LỢI THẾ CẠNH TRANH

2.0. Để vượt trội trên thị trường, bạn cần phải có một lợi thế cạnh tranh

Sau đợt xông pha thị trường và thất bại ê chề năm 1984, hai năm sau, tôi đành phải bắt đầu công việc thực hiện các giao dịch đầu tư cho Công ty tôi, Bankers Trust Australia. Ban đầu, đó chỉ là một việc làm bán thời gian và công việc thực sự của tôi khi ấy là tiến hành các giao dịch trao đổi SWAP giữa các khách hàng. Tuy nhiên, chấp nhận rủi ro đã trở thành một yếu tố cần thiết bởi trong một giao dịch đầu tư, hầu như không thể lúc nào cũng tính toán được hết các rủi ro có khả năng xuất hiện. Chúng tôi chỉ tính toán rủi ro liên quan đến tỷ lệ lãi suất, và đôi khi là rủi ro lãi suất trong năm năm cho các công cụ tài chính có thời hạn ba năm và mười năm. Vì vậy, tôi bắt đầu để ý đến diễn biến trên các khúc của đường cong tỷ lệ lãi suất hay còn gọi là đường suất thu nhập chứng khoán.

Những nguyên tắc cơ bản trong giao dịch

Quan điểm của tôi chỉ dựa hoàn toàn vào các nguyên tắc cơ bản. Tôi không quan tâm đến các bảng giá hay những lời ong tiếng ve trên thị trường về kẻ mua người bán. Tôi chỉ làm một Công việc đơn giản là nói chuyện với các chuyên gia kinh tế học và đưa ra ý kiến của riêng mình. Đôi khi xuất hiện những chỗ bất thường trên đường suất thu nhập chứng khoán mà chẳng vì lý do gì cả và hiểu biết thông thường mách bảo tôi rằng đến một thời điểm nào đó, chúng sẽ biến mất. Có lẽ cũng hơi bất ngờ khi Công việc giao dịch đầu tư của tôi bắt đầu đem lại kha khá lợi nhuận cho ngân hàng. Jillian Broadbent, sếp của tôi đã động viên tôi rất nhiều, vì vậy, tôi bắt đầu thực hiện các giao dịch độc lập, không liên quan gì đến các yêu cầu từ các giao dịch trao đổi SWAP mà chúng tôi đang tiến hành. Công việc này rất thành công và lợi nhuận thu được trong năm đó lên tới 14 triệu đô la. Tại thời điểm đó, đây quả là một khoản tiền lớn, ngay cả đối với một phòng giao dịch. Trong năm tiếp theo, sau khi tôi kiếm được nhiều hơn, tôi lại đưỢC khuyến khích thành lập một bộ phận kinh doanh riêng để tập trung hoàn toàn vào việc giao dịch đầu tư. Vì vậy, tôi lại miễn cưỡng rút khỏi thế giới của các giao dịch trao đổi SWAP và trở thành một nhà kinh doanh giao dịch.

Tôi thành lập bộ phận kinh doanh rất nhanh và tuyển được ba đến bốn nhân viên vừa tốt nghiệp đại học, còn trẻ và rất giỏi giúp tôi, nhưng chúng tôi thực sự vẫn không tự tin lắm. Khi tôi theo dõi hoạt động trong phòng giao dịch, tôi thấy mọi bộ phận kinh doanh, kể cả bộ phận chuyên thực hiện giao dịch hoán đổi SWAP trước đây của tôi đều dựa vào một nguồn thu nhập Ổn định. Phòng kinh doanh thì khác. Chúng tôi tuyệt đối không có sản phẩm hay khách hàng. Mỗi ngày, chúng tôi phải theo dõi sát sao thị trường và tìm kiếm các cơ hội tiềm năng.

Ngoài ra cũng còn có những áp lực khác. Ban lãnh đạo ngân hàng khi ấy rất chuyên nghiệp. Họ kỳ vọng các hoạt động của chúng tôi phải tuân theo các nguyên tắc, logic và hợp lý. Các cuộc họp định kỳ được tổ chức và tôi phải thuyết trình diễn giải về diễn tiến công việc và đưa ra một dự báo lợi nhuận để lập kế hoạch ngân sách. Đương nhiên, tôi không thể đứng lên thuyết trình theo kiểu: “Chúng tôi sẽ mua cái này, bán cái kia và hy vọng mọi chuyện sẽ tốt đẹp” đưỢC.

Ai cũng cần phải có một lợi thế

Vì vậy, tôi bắt đầu phải xác định xem chúng tôi có “lợi thế so sánh” nào. Lợi thế so sánh ở đây là khái niệm cơ bản từ các học thuyết kinh tế cơ sở. Một số người gọi đó là lợi thế cạnh tranh, những thuật ngữ lợi thế so sánh thường áp dụng phù hợp hơn với các nguồn lực thực tế. Bản chất của lợi thế cạnh tranh giống như bạn phải suy tính cẩn trọng trước khi bắt đầu kinh doanh một cửa hàng bán kem trên một bãi biển nếu như ở đó đã có sẵn hàng trăm cửa hàng kem khác rồi. Để tạo ra bất kỳ sự khác biệt nào, bạn cần phải có điểm khác biệt, tức là một lợi thế, khi so sánh với những người khác đang cố gắng cùng làm một việc như bạn. Tương tự, trong tài chính, nếu bạn không có một lợi thế so sánh, bạn sẽ khó có thể chinh phục được thị trường trước diễn biến của các chỉ số chứng khoán và bất động sản hay tỷ lệ lãi suất ngắn hạn v.v... Nếu thị trường tăng trưởng 10% mà bạn không có được lợi thế so sánh thì đừng hy vọng bạn sẽ lãi được 12%. Đó là cuộc sống. Đối với bộ phận kinh doanh, tôi có thể nêu ra những thành Công trong giao dịch ban đầu của chính tôi như là bằng chứng cho lợi thế so sánh mà tôi có, nhưng tôi biết tôi cũng cần phải đưa ra thêm cái gì đó cho thấy tôi đã gặt hái được thành công liên tiếp, nghĩa là những gì tôi đạt được không phải chỉ dựa vào may mắn hay những cơ hội có một không hai.

Suy nghĩ kỹ thì quá trình bị hối thúc phải tìm ra được một lợi thế so sánh chính là điều tuyệt vời nhất có thể xảy ra đối với một nhà kinh doanh giao dịch như tôi. Có nghĩa là tôi chưa từng bị buộc phải đánh cược trong một ván bài nào trên thị trường. Giao dịch của tôi luôn dựa trên những lập luận logic hay quy tắc nào đó.

Bạn cũng có thể cố gắng hệ thống hóa các giao dịch của mình. Nếu bạn tin rằng bạn có một lợi thế thì hãy xác định rõ xem nó là cái gì, rồi viết ra. Qua nhiều năm, tôi đã dần dần xác định được lợi thế của mình trong giao dịch và trong các phi vụ đầu tư đầy rủi ro như tôi viết trong cuốn sách 100 Chiến lược này.

2.1. Mỗi nhà đầu tư là một anh hùng trên một thị trường đang đà đi lên

Các nhà tâm lý học đã chỉ ra rằng con người thường nghĩ mình thành công là nhờ có kỹ năng còn thất bại vì bị xui xẻo. Bạn đừng rơi vào cái bẫy này!

Đối với giao dịch và đầu tư, những người gặp may mắn thường được người ta nghĩ là có tài, đặc biệt khi thị trường đang sôi động. Trong thời kỳ cao điểm nhất trên thị trường chứng khoán, bạn sẽ hay gặp những người rất phấn khởi vì có khả năng đầu tư vào đúng loại chứng khoán, nghĩa là họ đã chọn mua được loại chứng khoán đang hoạt động tốt. Trước khi quyết định không mua một loại chứng khoán nào đó, có lẽ họ đã săm soi rất kỹ mọi vấn đề liên quan. Và rồi họ cảm thấy rất hài lòng vì đã kiếm được một khoản kha khá và chẳng ai soi mới được gì về họ cả. Nhưng với cùng suy nghĩ như vậy, nước lên thì thuyền cũng lên, kể cả những chiếc mục nát nhất, nghĩa là rất nhiều loại chứng khoán khác cũng đều lên giá theo thị trường, dù cho chúng chẳng có gì đặc biệt. Vì vậy có thể nói, lợi nhuận thu được có liên quan rất nhiều đến biển động chung của thị trường vào một thời điểm nào đó. Chẳng hạn như một nền kinh tế tăng trưởng mạnh hay tỷ lệ lãi suất xuống thấp, chứ không phụ thuộc vào kết quả hoạt động hay bất cứ yếu tố nào liên quan đến một công ty cụ thể. Điều này rõ ràng đã chứng tỏ cho ta thấy thành công của một nhà đầu tư là do may mắn nhiều hơn do khả năng của anh ta. May mắn là tốt, miễn là người có được nó không đột nhiên nhầm tưởng mình cũng giỏi như Warren Buffett và hy vọng sẽ giữ được vị thế đầu tư có lãi mãi. Tôi đã chứng kiến rất nhiều người như thế trong đợt bùng nổ trên thị trường chứng khoán trước khi bong bóng đầu tư vào các Công ty Công nghệ đổ vỡ. Mọi người giao dịch trên mạng Internet chỉ tập trung mua một số loại chúng khoản trong một thị trường giá lên và ngày càng trở nên tự tin vào khả năng đầu tư của mình. Việc này đã dẫn dắt cả bạn bè của họ, sau khi nghe tin về những thành công vang dội của họ, cũng lao vào thị trường. Tất cả bọn họ đều bỏ qua một lý luận cũ rích, đó là: “Mọi người đều trở thành anh hùng trên thị trường đang lên giá: Khi giá cả chứng khoán leo thang vùn vụt, họ tăng thêm quy mô đầu tư, nhiều đến nỗi khi có biến động xảy ra thì họ đã có một lượng vốn quá lớn đang phải chịu rủi ro so với những gì họ tưởng cách đó một năm. Kết thúc sẽ thật là bi thảm. Lợi nhuận cuốn hút họ, rồi thua lỗ đánh bật họ.”

'Ông trùm chứng khoán, được xem là nhà đầu tư tài chính thành công nhất thế giới cho đến hiện tại.

Đừng nhầm tưởng gặp may mắn với có đầu óc là một

Vậy thì, nếu bạn “nuôi” một cổ phiếu đang lên, trước khi bản nó đi, hãy tự hỏi mình: có phải thực sự mình có lợi thế hơn người không, hay thành công của mình chỉ là do nguyên nhân nào đó mình không hiểu hay không dự đoán được? Nếu đó chỉ thuần túy là may mắn thì có lẽ bạn chỉ nên tạ ơn trời đất thôi chứ đừng mơ đến chuyện may mắn này sẽ lặp lại lần nữa.

Nguyên tắc này đúng khi bạn đầu tư trên bất kỳ thị trường nào chứ không chỉ giới hạn ở thị trường chứng khoán. Thành Công đầu tiên của tôi trong giao dịch đầu tư là trên thị trường trái phiếu, khi ấy tôi luôn tự hỏi mình không biết đó có phải may mắn không. Tôi đầu tư theo một vài xu hướng phổ biến của lãi suất và kiếm được kha khá cho công ty của mình, nhưng có lẽ lúc đó tôi vẫn chưa thực sự hiểu được bản chất của sự việc đang diễn ra và dù tôi đang đi đúng hướng trong đầu tư nhưng có thể tôi đã sai khi xác định lý do để đầu tư. Đây không thể là một nền tảng tốt cho thành công trong tương lai được, vì vậy tôi đã cố gắng nhìn thẳng vào vấn đề và không tự mãn với những gì mình đạt được.

2.2 Đừng bao giờ quên rằng mình có lợi thế so sánh

Hồi năm 1995, tôi rời Australia đến Bermuda để điều hành một quỹ đầu tư tư nhân. Tôi đã làm việc 10 năm cho Bankers Trust Australia, vì vậy, tôi rất buồn khi phải ra đi, đặc biệt là khi tôi phải chia tay cả đội ngũ nhân viên của mình, chúng tôi là một đội gắn bó. Bankers là một nơi làm việc tuyệt vời. Các vị lãnh đạo Công ty, Jillian Broadbent và sau đó là Bruce Hogan, tôi vẫn kính trọng và ngưỡng mộ họ cho tới tận bây giờ. Họ vừa thông minh lại vừa hóm hỉnh, và họ đã nâng đỡ tôi rất nhiều ngay cả khi chưa biết được liệu tôi có đủ khả năng đảm nhận Công việc hay không.

Đến Bermuda là một cơ hội tuyệt vời để tôi được quản lý một lượng vốn đầu tư lớn và có lẽ sẽ thu được nhiều nguồn lợi tương xứng. Cuối cùng, tôi đã ở đó hai năm và thấy khoảng thời gian ấy thật thú vị.

Bermuda là một trong những quốc gia tách biệt nhất trên thế giới, nằm một mình ở biển Bắc Đại Tây Dương. Chỉ rộng khoảng 50km nhưng bao quanh hòn đảo này có cả một dải đá ngầm giống như một pháo đài bảo vệ. Đất nước Bermuda cũng có một lịch sử hào hùng với những câu chuyện về cướp biển hay các cuộc phiêu lưu chắp cánh cho trí tưởng tượng của bạn. Đó là một nơi đẹp tuyệt vời với bãi cát màu hồng nổi tiếng và làn nước biển xanh ngắt một màu. Những ngôi nhà càng tô điểm thêm cho bức tranh sặc sỡ đủ màu hồng, đỏ tía, đỏ thẫm... phối hợp rất hài hòa. Các vòm mái bằng đá vôi trắng ở khắp nơi trông rất giống nhau và đẹp kì lạ.

Sau khi đến nơi, tôi nhanh chóng vỡ lẽ ra rằng đối với tôi, Bermuda có lẽ là một trong những nơi lạ lùng nhất trên trái đất. Có cảm giác như nó “mang đậm chất Anh hơn cả nước Anh.” Các nghi lễ truyền thống ở đây được thực hiện gần như tuyệt đối. Nhiều người dân địa phương thường xuyên ăn vận trang phục quần soóc màu sáng kiểu Bermuda cùng với tất dài màu sáng.

Tuy nhiên, không phải ai ở đây cũng hài lòng với thực tại. Sự đa dạng về sắc tộc giữa khoảng 60% người da màu với gần 40% người da trắng đã dấy lên ít nhiều tranh chấp về lợi ích. Có lẽ đây cũng chính là nguyên nhân sâu xa khiến Bermuda khao khát giành lại độc lập từ Anh. Hiện nay, quốc gia này là một thuộc địa của Anh với chính quyền tự trị. Hồi năm 1995 đã có một cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề ly khai độc lập. Tuy thất bại nhưng kể từ đó đến nay, lúc nào cũng thấy người ta có ý định tổ chức thêm một đợt thăm dò ý kiến dân chúng nữa. Là một người Australia, tôi có thể hiểu được những con người ở đây mong mỏi có được bản sắc riêng của mình và đỚC ao tự do mãnh liệt đến thế nào. Tuy nhiên, độc lập không phải là thứ dễ dàng đạt được. Dưới chế độ thuộc địa của Anh, Bermuda có một mức sống khá cao. Dù không có tài nguyên thiên nhiên, dân cư thì thưa thớt chỉ khoảng 65.000 người và công nghiệp hầu như không phát triển nhưng thu nhập bình quân đầu người của quốc gia này lại đúng vào hàng cao nhất thế giới. Đất đai và nước ngọt cũng là những tài nguyên hiếm CÓ ở đây. Tuy nhiên, người dân Bermuda rất biết tận dụng thế mạnh của mình phát triển hai ngành chủ chốt là du lịch và dịch vụ tài chính.

" Tên chính thức là Quần đảo Bermuda hoặc Đảo Somers, là một lãnh thổ hải ngoại của Anh.

Lợi thế so sánh của Bermuda

Đối với các dịch vụ tài chính như tái bảo hiểm và quản lý quỹ, quan hệ chính thống với nước Anh đem lại một lợi thế so sánh rất lớn. Hàng tỉ đô la vốn đầu tư đang được đổ vào những ngành này. Đối với các Công ty bảo hiểm và quản lý quỹ, mối liên hệ với nước Anh quả là một thuận lợi. Nếu mối quan hệ đặc biệt này không còn, chắc hẳn nhiều nhà đầu tư sẽ tính đến chuyện rời bỏ Bermuda. Dù điều này sẽ giúp làm giảm áp lực tăng giả đối với thị trường nhà ở, nhưng thị trường lao động sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng. Từ bỏ lợi thế so sánh của mình có thể sẽ là một cái giá quá lớn để có được niềm tự hào dân tộc.

Đối với các nhà đầu tư cũng vậy, mất đi lợi thế so sánh là việc quá mạo hiểm. Thành công tôi có được trong nhiều năm qua là nhờ sự tuân thủ các quy tắc và áp dụng những gì mà tôi cho là lợi thế so sánh lớn nhất của mình. Tuy nhiên, đôi khi tôi cũng cho phép mình không tận dụng những lợi thế ấy, thay vào đó thử thực hiện những phi vụ giao dịch đầu tư ở những lĩnh vực tôi không có lợi thế. Việc này thỉnh thoảng vẫn xảy ra sau một giai đoạn dài mà các khoản đầu tư đem lại cho tôi rất nhiều lợi nhuận và tôi cảm thấy quá tự tin vào bản thân. Khi ấy, chuyển hướng đầu tư là một việc cực kì dễ dàng và có lẽ đó cũng là lý do đôi khi tôi bỏ tiền mua một thứ tài sản mà tôi chưa hiểu rõ về nó.

Hãy gọi tôi là ngài Sapphire

Tại một ngân hàng ở Grand Rapids, Michigan, có lẽ tôi được vinh dự là chủ sở hữu của bộ sưu tập đá sapphire lớn nhất thế giới. Tôi có khoảng 180 kg (tương đương với 400 pound) loại đá này, tức là 1 triệu carat sapphire. Ban đầu cứ nghĩ đến những viên đá lóng lánh sặc sỡ to đùng này, tôi cảm thấy rất thích thú. Nhưng thực tế thì không hẳn vậy, thậm chí có thể chúng còn không có giá trị gì cả.

Năm 1997, tôi chỉ ra 1 triệu đô la mua những viên đá sapphire chưa cắt gọt từ Srilanka. Chúng được vận chuyển tới Mỹ cho Gem River Corporation, một công ty chuyên khai thác đá sapphire để tiến hành các công đoạn nung nóng, cắt gọt và đánh bóng. Thường thì để nung nóng đá sapphire thô, hoàn tất quy trình tự nhiên tạo ra các màu sắc lóng lánh cần phải có một lượng nhiệt cực lớn. Nhưng vì một lý do nào đó mà Gem River không thể thực hiện được công đoạn này, mặc dù rõ ràng là họ đã cố gắng hết sức. Ngoài ra, công ty này còn có khả nhiều vấn đề vướng mắc nên đã nhanh chóng phá sản, để lại tôi loay hoay với một đống đá.

Gọi là “đá” là quá đúng. Chúng có rất nhiều màu sắc khác nhau như xanh lục, vàng, hồng, xanh lá cây và thậm chí cả màu đỏ (dĩ nhiên đá sapphire màu đỏ chính là ruby). Nhưng đá sapphire chưa cắt gọt trống không được đẹp lắm. Trông chúng như những mẩu thủy tinh vụn không có các góc sắc cạnh.

Tám năm sau, tôi vẫn không biết làm gì với đống đá này cả. Thật chẳng dễ dàng gì vì chúng đang ở Mỹ còn tôi lại ở châu Âu. Chỉ đi thăm chúng thôi cũng là cả một khó khăn lớn rồi. Nhưng vấn đề nan giải nhất khi ấy là dường như chẳng có thị trường nào cho một lượng lớn đá sapphire chưa qua xử lí như vậy. Theo như những gì tôi được biết thì hầu như người ta chỉ mua bán sapphire với một lượng rất nhỏ. Việc kinh doanh loại đá này diễn ra rất nhiều ở Bangkok với nhiều nghề dạn dày kinh nghiệm trong nghề, nhưng mỗi lần họ mua đi bán lại một lượng cũng chẳng đáng là bao. Hơn nữa, họ chỉ sử dụng những chiếc lò nung nhỏ xíu và xử lý mỗi lần có một hoặc hai viên sapphire trong một quy trình kéo dài tới cả đêm. Tôi không thể nào tưởng tượng được cái cảnh tôi lặn lội đến Bangkok với số sapphire nặng gấp đôi thậm chí gấp ba trọng lượng cơ thể mình để cố gắng bán lại chúng hay thuê công ty nào đó tiến hành công đoạn nung nóng đá. Tôi nghĩ có khi các nhà kinh doanh đá sapphire ở đây có thể đem lại cho tôi cơ hội nào đó chăng? Bấy giờ tôi cố gắng đi tìm hiểu để ít nhất cũng biết được liệu chỗ đá sapphire đó đáng giá chừng nào, và đã sắp xếp được một cuộc gặp ở Michigan với một chuyên gia đến từ Los Angeles. Với chi phí 10.000 đô la, ông ta đã ước tính giùm tôi đống sapphire này trị giá từ 300.000 đến 3 triệu đô la. Nghe thấy thế, mắt tôi sáng lên. Tôi vẫn không nghĩ là chúng lại đáng giá đến thế. Theo ông ta thì những viên sapphire này trông sẽ lấp lánh tuyệt đẹp như những viên đá thả trong một bể cá lớn.

Trong trường hợp này, có lẽ bạn sẽ cho rằng đây là một phi vụ đầu tư sai lầm.

Tôi đang nhắc lại vụ kinh doanh sapphire của mình như một ví dụ minh họa rõ ràng cho việc tôi đầu tư không theo lợi thế so sánh sẵn có. Hồi ấy tôi mới chỉ thu được vài khoản lời lãi từ các vụ đầu tư vào các công ty nhỏ. Tôi đã đúng khi nhận định về tình hình thị phần và coi lĩnh vực công nghệ có vai trò rất lớn tác động đến nền kinh tế. Tôi cũng cho rằng các công ty nhỏ thường có nhu cầu huy động các nguồn vốn giá rẻ, và rằng tôi có thể xếp hạng được các cơ hội đầu tư chủ yếu dựa vào việc đánh giá trình độ quản lý của các công ty. Nghĩ lại thì chính thành công này đã khiến tôi có cảm giác quá tự tin. Và tôi đã chẳng suy tính gì khi đầu tư mua những viên đá sapphire đó, đặc biệt là khi không chịu bỏ chút công sức nào để đánh giá tình hình quản lý công việc lúc bấy giờ. Tôi cũng quên không tự hỏi mình tại sao lại có ý tưởng đầu tư như vậy hay tại sao các nhà đầu tư tiềm năng khác lại không thèm nhảy vào thị trường này.

Như vậy, sau khi đã xác định thật rõ ràng lợi thế so sánh của mình, lúc nào bạn cũng phải đảm bảo rằng tất cả các thương vụ giao dịch và các khoản đầu tư rủi ro đều đáp ứng được các tiêu chí xác định mà bạn đã đặt ra. Hãy liên tục cân nhắc và sàng lọc mọi ý tưởng hay quyết định bằng các tiêu chí này.

2.3. Một chút lợi thế cũng đủ để chiếm lĩnh thị trường

Một lợi thế so sánh nho nhỏ trên thị trường, dù chỉ đảng vài phần trăm thôi cũng đã đủ đem lại cho bạn hiệu quả đầu tư. Những lợi thế này mang tính then chốt khi chúng ta tính đến các phương pháp giao dịch vốn đem lại nhiều lợi thế tuy nhỏ những tồn tại lâu dài. Các sòng bạc dựa vào một lợi thế cạnh tranh không đáng kể trong hoạt động kinh doanh trò chơi roulette và các trò cờ bạc khác. Trung bình theo tôi nghĩ thì tỷ lệ thắng của họ là 55% còn của khách hàng là 45%. Đó chỉ là một tỷ lệ ăn may không cao và không phải là một lợi thế so sánh lớn, thế nhưng theo thời gian, các sòng bạc này vẫn thu được những khoản lợi nhuận khổng lồ từ người chơi.

Có một điều thú vị là điểm yếu duy nhất của các sòng bạc sẽ lộ ra khi người chơi thực hiện việc đếm bài trong trò blackjack'. Tôi đã từng rất vui thú khi làm trò này và nó càng củng cố niềm tin của tôi rằng những lợi thế nho nhỏ có thể đem lại thành công trong một khoảng thời gian. Người chơi bài có thể theo dõi, tính toán được tỷ lệ những quân bài điểm cao so với các quan điểm thấp còn lại trong bộ bài. Nhờ đó họ có thể có được một lợi thế nho nhỏ giúp đem lại chiến thắng trong dài hạn. Tất nhiên việc này thực sự không dễ dàng gì như trong bộ phim Rain Man khi nhân vật do Raymond Dustin Hoffman thủ vài bước vào sòng bạc và thắng to chỉ sau có một ván. Đó không phải là những gì sẽ diễn ra trong cuộc đời thật bởi tình huống này cũng tương tự như trên thị trường tài chính. Bạn không thể có được thành công chỉ sau một vài “canh bạc”, nhưng bạn hoàn toàn có thể cố gắng làm được điều đó sau một khoảng thời gian.

"Một trong những trò chơi bài casino nổi tiếng, còn gọi là Xì dách.

Có lần tôi đi chơi bạc với một người bạn tên là Berger, và hai chúng tôi mang cùng một lượng tiền như nhau ra để “đầu tư”. Chúng tôi đã dành hết mấy ngày cuối tuần cùng nhau chơi trò blackjack và hầu như không ngủ.

Trong khi chơi, trước khi đưa ra quyết định của chính mình, Berger thường hỏi tôi đếm bài thế nào rồi. Anh chàng còn có thời gian rảnh rỗi mà uống chút rượu, chứ tôi thì tập trung cao độ vào việc tính toán ngược xuôi, không kịp uống gì. Tuy nhiên rốt cuộc, Berge vẫn là người tự mình quyết định trong cuộc chơi. Anh cũng hơi thích thể hiện mình và đôi lúc sẵn sàng phớt lờ hoàn toàn những tính toán của tôi và chỉ lầm bầm “Quỷ tha ma bắt!” khi bốc nhầm một quân bài không nên bốc, hoặc khi đột nhiên đặt cược số tiền nhiều gấp ba bình thường. Việc này khiến anh chàng bị thua mất một ít, nhưng đồng thời cũng khiến các nhân viên ở sòng bạc phân tán tư tưởng và không phát hiện ra việc tôi đang đếm bài. Nếu biết chắc họ sẽ không cho chúng tôi chơi nữa, bởi chẳng sòng bài nào thích người chơi làm trò này với họ cả, lý do thì bạn biết rồi đấy.

Dù sao đi nữa, trong ba ngày ấy, chúng tôi đã thắng rất nhiều mà thua cũng rất nhiều. Tuy nhiên xu hướng chung vẫn là thắng lợi nhanh chóng và đến hết ngày cuối cùng thì cả hai chúng tôi đã lãi được gấp năm lần Số vốn bỏ ra ban đầu. Berger trả ơn tôi bằng một bữa tối ngon tuyệt.

Như vậy bạn có thể thấy, chỉ cần một lợi thế cạnh tranh nho nhỏ là đủ để chiến thắng, với điều kiện bạn phải thử nhiều lần. Nếu trong lĩnh vực tài chính, có lẽ bạn sẽ phải mất một khoảng thời gian dài hơn mấy ngày cuối tuần để đạt được thành công, nhưng ít nhất bạn không phải đối mặt với nguy cơ bị đuổi khỏi thị trường như ở sòng bạc.

2.4. Thử nghiệm các lợi thế trong một khoảng thời gian và từ từ điều chỉnh

Giả sử sau khi nghiền ngẫm xong chiến lược này, bạn tin rằng mình có một lợi thế so sánh và bắt đầu mạo hiểm đánh cược với rủi ro. Có điều không may là ngay lập tức bạn bị thua lỗ nặng ba lần liên tiếp. Bạn sẽ làm gì bây giờ? Tiếp tục làm y như cũ, từ bỏ, hay thử làm theo cách khác?

Vì chúng ta đánh cược hay đầu tư mà chỉ trông vào vài phần trăm lợi thế nên chúng ta phải học cách chấp nhận sự ngẫu nhiên. Nếu một sòng bạc bị thua to chỉ sau một lần quay bài roulette, đương nhiên họ sẽ không từ bỏ mà sẽ tiếp tục kinh doanh không ngừng - bởi về lâu dài, sau khi ngăn chặn được tình trạng người chơi đếm bài, họ sẽ lại thắng thế. Ngay cả khi đã xác định được một chiến lược đầu tư rất hiệu quả trên thị trường, bạn cũng sẽ không thể tránh khỏi việc thường xuyên thua lỗ. Đơn giản chỉ vì bạn kém may mắn, dù bạn đã có lợi thế ở các phương diện khác rồi. Bạn phải quen dần với điều này. Những thua lỗ này sẽ làm giảm bớt sự tự tin của bạn và khiến bạn cảm thấy muốn từ bỏ hay thử áp dụng các chiến lược đầu tư khác. Tuy nhiên bạn vẫn cần thời gian để thử nghiệm chiến lược cũ mà bạn đang áp dụng và đùng điều chỉnh vội. Sau này chúng ta sẽ nghiên cứu cách quản lý vốn đầu tư của bạn để bạn có thể duy trì cuộc chơi đủ lâu và đưa ra quyết định hợp lý về chiến lược đầu tư của mình.

Thành công chớp nhoáng có khi cũng rất nguy hiểm. Đừng cho phép mình quá tự tin chỉ sau vài lần thắng lớn, có khả năng bạn đã ăn may và không thể coi may mắn là cơ sở để gia tăng các khoản đầu tư rủi ro và sự tự tin được. Vì vậy, khi tôi tuyển dụng các nhân viên giao dịch mới, tôi thường muốn họ phải chịu những khoản lỗ nho nhỏ trong thời gian đầu. Qua đó, họ sẽ học được cách làm tuân thủ nguyên tắc và rèn luyện tính kiên nhẫn, đồng thời không quá tự phụ.

2.5. Lợi thế thứ nhất trên thị trường tài chính: Thông tin

Trong quá trình tìm kiếm một cách khoa học một lợi thế so sánh để thành công trên thị trường, tôi đã dành rất nhiều thời gian xem xét những lợi thế mà các nhà đầu tư khác có thể sử dụng. Và tôi đã phát hiện ra bốn loại lợi thế khác nhau, đó là:

1. Thông tin.

2. Phân tích căn bản.

3. Các nhà môi giới và các ngân hàng có nhiều thông tin hơn và gặp ít rủi ro hơn.

4. Hiểu biết về hành vi thị trường.

Nếu bạn nghĩ rằng bạn có một lợi thế thì nó sẽ rơi vào một trong bốn loại trên. Nếu không phải thì tôi rất muốn bạn nói cho tôi biết đó là lợi thế gì, nhưng hãy cẩn thận vì biết đâu lợi thế so sánh của bạn chẳng tồn tại thật đâu.

Phần này và cả các phần sau sẽ trình bày rõ về bốn loại lợi thế thị trường tài chính nói trên. Lợi thế thứ nhất và cũng dễ hiểu nhất đó là lợi thế về thông tin. Việc tận dụng nhiều nguồn, nhiều loại thông tin khác nhau khi đầu tư là hoàn toàn hợp pháp và hợp lý. Tôi biết có nhiều nhà đầu tư trên thị trường cũng đang kiếm được tiền từ lợi thế này.

Trên thị trường tài chính thường xuyên xuất hiện các công bố hay thông báo rất chi tiết từ phía các công ty và các nhà chức trách của chính phủ. Ví dụ như báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty hay các công bố chính thức liên quan đến chính sách tỷ lệ lãi suất. Những thông tin này thường được thị trường háo hức chờ đợi và các chuyên gia phân tích toàn cầu xem xét kỹ. Hãy nghĩ xem có bao nhiêu người trên thế giới sẽ phân tích công bố của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ - ngài Ben Bernanke?

Các cuộc gặp gỡ trực tiếp rất quan trọng

Không có gì tối ưu bằng việc gặp gỡ trực tiếp chính các nhân vật quan trọng đã đưa ra các Công bố trước công chúng. Trong các cuộc gặp này, ta có thể xác định rõ ý nghĩa của các công bố cũng như hiểu được ý tứ của người nói qua cử chỉ điệu bộ của họ. Chính vì vậy, các nhà giao dịch đầu tư tiền tệ và lãi suất rất thích tiếp xúc với lãnh đạo Ngân hàng Trung ương và các quan chức tham gia vào quá trình hoạch định chính sách. Trước đây, tôi và các đồng nghiệp vẫn thường đến thăm các vị quan chức nhà lãnh đạo của ngân hàng trung ương Bundesbank ở Đức và trò chuyện với họ về các chính sách của ngân hàng này. Qua việc nói chuyện trực tiếp với các vị chuyên trách này, bạn sẽ có thêm được nhiều thông tin hơn so với việc chỉ đọc trên báo chí.

Chúng tôi cũng thường lui tới thăm hỏi các giám đốc quản lý quí và ít nhiều cảm nhận được suy tính của họ định đầu tư tài sản tiền đô la hay tài sản tiền euro. Loại thông tin này có thể giúp các bạn biết được các nhà đầu tư khác trên thị trường nghĩ gì. Đó cũng có thể là một dạng lợi thế cạnh tranh nữa về mặt thông tin.

Ngoài các cuộc gặp mặt trực tiếp, còn có các thông tin khác được công bố rộng rãi nhưng cũng rất hữu ích. Chẳng hạn trong thời kỳ bùng nổ đại dịch SARS, cổ phiếu của các hãng hàng không rớt giá thê thảm vì thị trường có tâm lý lo ngại về các mối nguy cơ đe dọa ngành du lịch. Khi ấy, chiến lược khôn ngoan mà bạn cần làm là tìm cách biết được quan điểm của Tổ chức Y tế Thế giới WHO' và tìm hiểu xem liệu có phải thị trường đang phản ứng thái quá hay không. Nếu như vậy thì tốt hơn hết bạn nên mua cổ phiếu của các hãng hàng không này và ngồi chờ đến ngày chúng phục hồi.

Thông tin có thể đến với ta một cách rất dễ dàng. Ví dụ một cách nôm na, có thể nói các hộ gia đình khi mua sắm đều đã tiếp cận được với một loại thông tin đặc biệt rồi. Hồi máy nghe nhạc iPod của Apple vừa được tung ra thị trường, tôi đã mua ngay một chiếc và thấy rất ấn tượng, thế là tôi có ý nghĩ mình sẽ mua cổ phiếu của Apple. Vì bản thân tôi đã sử dụng thiết bị điện tử gia dụng này nên có lẽ tôi cũng có thể kiểm nghiệm được chất lượng của nó một cách hiệu quả như bất kì chuyên gia phân tích nào. Theo cách đó, rõ ràng chúng ta chỉ cần đi mua sắm thôi là đã có thêm một chút thông tin để sử dụng làm lợi thế của mình.

Thông tin nội gián

Các bạn phải nhớ rằng lợi thế về thông tin mà tôi nói ở đây không liên quan gì đến thông tin nội gián hay bất kì điều gì trái pháp luật. Tuy nhiên, tôi cũng sẽ đề cập vấn đề này ngay: đó là vẫn còn rất nhiều các giao dịch nhờ thông tin nội gián đang tồn tại. Thậm chí tôi đã gặp hắn một nhân viên môi giới, anh ta thừa nhận: “Tôi không bao giờ mua một cổ phiếu nào mà tôi không biết tí thông tin bí mật nào về nó.” Thường thì diễn biến giá cả của một loại Cổ phiếu rõ ràng đã phản ánh có giao dịch nội gián trong đó - tức là giá cả biến động trước rồi lý do biến động mới được biết đến sau, khi công ty Công bố các thông tin tốt hoặc xấu. Tình trạng giao dịch thông tin nội giản kiểu này khá là phổ biến và lúc nào cũng có những lời đồn đại xì xào này nọ tồn tại.

Cá nhân tôi chả mấy khi tính đến chuyện trông vào giao dịch nội gián - có quá nhiều rủi ro tiềm ẩn trong đó bởi tất cả công việc cũng như đời tư của tôi từ trước đến nay luôn nghiêm túc và đúng đắn. Tôi cũng nghĩ giao dịch nội gián là không hợp với đạo lý. Vì vậy, tôi luôn tránh xa việc nghe ngóng các thông tin nhỏ to bí mật. Tuy nhiên, qua các mối quan hệ với nhiều công ty khác nhau, tôi vẫn thường xuyên nghe thấy hay chứng kiến 75 các vụ giao dịch nội gián và cho rằng chúng ta cần phải có nhiều biện pháp hữu hiệu hơn để ngăn chặn tình trạng này.

2.6. Lợi thế thứ hai trên thị trường tài chính: Những phân tích căn bản

Tôi cho rằng việc nghiên cứu kỹ lưỡng các thông tin thị trường vẫn có tác dụng tốt đối với bạn. Nguyên tắc này áp dụng trong các trường hợp đầu tư vào tất cả các loại tài sản từ cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa, tiền tệ cho đến bất động sản. Trên thị trường Cổ phiếu, nếu bạn tìm hiểu đôi chút về các công ty, làm một vài phép so sánh và theo dõi các số liệu tài chính, có thể bạn sẽ vẫn thấy rằng việc quản lý và tìm hiểu đầu tư có thể giúp ích rất nhiều, nhất là nếu bạn đang đầu tư vào các Công ty nhỏ.

Tác dụng của những phân tích cơ bản như vậy được thể hiện qua kết quả kinh doanh rất đáng nể của vô số các quỹ đầu tư và các nhà phân tích. Sử dụng cùng nguồn thông tin mà ai cũng biết, nhưng họ có khả năng vượt trội hơn nhiều trong việc phân tích và lựa chọn loại cổ phiếu để đầu tư.

Năng lực lớn mạnh không ngừng của máy tính đã tạo điều kiện khiến cho nhiều dạng phân tích thị trường trở nên đơn giản hơn nhiều. Với chiếc máy tính, con người có thể xây dựng được các mô hình phức tạp và tinh vi để theo dõi tất cả các loại thông tin cũng như tác động của chúng đối với giá cả. Đối với các con chíp silicon, không có gì là quá rắc rối hay phức tạp cả.

Ngay cả nếu bản thân bạn không tự mình thực hiện được những phân tích này, bạn vẫn có thể có được những phân tích xác đáng của người khác. Trước đây tôi thường xuyên nói chuyện phiếm với các chuyên gia kinh tế hàng đầu và việc này thật là có ích bởi họ đã nghiên cứu rất nhiều, đặc biệt là về các mô hình kinh tế và mô hình thị trường mà không phải ai cũng biết. Ngoài ra còn có rất nhiều thông tin thị trường được cung cấp qua hình thức thư điện tử giúp chúng ta tiếp cận được với các phân tích có chất lượng cao. Trong nhiều năm trời, dĩ nhiên là tôi đã thực hiện được khá nhiều các phân tích căn bản. Bằng việc kiểm tra một lượng lớn các thông tin và dữ liệu thị trường trong quá khứ, tôi đã phát triển được một hệ thống giao dịch rất thành công mà tôi sẽ nói đến ở phần sau của cuốn sách. Đôi khi tôi cũng đi vào các phân tích chuyên sâu khi nghiên cứu về các khoản đầu tư vào vài công ty nhỏ.

Tuy nhiên nói chung, cá nhân tôi không thực sự coi trọng việc sử dụng các phân tích phức tạp tinh vi như một lợi thế trên thị trường. Không phải lúc nào tôi cũng tin vào tầm quan trọng của các tiểu tiết và tôi cũng thấy chúng hơi nhàm chán. Như các bạn sẽ thấy, tôi quan tâm nhiều đến các biến động lớn và hành vi của thị trường hơn.

2.7. Lợi thế thứ ba trên thị trường tài chính: Các nhà môi giới và các ngân hàng có nhiều thông tin và gặp ít rủi ro

Khi tôi làm việc ở phòng giao dịch, tôi vẫn luôn có cảm giác hơi ghen tị với các đồng nghiệp làm ở bộ phận tiền tệ và trái phiếu. Đôi khi công việc của họ thật quá đơn giản. Họ thường dễ dàng cảm nhận được các khách hàng lớn đang suy tính điều gì và việc này cực kỳ hữu ích đối với họ, đặc biệt là nhờ đó mà họ biết được thị trường sẽ diễn biến ra sao trong một hai ngày tới. Nếu bạn có thật nhiều khách hàng cùng nói cho bạn biết họ đang thấy lạc quan và trông đợi giá cả một loại cổ phiếu nào đó sẽ lên, có thể đấy chính là một dấu hiệu tốt mách bảo bạn cũng nên mua một ít cổ phiếu đó đi.

Newsletter

Thông tin từ sổ lệnh

Sổ lệnh cũng có thể trở nên rất hữu ích. Việc khách hàng đặt các lệnh mua tiền tệ hay trái phiếu với giá thấp hơn một chút hay bán cao hơn một chút so với mức giá hiện thời là chuyện rất bình thường. Qua đó, ngân hàng sẽ nghiên cứu những lệnh này, chúng có thể cung cấp rất nhiều thông tin hữu ích. Lúc nào ngân hàng cũng có thể xem lại sổ lệnh của họ và theo dõi các lệnh mua bán đang chờ được thực hiện ở các mức giá khác nhau. Vậy thì bây giờ bạn sẽ làm gì, nếu như ngân hàng của bạn đang theo dõi sổ lệnh và thấy rằng có rất nhiều lệnh đặt mua gần với mức giá hiện thời nhưng chỉ có vài lệnh bán? Nắm bắt được tình hình cầu nhiều cung ít, bạn sẽ mua vào. Tương tự, nhà môi giới chứng khoán cũng sẽ bán ra khi nhận thấy có rất nhiều lệnh bán loại cổ phiếu họ đang nắm giữ xuất hiện trong sổ lệnh. Theo cách đó, ngân hàng và các nhà môi giới có thể tận dụng thông tin ở ngay trên sổ lệnh của họ.

Họ nghiễm nhiên cũng có được sự đảm bảo ít rủi ro hon trong đầu tư

Các cuốn sổ lệnh còn có vai trò cung cấp một sự bảo đảm miễn phí cho ngân hàng và các nhà môi giới, bởi một thực tế giá cả thị trường thường có sự chênh lệch rất lớn. Điều này hay xảy ra sau khi có thông tin mới được công bố. Một cổ phiếu nào đó, đang được giao dịch ở mức giá 100, có thể bị ảnh hưởng bởi nguồn tin này, nên giá giảm mạnh xuống mức 90, khiến các nhà đầu tư gần như trở tay không kịp bởi diễn biến giá này diễn ra quá nhanh. Nhưng với nhà môi giới thì khác. Mọi lệnh mua có trong sổ lệnh của anh ta đều có thể được thực hiện, và anh ta có thể có nhiều lệnh mua ở các mức giá 98, 96, 95... Nhân viên môi giới đang sở hữu một cổ phiếu và thấy nó đang giảm giá CÓ thể bán ngay cho một khách hàng đang đặt lệnh mua. Đây chính là bằng chứng cho thấy anh ta nghiễm nhiên có được sự bảo hiểm rủi ro cho khoản đầu tư của mình.

Thông tin và sự đảm bảo có được nhờ các cuốn sổ lệnh có thể đem lại lợi nhuận rất lớn. Sau một thời gian làm việc ở các phòng giao dịch, tôi biết việc này đang diễn ra liên tục từng giờ từng phút trên thị trường tài chính và vì vậy tôi luôn do dự khi đặt các lệnh quá lớn qua ngân hàng hay nhà môi giới. Thật may là thực trạng này đang được cải thiện bởi các nhà chức trách đang ra sức hối thúc sự đối xử bình đẳng công bằng với khách hàng từ phía những người đại diện mua bán của họ.

Rất ít người trong số chúng ta có được vị thế giống như ngân hàng hay nhà môi giới, tức là sở hữu Số lệnh và các khách hàng, cho nên trong các quy tắc còn lại tôi sẽ không đề cập đến lợi thế so sánh này nữa.

2.8. Lợi thế thứ tư trên thị trường tài chính: Hiểu được hành vi của thị trường

Lợi thế so sánh cuối cùng xuất phát từ sự hiểu biết về phản ứng thông thường của thị trường trước các tình huống nhất định. Không giống các lợi thế về thông tin hay phân tích, lợi thế này rất lớn bởi nó lặp đi lặp lại. Theo định nghĩa, nó không phải là một sự kiện riêng lẻ mà là bộ phận của một diễn biến liên tục. Tôi đã nhấn mạnh với các bạn rằng dù thị trường rất hiệu quả trong việc thiết lập giá cả, nhưng vẫn còn những lỗ hổng cho thấy tính không hiệu quả của thị trường, và nếu có thể tìm ra chúng thì sẽ rất có lợi cho bạn.

Một số đặc tính không hiệu quả của thị trường có thể khá rõ ràng. Sau đây tôi sẽ đưa ra một vài nhận định về thị trường cổ phiếu mà tôi mới đọc.

Người ta thấy rằng, các công ty niêm yết trên thị trường cổ phiếu thường hoạt động không hiệu quả trong những năm đầu. Nếu bạn biết được điều này, bạn có thể sẽ bán hết cổ phiếu của các công ty và chuyển hướng đầu tư sang các loại cổ phiếu khác. Một loạt các công ty mới niêm yết lần đầu (IPO) và các vụ sáp nhập được cho là dấu hiệu cho thấy thị trường cổ phiếu đang lên đến đỉnh. Vậy nếu bạn thấy có những biểu hiện như vậy trên thị trường, hãy giảm lượng cổ phiếu đang nắm giữ. - Trong khi các chuyên gia phân tích tập trung nghiên cứu tỷ suất giả trên lợi nhuận (chỉ số P/E) của các công ty thì thực tế cho thấy tỷ suất giá trên doanh thu mới là dấu hiệu tốt bảo hiệu diễn biến giá cổ phiếu trong tương lai. - Các công ty được phương tiện truyền thông chú ý đưa tin nhiều hơn thường hoạt động kém hiệu quả di trong khoảng thời gian sau đó. (Đây là một lý do nữa để bạn cần thận trọng khi thấy các doanh nghiệp này xuất hiện trên phương tiện truyền thông).

Ngành chuyên nghiên cứu các cơ hội thị trường

Có rất nhiều ví dụ về tính không hiệu quả của thị trường kiểu như vậy và không phải trường hợp nào cũng dễ nhận ra. Muốn biết được đòi hỏi phải nghiên cứu chuyên sâu, có thể phải cần đến cả đội ngũ chuyên gia với các tiến sĩ trong ngành toán học, thống kê hay kinh tế học. Những đội ngũ này có thể được thành lập ra giống như những cỗ máy để tìm ra “vết nứt” nhỏ nhất có thể có trên thị trường thế giới. Họ sẽ xem xét tất cả các loại nhận định và các mối quan hệ, thông qua công cụ rất mạnh là máy vi tính. Thực hiện được điều này có thể đòi hỏi một lượng vốn khổng lồ, thông tin liên tục, kịp thời và hoạt động 24 giờ liên tục.

IPO: initial public offering. * Chỉ số P/E (price-earnings):Hệ số giữa giá giao dịch của một cổ phiếu với lợi nhuận mà cổ phiếu đó đem lại.

* Price/sales: Hệ số giữa giá giao dịch của một cổ phiếu với doanh thu tỉnh trên một cổ phiếu.

Có điều đối với hầu hết các cơ hội xuất phát từ hành vi thị trường, càng nhiều người tận dụng được cơ hội thì càng nhiều cơ hội bị biến mất. Những cơ hội tạm thời này không phải những thứ mà tôi gợi ý để các bạn tìm hiểu và tận dụng trong hoạt động giao dịch và đầu tư. Dù nhận định của tôi cũng dựa trên hành vi của thị trường nhưng hi vọng là chúng tồn tại lâu dài hơn. Những nhận định này sẽ được khái quát trong chiến lược tiếp theo.

2.9. Những chiến lược dựa trên sáu loại hành vi thị trường

Như các bạn thấy, tôi đã phân loại khả năng vượt trội trên thị trường của nhiều người khác nhau thành bốn lợi thế so sánh. Trong số đó, lợi thế luôn khiến tôi quan tâm nhất đó là sự hiểu biết hành vi thị trường. Ba lợi thế còn lại chúng ta có thể bỏ qua. Muốn tiếp cận được nguồn tin đặc biệt cần phải dựa vào cơ hội hiếm có có thể xảy ra, hơn nữa thông tin này cũng chưa chắc đã rõ ràng. Vượt trội so với các nhà đầu tư khác trên thị trường nhờ vào khả năng phân tích về căn bản là cực kì khó khăn, còn nghiên cứu sổ đặt lệnh thì chỉ có ngân hàng và các nhà môi giới mới làm được. Mặt khác, sự hiểu biết về thị trường đã đem lại cho tôi một lợi thế tương đối đơn giản nhưng kéo dài liên tục trong một thời gian dài, và tôi tin rằng lợi thế này rất ổn định. Có sáu nguyên tắc nền tảng cho tất cả các chiến lược được nêu ra trong cuốn sách này, đó là:

1. Vẫn luôn tồn tại những hiện tượng mang tính quy luật và cả những điều bất thường trên thị trường.

2. Thị trường thường phản ứng chậm trễ trước những ảnh hưởng vẽ mặt cơ cấu.

3. Các công ty nhỏ đem lại nhiều cơ hội hơn.

4. Thị trường thường phản ứng thái quá so với mong đợi.

5. Thị trường vận động theo các xu hướng ngầm.

6. Xem xét các nguyên tắc căn bản có thể kết hợp với việc theo dõi biến động giá cả để đưa ra quyết định đầu tư. Sáu lợi thế này sẽ được phân tích kĩ từ Chương 4 đến Chương 9. Tuy nhiên, trước hết chúng ta cần phải đề cập một chủ đề khá nhạy cảm, đó là rủi ro.