Kỳ 5: Có hay không “thuyết âm mưu”?

Tổng thống Nga Vladimir Putin nhất mực cho rằng vụ rò rỉ “tài liệu Panama” là một âm mưu của phương Tây nhằm chống ông và nước Nga. Nhưng cũng có những giải thích khác… (TTO)

Hôm 7-4, tại diễn đàn truyền thông của Mặt trận bình dân Nga tổ chức ở Saint Petersburg, Tổng thống Nga đã dành khá nhiều câu chữ cho vụ rò rỉ “tài liệu Panama”.

Theo ông Putin, trong những rò rỉ liên quan đến nước Nga, nhất là những rò rỉ được cho là về ông, cơ bản không có chi tiết trực tiếp liên quan đến ông, mà chỉ dính một người thân của ông nhưng cũng không có bằng chứng gì chính xác.

Ông Putin tố cáo ngược lại rằng phần tài liệu liên quan đến nước Nga thể hiện một số hoạt động kinh doanh hải ngoại của một số quan chức Nga, chẳng phải để chống tham nhũng, rửa tiền gì cả, mà chỉ nhằm gây bất ổn định nước Nga.

Điều làm những đối thủ của chúng ta tức giận nhất chính là sự thống nhất và gắn kết của quốc gia Nga

Tổng thống V.Putin

Goebbels cũng chẳng bằng

Không gì thích hợp cho bằng diễn đàn truyền thông để ông Putin giải thích những rò rỉ này trong chính góc độ của nghề báo:

“Tất cả quý vị ở đây đều là nhà báo. Hẳn quý vị thừa rõ thế nào là một “sản phẩm” thông tin. Họ bới móc trong các quỹ đầu tư hải ngoại. Nhưng đâu có Putin ở đó, chẳng có gì nói đến Putin. Tuy nhiên, đây là một nhiệm vụ đã được phân công phải làm!

Và họ đã làm những gì? Họ đã sáng tác ra một sản phẩm thông tin qua việc đã tìm thấy một số người quen và bạn bè (của tôi). Cách dễ dàng nhất để làm là gieo rắc sự mất niềm tin vào chính quyền, đặc biệt nhắm vào tính đoàn kết của nhân dân Nga đa sắc tộc…

Ngay cả Goebbels (ông trùm tuyên truyền của Đức quốc xã thời Thế chiến thứ 2) cũng không có những sáng tác tuyên truyền cỡ đó”.

Và rồi ông Putin tóm tắt “sáng tác” mà ông cho là vào hàng “khủng” cho cử tọa nghe. Ông nhắc đến sự việc các doanh nhân Nga Suleiman Kerimov và Arkady Rotenberg, cũng như vận động viên trượt băng Tatiana Navka và nhạc sĩ Sergei Roldugin nằm trong những nhân vật được hài tên trong các dữ liệu công bố.

Nhà lãnh đạo Nga nhấn nhá lâu ở trường hợp nhạc sĩ đại hồ cầm Roldugin: “Tôi tự hào vì những người như Sergey Pavlovich Roldugin và tự hào có bạn là ông ấy.

Nói rằng ông ấy có hàng tỉ USD quả là một điều phi lý. Mọi tiền bạc ông ấy kiếm được, hầu như ông ấy dùng để mua sắm nhạc cụ ở nước ngoài, rồi chở về Nga và đem biếu các tổ chức nhà nước…”.

Đem trường hợp “sạch sẽ” của nhạc sĩ Sergei Rodulgin ra để từ đó dẫn đến kết luận rằng các rò rỉ “tài liệu Panama” chỉ là “láo toét”, quả là một động thái tuyên truyền rất bài bản.

Ai “âm mưu” chống phá nước Nga?

Đến đây, ông Putin lái câu chuyện sang trọng tâm chính trị. Ông tâm sự rằng có một số nước đối tác của nước Nga trên trường quốc tế do “đã quen thói độc tôn rồi nên không muốn thấy có ai khác” chen chân, chính vì vậy mà các quan hệ của nước Nga với những nước phương Tây đã xấu đi.

Ông giải thích tại sao lại có những xích mích với phương Tây: “(Từ các việc đại sự) như lập trường của chúng ta về khu vực đông nam Ukraine cho đến những chuyện vặt như việc chúng ta từ chối dẫn độ Edward Snowden, đã làm cho các quan hệ bị kích thích”.

Và cuối cùng, ông cáo giác rằng do “nước Nga đe dọa đến việc Mỹ thống trị toàn cầu” mà nay xảy ra vụ rò rỉ này.

Để làm tin, ông Putin viện dẫn một nguồn tin từ mấy năm qua được tin như là “kinh thánh”: “Mới đây Wikileaks đã tiết lộ ai đứng sau các vụ này”.

Theo Wikileaks, Cơ quan viện trợ Mỹ (USAID) cùng nhà tài phiệt George Soros đã chi tiền cho chiến dịch tấn công tổng thống nước Nga, và điều này đã được thể hiện qua những công bố “tài liệu Panama” hôm 3-4.

Hôm đầu tuần, cựu đại sứ Anh tại Uzbekistan là Craig Murray cũng đã tiết lộ trên blog của mình rằng việc các cơ quan báo chí công bố có “chọn lọc” các thông tin từ Công ty luật Mossack Fonseca của Panama là do “tuân thủ một chỉ thị và lịch trình của một chính phủ phương Tây”.

Đến đây, ông Putin chĩa mũi dùi ngay vào nguồn cung cấp “tài liệu Panama”: “Quý vị có ngờ được rằng “Tập đoàn các Nhà báo điều tra quốc tế” (ICIJ) to tát ấy – nơi xuất phát của vụ rò rỉ – rất nực cười là nó do Trung tâm liêm chính công Hoa Kỳ thành lập và tài trợ hay không?

Các sáng lập viên của ICIJ gồm có: Quỹ Ford, Tổ chức Carnegie Endowment, Quỹ gia đình Rockefeller, Quỹ W.K. Kellogg Foundation, Tổ chức Xã hội mở của tỉ phú Soros…”.

Ông Putin đang “âm mưu” gì?

Vụ “tài liệu Panama” bùng nổ cùng thời điểm chiến sự ở Nagorny-Karabakh mới tái phát giữa một bên là quân đội Azerbaijan, bên kia là quân đội Armenia. Có vẻ như chiến sự chưa có điểm dừng cho dù cả nhóm Minsk (trong đó có Nga, Pháp…) đều đang ra sức dàn xếp.

Dư luận đang ngờ rằng đây chính là mặt trận tiếp theo của ông Putin. Svante Cornell, giám đốc Viện nghiên cứu Trung Á – khu vực Caucasus thuộc Đại học Johns Hopkins, cho rằng Nga sắp sửa mở một cuộc chiến thứ nhì từ Nagorny-Karabakh, sau vụ thôn tính Crimea.

Một sự hiện diện quân sự mạnh mẽ hơn của Nga tại Armenia là tối cần thiết để chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhìn vào bản đồ, sẽ thấy Armenia và Azerbaijan chính là “lan can” từ Nga trổ vào Thổ Nhĩ Kỳ ở phía Bắc. Lúc đó, cùng với bàn đạp Syria ở phía Nam, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ lưỡng đầu thọ địch!

Chính vì thế mà sau khi đã tạm giúp Tổng thống Syria al Assad bình định hầu như phần nào Syria khỏi tay các lực lượng chống chính phủ, Nga chấm dứt chiến dịch can thiệp không quân ở Syria và tăng cường không quân ở Armenia, thậm chí từ… tháng 12 năm ngoái!

Bản tin Opex 360 ngày 8-12-2015 cho biết: “Trên cái nền là sự căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ, Nga đã triển khai bổ sung trực thăng chiến đấu và trực thăng vận tải tại căn cứ không quân Erebouni, cách biên giới Thổ Nhĩ Kỳ chỉ mấy bước. Bảy trực thăng Mi-24 và Mi-8 đã được điều động đến đây. Căn cứ này còn đón thêm ba máy bay chiến đấu Nga Mig-29”.

Opex 360 cho biết rằng chỉ trong sáu tháng sau của năm 2014, bộ tư lệnh khu vực Đông – Nam của Nga đã đưa đến căn cứ này một phi đoàn trực thăng Mi-24P, Mi-8MT và Mi-8SMV. Nga hiện có hai căn cứ quân sự tại Armenia theo thỏa thuận của chính phủ nước này.

Một cuộc chiến Thổ Nhĩ Kỳ – Nga ngay ở châu Âu là điều cấm kỵ trong chín tháng cuối cùng nhiệm kỳ của ông Obama vốn đã “kiêng” đụng độ với Nga. Nên “làm gì” được ông Putin thì làm, cũng là một giải thích theo lý thuyết âm mưu.

Tất nhiên, “không có lửa, sao có khói”!

“Các tổ chức như của Soros từng bị liệt vào hạng “không được hoan nghênh” ở Nga. Năm ngoái, văn phòng Công tố Liên bang Nga đã xem Quỹ Xã hội mở cùng Viện hỗ trợ Xã hội mở của Soros là “bất hảo” và cấm các công dân cùng các tổ chức Nga tham gia các dự án của những tổ chức này.

Công tố viên Nga cho rằng các tổ chức này là một mối đe dọa đến sự ổn định hiến pháp cùng an ninh quốc gia Nga.

Không chỉ ái ngại quá khứ chen vào nội bộ các nước Đông Âu cũ của tỉ phú Soros, gần đây ông này còn chọc giận “con gấu Nga” bằng cách tố cáo rằng ông Putin chẳng hề là đồng minh hay đối tác gì của Mỹ và châu Âu, trái lại chỉ “chăm chăm chia rẽ châu Âu nhằm hưởng lợi kinh tế”.

Kỳ 6: Hong Kong – đất của tiền

Người ta nói rằng Phố Wall là “nơi đồng tiền không bao giờ ngủ”. Điều này dường như đúng cả với Hong Kong những năm gần đây. (TTO)

Qua “Tài liệu Panama”, người ta thấy rằng vùng lãnh thổ Hong Kong là điểm giao dịch chính cho nguồn tài sản chảy ra từ Trung Quốc lục địa. Công ty luật Mossack Fonseca cũng đánh hơi thấy thị trường béo bở từ Trung Quốc.

Công ty Panama này mở chi nhánh ở Hong Kong năm 1989, sau đó từ năm 2000 mở tiếp tám chi nhánh tại Trung Quốc đại lục.

Nhiều chiêu chuyển tiền

Tổng cộng Công ty Mossack Fonseca đã làm dịch vụ cho 16.300 công ty bình phong có chủ người Hoa, chiếm 29% tổng số công ty nước ngoài mà công ty luật này đang hỗ trợ.

Ông Andrew Collier, nhà phân tích của Orient Capital Research – văn phòng tham vấn đặt tại Hong Kong, giải thích lý do: “Người Trung Quốc đưa tiền ra nước ngoài qua các công ty bình phong vì kinh tế nước nhà có dấu hiệu chựng lại. Thị trường bất động sản sụp đổ sau thời kỳ phát triển bong bóng ở một số vùng tại Trung Quốc, rồi thêm mối lo từ chiến dịch chống tham nhũng sẽ có những ảnh hưởng đến nguồn tiền nên họ muốn chuyển ra ngoài”.

Trong tình hình đó, Hong Kong trở thành điểm lý tưởng. Luật của Trung Quốc quy định mỗi người dân chỉ được phép đưa tiền ra nước ngoài giới hạn ở 50.000 USD một năm.

Nhưng theo các nhà phân tích, một trong những mánh khóe để đưa được tài sản qua ngõ Hong Kong là hóa đơn giả: hàng hóa/tài sản từ Trung Quốc đại lục xuất đi sẽ được định giá thấp nhưng sau đó được nhân giá cao lên nhiều lần khi nhập vào Hong Kong. Tiền lời phát sinh sau đó được đưa vào các công ty bình phong.

Ông Collier khẳng định: “Nhiều người xác quyết rằng có một đường dây hóa đơn giả khổng lồ liên quan những tài sản giao dịch giữa Trung Quốc với Hong Kong và Hong Kong được dùng như bước đệm để đưa nguồn tiền đi nơi khác”.

Theo ông David Webb – cựu lãnh đạo ngân hàng, nay trở thành người đấu tranh cho minh bạch tài chính, thị trường chứng khoán Hong Kong thường dễ nhắm mắt làm ngơ về nguồn gốc của các công ty đăng ký giao dịch, bởi lẽ họ không muốn mất đi nguồn khách quá lớn từ Trung Quốc đại lục.

Ông Webb giải thích: “Bên Hong Kong áp dụng chính sách “không hỏi gì, không nói gì” (đối với nguồn gốc các công ty đăng ký) dù rằng họ biết tình trạng tham nhũng tại Trung Quốc”.

Là một sàn giao dịch lớn trên thế giới với giá trị vốn hóa của các công ty niêm yết lên đến hơn 1.700 tỉ USD, Hong Kong gần đây càng lớn mạnh nhờ các công ty từ đại lục.

Một ngõ khác để chuyển tiền tươi ra ngoài là ngõ du lịch dù Bắc Kinh quy định mỗi người dân chỉ được phép mang theo lượng tiền mặt không quá 20.000 NDT (tương đương 3.090 USD) hoặc lượng ngoại hối trị giá tương đương 5.000 USD. Nhưng cũng có những người sẵn sàng “mang giúp” tiền mặt qua Hong Kong để nhận tiền công.

Một cách khác để đưa tiền qua Hong Kong là “mua giả” bằng thẻ tín dụng: tức trả tiền mua hàng mà không nhận hàng và các chủ cửa hàng tại Hong Kong sẽ trả lại bằng tiền mặt để đổi lấy “chút đỉnh tiền công”.

Không dễ có bằng chứng

Với vụ rò rỉ tài liệu lần này, những cái tên có liên quan các lãnh đạo chính trị Trung Quốc một lần nữa cũng gây sóng gió. Dĩ nhiên ở đây vẫn chưa xác nhận việc lập công ty ở nước ngoài của họ là có nhằm mục đích tẩu tán tài sản hoặc có gì thiếu minh bạch hay không. Đó là chưa kể các nhà báo chỉ có những tài liệu cho thấy những cái tên cùng những công ty.

Vì lẽ đó, ngay từ hôm 4-4, tức một ngày sau khi báo chí quốc tế đồng loạt công bố những cái tên cộm cán có liên quan “Tài liệu Panama”, chỉ một tờ báo ở Trung Quốc lên tiếng về vụ việc là Thời Báo Hoàn Cầu.

Tờ báo không nêu rõ vụ việc liên quan những người thân của các lãnh đạo chính trị của Trung Quốc mà chỉ phản ứng theo kiểu phản bác “luận điệu sai trái” của phương Tây.

Tờ báo này viết: “Cứ mỗi lần có vụ rò rỉ tài liệu kiểu như vầy, truyền thông phương Tây lại nắm quyền kiểm soát việc diễn giải tài liệu và Washington cho thấy có một phần ảnh hưởng trong đó”.

Báo chí Trung Quốc gần như tuyệt đối không thông tin về vụ “Tài liệu Panama” dù rằng trong vụ này có nêu tên ông Deng Jiagui (Đặng Gia Quý) là anh rể của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Ông Đặng được cho là có ba công ty, trong đó một lập năm 2004 (giải thể năm 2007) và hai cái khác thành lập năm 2009. Vì tài liệu cũng chưa giải mã nên không thể biết các công ty đó hoạt động kiểu gì, nhưng chỉ biết được hai công ty lập sau không còn hoạt động gì từ sau tháng 11-2012 là thời điểm ông Tập lên giữ chức Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Một cái tên khác mới mà… cũ là bà Li Xiaolin (Lý Tiểu Lâm), con gái của cựu thủ tướng Lý Bằng. Tại Trung Quốc, bà Lý được mệnh danh là “nữ hoàng điện” vì nắm giữ những trọng trách trong các doanh nghiệp nhà nước lĩnh vực năng lượng.

Bà cùng chồng có một công ty tên Cofic Investments thành lập năm 1994 tại quần đảo Virgin thuộc Anh. Công ty này, do Mossack Fonseca làm dịch vụ, có nhiệm vụ hỗ trợ việc xuất thiết bị công nghiệp của châu Âu về cho Trung Quốc.

Một cái tên đình đám nữa là Jasmine Li (Lý Mạc Lợi), cháu của Giả Khánh Lâm – nhân vật số bốn của Bộ Chính trị giai đoạn 2002-2012. Hồi năm 2010, cô gái trẻ này sở hữu công ty tên Harvest Sun Trading khi mới vừa đặt chân vào ĐH Stanford ở Mỹ.

Không rõ nhờ tài năng và may mắn hay vì lý do khác mà doanh nghiệp dưới tay cô phất lên như diều. Cô hiện đang điều hành hai doanh nghiệp tại Bắc Kinh có số vốn 300.000 USD hoạt động trong các lĩnh vực giải trí và bất động sản.

Những tỉ phú, triệu phú tại Trung Quốc cũng thường mở doanh nghiệp bình phong thông qua hướng dẫn của Mossack Fonseca.

Bà Kelly Zong Fuli (Tôn Phức Lợi), con gái doanh nhân Zong Qinghou (Tôn Khánh Hậu), một trong những người giàu nhất Trung Quốc, từng nhờ Mossack Fonseca mở một công ty ở nước ngoài vào tháng 2-2015 với chức năng chính là… “đầu tư vào Trung Quốc”!

Thực tế là đến năm 2014, Công ty Mossack Fonseca mới biết bà Lý Tiểu Lâm và chồng đứng đầu một công ty bình phong do mình quản lý. Họ chỉ biết được điều đó khi có yêu cầu kiểm tra từ Ủy ban kiểm tra của quần đảo Virgin thuộc Anh.

Tiến trình kiểm tra danh tính chủ sở hữu cho thấy một số kẽ hở trong thủ tục của Mossack Fonseca. Tuy nhiên trong lá thư trả lời nhóm nhà báo thuộc ICIJ, phía công ty luật khẳng định mình đã tuân thủ mọi quy định hiện hành liên quan những trường hợp bị coi là “có nguy cơ cao” (liên quan các chính trị gia).