Đêm thánh vô cùng

Giây phút tưng bừng

Đất với trời

Xe chữ đồng

Dưới ánh sao khuya vang lên những tiếng hát say sưa, mỗi lúc
một to dần. Run lên vì xúc động, tiếng hát của những người đàn ông vang
lên, chính họ cũng ngạc nhiên không hiểu sao tiếng mình lại du dương đến
thế. Nó vượt lên những tiếng hét - hét để ra lệnh, hét vì sợ hãi, hét vì đau
đớn - làm cho tiếng động của kim loại - tiếng đạn, tiếng đại bác, tiếng
liên thanh - phải im bặt, nó đột nhiên vượt lên trên chiến tranh, mỏng
mảnh, rụt rè, nó không tin được rằng khi trở thành âm nhạc mình lại
có được cái quyền năng ấy. Nó san sẻ sự hòa cảm của mình sang cả hai bên
chiến tuyến. Mỗi thứ tiếng đều mang đến phần lời của cùng một bài hát nhưng nhờ
vào sự thần kỳ mang tính hòa giải của âm nhạc và số đông,
bài hát Holy Night, Stille Nacht và Douce Nuit(15) tan
hòa vào nhau thành một câu duy nhất, hài hòa, xúc động, xé lòng, hát mừng đêm
Chúa giáng sinh. Trời hôm ấy lạnh, đất đông cứng, nhưng những người lính
lúc bấy giờ đang được sưởi ấm bằng bài hát. Một sự rạo rực ở mỗi người một
khác, gần như hơi ủy mị, đang dâng lên trong những lồng ngực trai tráng,
tiếng hát tròn trịa, những âm sắc say sưa bởi chính sự gợi cảm của mình, hơi
thở tự nuôi dưỡng chính mình bằng một năng lượng dài hơi, đầy không khí,
bồng bềnh và đằng sau những âm thanh trầm trầm, qua tiếng hát đồng thanh
của những người lính lông lá và lem luốc này, người ta chợt nghe thấy
một dàn đồng ca của trẻ em.

Hitler giận điên người. Lánh lại trong hầm trú ẩn cá nhân,
hắn bịt tai lại. Hắn kịch liệt phản đối cuộc đình chiến bột phát trong dịp
Noel này giữa những người lính Đức, Anh và Pháp. Họ tụ tập trong mảnh đất
hoang vắng giữa những chiến hào của các bên để bắt tay nhau và cất tiếng hát
những bài thánh ca. Hitler điên dại giậm chân xuống đất.

- Làm sao có thể để chuyện như thế xảy ra ngay lúc chiến
tranh nhỉ!

Foxl, ngồi ngoan ngoãn dưới đất, gãi gãi tai và đưa mắt nhìn
Hitler, vẻ không hiểu lắm.

*

* *

- Đưa anh ta đi!

Adolf H. tỉnh lại đúng vào lúc những người tải thương nhấc
tấm bạt mà hắn nằm trong đó, vết thương vẫn tiếp tục chảy máu. Hắn còn kịp
nhìn thấy Neumann và Bernstein đang chạy bên chiếc cáng, hẳn là họ muốn
đưa bạn mình đến tận xe cứu thương. Hắn muốn nói với họ một câu gì đó, muốn ra
hiệu cho họ rằng hắn vẫn còn sống nhưng không một âm thanh nào thoát ra
khỏi miệng hắn, tứ chi tê liệt. Adolf không hiểu tại sao, trong thâm tâm,
hắn đang hét lên gọi và nắm lấy tay các bạn, thế mà không hành động nào
trong số đó có vẻ đang xảy ra.

- Ê, nhìn này! Cậu ấy đã mở mắt rồi này!

Trong xe cứu thương, Bernstein và Neumann xúc động cúi xuống
nhìn Adolf. Người ta thấy nước mắt long lanh trên mi mắt
của họ. Liệu có nghiêm trọng đến thế không nhỉ? Trông họ có vẻ
đang bàng hoàng. Liệu có phải mình đang chết đi mà không hề
nhận thấy? Lạ thật, Adolf không hề thấy đau và cảm thấy thanh thản.
Thậm chí từ vài tháng nay, hắn chưa bao giờ cảm thấy bình tâm
như thế. Hay là họ đã tiêm cho mình một mũi? Thuốc phiện chăng?

- Mọi việc rồi sẽ ổn thôi, Adolf ạ. Cậu sẽ được chăm sóc.

- Chúng ta sẽ mau chóng gặp lại nhau thôi, cậu đừng lo lắng
gì nhé.

- Hãy cố gắng chống chọi trong mấy tuần tới nhé. Nghiến răng
vào và mọi việc sẽ ổn thôi.

- Bọn mình sẽ đến thăm cậu trong kỳ nghỉ phép, cậu nghe rõ
chứ?

- Bọn mình sẽ đến và cả ba đứa chúng mình sẽ gặp lại nhau.
Cậu rõ chứ?

- Bọn mình yêu cậu, Adolf ạ.

- Bọn mình yêu cậu. Cậu ấy có nghe thấy bọn mình nói không
nhỉ?

Adolf không trả lời được. Nhưng hắn gượng hết sức cười với
các bạn. Ít nhất liệu họ có nhận ra nụ cười của hắn không nhỉ? Hay là hắn
vẫn nhợt nhạt, trống rỗng, không biểu lộ tình cảm gì, giống như hắn từng
nhìn thấy bao nhiêu người bị thương khác như vậy? Hắn có cái vẻ cứng đơ xám xịt
như những người bị thương đang nằm liệt bại không nhỉ? Trong khi đó, hình
như hắn còn đang hiện diện nhiều hơn bất kỳ lúc nào khác. Với một sự nhạy
cảm cao độ, các giác quan của hắn nhận biết sức nặng của cơ thể mình trên
tấm vải, mùi chloforme, những nét nhăn nhó trên khuôn mặt của hai người bạn
đang ở phía trên hắn.

- Xuống đi, xe chạy đây! Người tải thương hét lên.

Bernstein và Neumann biến mất khỏi mắt hắn. Vào lúc đó,
Adolf chợt nhận ra rằng mình đang không ở trong một trạng thái bình
thường; hắn vừa đi vào một thế giới khác, một thế giới nơi chiến
tranh không còn nữa, nơi hắn không còn lo sợ gì nữa, nơi cơ bắp của hắn
không bị tê liệt bởi nỗi sợ hãi, một thế giới êm ái, thoải mái, êm như
nhung, nơi thời gian dường như đang thiêm thiếp, vĩnh hằng. Hắn vẫn còn
sống và hắn thoát ra khỏi những dãy đường hầm của cái chết. Tất cả những trạng
thái khác - đau đớn hay sầu não vì phải chia tay bạn bè - đều biến mất
trong một tiếng thở phào nhẹ nhõm khôn cùng.

Chiếc xe cam nhông cũ kỹ rung lên khục khục rồi lắc lư đi
trên con đường nham nhở những mảng nước bị đóng băng và những hố bom, hố
đạn. Những cú xóc nảy làm cơn đau quay lại. Khắp người, da thịt hắn bắt
đầu đau như bị xé. Hắn run cầm cập vì lạnh. Liệu có phải là cơn sốt?

Cơn đau kéo hắn trở lại với thực tại, Adolf phát hiện ra
rằng mỗi bên cáng hắn còn có ba hay bốn chiếc băng ca xếp chồng lên nhau
do hai y tá trông chừng.

Người lái xe bắt đầu chửi thề mỗi khi đi qua những chỗ đường
gồ ghề, nơi bánh xe xóc nảy lên, như thể anh ta chửi rủa con đường vì sự
đau đớn mà nó bắt những hành khách trên chuyến xe này phải chịu đựng, sau
đó khi đường đã bằng phẳng hơn, anh ta chụm môi huýt sáo một điệu
valse Viên.

Sự đau đớn chìm đi rồi lại nổi lên. Adolf trở thành một con
sóng. Đôi khi, những cú xóc nảy ru hắn, đôi khi chúng lại quần hắn một
cách tàn bạo ở một vết thương. Hắn bồng bềnh.

Qua khe hở trên bạt xe, hắn nhìn thấy một ngôi sao, một ngôi
duy nhất đang lấp lánh trên bầu trời sẫm và lạnh. Hắn có cảm giác như ngôi
sao ở đó chỉ dành cho hắn mà thôi. Nó là niềm hi vọng của hắn. Ánh sáng
của nó thẳng và trắng. Thản nhiên.

Người lái xe vừa đi xuyên qua đêm vừa hát oang oang. Cảm xúc
ngập lòng Adolf. Hắn rơm rớm khóc, đó là hiệu ứng của điệu valse Viên: một
nhịp điệu vui tươi đến se lòng bởi một nỗi buồn vô hạn.

*

* *

Giờ đây Hugo Gutmann sợ hắn.

Hitler đứng ngay đơ ở cuối phòng, mặt đỏ gay, một mực cho
rằng mình có lý và không chịu giữ im lặng.

- Đó là một tên đào ngũ! Tôi xin cam đoan rằng Schôndorf đã
đào ngũ.

Viên thượng sĩ để yên cho lính liên lạc Hitler kịch liệt chỉ
trích vì hắn sẽ trở nên hung bạo hơn nếu bị ép phải im lặng. Như thường
lệ, khi buồn chán, viên thượng sĩ thường dùng tay kiểm tra độ mượt mà của
bộ ria. Không gì làm ông ta an tâm hơn là việc chạm vào cơ thể mình và nhìn
thấy mình, đỏm dáng, trong gương.

Chiến tranh cứ kéo dài. Từ nhiều tháng nay, các bên tham
chiến giành giật cùng một dải đất, tiến lên hai mươi mét, lùi lại một trăm
mét. Ở cả hai phía, sức lực đang cạn kiệt do cứ cố bám giữ mãi một vị trí,
họ có cảm giác bị mắc bẫy trong một cái lồng và vĩnh viễn không thoát ra được,
trừ khi chết. Bộ chỉ huy đã khẳng định lại điềm xấu này bằng một sai lầm
là đưa những người bị thương, sau khi được chữa trị, về nơi chiến đấu cũ,
nơi cái chết đã không chọn họ ở lần thứ nhất. Do đó, họ có cảm giác là
người ta chuyển lại họ về đây để lần này, thần chết sẽ hoàn thành công việc của
mình. Kết cục là tâm lý nổi loạn xuất hiện đó đây. Kết cục là ngay cả
những người lính trung thành cũng thử đào ngũ.

Hugo Gutmann hiểu điều này dù vẫn phải lên án họ. Thậm chí
chính ông đã chẳng mơ được thoát khỏi tất cả điều đó hay sao? Không mấy kẻ
đào ngũ thoát được một cách êm thấm. Nhiều người bị bắt lại và bị bắn. Vài
người đã tìm được cách trốn thoát một cách tinh tế hơn: họ tự làm mình bị
thương để được chuyển về tuyến sau.

Lính liên lạc Hitler có một niềm đam mê chiến đấu vì Tổ quốc
lớn đến nỗi hắn là người cuối cùng nghi ngờ những người lính khác trí trá
như vậy. Khổ nỗi, một hôm, người ta đã nói cho hắn biết trò lừa bịp này và
từ đó, Hitler nổi đóa và nghi ngờ tính chân thực của mọi vết thương. Sáng nào
cũng vậy, hắn đến cùng những nhân viên quân y và tiến hành điều tra. Quả
thực, hắn đã tìm ra một biện pháp đáng gờm để tìm ra những vết thương
người ta tự gây cho mình ở khoảng cách gần dựa vào một vết thuốc súng rớt
trên da hoặc vải.

Các tiêu chí này được áp đặt trong suốt nhiều tuần bất chấp
sự phản đối của một số người và vì nó một vài người đã bị bỏ tù nhiều năm
liền. Tuy nhiên, một số lính chiến đấu xuất sắc, gan dạ trên chiến trường,
đã đến ban tham mưu phản đối vì trong những trận giáp lá cà, chiến đấu ở cự ly
gần, không thể lấy chuyện vết thuốc súng làm cơ sở đánh giá một người lính
giả vờ bị thương hay không được. Ban tham mưu sợ rằng lần này sẽ có những
sự bất tuân mệnh lệnh nghiêm trọng hơn trong khi cuộc chiến đang kéo dài
không hồi kết, đã lùi bước và bỏ các cuộc điều tra kiểu này.

Hitler tức đến phát điên. Hắn thích giải pháp của mình - hắn
thích các giải pháp đơn giản - và không chịu nổi việc nó không còn được áp
dụng nữa. Vì thế giờ đây hắn nghi ngờ tất cả những ai đang bày ra những
vết thương phản quốc. Hắn tra hỏi những thân hình đang hấp hối, hắn cúi người,
vẻ nghi hoặc, xem xét những khúc xương lộ ra trên những đống thịt bầy
nhầy, hắn trở thành người khám xét giữa những nhân viên y tế. Các bác sĩ
cảm thấy bị xúc phạm đã yêu cầu thượng cấp của Hitler bảo hắn tránh xa
chuyện này. Hugo Gutmann vừa thực hiện xong yêu cầu đó của họ.

- Nếu để một sự lơi lỏng như thế xảy ra thì kết cục quân đội
Đức sẽ mất tinh thần, Hitler cự nự.

- Lính liên lạc Hitler, người ta không úy lạo tinh thần bằng
sự khủng bố.

- Thượng sĩ phê bình tôi vì sự nhiệt tình của tôi ạ?

- Tôi không phê bình gì anh cả. Anh là một hạ sĩ mà nước Đức
tự hào; tấm huân chương Thập tự sắt là bằng chứng. Nếu ai cũng có đức tin
vào Tổ quốc như anh thì chúng ra sẽ chẳng phải nghi ngờ ai cả. Nói vậy
nhưng tôi vẫn cho anh một mệnh lệnh: cấm anh buổi sáng đi xuống dò xét các
thương binh; anh cần phải để ê kíp y tế làm công việc của họ. Rõ rồi chứ?
Nếu không, tôi cho anh vào tù. Anh đi được rồi.

- Tuân lệnh, thưa thượng sĩ.

Hitler chào rồi quay gót đi ra cửa.

Kiệt sức, Hugo Gutmann thả mình xuống một chiếc ghế và châm
một điếu thuốc. Một tay cuồng tín hết sức! May mắn là người ta chế ngự
những con người kiểu như thế này bằng sự tuân lệnh. Thử tưởng tượng nếu
hắn ta là người ra lệnh thì... Hugo rùng mình thấy điếu thuốc của mình có vị
của tàn thuốc.

*

* *

Bệnh viện.

Cái tòa nhà to và tối này bấy lâu nay vẫn là bệnh viện ư? Đó
chẳng phải là một tu viện sao? Hay trường dòng? Dù gì thì các xơ, như
những con chim câu trắng thoăn thoắt, vẫn luôn bay trong đó, từ phòng này
sang phòng khác, trong tiếng sột soạt của những chiếc mũ dòng, đến cứu những
con người đang rên rỉ ngày đêm không ngừng, thường bất lực, cương quyết
khi cần và lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ.

Bệnh viện.

Adolf H. vừa hiểu ra một điều. Hắn đang nằm trong hậu trường
của cuộc chiến, hắn nhìn thấy thực tế đằng sau bức phông sân khấu, những
cái được che giấu sau những bức tường giả với những chiếc cửa sổ giả, đúng
vậy, chính là ở chỗ này, bệnh viện là thực tế của cuộc chiến.

Những công trình này bị trưng dụng và biến thành trung tâm y
tế, những bà xơ bị dứt ra khỏi giờ nguyện ngắm để trở thành y tá, tất cả
cho thấy chiến tranh là nghệ sĩ đương đại lớn nhất. Là nguyên nhân gây tử
vong hàng đầu, nó lại cũng tạo ra những sáng tạo tinh tế dành cho những người
mà nó không giết chết. Chiến tranh làm điêu khắc như một nghệ sĩ Ba-rốc
thiên tài, lấy đi một cái chân của người này, của người khác hai cái, một
cánh tay, một khuỷu tay, thay đổi kích thước của những mỏm thịt nơi bộ
phận bị cắt lìa, xé rách các khuôn mặt, hủy hoại sự cân đối, làm cho da thịt người
này đỏ lòm,tím ngắt, cháy sém, làm cho người khác xanh ngoét vì chảy máu trong,
sợ những gì trơn nhẵn, yêu thích da thịt bị tróc lột, yêu thích những vết
thương được khâu lại, những vết thương đóng vảy, những vết sẹo, những vết
mưng mủ không khép miệng được, làm hết phác thảo này đến bản nháp khác, có thể
hủy bỏ trong tích tắc một tác phẩm vốn đang gần hoàn thiện, nó phá cách,
vô ưu, không công bằng, tham lam vô độ, với trí tưởng tượng và một năng
lượng vô hạn.

Adolf H. đã phải lòng xơ Lucie. Mắt hắn dán vào nàng như
bông hướng dương quay theo hướng mặt trời.Trong căn phòng lớn, xơ Lucie nét mặt
rạng ngời đang tất bật hết giường này sang giường khác. Hắn yêu xơ Lucie
vì sự hiện diện của nàng là một sự lầm lẫn. Trong cái nhà xác đang sôi lên với
những tiếng kêu thét và rên la vì đau đớn này, nơi thần Chết xảo quyệt đến
tiếp tục làm cái công việc hủy diệt của mình, xơ Lucie vẫn vui tươi. Một
sự lầm lẫn. Vui tươi. Một thiên thần nơi địa ngục. Một sự lầm lẫn.
Vui tươi.

Khi nàng cúi xuống bên hắn và mỉm cười, hắn có cảm giác nàng
đang lung linh tỏa sáng. Thật khó tin. Một thứ ánh sáng thêm vào ánh sáng
mặt trời. Và da nàng, căng lên vì nụ cười, không còn là da là thịt nữa mà
là những tia lấp lánh. Adolf tin chắc rằng mọi tiếp xúc với xơ Lucie sẽ tốt cho
hắn hơn bất kỳ mũi tiêm nào. Hắn thấy bối rối trước người con gái hai mươi
tuổi ấy, người không tìm cách làm người khác thích nhưng lại làm ai cũng
thích. Hắn đã đánh mất những đặc tính của một gã đàn ông phóng túng nhiều
đến mức khi để ý đến làn lông tơ lờ mờ che môi trên của nàng, hắn cảm thấy xấu
hổ vì đã làm như vậy, cứ như thể hắn vừa văng một câu chửi thề.

Hắn đã được phẫu thuật. Người ta đã lấy ra khỏi người hắn
một viên đạn và một mảnh đạn cối. Các bác sĩ e là hắn bị nhiễm trùng
trong, thậm chí là xuất huyết. Hắn không được cứu thoát. Thực tế còn
tệ hơn thế nữa.

Do bị sốt cao hắn chỉ lờ mờ theo dõi được những gì xảy ra
trong cái nhà ăn trước đây giờ được dùng làm nhà ngủ tập thể. Tuy vậy, hắn
vẫn đủ tỉnh táo để nhận ra hai nghi lễ đáng sợ: viết thư và căn phòng ở
cuối hành lang.

Khi một thương binh hấp hối, xơ Lucie đến bên anh ta và nhẹ
nhàng hỏi:

- Anh có nghĩ là nên viết vài dòng cho mẹ mình không?

Thông thường, người thương binh không hề biết rằng mình đang
đọc để người khác chép những lời cuối cùng của mình. Bức thư ấy sẽ bị nhòe
trong nước mắt, một bức thư sẽ được mở ra gấp lại cả trăm lần, bức thư mà
mẹ anh ta sẽ mang theo mình suốt nhiều năm, như một vật báu để áp vào người bà
một cái gì đó của đứa con đã hy sinh. Với sự xúc động khi nghĩ về người thân,
với sự giúp đỡ của xơ Lucie luôn ân cần nhắc những từ còn thiếu, kẻ hấp
hối sẽ kiệt sức sau khi hoàn thành nhiệm vụ này.

Vài giờ sau, theo một nghi thức bất di bất dịch, các nữ y tá
sẽ kéo giường của người đã chết ra khỏi phòng và theo như người ta kháo
nhau thì người ta sẽ đặt nó vào cái phòng ở cuối hành lang được mệnh danh
là “nhà chờ chết” để không ai nghe thấy những tiếng hét lúc lâm chung.

Một ngày nào đó hắn sẽ nói với xơ Lucie rằng hắn yêu nàng?
Rằng hắn yêu nàng như người ta yêu khi còn là con trẻ? Sự hiện diện của
nàng làm hắn dễ chịu. Hắn thu nhận được một cái gì đó từ niềm hạnh phúc
tỏa ra từ nàng. Nàng sẽ phản ứng thế nào khi hắn nói với nàng: “Tôi yêu em”?
Chắc hẳn nàng sẽ thấy điều đó hết sức tự nhiên và đáp không ngần ngại: “Em
cũng yêu anh.” Tại sao người ta không luôn sống với tính người cao đến mức
này? Tại sao cần phải rơi xuống thấp đến thế mới lên được tới tầm cao này?

Vừa lúc đó, xơ Lucie đi về phía hắn.

Hắn định nói với nàng. Nhưng trước khi hắn kịp mở miệng,
nàng đã cất lời hỏi bằng một giọng trong trẻo:

- Anh có muốn viết vài dòng cho mẹ anh không?

*

* *

Hitler điên lên. Người ta buộc hắn phải nghỉ phép. Hắn đã
phản đối nhưng Hugo Gutmann đã tỏ ra không thể lay chuyển được.

- Quy định là quy định, lính liên lạc Hitler! Anh có quyền
được về nghỉ phép.

- Tôi muốn ở lại chiến trường.

- Anh có nghĩa vụ phải về nghỉ phép.

- Nghĩa vụ ư? Tôi sẽ có ích gì khi trở về hậu phương đây?

- Ừ thì... anh sẽ lấy lại sức.

- Tôi đang rất khỏe mạnh.

- Tôi thấy anh hơi gầy... do đó anh sẽ nghỉ để lấy lại sức và
gặp lại người thân...

Nói đến đây Hugo Gutmann chợt nhớ ra rằng Hitler không bao
giờ có thư từ gì và cảm thấy mình đã lỡ lời. Ông bình tâm lại và khẳng
định, giọng kiên quyết:

- Anh sẽ lên tinh thần cho nhân dân Đức.

Hitler đột nhiên chú ý tới lời viên thượng sĩ. Gutmann sung
sướng và hiểu ra rằng mình đã điểm đúng huyệt và bắt đầu huyên thuyên một
cách vụng về.

- Ở hậu phương, nhân dân cũng đang cố gắng cho cuộc chiến,
họ làm ra thức ăn, đạn dược, vũ khí, đào luyện những người lính mới. Nhân
dân cần một người lính lão luyện như anh đến để chứng thực với họ rằng tất
cả những cố gắng đó đều có ích, để kể lại rằng các chiến sĩ của chúng ta đã
chiến đấu anh dũng như thế nào, để trực tiếp kể về những... chiến thắng
mang tính quyết định của chúng ta.

Trên đà hùng biện của mình, Hugo đã đánh liều nói câu khẳng
định cuối cùng này, một câu nói vừa nực cười vừa nhảm nhí, biết rằng nếu
có người lính duy nhất nào đó còn có thể tin rằng nước Đức sẽ chiến thắng,
đó chính là lính liên lạc Hitler.

Mắt giương to, nét mặt căng thẳng, mồm há hốc, Hitler nghiến
ngấu tán đồng ý kiến ấy. Hắn chấp nhận nhiệm vụ mới này.

- Vâng thưa thượng sĩ. Tôi sẽ đi nghỉ phép.

- Tốt, anh đi được rồi. Ngày mai anh sẽ lên tàu.

Gutmann nhìn lính liên lạc Hitler đi xa dần rồi thở phào nhẹ
nhõm. Ông ta sung sướng vì đã ra mệnh lệnh cuối cùng cho Hitler, vậy là
ông sẽ nhẹ nhõm trong vài tuần nữa.

Dù gì thì Gutmann cũng đã chán ngấy việc ra lệnh. Ra lệnh,
đó là cách phục tùng mệnh lệnh cấp trên của ông và ông cũng đã chán ngấy
việc phục tùng mệnh lệnh rồi.

*

* *

“Bernstein và Neumann thương mến,

hay là

Neumann và Bernstein thương mến,

Tớ không biết phải bắt đầu với tên ai trong số hai cậu, tớ
là người phải ra đi vĩnh viễn.

Người ta đã bảo tớ viết cho mẹ, điều ấy có nghĩa là tớ phải
sốt đến hơn bốn mươi độ và chỉ còn ít giờ nữa để sống. Thật không may phải
không? Chết ở tuổi hai mươi sáu và thậm chí không có cả gia đình để gửi
gắm những dòng suy nghĩ cuối cùng của đời mình. Nhưng sự kém may mắn này nay
đang trở thành quá tầm thường. Tớ nghĩ thậm chí mình không có quyền than
vãn nữa cơ. Dù gì thì giờ đây tớ cũng sắp chết trên một cái giường sạch
sẽ, trắng tinh và phía trên tớ là khuôn mặt kiều diễm của xơ Lucie. Tớ sẽ
không chết thối xác trong bùn hay giữa hai chiến hào; những người còn sống
không nhìn thấy chất khí làm trương bụng tớ lên, không phải chịu đựng mùi
xú uế từ cái xác đang phân hủy của tớ; vài tuần sau khi tớ chết, khi thu
hồi lại vùng đất đã mất, họ không bị buộc phải rắc vôi sống lên người
tớ để nó bốc mùi ít đi. Tớ được cưng chiều quá đi: tớ được chết sạch sẽ,
chết ở bệnh viện.

Các cậu ơi, tớ viết vài dòng này để nói với các cậu rằng tớ
yêu các cậu, rằng tớ ra đi với lòng tự hào vì đã quen biết các cậu, kiêu
hãnh vì đã được các cậu chọn làm bạn và được các cậu đánh giá cao và rằng
tình bạn của chúng ta chắc chắn là tác phẩm đẹp nhất của đời tớ. Tình bạn thật
lạ kỳ. Khi yêu, người ta nói đến tình yêu, giữa những người bạn chân chính
với nhau, người ta không nói đến tình bạn. Tình bạn, người ta kết bạn mà
không cần phải gọi tên hay bình phẩm gì về nó. Mạnh mẽ và yên ắng. Nó kín
đáo. Rắn rỏi. Đó là sự lãng mạn của những người đàn ông. Chắc nó phải sâu sắc
và bền vững hơn tình yêu để người ta không vung vãi nó một cách ngớ ngẩn
bằng ngôn từ, tuyên bố, thơ văn. Nó phải đem lại sự thỏa mãn lớn hơn tình dục
bởi nó tách bạch khỏi lạc thú và những lúc người ngứa ngáy vì thèm. Khi
chết đi, tớ nghĩ đến và ngả mũ trước bí mật câm nín lớn lao này.

Các cậu ơi, tớ đã nhìn thấy các cậu râu ria xồm xoàm, người
lấm lem, cáu bẳn, đang gãi, đánh rắm, ợ, ỉa ra những dòng phân lỏng vô
tận, thế mà tớ chưa bao giờ ngừng yêu các cậu. Nếu một người đàn bà bắt tớ
phải chịu cái mớ bần tiện ấy thì chắc chắn tớ sẽ giận cô ta, tớ đã bỏ cô ta,
chửi bới, bỏ rơi cô ta rồi. Với các cậu thì không. Ngược lại là đằng khác.
Mỗi lần thấy các cậu trở nên dễ thương tổn hơn, tớ lại càng yêu các cậu.
Thật không công bằng phải không? Đàn ông và đàn bà sẽ không bao giờ yêu
nhau chân thành bằng hai người bạn vì quan hệ nam nữ bị sự quyến rũ làm cho
thối nát. Họ diễn kịch. Tệ hơn, mỗi người trong số họ đều tìm những vai
đẹp. Sân khấu. Hài kịch. Dối trá. Trong tình yêu không có sự an toàn vì mỗi
người đều nghĩ rằng mình phải che đậy, rằng có thể anh ta không được
yêu như chính con người của anh ta. Bề ngoài. Mặt tiền rởm. Một tình yêu
lớn là một lời nói dối thành công và luôn luôn được đổi mới. Một tình bạn,
đó là một chân lý không ai phủ nhận được. Tình bạn trần trụi còn tình yêu
thì được bôi son trát phấn.

Các cậu ơi, con người các cậu như thế nào thì tớ yêu các cậu
nguyên xi như thế. Quá đẹp trai, tóc quá nâu, quá thông minh, quá tài
năng, bị sự ngờ vực giày vò, tớ yêu cậu Neumann ạ. Bernstein, tớ yêu cậu
khi cậu dỗi, khi cậu vẽ, khi cậu lầm bầm, khi cậu làm những trò bẩn thỉu với
người đàn ông khác. Đúng vậy, cả hai người, tớ yêu các cậu trong bất cứ
hoàn cảnh nào.

Đừng mong là tớ sống qua được đêm nay. Vì nếu tớ còn được
nhìn các cậu, tớ sẽ nói tất cả những điều trên một cách trực tiếp, nhìn
thẳng vào mắt các cậu và các cậu sẽ cảm thấy phiền toái ra trò. Nếu trên
đời có thiên đường, có một cuộc sống sau cái chết, tớ sẽ đợi các cậu ở đó; tớ
muốn các cậu đến gặp tớ sau này khi các cậu rất rất già, rất rất giàu, đầy
danh vọng, với các tác phẩm được trưng bày trong các bảo tàng trên toàn
thế giới; cứ từ từ mà làm, tớ sẽ cực kỳ kiên nhẫn. Nếu không có gì xảy ra
ngoài hư vô, tớ sẽ thoát khỏi nó bằng sức mạnh của tình cảm gắn kết chúng ta và
mặc kệ cái hư vô, tớ vẫn cứ đợi các cậu.

Mãi là bạn của các cậu,

Adolf H.”