Chương 11

Điểm mù tiềm ẩn: Phương thức biểu đạt bạn ít mong đợi nhất

VỀ BẢN CHẤT, CHÚNG TA ĐỀU CÓ XU HƯỚNG biểu đạt sự trân trọng theo cách mình mong muốn. Nếu Hành động quan tâm khiến tôi cảm kích, tôi sẽ giúp đỡ đồng nghiệp và sẵn sàng nỗ lực hoàn thành công việc. Nếu Thời gian chất lượng khiến tôi cảm thấy được coi trọng, tôi sẽ ghé thăm đồng nghiệp và trao đổi với họ về công việc. Nếu Ngôn từ khẳng định khích lệ tôi, chắc chắn tôi sẽ dành cho các đồng nghiệp những lời khen ngợi. Nếu trân trọng Quà tặng bằng hiện vật, tôi sẽ thích tặng quà cho người khác. Nếu một cú đập tay tiếp thêm sinh lực và khiến tôi thấy cảm kích, tôi sẽ thể hiện sự trân trọng của mình với những người khác qua Tiếp xúc cơ thể.

Mặt khác, nếu chỉ làm theo bản năng, tôi sẽ không bao giờ biểu đạt được sự trân trọng theo cách mà mình ít mong đợi nhất với người khác. Nếu việc nhận được những món quà không khiến tôi cảm kích, tôi sẽ không sử dụng cách biểu đạt này với những người khác. Nó sẽ trở thành điểm mù của tôi. Tôi cho rằng nếu điều đó ít quan trọng với tôi, nó cũng ít quan trọng với người khác. Do đó, những đồng nghiệp xem món quà là cách biểu đạt sự trân trọng chính sẽ cảm thấy không được trân trọng mặc dù trong tâm trí, tôi có thể hoàn toàn tự do thể hiện sự trân trọng bằng một trong những cách biểu đạt khác. Sau đây là một ví dụ:

“TIA NẮNG STACY”

Stacy Grant là quản lý bộ phận cho một công ty đồ họa máy tính. Cô giám sát các nhân viên thiết kế, những người sẽ thiết kế trang web cho các công ty khách hàng. Bản thân Stacy cũng đồng thời là chuyên viên thiết kế. Cô thích điều hành nhóm thiết kế web và giám sát quá trình sản xuất.

Stacy là một quản lý luôn tích cực hỗ trợ và rất được nhân viên yêu mến. Cô có một đội ngũ tài năng và họ làm việc cùng nhau vô cùng hiệu quả. Cách biểu đạt sự trân trọng chính của Stacy là Ngôn từ khẳng định. Cô thích được khen ngợi trong công việc và dù không thừa nhận công khai, Stacy thích được ghi nhận trước các nhân viên cũng như lãnh đạo. Cô không bao giờ chán việc lắng nghe những lời khen ngợi về thành tích của bản thân.

Stacy cũng cố gắng khích lệ các thành viên trong đội theo cách như vậy. Cô rất hào phóng đưa ra lời khen ngợi, thường xuyên nói với cấp dưới rằng họ tuyệt vời ra sao và tán dương thành tích của họ. Điều này tốt – đặc biệt với những người ưa thích sự ghi nhận bằng lời nói. Cách truyền đạt của cô đã tạo nên bầu không khí chung rất tích cực.

Tuy nhiên, cách biểu đạt sự trân trọng mà Stacy ít mong đợi nhất là Hành động quan tâm. Cô không muốn người khác giúp đỡ mình hoàn thành công việc. Cô thích tự mình thực hiện hơn. Thực tế, cô xem những lời yêu cầu trợ giúp của người khác là quấy rầy và rắc rối hơn là giá trị. Kết quả là Stacy hiếm khi tình nguyện giúp đỡ người khác khi họ cần sự hỗ trợ. Điều này tạo nên sự căng thẳng trong bộ phận của cô, nhất là với những người coi Hành động quan tâm là cách biểu đạt sự trân trọng chính yếu.

Carolyn, là một trong những nhân viên thiết kế dưới quyền Stacy, và cũng là một thành viên cốt cán của đội. Cách biểu đạt sự trân trọng chính của cô ấy là Hành động quan tâm. Khi gặp áp lực thời gian, cô ấy thực sự cảm kích khi có ai đó giúp mình hoàn thành công việc. Do đó, cô ấy cảm thấy không được ủng hộ khi những người khác không đề nghị giúp đỡ. Khi cô ấy đang cảm thấy căng thẳng với công việc và Stacy ghé qua, cố gắng nói vài lời động viên, kết quả không được tích cực lắm:

“Trông có vẻ tốt đấy, Carrie,” Stacy nói khi ghé qua khu vực của Carrie để xem cô ấy đang làm gì.

“Cảm ơn,” Carolyn trả lời. “Nhưng tôi có rất nhiều việc phải hoàn thành trước khi thuyết trình trước khách hàng lúc 9 giờ sáng mai. Có lẽ tối nay tôi phải ở lại trễ,” cô ấy nhìn sếp và nói.

“Ồ, tôi chắc là cô sẽ làm được thôi,” Stacy nói. “Tôi rất trân trọng việc cô sẵn sàng làm bất cứ điều gì để hoàn thành công việc.” Cô vỗ vai Carolyn và quay lại phòng làm việc.

“Cảm ơn rất nhiều,” Carolyn lẩm bẩm. “Chịu giúp đỡ một chút thì tốt rồi. Nhưng không, quý cô Stacy chỉ đi lại loanh quanh và nói với tất cả rằng họ đang làm rất tốt. Tôi thích hành động hơn lời nói.”

Stacy nghĩ rằng cô đang khích lệ và ủng hộ Carolyn một cách hiệu quả bằng những lời động viên. Tuy nhiên, Carolyn cảm thấy không được hỗ trợ và thậm chí bực bội với “sự thiếu quan tâm” của cô. Sai lệch trong cách biểu đạt sự trân trọng giữa hai người dẫn đến những hiểu lầm và căng thẳng trong mối quan hệ. Thực tế, nghiên cứu cho thấy 51% quản lý tin rằng mình đang làm rất tốt việc ghi nhận các nhân viên đã hoàn thành tốt công việc, nhưng chỉ 17% nhân viên đồng ý với điều đó.1

Nếu có người nhắc đến việc Carolyn cảm thấy không được ủng hộ, Stacy hẳn sẽ cảm thấy bối rối và bất ngờ. “Gì cơ? Sao cô ấy có thể nghĩ vậy? Carolyn, tôi luôn khen ngợi công việc của cô. Và thậm chí còn chủ động ca ngợi cô công khai trong một cuộc họp trước ban quản lý! Tôi không hiểu.”

Carolyn sẽ trả lời: “Stacy, tôi biết cô thường nói rằng tôi làm việc rất tốt. Nhưng nói thực, thi thoảng tôi gặp rắc rối với việc hoàn thành công việc đúng hạn và chỉ ước được ai đó giúp đỡ. Lời nói rất tuyệt, nhưng hỗ trợ thực tế thì có ý nghĩa hơn nhiều.”

Và chuyện vẫn cứ tiếp diễn. Stacy đưa ra những sáng kiến để thể hiện sự trân trọng, nhưng không theo cách sẽ khích lệ Carolyn. Carolyn cảm thấy không được ủng hộ và bắt đầu trở nên bực bội. Stacy cảm thấy mình đang phí sức khi cố gắng khích lệ Carolyn và trở nên chán nản về khả năng quản lý đội ngũ.

HỐ ĐEN

Trong thiên văn học, hố đen là một thực thể hút hầu như mọi thứ xung quanh nó – ánh sáng, vật chất, năng lượng. Những gì bị hút vào sẽ không bao giờ thoát ra được. Hố đen sẽ cứ lấy tất cả, không hề trả lại.

Cách biểu đạt sự trân trọng mà một người ít mong đợi nhất thực sự không hề quan trọng với họ. Điều này không có nghĩa là người khác kỳ quặc. Họ chỉ khác với bạn mà thôi.

Trong môi trường làm việc, cách biểu đạt sự trân trọng ít được mong đợi nhất cũng giống như một hố đen. Khi một đồng nghiệp xem Ngôn từ khẳng định là cách biểu đạt sự trân trọng ít được mong đợi nhất, bạn khen ngợi họ bao nhiêu lần cũng chẳng có tác động gì. Họ không cảm thấy được khích lệ bởi những lời khen ngợi, lá thư cảm kích hay sự ghi nhận trước những thành viên trong đội ngũ. Nói đơn giản, bạn đang lãng phí năng lượng của bản thân. Điều này cũng đúng với các cách biểu đạt khác – như dành thời gian với những thành viên khác, giúp đỡ họ trong công việc, cú vỗ vai chúc mừng hay tặng họ phiếu giảm giá ở một nhà hàng sang trọng.

Hãy để chúng tôi giúp bạn bớt lãng phí thời gian và năng lượng cảm xúc, nếu bạn sẵn lòng chấp nhận ý kiến: Cách biểu đạt sự trân trọng mà một người ít mong đợi nhất thực sự không hề quan trọng với họ. Điều này không có nghĩa là những người khác kỳ quặc. Họ chỉ khác biệt – khác với bạn mà thôi.2

Thấu hiểu và chấp nhận sự khác biệt về cách khiến các thành viên trong đội ngũ cảm kích và được khích lệ là điểm then chốt cho việc trở thành một quản lý thành công. Trong mối quan hệ với các đồng nghiệp, nếu không hoàn toàn hiểu và chấp nhận thực tế này, bạn sẽ thấy bực bội với các thành viên trong đội ngũ mong đợi những cách biểu đạt sự trân trọng khác. Bạn cảm thấy họ vô ơn, tiêu cực và không trân trọng nỗ lực của mình vì không điều gì có thể khiến họ hài lòng hay cảm thấy bạn trân trọng công việc của họ. Tất nhiên, điều này không đúng; do đó, nhận thức được rằng cách biểu đạt sự trân trọng mà bạn ít mong đợi nhất chính là điểm mù tiềm ẩn trong các mối quan hệ là bước quan trọng để thể hiện sự trân trọng một cách hiệu quả hơn.

CHINH PHỤC THỬ THÁCH VỀ ĐIỂM MÙ

Bước đầu tiên để vượt qua được điểm mù là nhận thức được nó. Giả sử bạn sử dụng MBA Inventory và xác định được cách biểu đạt sự trân trọng mà mình ít mong đợi nhất. Bạn nghĩ mình đã có thông tin đó, tuy nhiên, rất có thể bạn không thực sự hiểu nó.

Đối với tôi (Paul), Quà tặng bằng hiện vật là cách biểu đạt sự trân trọng ít có giá trị nhất. Tất nhiên, tôi sẽ cảm kích nếu nhận được một phiếu ăn uống, nhưng nó không thực sự là chuyện gì đó to tát. Tôi có thể lấy nó hoặc không. Vậy nên thật khó cho tôi nếu muốn hiểu tại sao các đồng nghiệp lại coi trọng những phần thưởng hữu hình như vậy. Tôi nhận thấy bản thân mình cứ suy nghĩ như “Họ thực sự phấn khích với những thứ tầm thường” hay “Tôi không hiểu. Tôi thích được khen ngợi hơn việc nhận được một khoản tiền để ăn mừng”.

Do đó, tôi đã chủ động nói chuyện với một số đồng nghiệp coi trọng cách biểu đạt sự trân trọng qua các Quà tặng bằng hiện vật. Tôi đã hỏi một trong các nhân viên của mình: “Việc nhận những chiếc vé xem bóng chày quan trọng như thế nào? Tại sao nó lại có ý nghĩa với anh đến vậy?” Phản hồi của anh ấy đã giúp tôi nhìn nhận tình hình dưới góc nhìn khác.

“Bởi vì,” Joe trả lời, “trước tiên, nó cho thấy trưởng nhóm đã dành thời gian và công sức tìm hiểu phần nào tính cách và sở thích của tôi. Tôi đã chơi bóng chày từ đại học và rất thích xem các trận đấu. Thứ hai, ông ấy đã chủ động và cố gắng tới đó mua vé cho tôi. Nó cho tôi thấy với ông ấy, tìm cách khích lệ hay tặng thưởng là việc đáng bỏ công sức.”

Khi đã xác định được cách biểu đạt sự trân trọng mà mình ít coi trọng nhất, chúng tôi khuyến khích bạn nói chuyện với các đồng nghiệp, những người coi trọng cách biểu đạt đó hơn. Hỏi xem những hành động đó khích lệ họ ra sao. Cố gắng hiểu cách biểu đạt sự trân trọng có ít giá trị nhất với bạn tác động thế nào tới họ. Việc học cách thể hiện sự trân trọng với các đồng nghiệp khi đó sẽ trở nên dễ dàng hơn.

Nghiên cứu cho thấy các quản lý thành công đã tìm ra cách để hiểu được quan điểm của người khác – lãnh đạo, khách hàng, đồng nghiệp cũng như những người họ quản lý.3 Nếu một lãnh đạo không thể đứng trên lập trường của người khác, họ hầu như sẽ đưa ra những giả định sai lầm, dẫn tới những quyết định tệ hại dựa trên những thông tin không chính xác.

Do đó, nếu kết quả MBA Inventory của một lao động chỉ ra rằng Thời gian chất lượng rất quan trọng với họ, người quản lý và đồng nghiệp khôn ngoan sẽ tiếp nhận thông tin này một cách nghiêm túc. Bạn có thể không hiểu vì sao việc dành thời gian cá nhân với họ lại quan trọng, nhưng bạn chọn làm như vậy vì xem trọng những gì họ nói. Nếu chờ tới khi hiểu rõ lý do, bạn có thể mất rất nhiều thời gian và cơ hội biểu đạt sự trân trọng – thậm chí có thể đánh mất đội ngũ của mình.

LÊN KẾ HOẠCH BIỂU ĐẠT SỰ TRÂN TRỌNG THEO CÁCH CỦA HỌ

Việc biểu đạt sự trân trọng theo cách mà bạn không coi trọng cần nhiều nỗ lực, nó không tự nhiên xảy ra. Chúng ta phải chủ động nghĩ về nó và cố gắng tìm kiếm cơ hội để biểu đạt sự trân trọng với người khác theo những cách có ý nghĩa với họ.

Để thành công, bạn cần lên kế hoạch thể hiện sự trân trọng với thành viên coi trọng cách biểu đạt không mấy ý nghĩa với bạn. Ví dụ, nếu Thời gian chất lượng là cách biểu đạt ít quan trọng nhất với một lãnh đạo, người đó tự nhiên không dành thời gian với các đồng nghiệp và cũng không bao giờ nghĩ đó là việc quan trọng cần làm. Vậy nên một thành viên trong đội ngũ coi trọng Thời gian chất lượng sẽ “chết khát” nếu chờ đợi lãnh đạo biểu đạt sự trân trọng bằng cách này.

Một quản lý khôn ngoan sẽ chủ động lên kế hoạch dành những khoảng thời gian nhất định với các thành viên này. Cơ bản, người quản lý sẽ tự nhủ: “Tôi biết Thời gian chất lượng là cách biểu đạt sự trân trọng chính của Carmen. Tôi cũng nhận thấy nó không quan trọng với mình. Vì vậy, tôi thường xếp lịch ghé qua và gặp cô ít nhất một lần mỗi tuần để cập nhật tình hình công việc.” Thường thì chúng ta sẽ thực hiện những việc đã được lên lịch trước.

Việc thấu hiểu rằng cách biểu đạt mà chúng ta đánh giá thấp nhất có thể trở thành điểm mù trong việc truyền đạt sự trân trọng tới các đồng nghiệp là điều cực kỳ quan trọng. Khắc phục quá trình này có thể là điểm mấu chốt trong việc đảm bảo tất cả các thành viên trong đội ngũ đều cảm thấy được các lãnh đạo và đồng nghiệp coi trọng.

Cá nhân hóa:

1. Cách biểu đạt sự trân trọng mà bạn ít coi trọng nhất là gì?

2. Thành viên nào trong đội ngũ hay đồng nghiệp có kết quả MBA Inventory chỉ ra rằng cách biểu đạt bạn ít mong đợi nhất lại là cách mà họ coi trọng nhất không?

3. Bạn nhớ được lần cuối cùng mình biểu đạt sự trân trọng với đồng nghiệp qua cách đó không? Bạn có sẵn sàng dành thời gian lên kế hoạch cụ thể để biểu đạt sự trân trọng theo cách mà họ coi trọng nhất vào tuần tới không? Nếu có, hãy xếp nó vào lịch.

4. Khi thực hành điều này, hãy quan sát phản hồi từ đồng nghiệp. Chúng tôi nghĩ bạn sẽ thấy nỗ lực thể hiện sự trân trọng của mình mang lại hiệu quả lớn.

"Hãy dành thời gian và nỗ lực để thể hiện bạn coi trọng các nhân viên làm việc ở địa điểm khác như thế nào, bạn sẽ nhận lại điều quý giá hơn rất nhiều."