Chuỗi
tin đau lòng

Tuy “chơi” đấu trí căng thẳng với Giering, nhưng
Leopold vẫn lo cho những đồng chí chưa bị bắt. Anh lo nhất là Grossvogel và
Katz. Anh vững tin vào hai người đồng chí vì như Katz, anh đã bố trí cho về
Antony là nơi trú ẩn rất chắc chắn, lại dự kiến sau đó chạy về Marseilles là
vùng chưa bị Đức chiếm đóng.

Chính tên phó của Giering là Berg thông báo cho
Leopold tin dữ:

- Ông có biết Katz của ông đã bị chúng tôi bắt rồi
không?

- Bị bắt từ lúc nào?

- Khoảng ba tuần…

Thế là đến lượt Katz bị sa vào tay giặc. Chỉ mãi sau
này Leopold mới được giải đáp vì sao bạn anh là người được bố trí bao nhiêu
biện pháp an toàn mà vẫn bị nạn.

Bối rối sau khi Leopold bị bắt, Katz mất vài ngày
chuẩn bị ra đi. Ngày 19/12, Cecile, vợ anh sinh con, anh không dám ra đi khi
chưa bố trí cho vợ con được an toàn. Con trai cả của anh là Jean Claude đã về ở
với em gái Maximovich ở lâu đài Billeron.

Năm 1943, Cecile Katz cho Leopold biết về chồng chị:
ngày 28/11/1942 Katz cùng Grossvogel đến nhà hộ sinh thăm chị. Cả hai đều biết
tin Leopold bị bắt và rất lo lắng. Ngày 1/12, Katz quay lại nhà hộ sinh để hôm
sau đón vợ con về. Nhưng cái ngày mai đó không có nữa. Hôm đó anh ở Paris quá
muộn, không trở về Antony lúc đã giới nghiêm, nên anh đến nhà cô bạn quen là
Modeste Ehrlich, vợ một giáo viên Do Thái, cựu thành viên Lữ đoàn quốc tế.

Từ khi chiến tranh bùng nổ, nhà của Ehrlich trở
thành hộp thư và nơi gặp gỡ. Chính nơi đây Raichmann đã gặp Katz đầu 1942. Sau
khi Raichmann bị bắt và khai báo, ngôi nhà Ehrlich bị Gestapo giám sát chặt
chẽ. Katz đã không tôn trọng chỉ thị của Leopold (không được dùng nhà này nữa)
vì nghĩ rằng có thể trú ở đây vài giờ để sáng mai đi sớm. Bọn nhân viên Gestapo
canh ngôi nhà này đã báo cho Reiser là trưởng ĐĐN Paris và bắt luôn Katz và
Ehrlich. Leopold thuyết phục được Giering rằng Modeste không tham gia DNĐ vì
DNĐ chỉ dùng nhà của bà đó nhưng không cho bà biết tính chất hoạt động của Đảng
cộng sản; song bà vẫn bị đưa vào trại tập trung và chết tại đó.

Grossvogel cũng bị bắt vì DĐN đã dùng thủ đoạn khống
chế thô bỉ. Cũng là sự trùng hợp đặc biệt, Jeanne Pesant, vợ Grossvogel, cũng ở
cữ. Leopold vẫn đinh ninh rằng Grossvogel đã sang Thụy Sỹ là rất an toàn rồi,
nhưng không ngờ Jeanne Pesant không chịu tránh ở một nơi thật an toàn, chị thuê
một ngôi nhà ở ngoại ô Brussels, nên ngày 26/11 ĐĐN phát hiện được và bắt chị.
Chúng đe nếu bà không viết thư hẹn Grossvogel cho gặp thì sẽ giết chết đứa con
ngay trước mặt chị. Grossvogel cảm thấy có thể bị lừa, nhưng vì anh quá muốn
gặp vợ con trước khi đi vào hoàn toàn bí mật, nên anh đã đến nơi hẹn là Uccle,
phố Brunard và bị bắt tại đó ngày 16/12.

Bốn ngày trước, Berg đã ung dung báo cho Leopold:

- Hôm nay chúng tôi sẽ bắt Robinson…

Khá ba hoa như thường lệ, Berg khoe kế hoạch của
ĐĐN. Sau này Leopold lợi dụng được kiểu nửa tình cảm này để ứng phó.

- Chúng tôi đã phát hiện được nó từ mấy tháng nay, -
Berg nói. - Nhưng chúng tôi quyết định tóm cổ nó khi nó hẹn hò với một đối
tượng mà chúng tôi đã biết. Reiser liền tổ chức bao vây quy mô lớn. Hàng chục
mật vụ rải quanh điểm hẹn, ảnh đối tượng trong tay để nhận diện cho đúng. Tôi
xin báo để ông biết rằng Reiser sẽ đề nghị ông đi theo chỉ nhằm thử phản ứng
của ông. Bởi vì Reiser không có phép đưa ông ra đó; nếu không thì Trò Cao thủ
sẽ hoàn toàn bị nguy hại, Nếu ông từ chối, ông ta sẽ kết luận và nói cho mọi
người biết rằng ông từ chối hợp tác…

- Này ông Berg ơi, nếu tôi hiểu đúng thì Reiser đồng
thời còn thăm dò và giương bẫy tôi nữa đấy…

- Ông suy luận ý đồ của ông ta thế nào tùy ông…

Được, tôi được báo trước. Leopold tự
nghĩ như thế.

Đến trưa,
họ dẫn Leopold đến gặp Reiser. Tay này cũng nhai lại điệp khúc như Berg:

- Này,
Otto, hôm nay chúng tôi sẽ bắt Robinson!

Để bóp nhỏ
vai trò của đồng chí, theo chiến thuật cổ điển, Leopold nói:

- Ông
Reiser ơi, ông nhầm rồi, đó chỉ là một kẻ quấy rầy thôi. Hắn chẳng biết gì đâu!

- Cũng có
thể, - Reiser trả lời. - Nhưng ông hãy để cho chúng tôi nhận định về giá trị
của hắn ta. Dù thế nào ông cũng đi theo chúng tôi.

- Tùy các
ông.

Reiser ngồi
cứng trên ghế vì ngạc nhiên khi thấy thái độ của Leopold lại vui vẻ hồn nhiên
và hòa nhã đến như thế.

Dù sao thì
Berg cũng không nói dối.

Trên xe đi
đến điểm hẹn, Leopold suy nghĩ cách biểu lộ thái độ và kết luận cách giúp
Robinson là Leopold phải làm ầm ĩ sự có mặt của anh: Vả lại nếu bọn ĐĐN đã
quyết định trưng bày Leopold tay bị còng nghĩa là chúng đã kết thúc Trò Cao thủ
bởi vì những bảo vệ viên của Robinson ắt trông thấy Leopold bị bắt. Nhưng xe
đậu cách điểm hẹn hai trăm mét, Leopold bất lực dự vào cảnh tượng Robinson bị
bắt.

Từ khi
Franz Schneider bị bắt tại Bỉ vào tháng tám, Gestapo đã phát hiện dấu vết của
Robinson. Người vợ cũ của anh thuộc toán Berlin và đứa con trai anh đang ở
trong quân đội Đức đều bị bắt. Tại sao Gestapo không bắt anh ngay? Bởi vì bọn
mật thám cho rằng anh này chỉ huy một toán cán bộ quan trọng cũ của Đảng cộng
sản Pháp như Jules Humbert-Droz, cựu thư ký Đảng cộng sản Pháp, và Willy
Munzenberg, cựu lãnh tụ Đảng cộng sản Đức.

Đó là do
Gestapo hoang tưởng chứ làm gì có đơn vị mạnh đó. Humbert-Droz khi đó đã bị
khai trừ khỏi Đảng cộng sản. Munzenberg cũng đã bị xóa tên trong Đảng cộng sản
và trong Quốc tế Cộng sản từ năm 1937, năm 1940 anh này đã bị chính phủ
Daladier tống giam trong trại người ngoại quốc. Tại nhà tù, hai nhân viên của
Beria cùng bị giam với anh đã phụ trách việc thủ tiêu anh. Hai nhân viên này đã
rủ anh cùng họ vượt ngục. Quá tin, anh đồng ý: người ta tìm thấy anh bị treo cổ
ở cách trại giam hai trăm mét. Bọn Đức định tổ chức một phiên tòa ầm ĩ mà diễn
viên chính sẽ là Robinson nhằm bôi xấu chủ nghĩa Bolshevik quốc tế trước con
mắt của “Châu Âu mới”.

Đến tháng
12, khi biết Robinson chỉ có một mình, nên ĐĐN quyết định bắt anh. Leopold gặp
Robinson hai ngày trước khi các đồng chí Simex bị bắt. Leopold đã phân tích
tình hình của DNĐ và hai đồng chí quyết định ngừng quan hệ. Trong cuộc gặp này
Robinson cũng đã biết Schneider đã bị bắt. Anh không biết ngôi nhà ở Passy của
anh đã bị giám sát.

Còn
Maximovich cũng bị theo dõi từ lâu. Trong lễ “đính hôn” của anh với cô
Hoffman-Scholz, nữ thư ký của Otto, Gestapo đã nghiên cứu hồ sơ ngoại kiều
trong tàng thư cảnh sát Pháp. DNĐ biết tin này nhưng quá muộn, không còn thời
gian để giấu hồ sơ của Maximovich đi. Gestapo nắm được rằng Maximovich có cảm
tình với chủ nghĩa cộng sản. Anh bị tước giấy thông hành ra vào khách sạn
Majestic. Nguy hơn nữa là qua phát hiện các điện mật của DNĐ, hành động của
Maximovich bị lộ hết. Như qua báo cáo về các thành phố Đức bị tàn phá, tin do
“người yêu” của Maximovich là cô Hoffman-Scholz cung cấp sau chuyến về Đức thăm
gia đình của cô, Gestapo tìm ra được nguồn cung cấp tin chính là Hoffman.

Maximovich
bị theo dõi từ tháng 10. ĐĐN đã đến lâu dài Billeron tuyên bố cho cô Anna rằng
chúng đã phát hiện anh em cô tham gia một lưới gián điệp chống lại Đế chế Đức…
Chúng nói với Anna:

- Cô có thể
giúp chúng tôi bằng cách tạo thuận lợi cho thủ trưởng của cô gặp một nhân vật
Đức, có thể tại vùng tự do, cô đừng sợ, vì đây là một vụ có tầm quan trọng về
chính trị.

Anna báo
cáo ngay với Leopold về đề nghị của Giering. Lúc đó Leopold chỉ có thể diễn
dịch yêu cầu hẹn hò của Giering là một thủ đoạn thô thiển nhằm bắt cóc Leopold.
Có lẽ hắn định xây dựng cơ sở… cho sự hợp tác trong tương lai của DNĐ.

Tất cả
những dấu hiệu đó cho thấy Maximovich bị đe dọa nghiêm trọng. Leopold đề xuất
giúp anh trốn…

- Tôi không
thể trốn. - Anh trả lời. - Vì tôi còn mẹ già và cô em gái nữa… Anh nghĩ xem,
không có tôi thì họ sẽ sống nổi không? Nếu tôi bị bắt, tôi sẽ tự tử!

- Không,
phải diệt hết bọn chó đó đi!

Anh giữ
nguyên các thói quen, tiếp tục công việc như trước… Ngày 12 anh bị bắt trong
phòng giấy của “người yêu”.

Springer hy
sinh oanh liệt.

Anh rút về
Lyon từ tháng 12/1941 và tiếp tục hăng hái hoạt động. Anh quan hệ với
Balthazar, cựu bộ trưởng Bỉ, và viên lãnh sự Hoa Kì, và phát hiện nhiều nguồn
tin tình báo mới. Đó là một chiến sĩ không biết mệt mỏi, hy sinh anh dũng sau
khi dùng vũ khí chống lại bọn Gestapo.

Leopold đã
gặp Springer vào tháng tư và khuyên anh nên thận trọng. Anh không muốn nghe và
yêu cầu Leopold cho mật mã và Leopold đã cho. Khi Leopold hỏi anh có cần điện
đài không, thì anh trả lời đã xin được Hoa Kì một điện đài nhỏ rất tốt.

Đến tháng
10, Leopold quay lại Lyon và lại khuyên Springer thận trọng, anh nổi nóng:

- Tôi biết
rằng tôi và Flore, vợ tôi, có thể đi Hoa Kì, nhưng tôi không đi và bà ta cũng
muốn ở lại với tôi. Thế binh sĩ trước nguy hiểm cũng lùi bước hay sao? Không,
chúng tôi cũng phải chiến đấu như họ! Tôi là chiến sĩ trên tuyến đầu, tôi sẽ
công tác đến ngày cuối cùng và, nếu chúng đến, tôi sẽ có cách tiếp chúng!

Springer
đặt điện đài ở một làng cách Lyon mười bảy kilômét, anh nối đài đó với dây cáp
cao tần ở gần đó.

- Nếu chúng
đến, - anh nói. - Tôi sẽ cho nổ tung hết!

Nhưng anh
không kịp cho nổ. Một đêm, Springer trở về phòng vợ chồng anh thuê ở Lyon… Hai
người quy ước với nhau mật hiệu để báo động khi nguy hiểm, nhưng đêm đó tối mò,
anh không nhìn thấy ám hiệu, khi bước vào cổng tay lăm lăm súng lục: liệu
Gestapo có chờ mình ở trên gác không? Chẳng cần, anh bất chấp nguy hiểm… Khi mở
cửa: Chúng đã có mặt ở đây, tên đứng, đứa ngồi, bâu lại như đàn nhặng. Anh bắn
vào chúng làm hai tên bị thương, rồi anh định uống thuốc độc mà anh lúc nào
cũng mang sẵn trong người…

Bị giam tại
Lyon, Springer lại bị chuyển vào nhà tù Fresnes hôm sau. Trong bốn ngày anh bị
tra tấn liên tiếp. Để tránh khai báo anh vượt qua lan can nhà cầu trên tầng bốn
lao vào không trung. Hôm đó là ngày lễ Noel.

Em trai và
Yvonne, em gái họ của Springer, sau chiến tranh mới biết rõ về hoàn cảnh người
anh của họ hy sinh thế nào khi họ xem tác phẩm của đại tá Remy nhan đề “Cuốn
sách của lòng dũng cảm và của nỗi lo sợ” (Livre du courage et de peur). Ở trang
hai bảy tập hai có ghi như thế này: “Ngày lễ giáng sinh bắt đầu bằng một vụ tự
sát. Một người chán đời đã lao qua ban công nhà cầu của một tầng nhà cao. Nhiều
tù nhân nghe thấy một tiếng đục của thân người đó rơi xuống đất…” Tả như thế
đúng cả, chỉ trừ động cơ tự sát của Springer không phải vì chán đời, mà chỉ vì
anh không muốn phải khai báo dưới đòn tra tấn. Leopold hiểu rất rõ con người
này nên có thể khẳng định Springer đủ can đảm để quyết định như vậy. Anh đã đón
bọn Gestapo bằng tràng súng lục, anh đã định uống nhân ngôn: hành vi cuối cùng
của anh tại nhà tù Fresnes hoàn toàn thuộc về phong thái của những người chiến
sĩ gương mẫu hy sinh trong khi chiến đấu với quân thù. Sau này gia đình đã cải
táng cho anh và đưa di cốt của anh về nghĩa trang quê hương. Chính phủ Bỉ đã
truy tặng huân chương cho Springer.

Kaethe
Voelkner biết mình cũng bị lộ vì địch đã dịch được mật điện của DNĐ. Tháng 12
cô về Đức thăm gia đình. Ba mươi năm sau, người chú của cô kể lại việc cô bị
bắt cùng đồng đội là anh Podsialdo khi cô trở về nhà vào đầu tháng giêng.

Bọn Gestapo
ở Lyon do tên Barbie nổi tiếng cầm đầu đã bát Joseph Katz và Schreiber, họ
không phải là thành viên của Dàn Nhạc Đỏ. Joseph là em của Katz, có lần đã xin
gia nhập DNĐ nhưng Leopold không chấp nhận vì không muốn một gia đình mà có hai
người cùng làm công tác tình báo, một nghề thật là nguy hiểm. Còn Schreiber
quen Leopold ở Palestine, vốn là đảng viên Cộng sản tích cực nhưng không giáo
điều, thường hay phê bình khiến cho những người lý luận cố chấp không ưa. Anh
tình nguyện xin sang Tây Ban Nha chiến đấu thì bị từ chối bởi họ coi anh là
người đi trệch đường lối. Mùa hè 1940, khi Leopold đến Paris, anh cố đi tìm
Schreiber. Theo bà vợ Schreiber thì năm 1939 chồng bà đã lập một doanh nghiệp
chuyên mua lại xe ôtô cũ. Cục Tình báo Hồng quân chú ý đến doanh nghiệp này nên
cử một sĩ quan bí danh là Fritz đóng vai giám đốc kinh doanh cho doanh nghiệp
này. Trong một ngày mùa thu năm đó, cảnh sát đến garage này kiểm tra theo lệ
thì Fritz sợ quá liền nhảy qua cửa sổ rồi trốn vào sứ quán Xô Viết với lý do bị
cảnh sát khủng bố. Một cán bộ sứ quán này dại dột ghi tên và địa chỉ của
Schreiber trên lịch bàn. Phản gián Pháp theo dõi sứ quán Xô Viết đã lục soát
garage của Schreiber và tạm giữ ông chủ. Sau khi hiệp ước Xô - Đức ra đời,
chính quyền Pháp lại bắt Schreiber rồi đưa vào trại tập trung. Khi quân Đức
tiến vào Pháp, ông chủ garage này vẫn nằm trong trại. Leopold định tổ chức cho
Schreiber vượt ngục, nhưng tùy viên quân sự Susloparov của sứ quán Liên xô chủ
trương dùng phương thức hợp pháp nên đã cho tên Schreiber vào danh sách công
dân Xô Viết bị bắt nay phải tha. Schreiber được tha nhưng khi Đức đánh Liên Xô,
anh đang sống tại Marseilles trong khi vợ con anh đã chạy sang Moscow rồi. Anh
rút vào bí mật, nhưng rồi anh bị bắt và hy sinh.

Joseph Katz
cũng mất tích khi bị đi tập trung… Theo Leopold hai chiến sĩ này bị chết do Otto
Schumacher tố cáo với Đức. Otto là loại nội gián của mật thám Đức cài vào Dàn
Nhạc Đỏ. Chính hắn đi thuê nhà nơi Wenzel bị bắt. Sau khi toán DNĐ Bỉ bị khủng
bố, hắn về Paris cư ngụ tại nhà Arlette Humbert-Laroche, liên lạc viên giữa
Robinson và Leopold Trepper. Tháng 11/1942, mặc dù Leopold cấm nhưng hắn vẫn
xuống Lyon liên hệ với Springer và Germaine Schneider. Tháng 12, hắn quay lại
nhà Arlette và nhờ cô này liên lạc với Robinson. Arlette lúc đầu lưỡng lự nhưng
sau lại nhận lời. Cả Arlette cũng như Springer và Robinson đều bị bắt và hi
sinh…

Arlette
Humbert-Laroche là thành viên của Dàn Nhạc Đỏ, say mê tên chỉ điểm của Gestapo
mà không biết… Cô là một thanh nữ đáng yêu, tế nhị, đã để lại nhiều bài thơ hay
(Năm 1946 nhà xuất bản Sự thật (Editions Realites) cho ra mắt bạn đọc tập thơ
này do Charles Vildrac đề tựa với những ý chính như sau: Ngay vào mùa hè 1941
cô đã cho Vildrac đọc thơ của cô để xin ý kiến… Đến cuối 1942 cô để cho người
gác nhà của Vildrac một phong bì to đựng tất cả những bài thơ của cô để Vildrac
giữ hộ, mà không nói rõ lí do, cô cứ để cho Vildrac suy đoán. Anh không được
gặp lại cô nữa…

Có lẽ
Arlette cảm thấy số phận mình như thế nào cho nên mới viết vào mùa xuân năm
1939 những vần thơ như sau:

Moi aussi, je voudrais

Laisser mon parfum

Sur la Terre

Et faire en sorte que les hommes

Mes frères

Se souviennent de moi…

Tạm dịch:

Em cũng muốn để hương lại

Trên thế gian

Để làm sao những con người

Những anh chị em

Mãi mãi nhớ đến em…