24 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRỊ TỔ CHỨC

CHÍNH TRỊ TỔ CHỨC LÀ GÌ?

Bạn đã bao giờ tham dự một cuộc họp mà trong đó, có một vấn đề nào đó ai cũng muốn nêu ra nhưng lại chẳng ai dám chưa? Đây được gọi là hiện tượng “con voi trong phòng” (elephant-in-the-room). Một con voi ngồi trong phòng là quá rõ ràng và nổi bật, không ai có thể chối cãi sự tồn tại của nó. Tuy nhiên, mọi người vẫn giả vờ như nó không ở đó.

Chính trị tổ chức cũng vậy. Tất cả chúng ta đều nhìn thấy nó, tuy nhiên không ai dám thảo luận cởi mở về nó. Cụm từ này gợi lên những hình ảnh về những hành động đâm sau lưng, âm thầm phá hoại, nói xấu và vận động hậu trường. Đây là những hành động mà không một người tự trong nào ủng hộ.

Tuy nhiên, đây chỉ là một mặt của chính trị và mặt này thường được gọi là chính trị bẩn hay chính trị phá hoại. Vẫn còn một khía cạnh khác: chính trị xây dựng. Một chuyên gia về chính trị văn phòng đã nói như sau:

“Với những nhà quản lý thành công trong một tổ chức đầy cạnh tranh, chính trị là cuộc sống. Tất nhiên là để tiến bộ, họ cần phải có năng lực thực tế ở mức độ cao. Tuy nhiên, giữa hai người đều có năng lực, người nào hiểu biết về chính trị, nhạy bén khi sử dụng quyền lực và có khả năng gây ảnh hưởng lên người khác

sẽ tiến xa hơn.”

— Kathleen Reardon

Trước hết, nếu chúng ta thống nhất với nhau một định nghĩa về chính trị tổ chức, cuộc thảo luận của chúng ta sẽ có ý nghĩ và sâu sắc hơn. Cho dù đã tồn tại rất nhiều định nghĩa khác nhau về chính trị tổ chức, tôi vẫn không thấy một định nghĩa nào đủ cân bằng và trung lập. Và tôi định nghĩa nó như sau:

Chính trị tổ chức là nghệ thuật gây ảnh hưởng lên người khác, hướng họ theo một mục tiêu nhất định, và tăng cường vị thế của một người nào đó trong tổ chức, thông qua những kênh truyền thống và/hoặc không truyền thống.

Để đánh giá mức độ thỏa đáng của chính trị tổ chức, chúng ta sẽ bám theo hai điều kiện sau:

- Cái “mục tiêu nhất định” đó là lợi ích của công ty hay của cá nhân?

- Các chiến thuật được sử dụng để gây ảnh hưởng công bằng, đạo đức và chân thật đến mức độ nào?

Giữa hai cực đối lập “phá hoại” và “xây dựng”, còn tồn tại các khu vực như “phi chính trị”, “ngây thơ về chính trị” và “thiếu hiểu biết chính trị”.

VÍ DỤ VỀ CÁC TÌNH HUỐNG CHÍNH TRỊ

Trên con đường sự nghiệp, có một số hiện tượng mà bạn quan sát thấy hoặc thậm chí gặp phải.

Tình huống 1: Ngây thơ về mặt chính trị

Nhân vật này tập trung vào việc thực hiện công việc một cách tốt nhất. Anh ta là người đáng tin, tập trung, nhất quán và là một thành viên tích cực trong nhóm. Trong khi những người khác trong công ty tìm cách tiếp cận các sếp cấp cao, anh ta lại né tránh sự chú ý. Triết lý của anh ta là: “Nếu bạn là người tốt, người ta sẽ biết đến bạn. Tôi sẽ để công việc của tôi tự nói lên điều đó.” Gần đây, khi công ty công bố việc tiến cử, anh ta bị bỏ qua. Dù hết sức thất vọng, anh ta vẫn cho rằng chắc chắn công ty biết rõ những giá trị mà anh ta mang lại. Cơ hội của anh ta sẽ đến, chậm nhưng chắc. Có thể là trong năm tới.

Tình huống 2: “Hiểu biết về chính trị” so với “Phi chính trị”

Hai nhà quản lý A và B được xem là những ngôi sao sáng giá nhất cho một nhiệm vụ tại trụ sở chính công ty ở New Jersey. Nói chung, mọi người đều hiểu rằng việc chuyển công tác như vậy là dấu hiệu của việc được bổ nhiệm lên vị trí cao hơn lúc trở về. A và B đối lập nhau một cách lạ thường. Dù cả hai đều có năng lực và hết sức được tôn trọng, A là người cởi mở và năng nổ hơn. Anh ta nhanh chóng nhận ra rằng người có quyền ra quyết định thật sự là một giám đốc cấp cao ở New Jersey. Anh ta viết email cho người này và gọi rất nhiều cuộc điện thoại để thảo luận thêm về sự quan tâm của mình đối với nhiệm vụ này. Anh ta cũng đã vận động hành lang các nhà quản lý có thể có ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Ngược lại, B ít chủ động hơn và coi việc đi lòng vòng, vận động hành lang để được hỗ trợ là việc đáng xấu hổ. Anh ta biết rằng A đang chủ động “marketing” bản thân. Tuy nhiên, anh ta cho rằng sếp sẽ ủng hộ mình và để mọi việc sẽ diễn ra một cách tự nhiên.

Tình huống 3: Không phải ai cũng hoàn toàn thật thà

Những nhà quản lý cấp cao đã được thông báo rằng vì ngân sách hạn chế, trong tuần tới, họ sẽ phải ra quyết định chấm dứt hai dự án. Rõ ràng sự căng thẳng đang lên đến đỉnh điểm bởi cả hai nhóm dự án đã làm việc rất lâu và rất vất vả. Trong khi cả hai nhóm đang thức thâu đêm để thuyết phục tài trợ cho mình, lãnh đạo của một nhóm quyết định làm nhiều hơn thế. Trong số các nhà quản lý cấp cao có quyền ra quyết định cuối cùng trong tuần tới, có một người mà anh ta biết khi cả hai còn học đại học. Anh ta lên kế hoạch mời ông này đến ăn tối vào cuối tuần. Bên cạnh việc tìm kiếm sự hỗ trợ của ông ta cho dự án của mình, vì biết một số lý do tại sao dự án kia không đáng để đầu tư thêm một xu nào, anh ta hết sức sẵn sàng chia sẻ điều đó .

Tình huống 4: Nhà quản lý không thể kết nối cảm xúc

June cảm thấy hết sức chán nản. Đến chết cô ấy cũng không thể hiểu nổi tại sao những ý kiến của mình lại không được người ta lắng nghe một cách thật công bằng. Cô ấy đã tin rằng những ý kiến đó rất chắc chắn về mặt kỹ thuật và được cân nhắc kỹ lưỡng. Tuy nhiên, hết lần này đến lần khác, tất cả những gì cô nhận được chỉ là cái gật đầu lịch sự của đồng nghiệp và của sếp. Cô đã cố gắng tìm kiếm lời khuyên của mọi người để thu hút sự chú ý của những người khác khi cô phát biểu. Tất cả mọi người đều nói giống nhau đến phát ngán: “Cô không kết nối với chúng tôi trong cùng một cấp độ cảm xúc. Mỗi khi cô nói, luồng ý tưởng của cô bị gián đoạn. Cứ như thể cô cướp chiếc xe đang chạy tốc độ cao của chúng tôi và buộc nó chạy sang hướng khác. Cô áp đảo chúng tôi với quá nhiều thông tin chi tiết, khiến chúng tôi bị mất phương hướng.”

LÀM SAO ĐỂ TRỞ THÀNH NGƯỜI HIỂU BIẾT VỀ CHÍNH TRỊ

Tôi đã tự đấu tranh rất lâu và rất khó khăn với việc trong chương này, tôi muốn chia sẻ thông tin về chính trị tổ chức đến mức độ nào. Đây là một cuốn sách giành cho người mới lần đầu làm sếp, và tôi có nhất thiết phải cảnh báo người đọc như vậy không? Có lẽ, tôi không cần đề cập đến điều này vì hầu như không có nhiều hoạt động chính trị ở cấp độ này trong công ty?

Những người bạn đọc bản thảo cuốn sách này của tôi cũng có nhiều ý kiến khác nhau về câu hỏi này. Vì là tác giả, tôi phải ra quyết định cuối cùng, và tôi thiên về phía những người khuyên tôi rằng: “Càng biết trước thì càng chuẩn bị sẵn sàng.”

Chính trị không phải là một môn thể thao giải trí. Bạn không thể ngồi một chỗ và xem nó diễn ra ở lãnh địa của một người khác. Chính trị có những đặc điểm lạ kỳ. Nó nhắm vào những người ít quan tâm đến nó nhất. Khi tìm thấy bạn, nó sẽ tạo ra những ảnh hưởng hết sức to lớn đến sự nghiệp của bạn. Và như bạn đã thấy trong những ví dụ ở trên, không nhất thiết bạn cứ phải ở vị trí quản trị cấp cao mới bị ảnh hưởng.

Mỗi khi con người tương tác với nhau, chính trị là một sản phẩm phụ sinh ra một cách tự nhiên. Cách duy nhất để phớt lờ nó là tìm kiếm một công việc ở một địa điểm xa xôi nào đó mà bạn không cần phải tương tác với một ai. Tất nhiên điều đó có nghĩa là tự lừa dối và tự cách ly bản thân, trong khi những người đồng nghiệp khôn ngoan về chính trị của bạn lại đang tiến lên phía trước để đảm nhận những vai trò lớn hơn và có ảnh hưởng cao hơn. Ngây thơ về mặt chính trị hoặc thiếu hiểu biết về chính trị sẽ dẫn đến những số phận tương tự.

Mặt khác, nếu bạn bổ sung vào các năng lực chuyên môn của mình những kỹ năng chính trị, bạn sẽ có thể tiến thân trên con đường sự nghiệp hiệu quả hơn và cũng mang lại lợi ích lớn hơn cho tổ chức của mình. Kiểu chính trị mà chúng tôi đang nói đến ở đây là chính trị mang tính xây dựng mà chúng tôi định nghĩa là “nghệ thuật gây ảnh hưởng lên người khác, hướng họ theo những hành động có tác dụng đẩy mạnh các mục tiêu được chia sẻ của cá nhân cũng như của tổ chức .”

Phát triển hiểu biết về chính trị không phải là một việc làm ngày một ngày hai. Nó là sự nhận thức, quan tâm và ứng dụng trong suốt sự nghiệp của bạn. Bắt đầu càng sớm, bạn càng có thể kiểm soát tốt hơn đường cong sự nghiệp của mình.

Người ta từng hỏi Albert Einstein: “Tiến sĩ Einstein, tại sao đầu óc của con người đủ thông thái để khám phá ra cấu trúc của nguyên tử, nhưng lại không thể phát minh ra các phương tiện chính trị nào đó để ngăn chặn nó hủy hoại chúng ta?” [1]

Nhà khoa học vĩ đại đáp lời: “Điều này đơn giản thôi, anh bạn ạ. Đó là vì chính trị khó hơn vật lý.”

Nền tảng của kiến thức chính trị chính là EQ. Kết quả của chính trị là tạo ra khả năng gây ảnh hưởng lên người khác một cách hiệu quả bằng cách quản lý khôn ngoan các mối quan hệ trọng yếu. Sau đây là một khuôn mẫu để bạn phát triển được một sự hiểu biết chính trị sâu hơn.

Bước 1: Tạo được một bảng thành tích quá khứ thật tốt

Đây là một yêu cầu cơ bản nhất. Bạn phải biết rõ người ta muốn bạn làm gì. Hãy sắp xếp các trật tự ưu tiên của mình cho thật phù hợp và sử dụng thời gian một cách thật khôn khéo. Nếu làm tốt những việc đó, bạn sẽ hoàn thành xuất sắc tất cả các chỉ tiêu được giao.

Bước 2: Xây dựng một danh tiếng tốt

Bạn nên biết rằng những người làm việc cùng bạn sẽ liên tục theo dõi bạn và những người khác. Bạn muốn hình ảnh của mình trong mắt những người khác sẽ như thế nào? Ví dụ, có thể bạn muốn mọi người nhìn nhận mình theo cách sau: “Tôi đáng tin cậy, chân thực, không có những mục đích bí mật, có khả năng và đáng kính trọng. Khi tôi gặp những thách thức lớn, tôi không bị khuất phục. Tôi sẽ phối hợp với những người khác và tìm ra một giải pháp thật sáng tạo để mang lại lợi ích cho tất cả các bên liên quan.”

Bạn hãy làm việc thật chăm chỉ để xây dựng hình ảnh của mình. Cho dù hành động vẫn là phương tiện thể hiện hình ảnh của bạn tốt hơn lời nói, nhưng bạn đừng bỏ cơ hội nói cho sếp bạn biết những thành quả mà bạn và nhóm đã đạt được. Bạn hãy làm việc đó một cách thật chuyên nghiệp và hợp lý. Bạn phải có nhận xét về những vấn đề quan trọng và chuẩn bị kỹ để phát biểu các quan điểm đó trong các cuộc họp.

Bước 3: Xây dựng liên minh

Bạn hãy tìm hiểu để biết ai là những người có quyền lực lớn. Thường thì sếp trực tiếp của bạn là người đầu tiên bạn cần sự ủng hộ. Tuy nhiên, thông thường, chỉ thế thôi là chưa đủ. Bạn cần giành được sự ưu ái của cả sếp của sếp và những người ở vị trí cấp cao khác.

Bạn cũng phải giành được sự hỗ trợ và tôn trọng của những đồng nghiệp ngang cấp và nhân viên cấp dưới. Hãy dùng nguyên tắc “có đi có lại” làm đòn bẩy. Hãy suy nghĩ về quan hệ có lợi cho cả hai bên và cố gắng phối hợp với họ. Bạn hãy xây dựng một mối quan hệ tình cảm với những người bạn làm việc cùng. Một lúc nào đó, bạn có thể cần đến họ.

Bước 4: Xây dựng và khéo léo điều chỉnh nhận thức chính trị của bạn

Bạn hãy quan tâm đến những gì đang diễn ra trong môi trường làm việc của bạn. Bạn hãy tự luyện tập khả năng phát hiện những xu hướng và những manh mối thay đổi phát sinh khi những người xung quanh bạn, đặc biệt là các nhà quản lý cấp cao, tương tác với nhau. Không phải là chúng tôi đang đề nghị bạn hi sinh thời gian để làm một Sherlock Holmes của công ty, chuyên đánh hơi mọi chuyện. Khác hẳn vậy, tương ứng với bước 1, bạn cần tập trung vào công việc của mình. Trong khi làm việc đó, bạn hãy nhớ thường xuyên nhìn và xem xét môi trường xung quanh. Đừng chỉ đánh giá mọi việc theo vẻ bề ngoài của nó. Bạn có thể nhận ra được nhiều dấu hiệu mà những người khác không nhận thấy. Hãy quan tâm đến những gì trực giác mách bảo bạn.

Bước 5: Thực tập và rèn luyện các kỹ năng gây ảnh hưởng của bạn

Hãy làm quen với việc sử dụng 8 đòn bẩy gây ảnh hưởng mà chúng ta đã thảo luận. Bạn nên biết thời điểm, cách thức sử dụng chúng trong những hoàn cảnh khác nhau và với các bên có quyền lợi liên quan.

Bước 6: Đối đáp một cách khéo léo

Bạn hãy xem các nhà lãnh đạo thành công trả lời và ứng phó với các câu hỏi. Bạn sẽ làm gì khi những người khác đặt ra các câu hỏi mà bạn không có câu trả lời? Nếu mọi người không đồng ý với ý tưởng của bạn thì sao? Trong các cuộc họp, bạn hãy bước ra khỏi những khu vực an toàn và thực tập va chạm thực tế một chút. Việc thực tập sẽ giúp bạn hoàn thiện hơn.

Bước 7: Hãy lựa chọn trận đánh của bạn

Bạn hãy nhớ câu châm ngôn: “Bạn có thể chiến thắng trong một trận đánh nhưng vẫn thua trên cả cuộc chiến?”. Không phải tất cả mọi trận đánh đều đáng để chúng ta giành chiến thắng. Đôi khi, tốt hơn hết là để cho đối phương chiến thắng. Bạn cũng không cần phải là người nói lời kết. Tuy nhiên, bạn nên biết rằng đôi khi cần phải đấu tranh và giành chiến thắng. Ví dụ, nếu một đồng nghiệp của bạn đang nói những điều sai sự thật về bạn và nhóm của bạn, đó là lúc bạn cần phải phản ứng một cách mạnh mẽ. Bạn hãy thu thập những dữ kiện chính xác và tập hợp các nguồn lực mình có. Sau đó, hãy hành động một cách quyết đoán và thẳng thắn với anh ta. Rồi người đó sẽ không bao giờ dám tái phạm hành động gây hấn với bạn nữa.

Ngay cả khi phải xử lý một tình huống đặc biệt nào đó, hãy nhớ rằng bạn hoàn toàn có thể vừa kiên quyết vừa cao thượng khi thể hiện quan điểm của mình. Câu nói sau đây có thể rất phù hợp để kết thúc chương này.

“Hãy cho kẻ thù của bạn có một đường lui.”

— Tôn Tử trong Binh pháp —

- Mỗi khi mọi người tương tác với nhau, chính trị là một sản phẩm phụ tự nhiên xuất hiện. Bạn không thể bỏ qua nó được. Những ai phớt lờ nó sẽ trở thành những người tự cách ly bản thân.

- Chỉ bằng cách bổ sung cho các năng lực chuyên môn của mình những kiến thức chính trị, bạn mới có thể tiến thân trên con đường sự nghiệp và đẩy mạnh lợi ích của tổ chức.

Câu hỏi 1: Gần đây, cá nhân bạn đã gặp phải một tình huống về chính trị tổ chức nào?

Câu hỏi 2: Bạn đã xử lý tình huống đó như thế nào? Giờ đây, bạn sẽ xử lý chúng ra sao?

* * *

[1] . Reardon, K. Tất cả đều là chính trị: Giành chiến thắng ở những nơi mà làm việc chăm chỉ và tài năng là chưa đủ (It’s All Politics: Winning in a World where Hard Work and Talentaren’t Enough.) (New York, Doubleday, 2005)