Vùng đất của người mù

Viết một tấm séc phân biệt một cam kết với một cuộc trò chuyện.

– WARREN BUFFETT

V

ào đầu năm 2004, một nhà đầu tư cổ phiếu khác, Michael Burry, đã lần đầu tiên lao vào thị trường trái phiếu. Anh học mọi thứ có thể về cách thức vay và cho vay ở Mỹ. Anh không nói với bất cứ ai về nỗi ám ảnh mới của mình; anh chỉ ngồi một mình trong văn phòng, ở San Jose, California, đọc sách báo cũng như các hồ sơ tài chính. Đặc biệt, anh muốn biết trái phiếu thế chấp dưới chuẩn hoạt động như thế nào. Các khoản vay cá nhân nhiều đến mức xếp chồng thành tháp. Các tầng trên cùng được nhận lại tiền đầu tiên và vì thế cũng nhận được xếp hạng cao nhất từ Moody’s và S&P cùng mức lãi suất thấp nhất. Các tầng thấp nhận lại tiền cuối cùng, gánh chịu những khoản lỗ đầu tiên, và bị Moody’s và S&P xếp hạng thấp nhất. Do phải chịu nhiều rủi ro hơn nên các nhà đầu tư ở các tầng đáy nhận được lãi suất cao hơn so với những nhà đầu tư ở các tầng trên. Các nhà đầu tư mua trái phiếu thế chấp phải quyết định nên đầu tư vào tầng tháp nào, nhưng Michael Burry không nghĩ về việc mua trái phiếu thế chấp. Anh đang tự hỏi làm thế nào để có thể bán khống được trái phiếu thế chấp dưới chuẩn.

Mỗi trái phiếu thế chấp đều đi kèm với một bản cáo bạch 130 trang tẻ nhạt. Burry đã dành khoảng thời gian cuối năm 2004 và đầu năm 2005 để xem qua hàng trăm và đọc kỹ vài chục trang trong đó. Chắc chắn ngoài các luật sư soạn ra chúng thì anh là người duy nhất làm điều này. Anh đã giải thích trong một bức thư điện tử như sau:

Lấy ví dụ về trường hợp của NovaStar, một nhà cho vay thế chấp dưới chuẩn kiểu khởi tạo và bán, một nguyên mẫu vào thời điểm đó. Những cái tên (trái phiếu) sẽ là NHEL 2004-1, NHEL 2004-2, NHEL 2004-3, NHEL 2005-1, v.v... Ví dụ, NHEL 2004-1 gồm các khoản vay từ các tháng đầu năm 2004 và vài tháng cuối năm 2003, 2004-2 sẽ là những khoản vay giữa năm, còn 2004-3 là những khoản vay ở các tháng cuối năm 2004. Bạn có thể lấy những bản cáo bạch này ra, và nhanh chóng kiểm tra được nhịp độ của những gì đang diễn ra ở khu vực thế chấp dưới chuẩn trong ngành công nghiệp khởi tạo và bán. Vào đầu năm 2004, các ARM chỉ trả lãi 2/28 chỉ chiếm 5,85% rổ, nhưng đến cuối năm 2004, chúng chiếm đến 17,48% rổ, và cuối mùa hè năm 2005 là 25,34%. Thế nhưng, điểm [tín dụng tiêu dùng] FICO trung bình cho rổ đó, tỷ lệ phần trăm của khoản vay không giấy tờ trên giá trị tài sản thế chấp và một số chỉ số khác lại gần như không đổi… Vấn đề là mặc dù chúng có thể không thay đổi, nhưng rổ thế chấp tổng thể mà đang được ban hành, đóng gói và bán ra ngày càng trở nên tồi tệ về chất lượng, bởi với cùng số điểm FICO trung bình hoặc cùng một tỷ lệ vay trên giá trị tài sản thế chấp, bạn ngày càng nhận được tỉ lệ phần trăm các thế chấp chỉ trả lãi cao hơn.

Vào đầu năm 2004, nếu nhìn vào các con số, bạn có thể thấy rõ sự suy giảm ở các tiêu chuẩn cho vay. Theo Burry, các tiêu chuẩn không chỉ giảm mà còn chạm đáy. Đáy này thậm chí có cả tên: thế chấp dưới chuẩn lãi suất thả nổi trả dần âm chỉ trả lãi. Bạn, người mua nhà, thực sự có thể không cần trả một xu nào, và dồn lãi vay bạn nợ ngân hàng vào số dư vốn gốc. Không khó để nhận ra kiểu người thích những khoản vay như vậy: người không có thu nhập. Nhưng Burry không thể hiểu tại sao người cho vay lại muốn mở rộng những khoản cho vay như vậy. “Bạn cần phải nhìn người cho vay, chứ không phải người đi vay,” anh nói. “Những người đi vay luôn sẵn sàng vay một khoản lớn. Chính những người cho vay mới là người đưa ra các giới hạn, và khi họ bỏ qua nó, hãy coi chừng.” Đến năm 2003, anh biết rằng những người đi vay đã bỏ qua nó. Đến đầu năm 2005, anh thấy rằng những người cho vay cũng đã làm điều tương tự.

Nhiều nhà quản lý quỹ phòng hộ đã dành thời gian tán gẫu với các nhà đầu tư và coi những lá thư hàng quý của họ như một nghi thức. Burry không thích nói chuyện trực tiếp với mọi người và nghĩ những lá thư này là điều quan trọng duy nhất anh làm để cho các nhà đầu tư biết được dự định của anh. Trong các lá thư hàng quý, anh đặt ra một cụm từ mới để miêu tả những gì anh nghĩ sắp xảy ra: “mở rộng tín dụng bằng công cụ.” Nó có nghĩa là rất nhiều người thực ra không đủ khả năng để trả các khoản thế chấp của họ theo lối cũ, vì thế những người cho vay đang tưởng tượng ra những công cụ mới mà có thể hợp lý hóa việc tiếp tục cho những người này vay tiền. “Đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy người cho vay đã bỏ qua giới hạn, liên tục làm giảm các tiêu chuẩn của chính họ nhằm gia tăng lượng cho vay,” Burry nói. Anh có thể hiểu tại sao họ làm điều này: Họ không giữ các khoản vay mà bán chúng cho Goldman Sachs, Morgan Stanley, Wells Fargo và những công ty khác. Những công ty này sẽ đóng gói chúng thành trái phiếu và bán . Anh cho rằng, người mua cuối cùng các khoản thế chấp dưới chuẩn chỉ là những “đồng tiền ngu ngốc”. Anh sẽ tìm hiểu về họ, nhưng là sau này.

Hiện anh gặp phải một vấn đề về đầu tư chiến thuật. Các tầng hay các tranche khác nhau của những trái phiếu thế chấp dưới chuẩn đều có một điểm chung: Trái phiếu không thể bán khống. Để bán khống một cổ phiếu hoặc trái phiếu, bạn cần phải vay nó, nhưng những tranche này rất nhỏ và khó tìm. Bạn có thể mua hoặc không mua chúng, nhưng bạn không thể đặt cược chống lại chúng một cách rõ ràng; thị trường thế chấp dưới chuẩn đơn giản là không có chỗ cho những người có cái nhìn mập mờ về chúng. Bạn có thể biết chắc rằng thị trường trái phiếu thế chấp dưới chuẩn sẽ sụp đổ, nhưng bạn sẽ chẳng thể tận dụng được gì từ việc đó. Bạn không thể bán khống những căn nhà. Bạn chỉ có thể bán khống cổ phiếu của những công ty xây dựng nhà ở – Pulte Homes, hoặc Toll Brothers – nhưng có giá rất đắt, mang tính gián tiếp và rủi ro cao. Giá cổ phiếu có thể tăng trong khoảng thời gian lâu hơn nhiều khoảng thời gian mà Burry có thể duy trì khả năng thanh toán.

Một vài năm trước đó, anh đã phát hiện ra hợp đồng hoán đổi nợ xấu. Một hợp đồng hoán đổi nợ xấu khó hiểu chủ yếu bởi thật ra không hề có sự hoán đổi nào hết. Đó là một chính sách bảo hiểm, chủ yếu liên quan đến trái phiếu doanh nghiệp, trong đó các khoản phí bảo hiểm được thanh toán nửa năm một lần và thời hạn cố định. Ví dụ, bạn có thể trả 200.000 dollar/năm để mua một hợp đồng hoán đổi nợ xấu có thời hạn 10 năm cho 100 triệu dollar trái phiếu General Electric. Khoản tiền tối đa bạn có thể mất là 2 triệu dollar: 200.000 dollar/năm trong 10 năm. Khoản tiền tối đa bạn có thể nhận được là 100 triệu dollar, nếu General Electric vỡ nợ vào bất cứ thời điểm nào trong 10 năm đó và những người giữ trái phiếu của công ty không nhận lại được gì. Đây là một vụ đánh cược có tổng bằng 0: Nếu bạn kiếm được 100 triệu dollar, người đã bán cho bạn hợp đồng hoán đổi nợ xấu sẽ mất 100 triệu dollar. Đây cũng là một cuộc đánh cược bất đối xứng, giống như việc bạn đặt tiền vào một con số nào đó trong trò Rulet. Khoản tiền tối đa bạn có thể mất là những chip bạn đặt trên bàn, nhưng nếu bạn thắng cược, bạn sẽ nhận được gấp 30, 40, thậm chí 50 lần số tiền đã cược. “Hợp đồng hoán đổi nợ xấu giúp tôi khắc phục vấn đề rủi ro vô hạn,” Burry nói. “Nếu tôi mua một hợp đồng hoán đổi nợ xấu, phần lỗ của tôi đã được xác định và chắc chắn, trong khi phần lời lại lớn gấp bội.”

Anh bước chân vào thị trường các hợp đồng hoán đổi nợ xấu doanh nghiệp. Vào năm 2004, anh bắt đầu mua bảo hiểm cho các công ty mà theo anh có thể sẽ bị ảnh hưởng lớn từ cuộc suy thoái bất động sản: những công ty cho vay thế chấp, những công ty bảo hiểm thế chấp, v.v... Việc này cũng không vừa ý hoàn toàn. Một cuộc khủng hoảng thị trường bất động sản có thể khiến các công ty này mất nhiều tiền của; nhưng không có gì đảm bảo rằng họ sẽ thực sự bị phá sản. Anh muốn có một công cụ trực tiếp hơn để đánh cược chống lại hoạt động cho vay thế chấp dưới chuẩn. Vào ngày 19 tháng 3 năm 2005, khi ngồi một mình trong văn phòng, đọc một cuốn giáo trình sâu sắc về phái sinh tín dụng, Michael Burry nảy ra một ý tưởng: các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn.

Ý tưởng này xuất hiện khi anh đọc một cuốn sách về sự phát triển của thị trường trái phiếu Mỹ và sự hình thành của các hợp đồng hoán đổi nợ xấu doanh nghiệp đầu tiên ở J.P. Morgan vào giữa những năm 1990. Anh đọc đến đoạn giải thích tại sao các ngân hàng cảm thấy họ thật sự cần các hợp đồng hoán đổi nợ xấu. Điều này không rõ ràng ngay lập tức – suy cho cùng, cách tốt nhất để tránh rủi ro của việc General Electric vỡ nợ là ngay từ đầu không cho General Electric vay tiền. Ban đầu, các hợp đồng hoán đổi nợ xấu là một công cụ để phòng ngừa rủi ro: Một số ngân hàng đã cho General Electric vay nhiều hơn mức họ muốn theo yêu cầu của GE, và họ sợ khiến khách hàng lâu dài này phật lòng; một ngân hàng khác đã thay đổi suy nghĩ về sự khôn ngoan khi cho GE vay vốn. Tuy nhiên, những sản phẩm phái sinh tín dụng mới này đã nhanh chóng trở thành các công cụ đầu cơ: Rất nhiều người muốn đặt cược vào khả năng vỡ nợ của GE. Điều này đã khiến Burry bừng tỉnh: Phố Wall chắc chắn sẽ làm điều tương tự với các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn. Dựa trên những gì đang xảy ra trong thị trường bất động sản – và những gì các nhà cho vay thế chấp dưới chuẩn đang làm – rất nhiều người thông minh cuối cùng sẽ muốn đặt cược vào trái phiếu thế chấp dưới chuẩn. Và cách duy nhất để làm điều đó là mua hợp đồng hoán đổi nợ xấu.

Hợp đồng hoán đổi nợ xấu sẽ giải quyết vấn đề lớn nhất duy nhất bằng ý tưởng tuyệt vời của Mike Burry: thời điểm. Anh cảm thấy các khoản vay thế chấp dưới chuẩn được thực hiện vào đầu năm 2005 gần như chắc chắn sẽ trở thành nợ xấu. Nhưng do lãi suất của chúng được đặt cố định ở mức thấp trong 2 năm đầu nên phải sau 2 năm thì điều đó xảy ra. Các thế chấp dưới chuẩn gần như luôn phải chịu lãi suất thả nổi, nhưng hầu hết chúng lại xuất hiện dưới dạng lãi suất “trêu tức” với hai năm đầu ở mức cố định. Một thế chấp được tạo ra vào đầu năm 2005 có thể có lãi suất “cố định” hai năm đầu là 6%, nhưng đến năm 2007, lãi suất này có thể nhảy lên 11% và kích thích làn sóng vỡ nợ. Âm thanh tích tắc mờ nhạt của các khoản vay này lớn dần theo thời gian, cho đến khi nhiều người sẽ nghi ngờ, như anh đã nghi ngờ, rằng chúng là những quả bom. Một khi điều này xảy ra, sẽ không còn ai sẵn sàng bán bảo hiểm cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn nữa. Anh cần phải đặt chip của mình lên mặt bàn ngay bây giờ rồi chờ sòng bạc tỉnh lại và thay đổi tỉ lệ cược của trò chơi. Một hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho trái phiếu thế chấp dưới chuẩn 30 năm, xét về lý thuyết, chính là một vụ đặt cược được thiết kế để kéo dài trong 30 năm. Anh đã chỉ ra rằng thực tế chỉ cần 3 năm để trả hết nó.

Vấn đề duy nhất đó là không có cái gì được gọi là hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, không phải cái mà anh có thể thấy. Anh cần phải thúc ép các công ty lớn ở Phố Wall tạo ra chúng. Nhưng là các công ty nào? Nếu anh đúng và thị trường nhà đất sụp đổ, thì những công ty ở tâm của thị trường chắc chắn sẽ mất rất nhiều tiền. Việc mua bảo hiểm từ một ngân hàng sẽ thoát khỏi ngành đúng lúc bảo hiểm có giá trị cũng chả có ý nghĩa gì. Anh thậm chí không buồn kêu gọi Bear Stearns và Lehman Brothers bởi họ dính líu nhiều đến thị trường trái phiếu thế chấp hơn bất cứ công ty nào khác. Theo anh, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Deutsche Bank, Bank of American, UBS, Merrill Lynch và Citigroup có khả năng sống sót qua cuộc sụp đổ này nhiều nhất. Anh gọi cho tất cả họ. 5 trong số các công ty này không biết anh đang nói về điều gì; 2 trong số đó quay trở lại và nói, điều đó có thể diễn ra vào một ngày nào đó khi thị trường không tồn tại. Trong 3 năm, các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho trái phiếu thế chấp dưới chuẩn sẽ trở thành thị trường hàng nghìn tỉ dollar và sẽ tạo ra những khoản lỗ trị giá hàng trăm tỉ dollar bên trong các công ty lớn ở Phố Wall. Tuy nhiên, khi Michael Burry làm phiền các công ty này vào đầu năm 2005, chỉ có Deutsche Bank và Goldman Sachs thực sự quan tâm đến cuộc nói chuyện. Còn không ai ở Phố Wall, theo như anh biết, nhìn thấy những gì anh đang thấy.

Từ khi còn học tiểu học, khi cha anh chỉ cho anh thấy các bảng chứng khoán ở mặt sau của tờ báo và nói với anh rằng thị trường cổ phiếu là nơi dối trá và không bao giờ đáng tin, chứ đừng nói đến việc đầu tư vào đó, thì chủ đề này đã cuốn hút anh. Ngay từ lúc đó, anh đã muốn áp đặt logic vào thế giới của những con số này. Anh bắt đầu coi việc đọc về thị trường cổ phiếu là một sở thích. Anh không mất nhiều thời gian để nhận ra rằng không hề có logic nào tồn tại trong các bảng, đồ thị, các đợt sóng hay trong các cuộc trò chuyện bất tận của những tay tự cho mình là chuyên gia về thị trường. Sau đó bong bóng dot-com xảy ra và đột nhiên toàn bộ thị trường cổ phiếu trở nên vô lý đến tột độ. “Vào cuối những năm 1990, tôi gần như đã buộc phải tự cho mình là một nhà đầu tư giá trị, bởi tôi nghĩ những thứ mọi người đang làm thật điên rồ,” anh nói. Nhờ có Benjamin Graham, “đầu tư giá trị” được chính thức công nhận là một cách tiếp cận thị trường tài chính trong suốt thời kỳ Đại Suy Thoái. Nó đòi hỏi một cuộc tìm kiếm không mệt mỏi các công ty đã lỗi thời hoặc bị hiểu nhầm rằng chúng có thể được mua với giá thấp hơn giá trị thanh lý của chúng. Ở dạng thức đơn giản nhất, đầu tư giá trị là một công thức, nhưng nó đã biến thành những thứ khác – một trong số đó là bất cứ điều gì mà Warren Buffett, học trò của Benjamin Graham, nhà đầu tư giá trị nổi tiếng nhất, đã tình cờ làm với đồng tiền của mình.

Burry không nghĩ rằng đầu tư có thể được rút gọn thành một công thức hay được học hỏi từ bất cứ mô hình hình mẫu nào. Anh càng tìm hiểu về Buffett, anh càng không thể nghĩ rằng có thể sao chép được Buffett; quả thật vậy, Buffett dạy bạn rằng: Để thành công một cách ngoạn mục, bạn phải bất thường một cách ngoạn mục. “Nếu bạn định trở thành một nhà đầu tư vĩ đại, bạn phải tạo ra một phong cách hợp với bản thân mình,” Burry nói. “Có lúc, tôi nhận thấy rằng Warren Buffett, dù có được mọi lợi thế trong việc học hỏi Ben Graham, nhưng ông không hề sao chép Ben Graham, mà thay vào đó đặt ra con đường cho riêng mình, quản lý đồng tiền theo cách của mình, bằng các quy tắc riêng… Tôi cũng ngay lập tức tiếp thu ý kiến cho rằng không trường học nào có thể dạy ai đó cách trở thành nhà đầu tư vĩ đại. Nếu có, chắc chắn đó sẽ là ngôi trường nổi tiếng nhất thế giới, với học phí cao đến mức không tưởng. Vì thế, chắc chắn là không có.”

Đầu tư là việc bạn phải học cách tự thực hiện, theo một cách kỳ lạ của riêng bạn. Burry không có tiền để đầu tư, nhưng anh vẫn mang theo nỗi ám ảnh này trong suốt những năm tháng học trung học, cao đẳng rồi đại học y khoa. Anh vào làm ở Bệnh viện Stanford mà không tham gia bất cứ lớp học tài chính hay kế toán nào, chứ đừng nói đến việc làm việc cho bất kỳ một công ty Phố Wall nào. Anh có khoảng 40.000 dollar tiền mặt, nợ các khoản vay sinh viên khoảng 145.000 dollar. Anh là bác sỹ thực tập trong 4 năm qua. Tuy nhiên, anh đã tìm được thời điểm để trở thành một chuyên gia tài chính.

Vào một đêm muộn tháng 11 năm 1996, khi thay ca ở khoa Tim, bệnh viện St. Thomas, ở Nashville, Tennessee, anh đã đăng nhập vào một máy tính của bệnh viện để tiếp cận bảng thông báo mang tên techstocks.com. Anh đã tạo ra một chủ đề có tên là đầu tư giá trị ở đây. Sau khi đọc xong mọi thứ về đầu tư có trên này, anh quyết định tìm hiểu thêm về “đầu tư thực.” Hội chứng cuồng cổ phiếu Internet đang thống lĩnh thị trường. Một trang web dành cho các nhà đầu tư ở thung lũng Silicon vào khoảng năm 1996 không phải là một ngôi nhà tự nhiên dành cho các nhà đầu tư giá trị nghiêm túc. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tham gia và đưa ra mọi ý kiến về chủ đề. Một vài người phàn nàn về việc một bác sĩ thì biết gì về đầu tư, nhưng dần dần, anh đã làm chủ được cuộc thảo luận. Tiến sĩ Mike Burry – như anh luôn tự nhận – cảm nhận rằng những người khác tham gia chủ đề đang nghe theo lời khuyên của anh và kiếm tiền từ đó.

Khi nhận ra không còn gì để học hỏi từ mọi người trên diễn đàn, anh đã bỏ nó để tạo ra thứ sau này được gọi là blog nhưng ở thời điểm đó chỉ là một dạng giao tiếp kỳ lạ. Anh làm ca 16 tiếng tại bệnh viện, chỉ viết blog từ nửa đêm đến 3 giờ sáng. Trong blog, anh đăng các giao dịch thị trường cổ phiếu của mình cũng như các lập luận về việc thực hiện các giao dịch đó. Mọi người đã tìm thấy anh. Như một quản lý tài chính tại một quỹ giá trị lớn ở Philadelphia chia sẻ, “Điều đầu tiên tôi tự hỏi là, Anh ta làm điều này lúc nào? Anh chàng này là bác sỹ thực tập. Tôi chỉ thấy phần thời gian không liên quan đến y khoa của anh ấy, nó thật tuyệt vời. Anh ấy đang cho mọi người xem các giao dịch của mình. Và mọi người làm theo nó ở ngoài đời thực. Anh ấy đang đầu tư giá trị – ở trung tâm của bong bóng dot-com. Anh ấy đang mua các cổ phiếu giá trị, đó là những gì chúng tôi đang làm. Nhưng chúng tôi đang đánh mất tiền. Chúng tôi đang đánh mất khách hàng. Đột nhiên, anh ấy đi theo vết rách này. Anh ấy tăng 50%. Điều đó thật kỳ lạ. Anh ấy thật kỳ lạ. Và chúng tôi không phải là những người duy nhất dõi theo nó.”

Mike Burry không thể biết chính xác ai đang theo dõi các động thái tài chính của mình, nhưng anh có thể nói họ đến từ lĩnh vực nào. Ban đầu, các độc giả của anh đến từ EarthLink và AOL. Chỉ là những cá nhân ngẫu nhiên. Tuy nhiên, ngay sau đó không còn như vậy nữa. Những người ghé thăm trang của anh đến từ các quỹ tương hỗ như Fidelity và các ngân hàng đầu tư lớn ở Phố Wall như Morgan Stanley. Một ngày nọ, anh tấn công vào các quỹ chỉ số của Vanguard và gần như ngay lập tức nhận được yêu cầu chấm dứt từ các luật sư của Vanguard. Burry ngờ rằng các nhà đầu tư nghiêm túc có thể đang làm theo các bài đăng trên blog của anh, nhưng anh không thể biết họ là ai. “Thị trường đã tìm thấy anh ấy,” người quản lý quỹ tương hỗ ở Philadelphia nói. “Anh ấy phát hiện ra những khuôn mẫu mà không ai nhìn thấy.”

Khi Burry chuyển đến bệnh viện Stanford vào năm 1998 ở vị trí bác sĩ nội trú làm việc tại khoa thần kinh học, công việc anh làm từ nửa đêm đến 3 giờ sáng đã tạo nên một trung tâm nhỏ nhưng đầy ý nghĩa trong vùng đất đầu tư giá trị. Đến thời điểm này, cơn sốt cổ phiếu Internet đã hoàn toàn mất kiểm soát và lây lan sang cả cộng đồng y khoa Đại học Stanford. “Những bác sĩ nội trú nói riêng, và một vài người ở bộ phận khác, đã bị cuốn vào cơn sốt dot-com,” Burry nói. “Một thiểu số những con người lịch sự trong số họ đang mua và thảo luận về mọi thứ. Tôi chỉ im lặng, bởi tôi không muốn bất cứ ai biết tôi đang làm gì ngoài giờ. Tôi nghĩ mình có thể gặp rắc rối lớn nếu các bác sĩ ở đó biết tôi không toàn tâm toàn ý với y khoa.”

Những người lo lắng về việc phải gắn bó với ngành y có thể không toàn tâm toàn ý với nó. Càng đi sâu vào sự nghiệp y khoa, Burry càng cảm thấy bối rối với các vấn đề về giao tiếp giữa anh và những người khác. Anh cố gắng trong một thời gian ngắn, náu mình ở khoa nghiên cứu bệnh lý, nơi mọi người rất kiệm lời, nhưng vẫn không hiệu quả.

Anh trở lại San Jose, chôn cất cha mình, tái hôn và bị các chuyên gia chuẩn đoán sai là một người lưỡng cực khi anh đóng cửa trang web của mình, đồng thời thông báo rằng anh sẽ từ bỏ thần kinh học để trở thành nhà quản lý tiền tệ. Trưởng khoa Thần Kinh học của Bệnh viện Stanford nghĩ anh mất trí và khuyên anh nên dành một năm để nghĩ kĩ hơn, nhưng anh đã nghĩ rất kĩ rồi. Anh nói, “Tôi thấy thật hấp dẫn và có vẻ là lựa chọn đúng đắn,” anh nói, “khi nghĩ rằng nếu tôi có thể điều hành một danh mục đầu tư tốt, thì tôi có thể thành công trong cuộc sống, và rằng nó không quan tâm tôi bị coi là kiểu người gì, mặc dù sâu bên trong tôi cảm thấy tôi là một người tốt.” Tài sản 40.000 dollar so với 145.000 dollar tiền nợ các khoản vay sinh viên của anh đã dấy lên một câu hỏi rằng chính xác anh sẽ quản lý danh mục đầu tư nào. Bố anh mất sau một chẩn đoán nhầm khác: Một bác sĩ đã không thể phát hiện ra khối ung thư trên phim chụp X-quang, và gia đình anh đã nhận được một khoản tiền bồi thường nhỏ. Người cha không ủng hộ anh bước chân vào thị trường chứng khoán, nhưng tiền bồi thường cho cái chết của ông đã giúp con trai mình làm được điều đó. Mẹ anh góp 20.000 dollar, 3 anh em anh góp mỗi người 10.000 dollar. Với số vốn đó, Tiến sĩ Michael Burry đã mở Quỹ Scion. (Từ khi còn là một cậu bé, anh đã thích cuốn sách The Scions of Shannara.) Anh thảo ra một bản thông báo rất long trọng để thu hút nhà đầu tư bên ngoài. Bản thông báo có ghi: “Các nhà đầu tư có thể đóng góp tối thiểu là 15 triệu dollar.” Điều này rất thú vị, bởi nó loại trừ không chỉ anh mà cả những người anh đã từng biết qua.

Khi đang xoay xở tìm địa điểm đặt văn phòng, mua đồ nội thất, và mở tài khoản môi giới, anh nhận được 2 cuộc điện thoại bất ngờ. Đầu tiên là từ một quỹ đầu tư lớn ở New York, Gotham Capital. Gotham được một bậc thầy về đầu tư giá trị có tên là Joel Greenblatt thành lập. Burry đã từng đọc cuốn sách của Greenblatt mang tên You Can Be a Stock Market Genius (tạm dịch: Bạn có thể trở thành thiên tài trong thị trường chứng khoán). (“Tôi ghét tiêu đề sách nhưng rất thích nội dung cuốn sách này.”) Nhân viên của Greenblatt nói với anh rằng thi thoảng, họ kiếm được tiền từ các ý tưởng của anh và muốn tiếp tục làm điều đó – Liệu Mike Burry có cân nhắc để Gotham đầu tư vào quỹ của anh? “Đích thân Joel Greenblatt gọi và nói, ‘Tôi đợi anh bỏ nghề y lâu rồi.’” Gotham mời Burry và vợ anh đến New York – và đó là lần đầu tiên Michael Burry được ngồi máy bay tới New York ở ghế hạng thương gia – và đón anh đến ở khách sạn Intercontinental.

Trên đường đến gặp Greenblatt, Burry bồn chồn, phát điên vì lo lắng, thứ cảm xúc vốn luôn cản trở anh trước các cuộc gặp trực tiếp với mọi người. Anh cảm thấy dễ chịu hơn chút khi biết người ở Gotham đã đọc khá nhiều những gì anh viết. “Nếu anh đọc những gì tôi viết trước, và sau đó gặp tôi, thì cuộc gặp sẽ diễn ra tốt đẹp,” anh nói. “Những người gặp tôi mà chưa đọc những gì tôi viết – thì cuộc gặp sẽ không bao giờ suôn sẻ. Ngay ở trường trung học cũng vậy – thậm chí với cả các giáo viên.” Anh đang trải qua một cuộc khảo sát mù: Bạn phải quyết định xem liệu bạn có tán thành với anh ta không trước khi bạn gặp anh ta. Trong trường hợp này, anh gặp phải một bất lợi nghiêm trọng, bởi anh không biết các nhà quản lý tiền tệ thành công này ăn mặc thế nào. “Anh ấy gọi cho tôi vào ngày trước cuộc gặp mặt,” một trong những người bạn qua e-mail của anh nói, người vốn là một nhà quản lý tiền tệ chuyên nghiệp. “Và anh ấy hỏi, ‘Tôi nên ăn vận như thế nào?’ Anh ấy thậm chí còn không có cà vạt. Anh ấy có một chiếc áo khoác thể thao màu xanh, chuyên để tham dự tang lễ.” Đây cũng là một tật khác của Mike Burry. Trong các bài viết, anh thể hiện mình rất trang trọng, thậm chí có phần cứng nhắc, nhưng anh lại ăn vận rất suồng sã. Trên đường đi bộ tới văn phòng của Gotham, anh vội vàng ghé vào một cửa hàng Tie Rack và mua tạm một chiếc cà vạt.

Anh đến công ty quản lý tài chính lớn của New York với trang phục trang trọng nhất từ trước tới nay chỉ để thấy rằng những người tiếp đón anh mặc mỗi áo phông và quần thể thao. Cuộc trao đổi sau cũng có vẻ giống kiểu như vậy.

“Chúng tôi sẽ đầu tư cho anh 1 triệu dollar.”

“Hả?”

“Chúng tôi muốn mua 1/4 quỹ phòng hộ mới của anh với giá 1 triệu dollar.”

“Ông nói thật chứ?”

“Thật. Chúng tôi đang đưa ra đề nghị 1 triệu dollar.”

“Sau thuế!”

Bằng cách nào đó, Burry đã nghĩ rằng một ngày nào đó anh muốn quỹ có giá trị 1 triệu dollar, sau thuế. Dù sao đi nữa, anh cũng đã vừa mới thốt lên điều đó trước khi anh kịp hiểu họ đang theo đuổi điều gì. Và họ đã đồng ý thỏa thuận! Ở thời điểm đó, dựa vào những gì anh viết trên blog, thì anh, từ một sinh viên y khoa nợ nần với tài sản âm 105.000 dollar, đã trở thành một triệu phú với vài khoản nợ nhỏ. Burry không biết đó là lần đầu tiên Joel Greenblatt làm một điều như vậy. “Anh ta rõ ràng một chàng trai tài giỏi và không có nhiều người như vậy,” Greenblatt nói.

Một thời gian ngắn sau cuộc gặp gỡ kỳ lạ, anh nhận được cuộc gọi từ công ty bảo hiểm White Mountains. White Mountains được điều hành bởi Jack Byrne, một thành viên trong vòng tròn nội bộ của Warren Buffett, và họ đã từng nói chuyện với Gotham Capital. “Chúng tôi không biết anh đang bán một phần công ty của anh,” họ nói – và Burry giải thích rằng anh cũng không nhận ra điều đó cho đến tận một vài ngày trước đây, khi có người đưa ra đề nghị 1 triệu dollar sau thuế để mua nó. Hóa ra White Mountains cũng quan sát Michael Burry rất kỹ. “Điểm hấp dẫn nhất đối với chúng tôi đó là anh ta là một bác sĩ nội trú thần kinh,” Kip Oberting đã nói tại White Mountains. “Anh ta làm điều chết tiệt đó khi nào?” Anh nhận được 600.000 dollar từ White Mountains để đổi lấy một phần nhỏ hơn trong quỹ của anh ấy, cộng thêm một lời hứa sẽ đầu tư thêm 10 triệu dollar. Oberting nói, “Đúng vậy, anh ấy là người duy nhất chúng tôi tìm thấy trên Internet, gọi điện và đầu tư tiền.”

Trong năm đầu tiên kinh doanh, tiến sĩ Mike Burry đã phải vật lộn trong một thời gian ngắn với khía cạnh xã hội của hoạt động quản lý tiền. “Nhìn chung, bạn sẽ không thể gọi được vốn trừ khi bạn giao tiếp giỏi,” anh nói, “và nhìn chung, tôi là người không muốn tiếp xúc với nhiều người. Những người làm với tôi nhìn chung cũng nhận thấy điều đó.” Anh đến dự một hội nghị do Bank of American tổ chức để giới thiệu các nhà quản lý quỹ mới với các nhà đầu tư giàu có, và những người tham dự cũng đều nhận ra điều đó. Anh đưa ra một bài phát biểu trong đó lập luận rằng cách họ đánh giá rủi ro rất ngớ ngẩn. Họ đo lường rủi ro bằng biến động: cổ phiếu hoặc trái phiếu lên xuống như thế nào trong những năm vừa qua. Rủi ro thực sự không phải là biến động; rủi ro thực sự chính là các quyết định đầu tư ngu xuẩn. Sau đó, anh kết luận, “rốt cuộc, người giàu nhất trong những người giàu và những người đại diện cho họ đã chấp nhận rằng hầu hết các nhà quản lý chỉ ở mức trung bình, còn những người giỏi hơn có thể đạt được lợi tức trung bình với mức biến động dưới trung bình. Theo logic này, 1 dollar có giá 50 xu ngày hôm nay, 60 xu ngày tiếp theo và 40 xu ngày tiếp theo nữa, bằng cách nào đó, sẽ có giá trị thấp hơn 1 dollar có giá 50 xu trong cả 3 ngày. Tôi lại cho rằng khả năng mua được ở mức giá 40 xu là một cơ hội, chứ không phải rủi ro, và đồng dollar đó vẫn có giá trị là 1 dollar.” Tất cả mọi người đều im lặng và bữa trưa đó, anh ăn một mình. Anh ngồi ở một chiếc bàn tròn rất lớn và quan sát mọi người trò chuyện vui vẻ ở các bàn xung quanh.

Khi anh nói chuyện trực tiếp với mọi người, anh không thể biết cái gì đã khiến họ lảng tránh anh, lời anh nói hay con người anh. Anh đã tìm hiểu rất kĩ về Warren Buffett, người mà bằng cách nào đó vừa thành công vừa được mọi người mến mộ. Buffett cũng gặp khó khăn khi giao tiếp với mọi người khi còn trẻ. Ông đã tham dự một khóa học của Dale Carnegie để hiểu thêm về cách tương tác hiệu quả với mọi người xung quanh. Mike Burry trưởng thành trong một nền văn hóa tiền tệ hoàn toàn khác biệt. Internet đã thay thế Dale Carnegie. Anh không cần phải gặp gỡ mọi người. Anh có thể nói về bản thân qua mạng và chờ các nhà đầu tư tìm đến mình. Anh có thể viết ra những suy nghĩ phức tạp của bản thân và chờ mọi người đọc chúng rồi gửi tiền của họ đến nhờ anh quản lý. “Buffett quá đỗi nổi tiếng đối với tôi,” Burry nói. “Tôi sẽ không thể nào trở thành người tốt.”

Phương pháp gọi vốn này phù hợp với Mike Burry. Hơn thế nữa, nó rất hiệu quả. Anh bắt đầu xây dựng Quỹ Scion với hơn 1 triệu dollar – số tiền đầu tư từ mẹ, các anh em và 1 triệu dollar sau thuế của riêng anh. Trong cả năm đầu tiên, năm 2001, S&P 500 giảm 11,88%. Scion tăng 55%. Trong năm tiếp theo, S&P 500 lại giảm 22,1%, tuy nhiên, Scion lại tăng 16%. Năm tiếp theo, năm 2003, thị trường chứng khoán cuối cùng cũng lội ngược dòng và tăng 28,69%, nhưng Mike Burry đã đánh bại nó một lần nữa – các khoản đầu tư của anh tăng 50%. Đến cuối năm 2004, Mike Burry quản lý 600 triệu dollar và đang bỏ bớt tiền đi. “Nếu anh ta điều hành quỹ của mình chỉ để tối đa hóa số tiền anh ta đang quản lý thì anh ta có thể đã đang quản lý nhiều tỷ dollar,” một nhà quản lý quỹ phòng hộ New York, người quan sát hoạt động của Burry với sự ngờ vực ngày càng tăng, đã nhận xét. “Anh ta đã thiết kế ra Scion sao cho nó kinh doanh thì tồi nhưng đầu tư thì tốt.”

“Dù huy động vốn có thể là một cuộc thi về mức độ được hâm mộ,” Burry viết cho các nhà đầu tư, có lẽ là để trấn an họ rằng họ có yêu mến nhà quản lý tài chính của họ, hoặc thậm chí có biết anh hay không đều không quan trọng, “nhưng đầu tư thông minh thì hoàn toàn ngược lại.”

Warren Buffett có một đối tác khá hóm hỉnh sâu cay, Charlie Munger, người rõ ràng không màng đến việc mọi người có yêu quý mình hay không nhiều như Buffett. Trở lại năm 1995, Munger đã có một buổi nói chuyện tại Trường Kinh doanh Harvard mang tên “Tâm lý học về những đánh giá sai lầm của con người.” Munger nói, nếu bạn muốn dự đoán cách cư xử của mọi người, hãy quan sát những động cơ của họ. FedEx không thể khiến các ca làm việc ban đêm kết thúc đúng giờ; họ thử mọi cách để tăng tốc nhưng không hiệu quả – cho đến khi họ thôi không trả lương công nhân làm việc ca đêm theo giờ và trả lương theo ca. Xerox đã chế tạo ra một chiếc máy mới và tốt hơn chỉ để thấy rằng nó bán kém hơn những chiếc máy cũ – cho đến khi họ nhận ra đội ngũ kinh doanh nhận được mức hoa hồng lớn hơn khi bán được một chiếc máy cũ. “Anh có thể nói, ‘Tất cả mọi người đều biết điều đó,’” Munger cho hay. “Tôi nghĩ mình thuộc nhóm 5% những người ở tầm tuổi tôi đã dành trọn cuộc đời để tìm hiểu sức mạnh của những động cơ và tôi đã đánh giá quá thấp về chúng trong suốt cuộc đời mình. Không năm nào qua đi mà tôi không nhận được một vài sự ngạc nhiên giúp đẩy giới hạn của tôi xa thêm chút nữa.”

Những chia sẻ của Munger có nhiều điểm tương đồng với niềm tin của Mike Burry về các thị trường và những người liên quan trong đó. Burry nói, “Tôi đọc bài phát biểu đó và nói, tôi đồng ý hoàn toàn với những gì được viết trong đó.” Burry có một góc nhìn riêng về chủ đề này, được tích lũy từ quãng thời gian anh dành cho y khoa. Ngay cả trong những tình huống sống còn, các bác sĩ, y tá và bệnh nhân đều bị ảnh hưởng bởi những động cơ mang tính tiêu cực. Ví dụ, ở trong các bệnh viện nơi tỉ lệ bồi hoàn cho thủ thuật cắt bỏ ruột thừa cao hơn, thì các bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt bỏ nhiều ruột thừa hơn.

Vì vậy, khi Mike Burry kinh doanh, anh phải đảm bảo rằng mình có những động cơ hợp lý. Anh không chấp nhận thỏa thuận của những nhà quản lý quỹ phòng hộ điển hình. Hầu hết họ được nhận 2% giá trị tài sản nên việc duy nhất họ cần làm là chất đống tiền của những người khác. Quỹ Scion chỉ tính các chi phí thực cho các nhà đầu tư – luôn ở mức thấp hơn 1% giá trị tài sản. Để thu lãi cho mình, anh phải khiến tiền của các nhà đầu tư sinh lời. “Hãy nghĩ về sự hình thành của Scion,” một trong những nhà đầu tư đầu tiên của anh nói. “Gã đó không có tiền và anh ta chọn cách từ chối một khoản phí mà bất cứ quỹ phòng hộ nào khác coi là đương nhiên. Đây là một điều chưa từng được nghe nói đến.”

Ngay từ đầu, Quỹ Scion đã thành công đến mức khó tin. Vào giữa năm 2005, suốt giai đoạn mà chỉ số thị trường chứng khoán nhìn chung giảm xuống 6,84% thì quỹ của Burry tăng trưởng 242% và bắt đầu từ chối các nhà đầu tư. Với lượng khách hàng càng ngày tăng, nó dường như không quan tâm đến việc thị trường cổ phiếu tăng hay giảm; Mike Burry luôn tìm được điểm đầu tư tiền một cách khôn ngoan. Anh không dùng đòn bẩy và tránh bán khống cổ phiếu. Anh không làm gì có tiềm năng ngoài việc mua các cổ phiếu phổ thông và không làm gì phức tạp hơn việc ngồi trong phòng và đọc các bản báo cáo tài chính. Với mức phí 100 dollar/năm, anh trở thành người đăng ký sử dụng của 10-K Wizard. Bộ máy ra quyết định của Quỹ Scion gồm một chàng trai ở trong phòng, luôn đóng cửa, ngồi trong yên lặng, miệt mài nghiên cứu các thông tin có sẵn công khai và các dữ liệu trên 10-K Wizard. Anh đi tìm các phán quyết của toàn án, hoàn tất thỏa thuận hoặc những thay đổi trong quy định của chính phủ – bất cứ điều gì có thể làm thay đổi giá trị của một công ty.

Thường thì anh tìm ra những thứ mà anh gọi là các vụ đầu tư “khiếp.” Vào tháng 10 năm 2001, anh giải thích khái niệm này trong bức thư gửi cho các nhà đầu tư: “Đầu tư khiếp tức là quan tâm đặc biệt về mặt phân tích đến các cổ phiếu mà mang lại phản ứng đầu tiên là ‘khiếp!’”

Avant! Corporation là một ví dụ hấp dẫn. Anh tìm thấy nó khi tìm kiếm từ khóa “được chấp nhận” trong các mẩu tin tức. Anh biết rằng, là người đứng bên lề sân chơi, anh cần phải tìm những cách không chính thống để kéo nghiêng nó theo lợi thế của mình, và điều đó luôn có nghĩa là tìm kiếm các tình huống bất thường mà cả thế giới không chú ý đến. “Tôi không tìm các tin tức về lừa đảo hay gian lận,” anh nói. “Đó là nhìn về phía sau, còn tôi đang muốn đi trước. Tôi đang tìm thứ gì đó xảy ra trong các toà án mà có thể dẫn đến một ý tưởng đầu tư. Một lập luận được chấp nhận, một lời bào chữa được chấp nhận, một phương án giải quyết được chấp nhận bởi tòa án.” Một tòa án đã chấp nhận lời bào chữa từ một công ty phần mềm có tên là Avant! Corporation. Avant! bị buộc tội đánh cắp mã phần mềm được coi là nền tảng kinh doanh của Avant! từ công ty đối thủ. Công ty này có 100 triệu dollar tiền mặt trong ngân hàng, hàng năm vẫn đang tạo ra khoảng 100 triệu dollar dòng tiền mặt tự do – và có giá trị thị trường chỉ 250 triệu dollar! Michael Burry bắt đầu tìm hiểu sâu hơn; đến khi hoàn thành, anh biết nhiều hơn về Avant! Corporation hơn bất cứ ai. Anh có thể nhận thấy rằng ngay cả khi các giám đốc điều hành phải đi và phải đóng tiền phạt, thì Avant! vẫn có giá trị cao hơn mức mà thị trường lúc đó ước tính. Hầu hết các kĩ sư của công ty đều ghi quốc tịch Trung Quốc trên thị thực làm việc, và do đó bị mắc kẹt – không có rủi ro liên quan đến việc bất cứ ai có thể bỏ việc trước khi sự thật được tìm ra. Tuy nhiên, để kiếm tiền trên cổ phiếu của Avant!, anh có thể phải chịu tổn thất trong ngắn hạn, bởi các nhà đầu tư đang bán tháo cổ phiếu khi hoảng hốt phát hiện ra những điểm tiêu cực được công khai.

Burry đã mua cổ phiếu đầu tiên của Avant! vào tháng 6 năm 2001 với giá 12 dollar/cổ phiếu. Ban quản lý của Avant! sau đó đã xuất hiện trên trang bìa của tập san Business Week với tiêu đề “Tội ác phải trả giá?” Giá cổ phiếu sụt giảm; Burry tiếp tục mua vào. Ban quản lý của Avant! bị bắt giam. Giá cổ phiếu rớt mạnh. Mike Burry tiếp tục mua vào – với mức giá giảm chỉ còn 2 dollar/cổ phiếu. Anh trở thành cổ đông lớn nhất duy nhất của Avant!; anh đã tạo sức ép buộc ban quản lý phải thay đổi. 4 tháng sau, Avant! được mua lại với mức giá 22 dollar/cổ phiếu. “Đó là một giao dịch kiểu Mike Burry cổ điển,” một trong những nhà đầu tư của anh nói. “Nó tăng lên 10 lần nhưng trước đó đã giảm đi một nửa.”

Đây không phải là kiểu ưa thích của hầu hết các nhà đầu tư, nhưng theo Burry, đó là bản chất của đầu tư giá trị. Công việc của anh là đi ngược lại với cảm tính thông thường. Anh không thể làm điều này nếu đi theo các dao động thị trường ngắn hạn và vì thế, anh không cho phép các nhà đầu tư của mình rút tiền trong thời gian ngắn, như hầu hết các quỹ phòng hộ khác đã làm. Nếu bạn đầu tư tiền vào Scion, bạn sẽ kẹt ở đó ít nhất một năm. Burry cũng thiết kế quỹ nhằm thu hút những người muốn đi theo thị trường chứng khoán lâu dài – những người muốn đặt cược vào cổ phiếu đi lên thay vì đi xuống. “Về bản chất, tôi không phải là người bán khống,” anh nói. “Nói chung, tôi không tìm hiểu các công ty để tìm cách bán khống chúng. Về cơ bản, tôi muốn triển vọng tăng phải cao hơn triển vọng giảm.” Anh cũng không thích ý tưởng chấp nhận rủi ro bán khống cổ phiếu, bởi về lý thuyết, rủi ro này là vô hạn. Cổ phiếu chỉ có thể giảm tối đa là về 0 nhưng lại có thể tăng đến vô cùng.

Đầu tư tốt là trả đúng giá cho rủi ro. Burry ngày càng cảm thấy anh không làm như vậy. Vấn đề không phải chỉ giới hạn ở các cổ phiếu riêng lẻ. Bong bóng Internet đã vỡ tung, thế nhưng giá nhà đất tại San Jose, trung tâm của bong bóng này, vẫn tăng. Anh đã nghiên cứu cổ phiếu của các nhà thầu xây dựng, sau đó là cổ phiếu của các công ty bảo hiểm thế chấp nhà ở, như PMI. Vào tháng 5 năm 2003, trong lá thư gửi cho một người bạn – một nhà đầu tư chuyên nghiệp lớn ở Bờ Đông – anh đã viết rằng bong bóng bất động sản đang được đẩy ngày càng cao hơn bởi các hành vi phi lý trí của những người cho vay thế chấp, những người mà đang mở rộng tín dụng một cách dễ dãi. “Bạn chỉ phải cảnh giác với một mức độ mà ở đó ngay cả những khoản tín dụng gần như vô hạn hoặc chưa từng có tiền lệ cũng không thể đẩy thị trường (nhà đất) lên cao hơn được nữa,” anh viết. “Tôi cực kỳ muốn đánh xuống và cảm thấy rằng giá bất động sản nhà ở tại Mỹ có thể giảm đến 50%… Một phần lớn nhu cầu (nhà ở) hiện tại ở mức giá hiện tại sẽ biến mất nếu mọi người bị thuyết phục rằng giá chắc chắn sẽ không tăng. Và những thiệt hại đi kèm khác nhiều khả năng sẽ tồi tệ hơn sức tưởng tượng của bất cứ người nào.”

Vào đầu năm 2005, khi anh bắt đầu đặt cược chống lại thị trường trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, vấn đề lớn đầu tiên anh gặp phải là các ngân hàng đầu tư Phố Wall có thể bán cho anh các hợp đồng hoán đổi nợ xấu nhưng lại không cảm thấy cấp bách như anh. Mike Burry nghĩ anh phải đặt cược ngay bây giờ, trước khi thị trường nhà đất Mỹ bừng tỉnh và phục hồi lại sự tỉnh táo. “Tôi không nghĩ rằng sự suy giảm giá trị cơ bản trong những rổ thế chấp cơ sở sẽ đạt đến mức tới hạn trong 2 năm tới,” anh nói – khi mà mức lãi suất trêu tức biến mất còn các khoản thanh toán hàng tháng tăng vọt. Nhưng anh nghĩ thị trường chắc chắn sẽ thấy những gì anh thấy và có điều chỉnh phù hợp. Một vài người ở Phố Wall sẽ thấy rủi ro của các khoản thế chấp dưới chuẩn tăng lên dị thường và từ đó tăng giá bảo hiểm cho chúng. “Nó sẽ nổ tung trước khi tôi có thể kinh doanh ăn theo đó,” anh viết trong một e-mail.

Vì Burry luôn sống bằng e-mail, nên anh vô tình lưu giữ lại được sự ra đời của một thị trường mới từ góc nhìn của khách hàng bán lẻ đầu tiên của nó. Khi nhìn lại, điều đáng ngạc nhiên là các công ty Phố Wall đã nhanh chóng chuyển từ việc không biết Mike Burry đang nói gì khi anh gọi và hỏi họ về các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, sang định hình lại hoạt động kinh doanh của họ theo cách lấy loại hình phái sinh mới này làm trung tâm. Thị trường trái phiếu thế chấp ban đầu đã xuất hiện như thế, rất hỗn độn, bị dụ dỗ xuất hiện bởi sự thích thú cực đoan của một nhóm nhỏ người đứng bên lề thị trường tài chính cao cấp. Nhưng phải mất nhiều năm thị trường đó mới trưởng thành; thị trường mới này sẽ phát triển, hoạt động và giao dịch những khoản rủi ro trị giá hàng chục tỷ dollar trong vòng vài tháng.

Điều đầu tiên mà Mike Burry cần, nếu anh định mua bảo hiểm cho một số lượng lớn trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, là tạo ra một loại hợp đồng tiêu chuẩn và được chấp nhận rộng rãi. Bất cứ ai bán cho anh một hợp đồng hoán đổi nợ xấu về trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, một ngày nào đó, sẽ nợ anh rất nhiều tiền. Anh ngờ rằng các nhà buôn có thể tìm cách tránh không phải trả tiền cho anh. Một hợp đồng sẽ khiến họ khó làm việc đó hơn, anh cũng dễ dàng bán cho một nhà buôn những gì anh đã mua từ những người khác – và vì thế cũng dễ khảo giá hơn. Hiệp hội Phái sinh và Hoán Đổi Quốc tế (International Swaps and Derivatives Association – ISDA) là tổ chức có nhiệm vụ chính thức hóa các thuật ngữ về những chứng khoán mới. ISDA có một loạt các quy tắc để quản lý các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho trái phiếu doanh nghiệp, nhưng bảo hiểm trái phiếu doanh nghiệp là một vấn đề tương đối đơn giản. Sự kiện bảo hiểm ở đây là vỡ nợ và nó có khả năng xảy ra hoặc không. Nếu công ty không thể trả một khoản thanh toán lãi suất, bạn phải là người giải quyết. Người mua bảo hiểm có thể không nhận được hết 100 xu/dollar – cũng như chủ trái phiếu không lỗ hết 100 xu/dollar – nhưng một thẩm phán độc lập có thể quyết định được mức độ phục hồi, sao cho nó vừa thỏa mãn vừa công bằng. Nếu trái chủ nhận được 30 xu/dollar – tức là lỗ 70 xu – thì người mua hợp đồng hoán đổi nợ xấu sẽ nhận được 70 xu.

Mua bảo hiểm cho các rổ gồm những khoản vay mua nhà có thế chấp ở Mỹ thì phức tạp hơn, bởi rổ này không vỡ nợ cùng lúc, mà từng chủ nhà sẽ vỡ nợ. Các nhà buôn – dẫn đầu là Deutsche Bank và Goldman Sachs – đã đưa ra một giải pháp thông minh: hợp đồng hoán đổi nợ xấu “dùng bao nhiêu trả bấy nhiêu.” Người mua hợp đồng hoán đổi – người mua bảo hiểm – không phải được trả hết trong một lần nếu toàn bộ rổ thế chấp bị phá sản, mà trả từng lần một, khi các chủ sở hữu nhà bị vỡ nợ.

Thỏa thuận ISDA cần nhiều tháng trao đổi giữa các luật sư và các nhà buôn đến từ các công ty lớn ở Phố Wall, những người chi phối thị trường. Luật sư của Burry, Steve Druskin, vì một lý do nào đó đã được phép nghe lén các cuộc điện thoại – thậm chí có lúc còn xen ngang và đưa ra quan điểm của khách hàng Phố Wall. Từ trước đến nay, một công ty phố Wall luôn lo lắng về độ tin cậy của khách hàng; khách hàng thì lại luôn tin rằng sòng bạc sẽ đủ khả năng trả tiền cho người chiến thắng. Mike Burry không tin điều đó. “Tôi không đặt cược chống lại một trái phiếu,” anh nói. “Tôi đang đặt cược chống lại cả một hệ thống.” Anh không muốn mua bảo hiểm lũ lụt từ Goldman Sachs chỉ để nhận thấy, khi có lũ, Goldman Sachs sẽ bị cuốn trôi và không thể trả hết nợ cho anh. Khi giá trị của hợp đồng bảo hiểm thay đổi – ví dụ, khi lũ đến nhưng trước khi nó phá hủy cả tòa nhà – anh muốn Goldman Sachs và Deutsche Bank phải thế chấp tài sản, để phản ánh sự gia tăng giá trị của những gì anh sở hữu.

Vào ngày 19 tháng 5 năm 2005 – một tháng trước khi các điều khoản được hoàn tất – Mike Burry đã thực hiện giao dịch thế chấp dưới chuẩn đầu tiên của mình. Anh mua 60 triệu dollar hợp đồng hoán đổi nợ xấu từ Deutsche Bank – 10 triệu dollar mỗi loại cho 6 loại trái phiếu khác nhau. Chúng được gọi là “chứng khoán tham chiếu.” Bạn không mua bảo hiểm cho toàn bộ thị trường trái phiếu thế chấp dưới chuẩn mà là cho một loại trái phiếu cụ thể, và Burry đã nỗ lực hết sức để tìm ra chính xác các loại trái phiếu để đánh cược. Anh đã đọc hàng chục và lướt qua hàng trăm bản cáo bạch, tìm kiếm các rổ thế chấp tinh ranh nhất, và vẫn khá chắc chắn thậm chí đến lúc đó rằng anh là người duy nhất đọc chúng, ngoại trừ các luật sư soạn thảo. Khi làm như vậy, anh cũng có thể trở thành nhà đầu tư duy nhất thực hiện loại phân tích tín dụng ngân hàng kiểu cũ về các khoản vay mua nhà, mà đáng ra phải được thực hiện trước khi cho vay. Tuy nhiên, anh hoàn toàn trái ngược với một nhà ngân hàng kiểu cũ. Anh không tìm kiếm các khoản vay tốt nhất để cho vay mà anh tìm kiếm những khoản vay tồi tệ nhất – để anh có thể đặt cược chống lại chúng.

Anh phân tích tầm quan trọng tương đối của các tỷ số vay trên giá trị tài sản thế chấp của các khoản vay mua nhà, quyền nắm giữ nhà thứ hai, vị trí căn nhà, sự thiếu tài liệu hướng dẫn cho vay và chứng minh thu nhập của người vay, và hàng tá hoặc nhiều hơn các yếu tố khác nhằm xác định khả năng một khoản vay mua nhà được thực hiện ở Mỹ vào khoảng năm 2005 sẽ đi theo chiều hướng tiêu cực. Sau đó, anh tìm kiếm các trái phiếu được bảo đảm bởi các khoản vay tồi tệ nhất. Anh ngạc nhiên khi Deutsche Bank dường như không quan tâm đến việc anh đặt cược chống lại trái phiếu nào. Theo họ thì mọi trái phiếu thế chấp dưới chuẩn đều như nhau. Giá bảo hiểm bị chi phối không phải bởi bất cứ phân tích độc lập nào mà bởi các xếp hạng trái phiếu do các cơ quan xếp hạng như Moody’s và S&P cung cấp. Nếu anh muốn mua bảo hiểm cho tranche trái phiếu xếp hạng AAA được cho là không rủi ro, anh sẽ phải trả 20 điểm cơ bản (0,2%); cho các tranche xếp hạng A có rủi ro cao hơn, anh phải trả 50 điểm cơ bản (0,5%); cho các tranche xếp hạng BBB kém an toàn hơn nữa, là 200 điểm cơ bản – hay 2%. (1 điểm cơ bản tương ứng với 1/100 của 1 điểm phần trăm). Các tranche xếp hạng BBB – các tranche mà sẽ vô giá trị nếu rổ thế chấp cơ sở bị lỗ chỉ 7% – là thứ anh đang theo đuổi. Anh cảm thấy đây là một cuộc đặt cược thận trọng, mà thông qua phân tích, anh có thể biến nó thành thứ còn chắc chắn hơn. Bất cứ ai từng xem qua các bản cáo bạch đều có thể nhận thấy rằng có nhiều điểm khác nhau quan trọng giữa 1 trái phiếu xếp hạng BBB và cái tiếp theo – ví dụ như tỷ lệ phần trăm các khoản vay chỉ trả lãi nằm trong rổ thế chấp cơ sở. Anh đã chọn lọc được những khoản vay tồi tệ nhất, và có chút lo lắng rằng các ngân hàng đầu tư sẽ nắm bắt được những gì anh biết về các trái phiếu thế chấp cụ thể, và điều chỉnh giá cả của chúng.

Lại một lần nữa họ khiến anh bị sốc và thấy vui mừng: Goldman Sachs đã gửi cho anh một e-mail gồm một danh sách rất dài các trái phiếu thế chấp không hấp dẫn của họ để anh chọn. “Điều này thực sự khiến tôi sửng sốt,” anh nói. “Chúng đều được định giá dựa theo xếp hạng thấp nhất từ 1 trong 3 cơ quan xếp hạng lớn.” Anh có thể nhặt từ danh sách này mà không khiến họ phải cảnh giác về kiến thức sâu rộng của mình. Nó giống như việc bạn có thể mua bảo hiểm lũ lụt cho ngôi nhà trong thung lũng với cùng mức giá như bảo hiểm lũ lụt dành cho ngôi nhà trên đỉnh núi.

Thị trường ngày càng vô lý, nhưng điều này không ngăn cản được các công ty Phố Wall khác nhảy vào, một phần bởi Mike Burry đang quấy rầy họ. Trong nhiều tuần liền, anh săn đuổi Bank of America cho đến khi họ đồng ý bán cho anh 5 triệu dollar hợp đồng hoán đổi nợ xấu. 20 phút sau khi họ gửi e-mail xác nhận giao dịch, họ nhận được một e-mail khác từ Burry: “Chúng ta có thể thực hiện một giao dịch nữa không?” Chỉ trong vài tuần, Mike Burry đã mua vài trăm triệu dollar hợp đồng hoán đổi nợ xấu từ nửa tá các ngân hàng, với mỗi hợp đồng trị giá 5 triệu dollar. Không có người bán nào quan tâm tới loại trái phiếu họ đang bảo hiểm. Anh tìm thấy một rổ thế chấp gồm toàn thế chấp trả dần âm với lãi suất thả nổi – nơi người vay có thể không phải trả bất cứ khoản lãi nào mà đơn giản chỉ là tích lũy khoản nợ ngày càng nhiều cho đến khi họ vỡ nợ. Goldman Sachs không chỉ bán cho anh bảo hiểm cho rổ này mà còn gửi cho anh một dòng ghi chú nhỏ chúc mừng anh trở thành người đầu tiên, ở trong hoặc ngoài Phố Wall, từng mua bảo hiểm ở hạng mục này. “Tôi đang hướng dẫn các chuyên gia ở đây,” Burry reo lên trong một e-mail.

Anh không lãng phí quá nhiều thời gian để lo lắng về việc tại sao các nhân viên ngân hàng đầu tư được cho là khôn ngoan này lại sẵn sàng bán cho anh bảo hiểm với mức giá quá rẻ như vậy. Anh lo những người khác sẽ hiểu ra vấn đề và cơ hội sẽ biến mất. “Tôi sẽ giả vờ ngốc một chút,” anh nói, “khiến họ cảm thấy như thể rằng tôi không biết rõ mình đang làm gì.” Đây là một trong những lợi ích phụ của việc sống xa rời thế giới trong quá nhiều năm: Anh có thể dễ dàng tin rằng mình đúng còn thế giới sai.

Càng nhiều các công ty Phố Wall đắm mình vào lĩnh vực kinh doanh mới này, anh càng dễ đặt cược. Trong vài tháng đầu tiên, anh có thể bán khống nhiều nhất là 10 triệu dollar mỗi lần. Sau đó, vào cuối tháng 6 năm 2005, anh nhận được cuộc gọi từ một ai đó ở Goldman Sachs hỏi liệu anh có thể tăng quy mô giao dịch của anh lên 100 triệu dollar một lần không. Anh viết vào ngày tiếp theo, sau khi đã thực hiện xong nó rằng, “Cần phải nhớ đây là 100 triệu dollar. Đó là một khoản tiền điên rồ. Và vừa được ném ra như thể đó là khoản tiền 3 chữ số thay vì 9 chữ số.”

Đến cuối tháng 7, anh sở hữu các hợp đồng hoán đổi nợ xấu có giá trị 750 triệu dollar về các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn và luôn tự khoe khoang về nó. “Tôi tin rằng không có quỹ phòng hộ nào trên trái đất sở hữu loại đầu tư này, không ở đâu lớn bằng mức này, tính trên tương quan với quy mô danh mục đầu tư,” anh viết cho một trong số những nhà đầu tư của mình. Bây giờ, anh không thể không tự hỏi ai thực sự đang đứng ở phía bên kia các giao dịch của mình – những kẻ điên nào đang bán cho anh quá nhiều bảo hiểm cho các trái phiếu mà anh đã lựa chọn cẩn thận để phát nổ? Hợp đồng hoán đổi nợ xấu là trò chơi có tổng bằng 0. Nếu Mike Burry kiếm được 100 triệu dollar khi các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn mà anh đã lựa chọn cẩn thận không được thanh toán thì một ai đó chắc chắn sẽ bị lỗ 100 triệu dollar. Goldman Sachs đã làm rõ rằng người bán cuối cùng không phải là Goldman Sachs. Goldman Sachs chỉ là cầu nối giữa người mua bảo hiểm và người bán bảo hiểm để nhận phần chênh lệch.

Việc ai đó sẵn lòng bán cho anh số lượng lớn bảo hiểm giá rẻ đã giúp Mike Burry nảy ra một ý tưởng khác: thành lập một quỹ chỉ để mua bảo hiểm cho trái phiếu thế chấp dưới chuẩn. Trong một quỹ trị giá 600 triệu dollar sinh ra chỉ để chọn lọc cổ phiếu, trò cá cược của anh đã vô cùng lớn; nhưng nếu anh có thể gọi được vốn công khai cho mục đích mới này, anh có thể tăng mức tiền ban đầu lên nhiều tỉ dollar. Trong tháng 8, anh đã viết một bản đề án cho quỹ mang tên Milton’s Opus và gửi cho các nhà đầu tư của mình. Hầu hết họ vẫn không biết rằng nhà vô địch chọn cổ phiếu của họ đang ngày càng đắm chìm vào các hợp đồng bảo hiểm mang tên hợp đồng hoán nợ xấu này. Rất nhiều người không muốn có liên quan gì đến nó; một vài người tự hỏi liệu điều này có phải có nghĩa là anh đã làm điều tương tự với tiền của họ hay không.

Thay vì gọi thêm vốn để mua các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, anh đã khiến việc giữ lại những gì anh sở hữu trở nên khó khăn hơn. Các nhà đầu tư đã rất vui vẻ để anh lựa chọn cổ phiếu thay họ, nhưng họ cũng nghi ngờ năng lực dự đoán các xu hướng vĩ mô của anh. Và chắc chắn, họ cũng không hiểu tại sao anh cần phải có kiến thức sâu sắc đặc biệt về thị trường trái phiếu thế chấp dưới chuẩn trị giá nhiều nghìn tỉ dollar. Milton’s Opus đã chết yểu.

Vào tháng 10 năm 2005, trong lá thư gửi tới các nhà đầu tư, Burry cuối cùng đã thú nhận hoàn toàn và cho họ biết rằng họ sở hữu ít nhất 1 tỉ dollar giá trị trong các hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn. “Đôi khi thị trường cũng mắc sai lầm lớn,” anh viết.

Thị trường đã sai lầm khi họ để America Online có tiền mua Time Warner. Họ đã sai lầm khi đánh cược chống lại George Soros và ủng hộ đồng bảng Anh. Và họ hiện vẫn đang sai lầm bằng cách tiếp tục hùa theo như thể bong bóng tín dụng quan trọng nhất từng xuất hiện trong lịch sử chưa hề tồn tại. Các cơ hội đã hiếm nhưng các cơ hội lớn để một người có thể bỏ vốn gần như không giới hạn nhằm kiếm được lợi nhuận tiềm năng khổng lồ thậm chí còn hiếm hơn. Bán khống một cách chọn lọc các chứng khoán đảm bảo bằng tài sản thế chấp có vấn đề nhất trong lịch sử ngày nay đã tạo ra một cơ hội như thế.

Trong quý II năm 2005, hiện tượng quỵt nợ thẻ tín dụng đạt mức cao nhất mọi thời đại – mặc dù giá nhà đất tăng vọt. Có nghĩa là, dù dùng loại tài sản này để vay cầm cố, người Mỹ đang chật vật hơn bao giờ hết trong việc thực hiện các nghĩa vụ trả nợ của mình. Cục Dự trữ Liên bang đã tăng lãi suất, nhưng lãi suất thế chấp vẫn giảm đáng kể – bởi Phố Wall ngày càng tìm ra nhiều cách thông minh hơn để giúp mọi người vay được tiền. Burry hiện đã đặt cược hơn 1 tỉ dollar và không thể tăng nó thêm nữa trừ khi anh thu hút được nhiều vốn hơn. Vì thế anh chỉ cho các nhà đầu tư của mình thấy rằng thị trường trái phiếu thế chấp Mỹ rất lớn, lớn hơn cả thị trường trái phiếu kho Bạc Mỹ. Toàn bộ nền kinh tế dựa trên sự ổn định, và sự ổn định của nó lại phụ thuộc vào việc giá nhà đất vẫn đang tiếp tục tăng cao. “Thật lố bịch khi tin rằng các bong bóng tài sản chỉ có thể được nhận ra một cách muộn màng,” anh viết. “Có những dấu hiệu cụ thể mà hoàn toàn có thể nhận biết được trong suốt quá trình bong bóng phình to. Một dấu hiệu của sự điên cuồng chính là sự gia tăng nhanh chóng về phạm vi ảnh hưởng và mức độ phức tạp của các gian lận… FBI cho biết tỷ lệ gian lận liên quan đến thế chấp tăng cao gấp 5 lần kể từ năm 2000.” Hành vi xấu không còn nằm ngoài rìa nền kinh tế lành mạnh nữa mà nó đã trở thành tính năng trung tâm. “Điểm nổi bật về những gian lận liên quan đến nhà đất ngày nay chính là vai trò không thể thiếu của nó trong các tổ chức của nước Mỹ,” anh nói thêm.

Điều này cũng không khác nhiều so với những điều anh nói đến trong các bức thư hàng quý gửi tới các nhà đầu tư trong suốt hai năm qua. Quay trở lại tháng 7 năm 2003, anh đã viết cho họ một bài chia sẻ dài về nguyên nhân và hậu quả của thứ mà anh cho là một vụ sụp đổ nhà đất chắc chắn sẽ xảy ra: “Alan Greenspan khẳng định với chúng ta rằng sẽ không dễ có bong bóng – hoặc những cuộc giảm phát lớn – xảy ra trong giá nhà đất ở bất kỳ quy mô mang tầm quốc gia nào,” anh nói. “Tất nhiên, điều này thật vớ vẩn… Trong năm 1933, năm thứ 4 của cuộc Đại Khủng Hoảng, Hoa Kỳ đã phải hứng chịu một cuộc khủng hoảng nhà đất. Gần như một nửa các khoản nợ thế chấp không thể thanh toán. Trong những năm 1930, giá nhà đất trên toàn nước Mỹ đã giảm khoảng 80%.” Vào tháng 1 năm 2004 và tháng 1 năm 2005, anh nói đi nói lại cùng một chủ đề: “Bạn có muốn vay 1 triệu dollar mà chỉ phải trả 25 dollar một tháng không? Quicken Loans hiện đang đưa ra một khoản thế chấp lãi suất thả nổi chỉ phải trả lãi, cho phép người vay không phải thanh toán khoản gốc mà chỉ phải trả lãi suất 0,03% trong vòng 6 tháng đầu, rõ ràng đây là sự hỗ trợ tuyệt vời dành cho người mua nhà gặp vấn đề về dòng tiền ngắn hạn.”

Khi các nhà đầu tư biết được rằng người quản lý tài chính của họ thực ra đã tự đút tiền của họ vào nơi mà anh đã nói đến từ rất lâu rồi, họ thực sự cảm thấy không hài lòng. Như một nhà đầu tư chia sẻ, “Ai cũng biết Mike là người chọn cổ phiếu tốt nhất. Thế nhưng anh ta đang làm cái quái gì vậy?” Một vài người tức tối khi cái gã mà họ thuê để chọn cổ phiếu lại không chọn cổ phiếu mà cố chấp đi chọn những trái phiếu thế chấp mục rữa; một số người khác tự hỏi, nếu các hợp đồng hoán đổi nợ xấu là một thỏa thuận hời như vậy, tại sao Goldman Sachs lại bán chúng; một vài người còn không biết hợp đồng hoán đổi nợ xấu thực sự là gì, hay nó hoạt động như thế nào. “Theo tôi, các dự đoán khải huyền về thị trường tài chính Hoa Kỳ hiếm khi được nhận ra ở tầm nhìn hạn chế,” một nhà đầu tư viết cho Burry. “Có những trường hợp khải huyền chính thống được tạo nên trong thị trường tài chính Hoa Kỳ trong suốt sự nghiệp của tôi. Chúng thường không được nhận ra.” Burry đáp lại rằng dù đúng là anh đã dự đoán được sự sụp đổ, nhưng anh không đánh cược vào nó. Đó chính là vẻ đẹp của các hợp đồng hoán đổi nợ xấu: Chúng có thể giúp anh kiếm lời dù chỉ một phần rất nhỏ các rổ thế chấp không rõ ràng này trở nên xấu đi.

Vô tình, anh đã khơi mào cho một cuộc tranh luận với chính các nhà đầu tư của mình, điều anh không mong muốn nhất. “Tôi không thích thảo luận về các ý tưởng với nhà đầu tư,” anh nói, “bởi tôi lúc đó sẽ trở thành người biện hộ cho ý tưởng của mình, và điều đó ảnh hưởng đến quá trình suy nghĩ của bản thân.” Khi trở thành người biện hộ cho một ý tưởng, bạn sẽ gặp khó khăn khi phải thay đổi suy nghĩ về nó. Anh không có lựa chọn: Ở những người góp tiền cho anh, rõ ràng luôn có sự hoài nghi về thứ được gọi là tư duy vĩ mô. Họ có thể hiểu tại sao anh chàng thông minh thích đắm mình vào các báo cáo tài chính này lại có thể phát hiện ra một công ty nhỏ mà chẳng ai chú ý đến, nhưng họ không thể hiểu tại sao anh cần hiểu sâu hơn về các xu hướng và sức mạnh toàn cầu mà bất cứ người Mỹ nào xem chương trình tin tức trên truyền hình cáp đều biết rõ. “Tôi nghe nói rằng White Mountain muốn tôi bám sát công việc của mình,” anh viết cho người ủng hộ ban đầu của mình với thái độ gắt gỏng, “nhưng tôi không biết là từ trước đến giờ, White Mountain có hiểu công việc của tôi là gì không.” Có vẻ như không ai hiểu được thứ mà quá đơn giản đối với anh: Những hợp đồng hoán đổi nợ xấu này đều nằm trong công cuộc tìm kiếm giá trị trên toàn cầu của anh. “Tôi không hề nghỉ ngơi trong cuộc hành trình tìm kiếm giá trị,” anh viết cho White Mountains. “Không có bất cứ sở thích nào có thể làm xao nhãng tôi. Tìm kiếm giá trị là sứ mệnh của tôi.”

Khi thành lập Scion, anh đã nói với các nhà đầu tư tiềm năng rằng, do anh đang kinh doanh những cuộc cá cược không hợp thời, nên họ hãy đánh giá anh trong dài hạn – khoảng 5 năm chẳng hạn. Hiện anh đang bị đánh giá từng giây từng phút. “Ban đầu, mọi người đầu tư vào tôi chỉ nhờ các lá thư của tôi,” anh nói. “Và sau đó, không hiểu thế nào mà sau khi đầu tư, họ thôi không đọc chúng nữa.” Thành công tuyệt vời của anh thu hút được rất nhiều nhà đầu tư mới, nhưng họ không mấy hứng thú với tinh thần doanh nhân của anh so với số tiền anh có thể kiếm cho họ càng nhanh càng tốt. Anh báo cáo với họ mức lãi hoặc lỗ từ các lần lựa chọn cổ phiếu của mình hàng quý. Hiện tại, anh phải giải thích rằng họ phải trừ khỏi số lãi hoặc lỗ này khoản phí bảo hiểm cho trái phiếu thế chấp dưới chuẩn. Một trong những nhà đầu tư New York của anh đã gọi điện thoại và nói đầy đáng sợ rằng, “Anh có biết là rất nhiều người định rút tiền khỏi quỹ của anh không.”

Theo hợp đồng, tiền của các nhà đầu tư sẽ bị mắc kẹt tại Scion Capital trong một khoảng thời gian nhất định, nên điều duy nhất họ có thể làm là gửi e-mail yêu cầu anh lý giải về chiến lược mới của mình. “Mọi người cứ bị bám vào sự khác biệt giữa +5% và -5% trong vài năm tới,” Burry trả lời một nhà đầu tư phản đối chiến lược mới. “Trong khi vấn đề thực sự là: trong vòng 10 năm, ai sẽ làm tốt hơn 10% điểm cơ bản mỗi năm? Và tôi tin chắc rằng để đạt được lợi thế đó trên cơ sở hàng năm, tôi phải có khả năng nhìn ra xa hơn một vài năm tới… Tôi phải kiên định đối mặt với sự bất mãn phổ biến nếu đó là điều mà những nguyên tắc cơ bản mách bảo tôi.“ Anh nhắc nhở những nhà đầu tư của anh rằng trong 5 năm kể từ khi thành lập quỹ, chỉ số S&P 500 giảm 6,84% trong khi Scion Capital tăng 242%. “Tôi đang xây những lâu đài cát tuyệt đẹp,” anh viết, “nhưng không có gì ngăn được thủy triều đang dần dâng lên.”

Kỳ lạ thay, khi các nhà đầu tư của Mike Burry trở nên bồn chồn không yên thì các đối tác của anh ở Phố Wall lại quan tâm đến những gì anh đang làm. Vào cuối tháng 10 năm 2005, một nhân viên giao dịch dưới chuẩn tại Goldman Sachs đã gọi để hỏi tại sao anh lại mua những hợp đồng hoán đổi nợ xấu cho các tranche trái phiếu thế chấp dưới chuẩn cụ thể như vậy. Nhân viên nọ buột miệng nói ra rằng có rất nhiều quỹ phòng hộ liên tục gọi đến Goldman để hỏi “làm sao để thực hiện được giao dịch nhà đất ngắn hạn như Scion.” Trong số những người hỏi về điều đó có cả những người mà Burry đã từng lôi kéo họ ủng hộ Milton’s Opus – những người ban đầu đã bày tỏ sự quan tâm rất lớn. “Nhìn chung, những người này không biết gì về cách thực hiện giao dịch và hy vọng Goldman giúp họ tái tạo nó,” Burry viết trong một e-mail gửi đến giám đốc tài chính của mình. “Tôi nghi Goldman đã giúp họ, dù họ phủ nhận điều này.” Giờ anh đã hiểu được tại sao anh không thể gây quỹ cho Milton’s Opus. “Nếu tôi mô tả nó đủ hấp dẫn, mọi người sẽ nghĩ họ có thể tự làm được điều đó,” anh viết cho một người bạn. “Nếu tôi không mô tả đầy đủ, nó có vẻ rủi ro, 50/50 và tôi không thể gây quỹ,” Anh không có năng khiếu bán hàng.

Hiện tại, thị trường trái phiếu thế chấp dưới chuẩn dần trở nên minh bạch hơn. Đột nhiên, vào ngày 4 tháng 11, Burry nhận được một e-mail từ một gã chuyên về dưới chuẩn hàng đầu tại Deutsche Bank tên là Greg Lippmann. Deutsche Bank đã cắt đứt quan hệ với Burry từ tháng 6, do Burry đã quá quyết liệt trong việc yêu cầu họ phải có tài sản thế chấp. Giờ đây, người đàn ông này lại gọi điện và nói anh ta sẽ mua lại 6 hợp đồng hoán đổi nợ xấu gốc mà Scion đã mua trong tháng 5. Bởi 60 triệu dollar chỉ chiếm một phần nhỏ trong danh mục đầu tư của Burry, và bởi anh không muốn liên quan gì thêm nữa với Deutsche Bank, nên anh đã bán lại chúng với mức giá hời. Greg Lippmann đã vội vàng viết thư lại đến mức sai cả ngữ pháp, “Anh có muốn bán cho chúng tôi một vài trái phiếu khác mà chúng tôi có thể cho anh biết mức giá chúng tôi sẽ trả cho anh không.”

Grep Lippmann của Deutsche Bank muốn mua lại hàng tỷ dollar các hợp đồng hoán đổi nợ xấu! “Cám ơn Greg tốt bụng,” Burry trả lời. “Giữa chúng ta thế là đủ rồi.” Anh nghĩ bụng, “Thật lạ. Tôi đã không giao dịch với Deutsche Bank 5 tháng nay. Sao mà Greg Lippmann biết được tôi đang sở hữu lượng hợp đồng hoán đổi nợ xấu khổng lồ?”

3 ngày sau đó anh nhận được tin từ Goldman Sachs. Nữ nhân viên kinh doanh của anh, Veronica Grinstein, đã gọi cho anh bằng di động, đó là việc cô vẫn làm khi muốn nói chuyện mà không bị ghi âm. (Các công ty Phố Wall hiện tại ghi âm toàn bộ các cuộc gọi được thực hiện từ bàn giao dịch.) “Tôi muốn nhờ anh một việc,” cô đề nghị. Cô cũng muốn mua một vài hợp đồng hoán đổi nợ xấu từ anh. “Ban quản lý bắt đầu lo lắng,” cô nói. “Họ nghĩ các nhân viên giao dịch đã bán tất số bảo hiểm loại này mà không biết mua lại nó ở đâu. Mike Burry có thể bán lại cho họ 25 triệu dollar bảo hiểm trái phiếu thế chấp dưới chuẩn với mức giá thực sự hào phóng hay không? Chỉ để xoa dịu ban quản lý của Goldman thôi.” Cúp máy, theo linh cảm, anh dò hỏi Bank of America để xem liệu họ có bán cho anh thêm không nhưng họ không bán. Họ cũng đang tìm cách mua vào. Tiếp đến là Morgan Stanley – cũng rất đường đột. Anh đã không giao dịch nhiều với Morgan Stanley, nhưng rõ ràng Morgan Stanley cũng muốn mua tất những gì anh có. Anh không biết chính xác tại sao những ngân hàng này lại đột nhiên quan tâm thái quá đến việc mua bảo hiểm trái phiếu thế chấp dưới chuẩn, nhưng có một lý do rất rõ ràng: Các khoản vay đột nhiên trở nên xấu đi với tỷ lệ đáng báo động. Trở lại khoảng tháng 5, khi Mike Burry đánh cược vào lý thuyết về hành vi của con người của mình: Các khoản vay đã được cơ cấu để xấu đi. Và bây giờ, vào tháng 11, chúng xấu đi thật.

Sáng hôm sau, Burry đã đọc được trên Wall Street Journal một bài báo giải thích làn sóng mới gồm các thế chấp có lãi suất thả nổi đang vỡ nợ như thế nào trong 9 tháng đầu tiên ở mức chưa từng thấy. Tầng lớp hạ lưu Mỹ đã kiệt sức. Thậm chí, có hẳn một biểu đồ nhỏ dành cho những độc giả không có thời gian đọc bài báo. Anh nghĩ, Cái kim trong bọc đã lòi ra. Thế giới chuẩn bị thay đổi. Người cho vay sẽ nâng cao các tiêu chuẩn của họ; các cơ quan xếp hạng sẽ xem xét kĩ càng hơn; và không nhà buôn sáng suốt nào sẽ còn bán bảo hiểm cho các trái phiếu thế chấp dưới chuẩn ở bất cứ mức giá nào mà họ từng bán. Hầu hết các nhân viên giao dịch Phố Wall chuẩn bị lỗ rất nhiều tiền – duy chỉ có một ngoại lệ. Mike Burry vừa nhận được một e-mail khác, từ một trong những nhà đầu tư của anh, với nội dung cho biết rằng Deutsche Bank có thể bị ảnh hưởng bởi tầm nhìn của anh về thị trường tài chính: “Greg Lippmann, nhân viên giao dịch [thế chấp dưới chuẩn] đứng đầu tại Deutsche Bank đã ở đây vào hôm kia. Anh ta nói với chúng tôi rằng anh ta đã bán khống 1 tỷ dollar loại này và sắp kiếm được cả ‘núi’ tiền. Sự phấn khởi của anh ta có chút gì đó đáng sợ.”