúc trân quý nhất luôn luôn có sẵn trong mỗi chúng ta; rằng chúng ta là những nguồn dự trữ cảm xúc không bao giờ cạn kiệt, bất kể sự thật rằng đôi khi ta tắt vòi cảm xúc khi ai đó trân quý rời bỏ mình trong đời, và tự lừa mình rằng tình yêu, sự khôi hài hay sự an toàn cũng theo họ mà đội nón ra đi.

5. Truy tìm “món quà”

Tôi tin rằng những giấc mơ luôn xuất hiện để đưa chúng ta đến gần hơn với sự lành mạnh, sự vẹn nguyên cũng như đến sự phát triển tuyệt vời hơn. Để đạt được điều này, giấc mơ thường cung cấp lời khuyên, các góc nhìn sâu sắc đến từ bên trong, và các viễn cảnh mới về các câu hỏi cũ được dệt ẩn trong hành động của giấc mơ. Phải mất nhiều năm phân tích giấc mơ của các sinh viên tôi mới nhận ra đây là một tính năng thống nhất của giấc mơ. Đó là, ta hoàn toàn có khả năng đưa ra một lý giải giấc mơ thành công và đầy thỏa mãn mà không nhận ra yếu tố kỳ diệu và quyền năng nhất mà nó mang đến. Yếu tố cộng thêm này, một ghi chú kỳ diệu của trí tuệ, chính là “món quà.”

Thường thì “món quà” sẽ được suy tưởng của người nằm mơ lưu ý giữa hành động trong mơ. Gần đây, tôi nằm mơ thấy mình bay qua một căn nhà trống và đâm đầu vào một bức tường. Tôi đã nghĩ sẽ ra sao nếu mình cứ tin rằng mình sẽ di chuyển xuyên tường thì mình sẽ qua được. Ý nghĩ này lập tức dẫn đến việc bức tường trở nên có-thể-xuyên-qua, và tôi trượt qua nó sang bên kia. Ngoài những khía cạnh ý nghĩa khác mà giấc mơ này chứa đựng, khoảnh khắc này là một “món quà” cho tôi bởi vì nó giúp nhắc nhở rằng dù có bao nhiêu rào cản trong cuộc đời tôi đều có thể vượt qua hoặc giải quyết nếu tôi đơn giản là tin vào khả năng của mình. Tôi coi đây như một chân lý trong trải nghiệm của mình, và như mọi người khác, tôi cũng thường bị thuyết phục bởi các giới hạn hiển nhiên mà không cân nhắc liệu mình có nhất thiết phải bị nó cầm chân. “Món quà” trong các giấc mơ sẽ thường gợi ý rằng đã đến lúc bạn nên xem xét lại các giả định của mình trong cuộc sống.

Tìm kiếm “món quà” trong các nhận xét của chính bạn trong giấc mơ. Một người nằm mơ đã thông báo với các nhân vật khác trong giấc mơ của anh rằng anh sẽ không leo lên sườn núi chỉ bởi vì có lần anh đã được bảo là không được làm vậy. Người đàn ông này đã quyết định theo đuổi một cuộc sống bình yên hơn, ý nghĩa hơn, cá nhân hơn cho bản thân mình hơn là “leo lên đỉnh” theo truyền thống.

Một phụ nữ trẻ sợ bị cuốn trôi bởi những cảm xúc đi cùng với một cuộc chia tay đã nằm mơ thấy mình đang bám lấy những vách đá trong khi thủy triều lên cao và đe dọa sẽ dìm chết cô. Đột nhiên, cô ấy “nhớ” rằng nếu cô ấy tin tưởng vào khả năng sống sót của mình, cô ấy sẽ ổn thôi. Cô lấy lại bình tĩnh và thủy triều bắt đầu rút xuống.

Những câu trích dẫn trực tiếp từ các giấc mơ có thể vô cùng sâu sắc và đây thường xuyên là lãnh vực ta nên xem xét khi truy tìm “món quà”. Hầu hết mọi người thường rất khó nhận ra các ý kiến này, khi nó có bản chất vô cùng tích cực. Ví dụ, một phụ nữ đã trải qua rất nhiều cuộc phiêu lưu trong một giấc mơ nọ, trèo đèo lội suối, thám hiểm và băng qua vùng nông thôn một mình. Trong một đoạn giấc mơ, cô thấy mình đang đấu kiếm với một kẻ thù, thực hiện các cú đâm và đỡ tuyệt vời, chống lại đối thủ. Một ý nghĩ lóe lên trong cô: “Tôi thực sự giỏi về chuyện này. Tôi nên làm điều này thường xuyên hơn.”

Khi phân tích giấc mơ này, rất dễ sa đà vào các hành động phiêu lưu vốn có liên quan đến việc người nằm mơ đem các tài năng và tham vọng của cô vào trong sinh kế hàng ngày. “Món quà” liên quan đến hành động hung hăng như đấu kiếm, và trong mơ cô công nhận rằng mình giỏi món đó, nên làm thường xuyên hơn. Điều này giúp cô đưa ra quyết định về việc có nên học khóa dự bị Luật khi quay lại trường không. Cô là người nói năng nhỏ nhẹ, và hầu hết bạn bè đều hoài nghi liệu cô có khả năng tranh luận bằng quan điểm của mình một cách thỏa đáng không. Tuy nhiên, giấc mơ cho cô thấy cô đã rất tự nhiên “nhặt lấy thanh kiếm” (của công lý?) và tung ra những đường kiếm hung mãnh cũng như đầy tính tự vệ khi đối mặt với địch thủ. Đây là một ví dụ về khả năng phản ánh một hình ảnh chính xác hơn về con người thực sự của bạn, thậm chí thực hơn cả con người mà bạn bè bạn biết.

“Món quà” cũng có thể đến trong những khoảnh khắc bạn trực nhận trong hành động. Thông thường một người nằm mơ sẽ kể lại tình tiết của một giấc mơ theo một trình tự hợp lý nhất định, và sau đó sẽ trải nghiệm “khoảnh khắc trực nhận” mang đến một sự biến đổi không ngờ trong các sự kiện trong mơ. Một phụ nữ nằm mơ thấy mình đang đứng xếp hàng đợi trong một quán cà phê (nơi chốn của sự lựa chọn.) Trong lúc chờ đến lượt và gọi món (thực hiện lựa chọn của mình), cô nhận ra rằng hàng này không dẫn đến đâu cả. Đây là giấc mơ về bối cảnh làm việc của cô – nơi cô đang rất thích và kỳ vọng sẽ thăng tiến. Tuy nhiên, “nhà máy giấc mơ” đã thấy rõ rằng công việc này là một ngõ cụt cho cô, đó là lý do vì sao cô lại thấy hàng người chẳng dẫn đến đâu hết. Trong hoàn cảnh sống thực, cô đang kiên nhẫn đợi đến lượt mình trong một hàng người chẳng dẫn đến đâu cả. “Món quà” này khiến cô bắt đầu khám phá những cơ hội nghề nghiệp mà mình đã bỏ qua trong nhiều tháng và xem xét lại những ảnh hưởng lâu dài trong việc lựa chọn nghề nghiệp của mình.

Cuối cùng, “món quà” có thể xuất hiện khi bạn xem qua toàn bộ tình tiết của giấc mơ. Không phải chuyện bất thường khi giấc mơ lặp đi lặp lại nỗi sợ hãi lớn nhất của bạn. Đối với một số người trong chúng ta, nó liên quan đến ẩn dụ về một tai nạn khủng khiếp xảy đến. Đối với những người khác, nó có thể liên quan đến việc bị phản bội bởi người thân yêu. Nhiều cuộc tư vấn của tôi ban đầu diễn ra vì một người sau cùng cũng quyết định rằng mình phải biết tại sao bản thân cứ nằm mơ về nỗi sợ hãi tồi tệ nhất của mình. Tuy nhiên có một điều thú vị cần lưu ý là, trong nhiều trường hợp, những người này quá chú tâm vào toàn bộ hành động của giấc mơ mà không nhận ra “món quà” ở đó.

Một phụ nữ nằm mơ thấy mình nghĩ rằng chồng mình đang ngoại tình. Trong các giấc mơ cô theo dõi anh khắp nơi, héo mòn bởi cơn ghen, sắp xếp để về nhà bất chợt và “bắt gian tại trận.” Tuy nhiên, dù có gắng mấy đi chăng nữa, cô cũng không thấy anh có dính líu đến vụ ngoại tình, và cô vẫn buộc tội anh trong cơn ghen, rồi họ xung đột. Cô kết thúc cơn mơ với nỗi sợ sẽ mất anh.

Người phụ nữ vặn vẹo đôi bàn tay khi thảo luận về các giấc mơ này, vì cô tin rằng giấc mơ lặp đi lặp lại có nguy cơ trở thành sự thật rất cao, và cô thực sự nghĩ chúng như là viễn cảnh cho việc chồng cô có quan hệ ngoài luồng. Nó khiến cô giật mình, và dừng cuộc trò chuyện giữa chừng khi tôi hỏi cô anh chồng đã bao giờ thực sự có quan hệ ngoài luồng trong các giấc mơ này không. Câu trả lời là không. Chúng tôi nhìn nhau một lúc cho chuyện lắng xuống. Tôi nói: “Vậy thì đây là những giấc mơ kinh hoàng về những chuyện rất tồi tệ chưa thật sự xảy ra bao giờ?” Tôi giải thích cho cô, rằng hành động trong mơ hoàn toàn không ngẫu nhiên, nó có ý nghĩa trong từng chi tiết. Sẽ hợp lý hơn, theo một cách nào đó, nếu kịch bản của giấc mơ là một sự bóc mẽ và lột trần anh chồng trăng hoa, thay vì có một cốt truyện đảo lộn rằng anh chồng vẫn vô tội trong khi cô cứ cáo buộc anh. Cùng với nhau, chúng tôi thấy rằng những giấc mơ này đang nói với cô rằng, chính nỗi sợ, cùng với những độc dược liều cao của các suy nghĩ ám ảnh và sự thiếu an toàn, mới là kẻ thù lớn nhất của cô.

Cô đã coi đó như những giấc mơ báo động về sự thiếu chung thủy, đến mức không ghi nhận được sự thật là chuyện ngoại tình chưa bao giờ xảy ra. Chúng ta nhìn vào đời sống mình qua lăng kính của nỗi sợ và đáng buồn thay, nó kéo theo sự bóp méo vô cùng.

Điều này được thể hiện một cách trực quan với những giấc mơ mà trong đó người ta vướng vào một tai nạn máy bay (như Candy), và sống sót không một vết trầy xước. Hoặc nhà mình bị cháy và họ đã kịp giải cứu những thứ quý giá nhất mà không hề hấn. Người ta thường nghĩ các giấc mơ “thảm họa” thực ra là các giấc mơ “sinh tồn”, mà trong đó chính ta vừa đóng vai trò duy trì nỗi sợ của mình, hoặc ta sẽ sống sót dù tình huống tệ nhất xảy ra. Trong khi truy tìm “món quà”, hãy tâm niệm rằng nó sẽ gần như là điều mà bạn chưa biết về một chủ đề hay vấn đề mà bạn nghĩ mình đã biết.

Kết hợp những lý giải lại với nhau

Bạn chỉ cần đi qua quy trình 5 bước sau − đây là tất cả những gì bạn cần để khám phá ý nghĩa của một giấc mơ. Đây là trình tự, như đã nêu ở phía trên:

1. Xem xét ấn tượng đầu tiên của bạn về giấc mơ.

2. Lưu ý các ẩn dụ hành động chứa trong đó.

3. Chú ý đến cảm giác của bạn trong giấc mơ.

4. Lưu ý các biểu tượng, bao gồm các nhân vật và bối cảnh.

5. Tìm kiếm “món quà” giấc mơ mang lại.

Đôi khi bạn đã làm việc trên một giấc mơ thật kỹ mà vẫn chỉ mơ hồ cảm nhận được một chút về ý nghĩa của nó. Khi điều này xảy ra, tiếp đến điều bạn nên làm nhất là lấy một mảnh giấy rời và viết xuống năm điểm trên theo thứ tự xuất hiện của chúng trong mơ.

Ghi xuống ấn tượng đầu tiên, mọi ẩn dụ hành động, cảm giác, biểu tượng và những gì bạn nghĩ là “món quà”. Sau đó, hãy đọc to bản tóm tắt cho chính mình (hoặc nhóm) và xem nó gây ra cảm xúc gì cho bạn. Đây là một ví dụ sử dụng một trong những giấc mơ tôi có trong quá trình viết cuốn sách này:

Tôi đang nằm trên sàn nhà ở đâu đó trong lớp học, dùng một cuốn sách làm gối. Mọi người đều nằm trên sàn lắng nghe một bài giảng. Một ai đó phía cuối phòng nói: “Cái phần trong lòng mà bạn không yêu là phần bạn muốn người khác yêu nhất.” Tôi ngồi dậy và nói với giáo viên rằng đây là điểm quan trọng nhất, và nó có liên quan đến lý thuyết về anima/animus của Jung, cũng như những gì tôi gọi là những giấc mơ về “đứa trẻ bị bỏ rơi.” Khi tôi ngồi dậy, cuốn sách vẫn nằm trên đỉnh đầu tôi, cân bằng như chiếc mũ, và giáo viên yêu cầu tôi lặp lại những gì tôi vừa nói, chỉ quay mặt về phía các sinh viên khác để họ có thể đọc môi tôi.

Đây là 5 yếu tố được rút ra từ giấc mơ.

Tôi đang nằm trên sàn nhà, sử dụng một cuốn sách làm gối, lắng nghe một bài giảng.

“Cái phần trong lòng mà bạn không yêu là phần bạn muốn người khác yêu nhất.”

Tôi ngồi dậy, điểm quan trọng nhất, những giấc mơ về “đứa trẻ bị bỏ rơi.”

cuốn sách vẫn còn trên đỉnh đầu của tôi, lặp lại những gì tôi vừa nói

chỉ quay mặt về phía các sinh viên khác để họ có thể đọc môi tôi.

Ý nghĩa trở nên dễ nắm bắt hơn khi được ghi lại trong bản tốc ký này. Nằm trên sàn là tư thế bị động và tôi đã có thái độ tương đối bị động trong việc hoàn thành quyển sách này. Nghe một bài giảng cũng là bị động, bộ dạng như sinh viên, và tôi nhận ra sau 10 năm đến trường đại học, tôi vẫn âm thầm coi mình như một sinh viên hơn là giảng viên. Sử dụng quyển sách như cái gối phản ánh cách mà tôi, cũng như nhiều tác giả khác, thường dùng làm cớ để khỏi phải làm thứ khác: dùng nó để lót đệm cho sự nghỉ ngơi của mình.

Lời phát biểu từ phía cuối phòng học khiến tôi ngồi lên (chọn một vị trí tích cực hơn) là một lời khuyên thú vị. Trong trường hợp của tôi, việc tôi chần chừ theo đuổi các mục tiêu nghề nghiệp có tính chất mãnh liệt hơn một chút xuất phát từ nỗi sợ bị chỉ trích, và thật sự là tôi rất khắt khe với chính mình. Cái phần của chính mình mà tôi chỉ trích thường được tôi che đậy, kẻo bị những người khác chỉ trích, chính là phần tôi mong người khác có thể yêu, để chính tôi có thể yêu bản thân mình hơn. Tất nhiên là đời đâu phải như vậy. Chỉ bằng cách cho phép mình tự chấp nhận bản thân, thì sự tự tin trong chúng ta mới được phản ánh qua những người khác hồi đáp tới ta.

Có một lối chơi chữ giấc mơ tuyệt vời trong lời bình của tôi: “Đây là điểm quan trọng nhất.” Giấc mơ là về nỗi sợ bị chỉ trích1 của tôi, và nó cũng là một điểm quan trọng nhất2 trong hành trình trưởng thành vượt qua nỗi sợ đặc biệt này. Giấc mơ kết thúc bằng hình ảnh người giảng viên yêu cầu tôi nói trước lớp, chia sẻ mảnh kiến thức thông tuệ này. Tôi đội một quyển sách như cái nón, ý chỉ một sự thay đổi trong lớp định danh3 về bản thân mình: nói như một giảng viên/tác giả chứ không phải nói khi đang nằm như một sinh viên. Người giảng viên yêu cầu tôi nhìn vào mặt cả lớp khi nói để họ có thể đọc được môi tôi. Điều này có thể có liên quan đến tính đơn giản của thông điệp, cũng như cách tiếp cận dễ học hỏi và thẳng thắn tôi dùng khi nghiên cứu giấc mơ. Tôi được yêu cầu “đối mặt” với những người muốn nghe những gì tôi chia sẻ. Món quà trong giấc mơ này là lời phát biểu đến từ cuối lớp về lòng yêu-thương-chính- mình. Chẳng ai trong chúng ta có thể chờ đợi sự chứng thực mình mong từ những người khác. Trước hết chính ta phải trao nó cho bản thân, và rồi kỳ diệu thay, những gì ta nghĩ mình cần từ những người khác sẽ bắt đầu đến như một phần trong trải nghiệm của chúng ta.

1 Fear of criticism.

2 Critical point.

3 Persona.