PHẦN 6. PHÁT HUY SỨC MẠNH CỦA LỜI KHEN VÀ TRÁNH NỊNH HÓT LỐ BỊCH

Những đứa trẻ là chuyên gia trong việc yêu cầu những thứ mà chúng muốn. Ngồi trên đầu gối của bố, đứa trẻ vòi vĩnh: “Bố, bố thật tuyệt. Con biết bố sẽ mua cho con con búp bê đẹp đó mà”. Sáng hôm sau, đi cùng mẹ vào siêu thị “Ôi! Con yêu mẹ. Mẹ là mẹ tốt nhất trên đời. Con biết mẹ sẽ mua cho con chiếc bánh quy sôcôla kia nhé.”

Từ bản năng vòi vĩnh của trẻ thơ đến lời khen có tính toán của một người bán hàng, những lời khen đương nhiên dành cho những người sẽ mang đến những gì họ mong muốn. Trên thực tế, những lời khen được sử dụng rộng rãi nhất và hiển nhiên chứng thực cho một điều là hãy khen để có thể nhận được những điều mà mình muốn. Hầu hết chúng ta vẫn nghĩ lời khen là cách để đạt được những điều mà chúng ta muốn từ ai đó.

Và nếu đơn giản như những con búp bê từ bố và những chiếc bánh quy từ mẹ, thì hẳn điều đó là có thể. Nhưng trong thế giới ngày nay, không phải ai cũng có thể hiện thực hóa lời khen của mình thành điều mà mình mong muốn có được.

Sự bất ổn của những lời khen

Bạn khen một ai đó. Bạn mỉm cười và chờ đợi một thái độ nồng ấm từ họ. Bạn có lẽ sẽ phải chờ rất lâu.

Nếu người đó nghi ngờ rằng lời khen của bạn là một sự bợ đỡ thì sẽ hoàn toàn phản tác dụng. Nếu như lời khen của bạn không chân thành và không được rèn dũa, nó sẽ làm bạn mất đi cơ hội chiếm lòng tin của họ một lần nữa. Nó có thể phá hỏng mối quan hệ tiềm năng mà trước đó đã từng sứt mẻ chút ít.

Tuy nhiên, một lời khen có rèn dũa lại là chuyện khác. Khi được thực hiện tốt, nó sẽ làm cho mối quan hệ ngay lập tức thăng hoa. Nó có thể giúp bán được hàng, giúp có được một người bạn mới, hay giúp làm sống lại khoảng khắc tân hôn trong dịp kỉ niệm ngày cưới vàng.

Đâu là sự khác biệt giữa lời khen làm thăng hoa và lời xu nịnh phá hỏng mối quan hệ? Có nhiều nhân tố tham gia vào phép so sánh sự khác biệt này. Chúng bao gồm sự chân thành, thời điểm, động cơ và từ ngữ của bạn. Chúng cũng bao gồm hình ảnh tự thân của đối tượng giao tiếp, vị trí công việc, kinh nghiệm với lời khen và sự đánh giá của anh ta đối với sự chân thành của bạn. Tất nhiên nó cũng có liên quan đến mối quan hệ giữa hai người và khoảng thời gian hai người biết nhau. Nếu như bạn khen ai đó qua điện thoại, qua thư điện tử, thư tay, nó thậm chí còn bao hàm các yếu tố như liệu bạn đã thấy anh ấy chưa, cả ngoài đời cũng như trong ảnh.

Nghiên cứu của các nhà khoa học xã hội đã chỉ ra rằng: 1) Một lời khen từ một người lạ có sức thuyết phục hơn những người mà ta đã biết, 2) Lời khen của bạn sẽ có độ tin cậy lớn hơn khi dành cho một người không hấp dẫn hoặc một người hấp dẫn mà bạn chưa từng gặp mặt, 3) Bạn sẽ được coi trọng hơn nếu như bạn mở đầu những lời bình luận của mình bằng thái độ khiêm tốn ‒ nhưng chỉ với những người nghe luôn coi bạn có vị trí cao hơn họ. Nếu bạn có vị trí thấp hơn, những lời khiêm tốn có thể sẽ làm giảm độ tin cậy trong lời khen của bạn. Những lời khen luôn thật phức tạp.

Thay vì bị hoa mắt với những nghiên cứu cụ thể kia, chúng ta chỉ cần ghi nhớ một vài thủ thuật hay. Mỗi thủ thuật sau đây đều đáp ứng tất cả các tiêu chí trong khám phá của các nhà khoa học xã hội. Đây là 9 cách khen hiệu quả.

51. Khen ngợi chứ không tâng bốc

Rủi ro khi đưa ra một lời khen trực tiếp, tất nhiên, là việc đối tượng tiếp nhận với bản tính đầy ngờ vực sẽ nghi ngờ rằng bạn trơ trẽn, khúm núm hòng đạt được những mục tiêu tham lam nào đó của mình.

Đó là một thực tế thật buồn. Nếu bạn tâng bốc ông chủ, khách hàng, và người yêu của mình, những đối tượng tiếp nhận này có lẽ sẽ nghĩ bạn đang bợ đỡ họ. Chính sự gượng ép sẽ khẳng định bạn đang phải chịu đựng những điều sai quấy cho những gì bạn vừa làm. Vậy đâu là giải pháp? Hãy giữ lại sự kính trọng chân thành của bạn chăng?

Đừng, đơn giản hãy chuyển tải nó qua một kênh thông tin không chính thức. Kênh thông tin không chính thức từ lâu đã trở thành một phương tiện giao tiếp đáng tin cậy. Từ ngay khi mà các truyện tranh biếm hoạ khẳng định rằng những cách tốt nhất để truyền tin chính là “điện thoại, điện đàm, và phụ nữ”, chúng ta thấy phương pháp này đã được thực hiện. Không may, các kênh thông tin không chính thức thường hay liên quan đến những tin xấu, loại thông tin vào bằng một tai và bị bóp méo. Tuy nhiên, những tin tốt cũng có thể thông qua một phương cách tương tự. Và khi nó đến tai đối tượng tiếp nhận, nó càng trở nên thú vị hơn. Chúng ta có thiên hướng tin người nói những điều hay về mình khi nghe qua một kênh gián tiếp hơn là những người khen mình trực tiếp.

Lời khen không rủi ro

Thay vì nói trực tiếp với ai đó về sự ngưỡng mộ của bạn đối với họ, hãy nói điều đó với người có quan hệ thân thiết với đối tượng mà bạn muốn khen.

Thủ thuật #51: Kênh thứ ba

Một lời khen mà ai đó được nghe trực tiếp sẽ không bao giờ thú vị bằng một lời khen được nghe qua kênh thứ 3. Một cách khen vô giá không phải qua điện thoại, qua điện đàm, mà chính là qua một người bạn. Đó là cách giúp bạn thoát khỏi nguy cơ tạo mối nghi ngờ rằng bạn là một kẻ bợ đỡ đang cố gắng đạt điều mình muốn. Bạn cũng sẽ để lại cho đối tượng tiếp nhận một niềm hạnh phúc tuyệt vời rằng bạn đang nói với toàn bộ thế giới về những ưu điểm lớn của họ.

Khi bạn sử dụng kênh thứ ba để khen một người, người trung gian đã trở thành chim bồ câu đưa thư mang theo lời khen ngợi. Điều này dẫn chúng ta đến thủ thuật mà ở đó ta sẽ trở thành con chim bồ cầu đưa thư mang những lời khen đến người khác.

52. Trở thành “bồ câu đưa thư”

Những chú bồ câu đưa thư đã từng tạo ra những anh hùng ca bi tráng. Dù thường bị thương và chết ngay sau khi đưa thư nhưng chính loài chim đưa thư gan dạ này đã cứu sống hàng nghìn người. Chú chim nhỏ ngoan cường tên là Cher Ami đã cứu sống 200 người tại chiến trường Argonne trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Chú chim nhỏ với vết máu loang đầy trên lông đã đến kịp để cảnh báo rằng Đức sắp sửa ném bom vào thành phố.

Bất cứ khi nào bạn nghe được lời tán dương về một người nào đó, đừng để lời tán dương này kết thúc ở đó. Bạn có thể ghi nhớ lời khen đó và nói lại cho người được khen. Khi đó người được khen sẽ là người cảm thấy hạnh phúc nhất.

Hãy lắng tai nghe những lời tốt đẹp mà người ta nói về nhau. Hãy nói lại điều đó với người ấy. Tất cả chúng ta đều thích một lời khen ngợi thậm chí là từ mẹ của chúng ta.

Tất cả mọi người đều yêu quý những ai mang đến cho họ những tin tốt lành. Khi bạn mang đến cho một ai đó những lời khen ngợi từ một người thứ ba thì chính bạn sẽ được đánh giá cao ngang với người đưa ra lời khen ngợi. Hãy cứ coi đây là chuyện tầm phào nếu bạn muốn nhưng đây thực sự là điều bạn nên làm.

Thủ thuật #52: Chim bồ câu đưa thư mang đến những tin tốt lành

Hãy trở thành người mang đến những lời khen ngợi và những tin tức tốt lành cho người khác. Bất cứ khi nào bạn nghe thấy một lời khen ngợi dành cho một ai đó thì hãy nói lại những điều đó cho họ biết. Có thể bạn sẽ không được dựng tượng và được đem triển lãm ở bảo tàng giống như chú chim Stumpy nhưng tất cả mọi người đều yêu quý những ai mang đến cho họ tin tức tốt lành.

Mang đến không chỉ những lời khen ngợi

Một cách khác để mang đến niềm vui cũng như củng cố quan hệ bạn bè là hãy trở thành người mang đến những tin tức mà người nhận quan tâm. Hãy gọi điện, gửi thư tay hay thư điện tử cho người khác để báo cho họ những thông tin mà họ cảm thấy thú vị.

Hãy thử làm điều đó xem. Hãy nghĩ về số tiền mà bạn tiết kiệm được vì không phải mua những tấm thiệp chúc mừng. Một mẩu báo cắt rời phù hợp chính là cách thú vị để nói rằng “Tôi đang nghĩ đến bạn và các sở thích của bạn.”

53. Ngầm bày tỏ sự ngưỡng mộ

Đừng bao giờ đưa ra một lời khen quá lộ liễu, chỉ nên đơn thuần ngụ ý điều gì đó tốt đẹp về người đối thoại với bạn mà thôi. Nhiều tháng trước đây, tôi đi thăm một người bạn cũ ở Denver mà tôi đã lâu không gặp. Khi đến khách sạn đón tôi, cậu ấy đã nói rằng: “Chào Leil, cậu thế nào?” Rồi sau đó cậu ấy ngừng lại, nhìn tôi và nói rằng: “Rõ ràng là cậu rất ổn rồi.” Chao ôi, tôi cảm thấy thật tuyệt vời. Cậu ấy ngụ ý rằng tôi trông rất ổn và điều đó đã tạo cho tôi cảm giác vui vẻ suốt buổi tối hôm đó.

Sau tối hôm đó, tôi bước vào thang máy và một người công nhân bảo trì bước vào thang máy ở tầng thứ 3. Người đàn ông mỉm cười với tôi. Tôi cũng mỉm cười đáp lễ. Ông ta nhìn tôi và nói rằng “Ồ, cô là một người mẫu? (ôi, lúc đó tôi cảm giác như mình đang ở trên mây vậy)… khi cô còn trẻ có phải không?” Ông ta nói tiếp như vậy.

Tôi thật sự choáng váng. Tại sao ông ta không ngừng lại trước khi nói ra vế thứ hai? Tôi thích cái hàm ý trong lời nói đầu của ông. Tuy nhiên lời nói thứ hai ngụ ý rằng tôi đã già nua. Điều đó đã làm hỏng ngày tiếp theo của tôi.

Bạn phải hết sức chú ý về những hàm ý không tốt ngoài ý muốn. Khi bạn đến thăm một thành phố lạ, nếu bạn chặn một ai đó trên đường lại và hỏi rằng: “Xin lỗi, làm ơn cho tôi hỏi có nhà hàng nào ngon ở gần đây không?” tức là bạn ngụ ý rằng người khách đi đường đó là một người sành sỏi. Tuy nhiên, nếu bạn hỏi: “Này, anh có biết quán rượu tồi tàn nào ở thị trấn này không?” thì lúc đó ngụ ý của bạn hoàn toàn khác. Hãy tìm cách kín đáo và tế nhị bày tỏ những phẩm chất tốt đẹp của những người mà bạn muốn khen ngợi.

Thủ thuật #53: Ngầm bày tỏ sự ngưỡng mộ

Hãy đưa một vài lời bình luận có hàm ý tích cực về người mà bạn đang trò chuyện cùng. Tuy nhiên phải hết sức cẩn thận. Đừng bày tỏ theo cách của người công nhân bảo trì có thiện chí kia. Hoặc đừng giống như một chàng trai nói với cô bạn của mình tại buổi khiêu vũ rằng “Ôi, Mary Lou, mặc dù hơi mập nhưng em nhảy thực sự đẹp đấy.”

54. Trở thành một người khen “giấu mặt”

Thủ thuật tiếp theo để mang lại niềm vui cho người khác chính là “sự nịnh nọt tình cờ.” Một lần nọ, trong một buổi tiệc tối nhỏ, chủ đề của buổi tiệc là du hành vũ trụ. Người đàn ông ngồi bên phải tôi nói rằng “Leil, cô còn quá trẻ để biết thời điểm tàu Apollo 11 đáp xuống mặt trăng …”

Tôi chỉ nhớ rằng mình đã mỉm cười và cố gắng liếc nhìn vẻ trẻ trung của mình trong gương tại phòng ăn. Tất nhiên, tôi nhớ thời điểm diễn ra sự kiện ấy là tháng 7 năm 1969. Tuy nhiên, tại buổi tiệc đó, tôi chắc chắn không mơ mộng về một chuyến du lịch tới mặt trăng. Tôi đã chìm đắm trong sự thật rằng người đàn ông đáng yêu này đã không nghĩ rằng tôi đủ lớn để biết đến năm 1969. Tôi cho rằng việc ông ta nghĩ tôi vẫn còn trẻ chỉ là buột miệng mà thôi. Chắc chắn là như vậy rồi! Bây giờ, khi nghĩ lại, có thể ông ta biết rõ rằng tôi lúc ấy đủ lớn để biết đến thời điểm con người đặt chân lên mặt trăng. Tôi cá rằng ông ta đã sử dụng thủ thuật “sự nịnh nọt tình cờ”. Nhưng điều đó chẳng sao cả. Tôi vẫn lưu giữ những ký ức tốt đẹp về ông ta.

Hãy thử đi. Bạn và họ sẽ cảm thấy thích

Hãy thử nịnh nọt tình cờ xem, bạn sẽ thấy nụ cười nở tươi trên khuôn mặt những người đón nhận. Hãy nói với một đồng nghiệp rằng “Bạn quá am hiểu về luật hợp đồng nên bạn tìm hiểu kỹ trước khi kí kết còn tôi thật là dại dột vì đã không làm như vậy.”

Tất nhiên, bạn sẽ phải đối mặt với một nguy cơ là khi bạn chen thêm vào những lời khen ngợi thì bạn sẽ làm cho người nhận vui đến mức họ có thể sẽ không để ý đến những điểm chính mà bạn muốn nói.

Thủ thuật #54: Nịnh nọt tình cờ

Hãy trở thành một người khen ngợi giấu mặt. Phải thật khéo léo khi đưa những lời khen ngợi vào trong câu nói của bạn. Sau đó đừng cố gắng vặn hỏi họ về những điểm chính mà bạn đã nói. Niềm vui bất chợt mà sự nịnh nọt tình cờ của bạn đã mang lại làm cho họ dường như không thể nghe được những gì bạn nói tiếp sau đó.

Như vậy, chúng ta vừa khám phá bốn cách ngầm khen ngợi. Tất nhiên có những thời điểm sự khen ngợi lộ liễu mang lại hiệu quả. Các thủ thuật tiếp sau đây sẽ giúp bạn rèn thêm các kĩ năng này.

55. Đưa ra lời khen “chết người”

Bạn có muốn sở hữu một thủ thuật nhỏ đủ để bạn bắt đầu một mối quan hệ, thắp sáng một tình bạn hay thậm chí là một tình yêu? Tôi sẽ giúp bạn nhưng với điều kiện bạn phải hết sức chú ý đến những lời cảnh báo kèm theo. Lưỡi của bạn có thể sẽ trở thành một thứ vũ lợi hại một khi bạn nắm chắc thủ thuật sau đây. Đó là “lời khen chết người.”

Vào một buổi tối cách đây nhiều năm sau khi tôi và người bạn cùng phòng là Christine rời một bữa tiệc để trở về nhà. Khi chúng tôi cởi áo khoác ngoài, Christine trông có vẻ bần thần với ánh mắt nhìn xa xăm.

“Christine, cậu ổn đấy chứ?” Tôi hỏi.

“Ừ, tớ không sao,” cô ấy trả lời. “Tớ sắp sửa đi chơi với người đàn ông đó.”

“Người nào vậy?”

“Ồ, cậu biết đấy,” cô ấy nói cứ như thể trách cứ tôi vì đã không biết, “người nói rằng tớ có hàm răng tuyệt đẹp ấy.”

Tối hôm đó khi tôi bước ra khỏi cánh cửa nhà tắm thì Christine cũng chuẩn bị đi ngủ. Tôi thấy cô ấy soi gương, nghiêng đầu ngắm nghía và chải từng chiếc răng một. Cô ấy hầu như không rời mắt khỏi gương, ngắm đi ngắm lại từng chiếc răng mà người đàn ông mới đây đã khen ngợi. Tôi nhận ra rằng người đàn ông với lời khen đặc biệt đó đã làm cho cô ấy rất vui và đã thực sự tạo được ấn tượng chết người đối với cô ấy.

Lời khen ngợi chết người là gì? Đó là lời khen ngợi về một phẩm chất rất cá nhân nhưng cũng rất cụ thể mà bạn nhận ra ở một người nào đó. Một “lời khen ngợi chết người” không phải là “Tôi thích cái cà vạt của bạn” hay “Bạn là một người rất tử tế”. Một “lời khen chết người” có dạng như “Đôi mắt của bạn mới đẹp làm sao!” (rất cụ thể) hoặc “Bạn là một người rất trung thực” (rất cá nhân).

Tất cả mọi người đều thích nhận được “lời khen ngợi chết người” của riêng mình. Và tất cả mọi người đều có cảm giác thân thiện với người khen tặng.

Cẩm nang cho người sử dụng “lời khen chết người”

Giống như một khẩu đại bác, nếu bạn không sử dụng “lời khen chết người” chính xác, nó sẽ có tác dụng ngược trở lại. Dưới đây là cẩm nang dành cho người sử dụng.

Quy tắc 1: Nói riêng với người nhận “lời khen chết người” của bạn. Nếu bạn đứng cùng một nhóm khoảng bốn đến năm phụ nữ và bạn khen ngợi một người phụ nữ có vóc người cân đối thì những phụ nữ khác sẽ cảm thấy mình như một thùng mỡ vậy. Nếu bạn khen một người đàn ông có dáng đi thật tuyệt vời thì những người khác cảm thấy mình như một người bị gù lưng vậy. Và bạn làm cho chính người nhận cũng không cảm thấy thoải mái gì.

Quy tắc 2: Hãy làm cho người ta tin vào “lời khen chết người” của bạn. Chẳng hạn như, tôi là một người không hề có năng khiếu âm nhạc. Nếu một ai đó ngớ ngẩn đến mức nói rằng họ thích giọng hát của tôi, tôi biết đó chỉ là những lời nhảm nhí.

Quy tắc 3: Chỉ nói duy nhất một “lời khen chết người” với một người trong vòng nửa năm. Nếu không, bạn sẽ bị coi là một người giả dối, bợ đỡ, xu nịnh.

Nếu sử dụng thận trọng, “lời khen chết người” có thể lôi cuốn được tất cả mọi người. Tuy nhiên, nó chỉ mang lại hiệu quả cao nhất nếu bạn sử dụng khôn ngoan với những người mới quen. Nếu bạn muốn khen ngợi những người bạn của mình mỗi ngày, hãy sử dụng thủ thuật tiếp theo.

Thủ thuật #55: Lời khen “chết người”

Bất cứ khi nào bạn nói chuyện với một người lạ mà bạn muốn kết bạn lâu dài, hãy tìm kiếm một phẩm chất lôi cuốn, cụ thể và độc đáo mà người đó sở hữu.

Cuối buổi nói chuyện, hãy nhìn thẳng vào mắt người đối thoại, và dũng cảm nói ra “lời khen chết người.”

56. Đưa ra một lời khen nhẹ nhàng

Trái ngược với khẩu đại bác “lời khen chết người” dành cho những người chưa quen biết, dưới đây là một thủ thuật mà bạn có thể nhắm vào bất kỳ ai tại bất kỳ thời điểm nào. Tôi gọi đó là “Những lời khen nhẹ nhàng.”

“Những lời khen nhẹ nhàng” là những lời khen ngợi nhanh gọn mà bạn tình cờ chêm vào cuộc đối thoại của mình. Hãy sử dụng rộng rãi “Những lời khen nhẹ nhàng” với các đồng nghiệp trong văn phòng của bạn:

“Công việc tốt lắm, John!”

“Làm tuyệt lắm, Kyoto!”

“Này, không tệ chút nào, Billy!”

Tôi có một người bạn sử dụng thủ thuật này rất đáng yêu. Nếu tôi làm một điều gì đó mà anh ta thích, anh ta sẽ nói rằng “Không quá tệ, Leil ạ.”

Bạn cũng có thể sử dụng “Những lời khen nhẹ nhàng” đối với những gì mà những người bạn yêu quý đạt được hàng ngày. Nếu vợ bạn vừa nấu một bữa ăn ngon, “Chao ôi, em chính là đầu bếp số một ở thị trấn này đấy.” Trước khi đi chơi cùng nhau, “Gee à, em trông tuyệt lắm.” Sau một chặng đường dài, “Em đã thành công rồi đấy! Đó hẳn là một chặng đường đầy mệt mỏi.” Với bọn trẻ, “Này con, con lau dọn phòng rất sạch đấy.”

Tôi đã từng đọc một bài báo rất xúc động về một bé gái thường có những cư xử không đúng mực. Mẹ cô luôn phải quở trách cô. Tuy nhiên, vào một ngày nọ, cô đã trở nên ngoan đặc biệt và không làm một điều gì khiến mẹ cô phải phiền lòng. Người mẹ nói rằng, “Tối hôm đó sau khi ru con bé ngủ, tôi bắt đầu đi xuống tầng dưới thì bỗng nghe thấy tiếng nấc. Tôi vội quay trở lại và nhận ra con bé đang úp mặt vào gối. Nó đang khóc nức nở. Giữa những tiếng nức nở, tôi nghe nó nói rằng, “Mẹ, hôm nay con không phải là một cô bé ngoan ư?”

Người mẹ bảo rằng câu hỏi đó như một vết dao cứa vào lòng bà vậy. Bà nói rằng, “Tôi quở trách con bé ngay khi nó hư. Tuy nhiên, khi con bé cố gắng trở nên ngoan ngoãn, tôi lại không chú ý đến điều đó và ru nó ngủ mà không khen ngợi con một câu nào cả.”

Người lớn cũng chỉ là những đứa trẻ lớn mà thôi. Có thể chúng ta sẽ không leo lên giường và khóc nức nở nếu những người thân không chú ý đến những gì tốt đẹp mà ta đã đạt được. Tuy nhiên, dấu vết của những nỗi ấm ức đó không hề mất đi.

Thủ thuật #56: Những lời khen nhẹ nhàng

Đừng để đồng nghiệp, bạn bè hay những người thân yêu nhìn bạn và ánh mắt của họ nói lên rằng, “Không phải hôm nay tôi rất ổn sao?” Hãy để họ biết rằng bạn đánh giá họ cao như thế nào bằng cách nói với họ những lời khen nhẹ nhàng như “công việc tốt lắm!”, “rất xuất sắc!”, “tuyệt vời!”

Những điều tuy nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn lao

Thực sự, những lời khen nhẹ nhàng chỉ là những thứ nhỏ nhặt nhưng mọi phụ nữ đều biết rằng chúng có ý nghĩa rất lớn. Tôi chưa bao giờ gặp một người phụ nữ nào từ chối nó.

Một vấn đề phức tạp trong nghệ thuật khen ngợi là chúng ta phải xem xét đến yếu tố thời gian. Lời nịnh nọt lộ liễu, trơ tráo chỉ làm hài lòng những kẻ ích kỷ mù quáng.

Tuy nhiên, có những thời điểm mà bạn, thậm chí đối với một người thông minh, nếu không đưa ra những lời khen ngợi lộ liễu sẽ dẫn đến thất bại. Thủ thuật sau sẽ xác định rõ những thời điểm đó.

57. Đưa ra lời khen đúng lúc

Tôi không bao giờ quên lần đầu tiên tôi phát biểu trước những người lạ. Tôi đã từng tập luyện với những con thú nhồi bông ở trên giường và với người bạn cùng phòng Christine, tuy nhiên đây là lần đầu tiên tôi xuất hiện trước những khán giả thật.

Khi tôi run run đứng dậy, tôi để ý thấy 17 thính giả đang mỉm cười chờ đợi những lời phát biểu thông minh và dí dỏm của tôi. Lưỡi tôi dường như khô cứng lại còn lòng bàn tay thì nhớp nháp mồ hôi. Khán giả cũng có thể sẽ là 17 nghìn quan toà đang chờ đợi để kết án tôi ‒ một bản án bẽ mặt ‒ nếu tôi không làm cho họ cảm thấy vui vẻ. Tôi hoang mang liếc về phía Christine ‒ người đã chở tôi đến câu lạc bộ và bắt đầu nói, “Xin chào, tôi rất vui …”

30 phút sau đó, giữa những tiếng vỗ tay lác đác mà tôi sợ rằng đó là một thủ tục bắt buộc, tôi quay trở lại chỗ ngồi cạnh Christine. Tôi nhìn cô với ánh mắt chờ đợi. Cô mỉm cười và nói, “Cậu biết đấy, món tráng miệng không tệ đâu, hãy thử một ít đi.”

Món tráng miệng? “Món tráng miệng! Quỷ tha ma bắt, Christine, cậu thấy tớ phát biểu thế nào?” Tôi khẽ kêu lên với cô ấy. Vài phút sau đó, Christine nói với tôi rằng cô ấy và có lẽ cả những người khác nữa đã thích bài phát biểu của tôi đến nhường nào, nhưng đến lúc đó thì đã quá muộn rồi. Giây phút tôi mong mỏi một lời khen ngợi đã trôi qua.

Đưa ra lời khen ngợi ngay lập tức

Thủ thuật #57: Thốt ra theo phản xạ

“Ôi, thật tuyệt vời!”

Nhanh như chớp, bạn phải khen ngợi người khác ngay thời điểm họ vừa hoàn thành một kỳ tích nào đấy. Trong nháy mắt, phải nói như một phản xạ, “Ôi, thật tuyệt vời!”

Đừng lo họ sẽ không tin bạn. Trạng thái sung sướng lúc đó làm cho họ dường như chết lặng đi khi nghe những đánh giá về thành tựu của mình.

Khi ai đó lập được một kỳ tích, ngay lập tức bạn phải tự động khen “Chao ôi, cậu tuyệt thật đấy!” Hãy nói rằng họ vừa đàm phán thành công một phi vụ làm ăn, làm món gà tây ngon tuyệt nhân ngày Lễ tạ ơn hoặc có một bài đơn ca tuyệt vời tại bữa tiệc sinh nhật. Dù cho thành tựu của họ nhỏ hay lớn thì bạn cũng phải đưa ra lời khen ngay lập tức – không phải là sau mười phút, hai mươi phút mà phải là ngay lúc đó. Giây phút những người thành công bước ra khỏi phòng họp, ra khỏi nhà bếp hay ánh đèn sân khấu, điều duy nhất mà họ muốn nghe là: “Ôi, thật tuyệt vời!”

Tuy nhiên nếu họ thực sự thể hiện tồi thì sao?

Nếu bạn hỏi tôi rằng “Bạn đang yêu cầu tôi nói dối ư?”, tôi sẽ trả lời rằng: “Vâng, hoàn toàn đúng.” Đây là một trong số ít thời điểm mà một lời nói dối được hầu hết những người am hiểu đạo đức tha thứ. Những người thành công nhận ra rằng sự tinh tế, tôn trọng người khác bao giờ cũng được ưu tiên hơn so với việc nói ra sự thật. Họ cũng biết rằng khi người nhận tỉnh táo trở lại thì họ có thể nghi ngờ rằng bạn đang nói dối nhưng điều đó không có vấn đề gì cả. Người nhận sẽ đánh giá cao sự tế nhị lúc đó và sẽ tha thứ cho lời nói dối của bạn.

58. Để mọi người muốn khen bạn

Hầu như tất cả chúng ta đều có chung một điểm yếu: chúng ta không biết cách nhận lời khen ngợi. Nếu ai đó khen bạn và bạn phản ứng lại vụng về thì vô tình bạn rơi vào một vòng luẩn quẩn. Một chàng trai đã đánh bạo đưa ra một lời khen:

Anh ấy: (mỉm cười) “Em mặc một bộ váy này rất đẹp đấy.”

Cô ấy: (cau mặt) “Ồ, cái thứ cũ kĩ này hả?”

Anh ấy: (suy nghĩ) “Hình như cô ấy không thích nghe những lời khen. Cô ấy nghĩ rằng mình thật không có con mắt thẩm mỹ khi thích bộ váy đó. Tốt hơn hết là mình không nên nói ra thì hơn.”

Ba tuần sau đó …

Cô ấy: (suy nghĩ một cách cáu kỉnh) “Anh ta chẳng khen ngợi mình một lời nào nữa. Thật là một con người thô lỗ!”

Anh ấy: (suy nghĩ một cách ủ rũ) “Cô ấy có chuyện gì vậy?”

“Con gái không thích cái gì?”

Nhiều tháng trước đây, tôi tổ chức một buổi hội thảo với chủ đề là những lời khen. Trong đó có một thành viên khăng khăng cho rằng “con gái không thích được khen.”

“Con gái không thích cái gì?” Tôi hỏi đầy ngờ vực.

Anh ta giải thích, “Một lần nọ tôi nói với một người phụ nữ rằng bà ta có đôi mắt thật là đẹp. Và bà ta đáp lại ‘Này cậu bé, cậu bị mù à?’” Anh chàng khốn khổ này đã bị những phản ứng của bà ta làm tổn thương, kể từ đó anh trở nên nhút nhát, không có ý định khen ngợi bất cứ một người phụ nữ nào nữa. Những người phụ nữ như vậy thật đáng xấu hổ và đó quả là một tai hoạ cho anh ta.

Đối với việc tiếp nhận một lời khen, nhiều người tỏ ra ngần ngừ hoặc bối rối nói “cảm ơn”. Tệ hơn, có người còn phản đối, “Ồ, thực sự không phải như vậy nhưng dù sao cũng cảm ơn.” Một số thì nói rằng “Chỉ là may mắn thôi mà.” Khi bạn phản ứng theo cách này thì thật là bất công đối với những người khen tặng. Bạn đã phụ thiện chí của người khen.

“Bạn thật là tử tế”

Người Pháp có một cụm từ rất hay để sử dụng trong trường hợp trên. Khi nhận được một lời khen ngợi, họ thường nói “Vous êtes gentil”. Dịch thoáng ra có nghĩa là “Bạn thật là tử tế”.

Câu nói “Bạn thật là tử tế” của người Mỹ nghe có vẻ giả tạo. Tuy nhiên, người Mỹ có thể bày tỏ sắc thái này trong tiếng Pháp bằng một thủ thuật mà tôi gọi đó là “ném bumerang.”

Khi bạn ném một cái bumerang, nó sẽ ngoặt 180 độ trong không trung và quay trở lại ngay dưới chân bạn. Tương tự, khi một người nào đó mang tới cho bạn niềm vui bằng một lời khen ngợi, hãy để niềm vui đó quay trở lại với họ. Đừng chỉ nói “Cảm ơn.” Hãy để cho họ thấy được sự cảm kích của bạn và hãy tìm cách khen lại họ vì đã dành lời khen cho bạn. Sau đây là một số ví dụ:

Cô ấy nói: “Tôi thích đôi giày đó.” Bạn trả lời: “Ồ, tôi rất vui vì bạn thích nó. Tôi vừa mới mua nó xong.”

Anh ấy nói: “Anh thực sự làm việc rất tốt trong dự án này đấy.” Bạn đáp: “Ồ, anh thật là tử tế khi nói như vậy. Tôi đánh giá rất cao những phản hồi tốt đẹp của anh.”

Khi ai đó hỏi thăm về gia đình bạn, về một dự án, một sự kiện hay về bất kỳ điều gì cho thấy sự quan tâm của họ đối với bạn thì bạn cũng có thể để niềm vui này quay trở lại với họ.

Đồng nghiệp của bạn hỏi rằng: “Kỳ nghỉ ở Hawaii của cậu thế nào?” Bạn trả lời rằng: “Ồ, cậu vẫn nhớ là tớ đến Hawaii à? Nó thật là tuyệt vời. Cảm ơn cậu nhé.”

Quản lý của bạn hỏi rằng: “Bạn đã khỏi ốm chưa vậy?” Bạn trả lời: “Cảm ơn sự quan tâm của ông. Tôi đỡ hơn nhiều rồi.”

Bất cứ khi nào ai đó mang niềm vui đến cho bạn bằng một lời khen hay một một câu hỏi bày tỏ sự quan tâm, hãy mang niềm vui trở lại với người đó.

Thủ thuật #58: Ném bumerang

Giống như một chiếc bumerang bay trở lại người ném, hãy để cho những lời khen quay ngay trở lại với người khen. Giống như người Pháp, hãy nhanh chóng nói điều mang hàm ý “bạn thật là tử tế.”

Trong buổi hội thảo đó, tôi đã yêu cầu anh chàng vốn khăng khăng cho rằng phụ nữ ghét được khen giành một lời khen tặng chân thành cho ba phụ nữ ngồi gần mình. Anh ta đã chọn một phụ nữ có “mái tóc vàng óng ả” ngồi ngay cạnh mình, cô gái với “đôi tay như một nghệ sĩ piano” ở phía bên trái và quý cô với “đôi mắt xanh sẫm đáng yêu” ở bên phải. Anh ta nói điều đó với tất cả bọn họ.

Cả ba người đều ra về với cảm giác tự tin hơn rất nhiều so với trước đó. Và tôi hi vọng rằng không chỉ anh ta mà cả những người khác nữa cũng sẽ thay đổi thái độ của mình đối với những lời khen ngợi.

59. Khám phá niềm kiêu hãnh bí mật

Bạn còn nhớ hồi bé, đã bao nhiêu lần bạn nghe câu hỏi: “Lớn lên cháu thích trở thành người như thế nào?” Chúng ta từng mơ ước trở thành diễn viên múa balê, lính cứu hỏa, y tá, một chàng cao bồi hay một minh tinh màn bạc. Phần lớn chúng ta làm những công việc gần gũi như bán thịt, thợ làm bánh mì, thợ làm giá nến... Tuy nhiên, chúng ta vẫn giữ những tưởng tượng về giá trị cao quý của bản thân.

Mặc dù những giấc mộng thời ấu thơ tan vỡ nhưng mỗi người luôn ý thức sâu sắc rằng mình là người vô cùng đặc biệt. Bạn tự nhủ: “Cả thế giới này không biết rằng mình xuất sắc, tuyệt vời, sáng tạo và đảm đang đến thế nào. Tuy nhiên, nếu ai đó hiểu và yêu quý mình thực sự, họ sẽ nhận ra sức lôi cuốn và sự vĩ đại của mình. ” Khi chúng ta gặp được người có thể nhận ra sự đặc biệt của mình, chúng ta bị lôi cuốn vì họ đánh giá cao bản thân mình.

Tán dương một người bạn biết và yêu quý đòi hỏi những kỹ năng khác với việc tán dương một người lạ. Tôi gọi đó là thủ thuật “Trò chơi bia mộ”.

Bước 1: Trong một buổi nói chuyện thân tình với bạn bè, người yêu, đối tác, hãy kể cho họ nghe rằng bạn đã đọc các bia mộ. Bạn thấy được qua bia mộ những giá trị bản thân mà mọi người tự hào nhất trong suốt cuộc đời họ. Sau đó, nói với bạn bè rằng: “Những nội dung ấy đa dạng đến mức ngạc nhiên. Mỗi người có hình ảnh và niềm kiêu hãnh về bản thân rất khác nhau”. Có người là một nhà khoa học xuất chúng, người là một phụ nữ đảm đang, người luôn đem đến niềm vui cho mọi người....

Bước 2: Khám phá điều mà bạn bè, người yêu hay đối tác muốn được khắc lên bia mộ họ sau khi họ qua đời.

Bước 3: Hãy hỏi họ xem điều gì khiến họ tự hào về bản thân nhất, điều gì mà họ muốn cả thế giới nhắc đến khi họ qua đời.

Hãy lắng nghe cẩn thận những điều họ nói. Nếu anh ấy diễn giải, bạn hãy chú ý đến từng sắc thái. Ghi nhớ điều đó và không đả động đến nó nữa. Mọi người sẽ quên chuyện bạn từng hỏi họ câu hỏi về bia mộ.

Bước 4: Hãy đợi ít nhất ba tuần sau. Sau đó, gửi đến người mà bạn muốn tăng cường quan hệ thông tin đó dưới dạng một lời khen ngợi. Ví dụ, nếu Joe từng mơ ước được viết lên bia mộ là người luôn giữ lời, hãy nói: “Joe, bạn biết rằng lí do khiến tôi thực sự đánh giá cao việc hợp tác với anh là vì anh luôn giữ lời hứa.” Đảm bảo anh ấy sẽ lâng lâng trên chín tầng mây. Anh ấy sẽ tự nhủ: “Cuối cùng thì cũng có người đánh giá đúng giá trị thực của mình”. Điều này tác động đặc biệt đến người nghe.

“Tôi yêu quý bạn bởi vì...”

Hãy lặp lại với bạn bè, người yêu, đối tác những điều mà họ khao khát được cả thế giới này thừa nhận. Bây giờ bạn đã tìm ra thủ thuật để lay động trái tim và niềm kiêu hãnh của mỗi người.

Thủ thuật #59: Trò chơi bia mộ

Hỏi những người quan trọng trong cuộc đời bạn rằng họ muốn khắc gì lên bia mộ của mình. Ghi nhớ điều đó nhưng đừng đề cập đến nó một lần nữa. Sau đó, đến thời điểm thích hợp hãy nói rằng: “Tôi đánh giá cao bạn …” hoặc “Tôi quý bạn …” và điền tiếp vào chỗ trống với những từ mà họ nói cho bạn biết những tuần trước đó.

Bạn chắc chắn đã làm cho người ta ngạc nhiên khi nhắc lại những hình ảnh tự hào nhất của họ dưới dạng một lời khen. Họ sẽ tự nhủ với chính mình rằng: “Cuối cùng, cũng có người yêu quý mình vì nhận ra mình thực sự là ai.”

Những lời khen trong “trò chơi bia mộ” không thể hoán đổi cho nhau được. Một cô gái có thể không đề cao bạn nếu bạn gọi cô là người phụ nữ biết giữ lời hứa. Điểm nổi bật của cô chính là khiếu hài hước. Đối tác có thể không đánh giá cao bạn nếu bạn cho rằng anh ấy là người có cá tính độc đáo. Niềm tự hào của anh ấy chính là mang niềm vui tới bất kỳ nơi nào anh ấy đến. Thật là tuyệt khi nói với mọi người rằng bạn đề cao hay yêu quý họ. Khi lý do của bạn trùng với lý do họ tự hào về bản thân thì hiệu quả sẽ hơn cả mong đợi.