Chương 40

Mazarin và bà Henriette

Giáo chủ tể tướng đứng
dậy và vội vã đi ra đón bà hoàng hậu nước Anh. Ông gặp bà ở quãng giữa hành
lang dẫn đến văn phòng mình.

Ông càng tỏ vẻ cung
kính bà hoàng hậu không có tùy tùng mà cũng chẳng có trang điểm này hơn, khi tự
mình cảm thấy rõ ràng có điều gì đáng chê trách về tính biển lận thiếu nhân tâm
của mình.

Song những người đến
cầu khẩn lại tài bắt gương mặt mình biểu hiện được mọi vẻ, và người con gái của
Henri IV vừa tươi cười đi tới người mà mình căm ghét và khinh bỉ.

- Chà! Vẻ mặt mềm mỏng
làm sao! - Mazarin tự nhủ. - Phải chăng bà ta đến vay mượn mình tiền?

Và ông ta liếc một cái
nhìn lo ngại về phía cái két bạc của mình, ông cũng vội quay cái nhẫn của mình
vào phía trong để che giấu cái mặt kim cương lộng lẫy mà ánh hào quang của nó
hẳn sẽ thu hút cặp mắt người ta lên đôi bàn tay vốn đã nuột nà của mình.

Khốn nỗi cái nhẫn ấy
không cho phép màu giúp ông tàng hình như chiếc nhẫn của Gygès(1) khi người
mang nhẫn xoay nó.

(1) Vua xứ Liđi, thế kỉ VII trước Công nguyên.

Lúc này Mazarin ao ước
tàng hình quá đi, vì ông ta đoán rằng bà Henriette đến để yêu cầu ông một cái
gì đó mà một bà hoàng bị ông đối xử tàn tệ như vậy lại xuất hiện với nụ cười
trên môi, Chứ không phải với lời dọa dẫm thì rõ ràng là bà ta đến để cầu xin.

- Thưa ngài giáo chủ -
Bà khách uy nghi nói, - lúc đầu tôi có ý định nói về việc đã xui khiến tôi đến
đây với hoàng hậu em gái tôi, nhưng tôi lại suy nghĩ rằng những vấn đề chính
trị can hệ trước hết đến đàn ông.

- Thưa bà - Mazarin
nói, - thực là Lệnh bà làm tôi rối với những lời lẽ biệt đãi êm tai đó.

"Hắn thật là nhã
nhặn, - bà hoàng nghĩ, - hay là hắn đoán được ý định của ta."

Tới văn phòng của mình,
giáo chủ mời hoàng hậu và khi bà đã yên vị trong chiếc ghế bành ông nói:

- Xin Lệnh bà ban lệnh
cho kẻ tôi tớ cung kính nhất của Lệnh bà.

- Than ôi! Thưa Đức
ông, - Hoàng hậu nói, - tôi đã mất đi thói quen ra mệnh lệnh và mắc thói quen
cầu khẩn. Tôi đến đây để cầu khẩn ông và rất sung sướng nếu lời cầu khẩn của
tôi được ông chấp nhận.

- Tôi xin nghe, thưa
bà, - Mazarin nói.

- Thưa ông giáo chủ,
đây là câu chuyện về cuộc chiến tranh mà chồng tôi duy trì chống lại những phần
tử phiến loạn. Có lẽ ông không biết rằng người ta đang đánh nhau ở bên Anh -
hoàng hậu nói với nụ cười buồn rầu, - và sắp tới đây người ta sẽ đánh nhau còn
quyết liệt hơn từ trước đến giờ.

- Thưa bà, tôi hoàn
toàn không biết, - Mazarin nói và kèm theo một cái nhún vai nhè nhẹ. - Chao ôi!
Những cuộc chiến tranh của chúng tôi đã choán hết thời giờ và tâm trí của một
tể tướng khốn khổ bất lực và suy nhược như tôi.

- Thế này nhé, - Hoàng
hậu nói, - tôi xin báo với ông giáo chủ rằng Charles đệ nhất, chồng tôi nay mai
sẽ thắng một trận quyệt định. - Trong trường hợp thất bại, - Mazarin làm một
động tác, - ấy phải
phòng trước mọi chuyện, - hoàng hậu nói tiếp, - ngài muốn rút lui sang Pháp và
sống ở đấy như một người bình thường. Ông thấy thế nào về dự định ấy?

Giáo chủ lắng nghe mà
không một thớ thịt nào trên nét mặt tiết lộ cảm xúc mà ông nhận thấy; suốt lúc
nghe mà ông vẫn giữ nguyên nụ cười giả tạo, vuốt ve. Đến khi hoàng hậu nói
xong, ông mới đáp bằng cái giọng mượt mà nhất.

- Thưa bà, bà cho rằng
nước Pháp bản thân nó đang xáo động và sục sôi như thế này lại có thể là một
cái bến yên lành cho một ông vua bị truất ngôi hay sao? Vương miện chẳng đã
vững chắc gì trên đầu vua Louis XIV làm sao ông ta có thể chịu đựng nổi một
trọng lượng gấp đôi?

- Về cái gì can hệ đến
tôi, thì trọng lượng ấy đã chẳng lấy gì làm nặng lắm đâu, ông giáo chủ ạ, -
Hoàng hậu ngắt lời với một nụ cười đau đớn, - và tôi chẳng đòi hỏi người ta
phải làm gì cho chồng tôi nhiều hơn so với tôi đâu. Ông thấy rằng chúng tôi là
những vua chúa rất khiêm tốn đấy chứ.

- Ấy, thưa bà, - giáo
chủ vội cướp lời để cắt đứt những điều giải thích có thể tiếp theo, - về bà thì
lại là chuyện khác, bà là một người con gái của Henri IV của đức vua vĩ đại và
tuyệt vời ấy…

- Điều ấy không ngăn
cản ông từ chối tiếp đón con rể của Người, có phải không, thưa ông? Tuy nhiên,
ông cũng nên nhớ lại rằng vị vua vĩ đại, tuyệt vời ấy có lần bị phế truất giống
như chồng tôi sắp sửa bị, đã cầu cứu nước Anh, và nước Anh đã chấp thuận; nói
cho đúng thì hoàng hậu Elidabet chẳng phải cháu gái của Người?

- Peccato(2) - Mazarin
nói, ông ta cãi bữa trước cái lý luận thật là đơn giản ấy. - Lệnh bà không hiểu
tôi: Lệnh bà nhận xét sai những ý định của tôi, và như vậy chắc chắn là tôi
diễn đạt bằng tiếng Pháp dở quá.

(2) Tiếng Ý: Một sự lầm lẫn nhỏ.

- Vậy thì xin ông cứ
nói tiếng Ý. Hoàng hậu Marie de Médicis mẹ của tôi đã dạy cho chúng tôi thứ
tiếng ấy trước khi bị giáo chủ tể tướng tiền bối của ông đưa đi chết trong cảnh
lưu đày. Nếu như còn lại chút gì, của đức vua Henri IV vĩ đại và tuyệt vời mà
ông nói đến lúc nãy ấy, chắc chắn là Người sẽ rất lấy làm ngạc nhiên vì sao sự
khâm phục sâu xa đối với Người lại chẳng dính dáng gì mấy đến lòng thương đối
với gia đình của Người như vậy.

Mồ hôi hột đổ trên trán
Mazarin. Rồi chẳng nhận lời đề nghị của hoàng hậu là thay đổi ngôn ngữ, ông
nói:

- Thưa bà, trái lại sự
khâm phục ấy là to lớn và hiển nhiên, đến nỗi nếu như vua Charles I - xin Chúa
phù hộ cho ngài tránh khỏi mọi tai họa - mà đến nước Pháp, thì tôi sẽ xin hiến
tòa nhà tôi, tòa nhà riêng của tôi cho ngài; nhưng chao ôi! Đó sẽ là một nơi
rút lui ít an toàn. Một ngày nào đó, dân chúng sẽ đốt cháy ngôi nhà đó như đã
đốt cháy nhà thống chế Ancre. Tội nghiệp thay Concino Concini(3). Mà ông ta chỉ
muốn có điều hay của nước Pháp(4).

(3) Concini: người gốc Ý, làm thống chế Pháp, bất
tài và tham lam, đã khiến các đại thần nổi loạn Năm 1967, vua Louis XIII phải
ra lệnh bắt giam. Concini chống cự và đã bị giết chết.

(4) Chữ Pháp "bien" có nghĩa là điều
thiện, điều hay và cũng có nghĩa là của cải, tài sản. Đáng lẽ phải nói
"Concini chỉ muốn điều hay cho nước Pháp", Mazarin lại nói "chỉ
muốn điều hay của nước Pháp" thì chữ "bien" sẽ bị hiểu là
"Concini chi
muốn của cải của nước Pháp".

- Đúng đấy thưa Đức
ông, cũng như ngài ấy mà? - Bà hoàng nói châm biếm.

Mazarin giả bộ không
hiểu ý nghĩa kép của câu mà chính ông ta vừa nói ra, và tiếp tục thương vay
khóc mướn cho số phận của Concino Concini.

Bà hoàng hốt hoảng quá
kêu lên:

- Nhưng thưa ngài giáo
chủ, rốt cuộc ngài trả lời cho tôi thế nào chứ?

Mỗi lúc một áo não
thêm, Mazarin nói:

- Thưa Lệnh bà, Lệnh bà
có cho phép tôi đưa ra một lời khuyên nhủ không? Tất nhiên là trước khi mạo
muội làm việc đó, tôi xin bắt đầu phục xuống dưới chân Lệnh bà để làm tất mọi
điều gì khiến Lệnh bà vui lòng.

- Ông hãy nói đi, -
Hoàng hậu đáp. - Lời khuyên của một người khôn ngoan như ông chắc chắn là phải
tốt.

- Thưa bà, xin hãy tin
tôi, đức Vua phải chống cự đến cùng.

- Thưa ông đức Vua đã
làm như vậy, và trong trận đánh này đưa ra những lực lượng ít ỏi hơn lực lượng
địch rất nhiều chứng tỏ đức Vua không tính đến đầu hàng mà không chiến đấu.
Nhưng cuối cùng, trong trường hợp Vua sẽ bại trận thì sao?

- Thế thì thưa bà,
trong trường hợp ấy, tôi biết rằng tôi đưa ra một ý kiến với Lệnh bà là liều
lĩnh, nhưng ý kiến của tôi là đức Vua không nên rơi bỏ vương quốc của mình.
Người ta sẽ lãng quên nhanh chóng những ông vua vắng mặt; nếu vua mà rời sang Pháp thì mục đích và
lợi ích của ngài sẽ đi đứt.

- Nhưng mà, - Hoàng hậu
nói, - nếu đó là ý kiến của ông và nếu ông thật sự quan tâm, thì xin ông gửi
ngay cho nhà vua chút ít viện trợ về người và tiền bạc; bởi vì tôi tôi chẳng
còn làm gì được cho chồng tôi nữa; để giúp chồng, tôi đã bán đến hạt kim cương
cuối cùng. Bây giờ tôi chẳng còn chút gì hết, ông biết đấy. Ông biết còn rõ hơn
bất cứ ai. Nếu như còn đồ tư trang nào, chắc hẳn là mùa đông này tôi đã mua củi
về sưởi cho tôi và con gái tôi rồi.

- A! Thưa bà, - Mazarin
nói - Lệnh bà không hiểu gì mấy về điều mà bà yêu cầu. Đến lúc mà một ông vua
phải cần đến viện trợ từ nước ngoài để đặt lại mình lên ngôi, thì có nghĩa là
thú nhận rằng mình chẳng còn có một chỗ dựa nào trong tình cảm của bầy tôi của
mình nữa.

Bực bội phải theo dõi
cái trí xảo tinh vi trong cái mê cung những từ ngữ mà ông ta đang lạc vào đó,
hoàng hậu nói:

- Xin ông giáo chủ hãy
đi vào việc thực tế: Hãy trả lời cho tôi là có hay không? Nếu vua ở lại nước
Anh, ông có gửi viện trợ cho không? Nếu vua sang Pháp, ông có tiếp nhận không?

- Thưa Lệnh bà, - giáo
chủ làm ra vẻ chân thành nhất nói, - tôi hi vọng sẽ chứng tỏ với Lệnh bà lòng
tận tụy của tôi và ý muốn của tôi kết thúc một công việc mà Lệnh bà đang canh
cánh bên lòng. Sau đó tôi nghĩ Lệnh bà sẽ chẳng còn hoài nghi tinh thần sốt
sắng của tôi phụng sự Lệnh bà.

Bà hoàng cắn môi và tức
tối cựa quậy trong chiếc ghế bành. Rồi bà nói:

- Vậy thì ông sẽ làm
gì? Nào, nói đi.

- Ngay bây giờ tôi sẽ
đến xin ý kiến hoàng hậu và sau đó đưa vấn đề ra trình nghị viện.

- Với nghị viện mà ông
đang xung đột phải không? Ông sẽ giao cho Broussel tường trình chứ gì? Thôi đủ
rồi, ông giáo chủ ạ, đủ rồi. Tôi hiểu ông hoặc đúng hơn là tôi đã sai lầm. Chà!
Hãy đi ra nghị viện, vì rằng từ cái nghị viện ấy - kẻ thù của các vị vua - đã
gửi tới người con gái của đức vua Henri IV vĩ đại và tuyệt vời mà ông khâm phục
vô cùng ấy, những viện trợ duy nhất giúp bà ta mùa đông này khỏi chết đói và
chết rét.

Dứt lời bà hoàng đứng
lên với một vẻ phẫn nộ đường bệ.

Ông giáo chủ chắp hai
tay giơ về phía bà mà nói:

- A! Thưa Lệnh bà, thưa
Lệnh bà, Lệnh bà hiểu sai tôi rồi, lạy Chúa!

Nhưng hoàng hậu
Henriette chẳng thèm quay lại phía kẻ đang rơi những giọt nước mắt cá sấu ấy,
bà đi ngang qua văn phòng, tự mình mở cửa, và ở giữa đám vệ sĩ đông đảo của Các
hạ, đảm cận thần đang xun xoe nịnh hót, giữa cảnh xa hoa của vương vị đối địch,
bà đến nắm tay de Winter đang đứng lẻ loi một mình. Tội nghiệp bà hoàng hậu đã
mất ngôi, trước mặt bà ta mọi người vẫn nghiêng mình thi lễ, vì nghi thức mà thôi,
nhưng thực tế chi còn có một cánh tay mà bà có thể vịn lên được.

- Thôi kệ! - Mazarin
nói khi còn lại một mình, - Điều đó làm phiền cho ta quá, và phải sắm vai này
thật là hóc búa. Nhưng ta đã nói gì rõ ràng với cả bên này và bên kia đâu. Hừ!
Cromwell là một tay săn đuổi các nhà vua quyết liệt, ta thương cho các tể tướng
của hắn, nếu như hắn dùng tể tướng, Bernouin đâu!

Bernouin vào.

- Hãy nhìn xem cái
người trẻ tuổi mặc áo chẽn đen, tóc ngắn mà lúc nãy anh dẫn vào đây, có còn ở
trong cung không?

Bernouin đi ra. Trong
khi vắng mặt hắn, giáo chủ xoay cái mặt nhẫn ra phía ngoài để lau hạt kim cương
và ngắm nghía nước sáng của nó, và do một giọt lệ vẫn còn đọng ở trong mắt
khiến mắt mờ khó nhìn, ông ta lắc lắc cái đầu cho giọt lệ rơi xuống.

Bernouin vào cùng với
Comminger bữa nay đến phiên gác, Comminger nói:

- Thưa Đức ông, tôi dẫn
người trẻ tuổi mà Các hạ hỏi ra ngoài. Anh ta đến gần tấm kính hành lang và
nhìn một vật gì đó với vẻ kinh ngạc, chắc là bức họa của Raphael vì nó treo đối
diện cánh cửa. Sau đó anh ta mơ màng một lát và đi xuống cầu thang. Tôi thấy
anh ta đã lên một con ngựa màu xám và đi ra khỏi sân hoàng cung. À, nhưng Đức
ông không đến chỗ hoàng hậu ư?

- Để làm gì?

- Ông de Gitaud bác của
tôi, vừa nói mới nói rằng Hoàng thượng nhận được những tin tức mới của quân
đội.

- Được tôi sẽ sang
ngay.

Vừa lúc ấy xuất hiện.
Ông ta được hoàng hậu sai đến tìm giáo chủ.

Comminger đã nhìn rõ vì
Mordaunt đã làm đúng như hắn ta kể. Khi đi qua hành lang song song với hành
lang kín lớn, anh ta đã gặp gỡ de Winter đang đứng đợi hoàng hậu Henriette.

Nhìn thấy ông, anh ta
dừng phắt lại, không phải để ngắm nghía bức họa của Raphael, mà như bị mê mẩn
trựớc một vật khủng khiếp.

Mặt anh ta dãn nở ra
toàn thân ớn lạnh. Dường
như anh ta muốn vượt qua bức tường bằng kính ngăn cách mình với kẻ thù. Nếu như
Comminger trông thấy anh ta nhìn de Winter với con mắt căm thù như thế nào, thì
sẽ chẳng còn nghi ngờ gì rằng vị công hầu người Anh kia là kẻ tử thù của anh
ta.

Nhưng anh ta dừng lại.

Chắc là để ngẫm nghĩ.
Vì rằng đáng lẽ để mình bị lôi cuốn theo cử chỉ ban đầu là xông thẳng tới
Milord de Winter, thì anh ta lững thững bước xuống cầu thang, cúi đầu đi ra
khỏi cung, nhảy lên yên và thúc ngựa đi đến góc phố Richelieu, và mắt chăm chú
nhìn phía hàng rào, anh ta đợi cỗ xe của hoàng hậu ra sân.

Chẳng phải đợi lâu, vì
hoàng hậu ngồi với Mazarin khoảng mười lăm phút, nhưng mười lăm phút đợi chờ ấy
bằng một thế kỉ đối với kẻ chờ đợi.

Cuối cùng cỗ máy nặng
nề mà người ta gọi là cái xe rít lên qua cổng sắt, và de Winter vẫn cưỡi ngựa, cúi xuống cánh cửa
xe để nói chuyện với Hoàng hậu.

Mấy con ngựa chạy nước
kiệu trên đường đến cung Louvre và đi vào đó. Trước khi đi khỏi tu viện
Carmélites, bà Henriette đã dặn con gái đợi bà ở cung Louvre nơi họ đã sống khá
lâu và chỉ rời khỏi đó bởi vì cảnh khốn cùng của họ dường như càng nặng nề hơn
trong những căn phòng vàng son lộng lẫy.

Mordaunt đi theo cỗ xe
và khi thấy cỗ xe đi vào dưới cổng tò vò tôi tối, anh ta cùng ngựa đi áp sát
vào thành tường có bóng tối trải trên đó, và đứng lặng im giữa những đường gờ
của Jean Goujon(5), giống hệt một bức phù điêu người cưỡi ngựa.

(5) Nhà kiến trúc và điêu khắc người Pháp.

Anh ta đợi chờ như đã
đợi chờ ở Hoàng cung.