QUY LUẬT THỊ TRƯỜNG VỀ CÁC HIỆN TƯỢNG BẤT THƯỜNG

4.0. Tìm kiếm quy luật thị trường và các hiện tượng bất thường

Trong chương này, chúng ta bắt đầu tìm kiếm các ý tưởng giao dịch. Nhưng những ý tưởng này xuất phát từ đâu? Tôi đã bác bỏ ý kiến của chuyên gia bởi tôi cho rằng nó không hữu ích lắm. Có hàng ngàn cổ phiếu, trái phiếu và các loại hàng hóa khác nhau. Làm thế nào để một nhà đầu tư tìm ra được đối tượng đầu tư hiệu quả? Điều đầu tiên bạn cần làm là phải tò mò tìm hiểu về thị trường. Có khi bạn sẽ bị lôi cuốn vào những thị trường mà bạn cảm thấy quan tâm nhất. Khi bạn có nhiều hiểu biết hơn, hãy cố gắng tìm ra quy luật và các hiện tượng bất thường từ các hành vi của thị trường. Đây sẽ là những nền tảng tạo ra ý tưởng đầu tư của bạn.

Đặc tính tò mò

Tôi luôn tìm hiểu những hiện tượng bất thường trong thế giới của tôi. Tôi thích thách thức mọi thứ và điều này, về cơ bản có ảnh hưởng sâu sắc đối với tôi. Năm tôi ở độ tuổi mới lớn, tôi rất sùng đạo Thiên Chúa và luôn ôm ấp ý tưởng trở thành một cha đạo, cho đến khi tôi nhận ra rằng Judas' không phản bội Chúa. Tôi biết tình yêu hay nỗi sợ hãi đã ngăn ông ta, và sau khi suy ngẫm thật kĩ, tôi đã hoàn toàn rũ bỏ lý tưởng tôn giáo.

Sau đó, tôi lại hết sức quan tâm đến những thứ ít mang giá trị tinh thần hơn. Tôi phát hiện ra có một cách tinh quái để được đi trên các con tàu ở Sydney đó là sử dụng những chiếc vé hết hạn. Còn với các cuộc thi đấu thể thao quốc tế, tôi biết rằng người ta thường bị coi là kỳ quặc nếu không đặt cược cho đội nhà thắng, bởi hầu hết mọi người đều đặt cho đội nào họ trông đợi sẽ thắng, chứ không cần biết thực lực của đội đó ra sao.

Và rồi một cách hết sức tự nhiên, tôi cũng háo hức quan tâm tìm hiểu thị trường tài chính như thế. Tôi có rất nhiều ý tưởng về thủ thuật giao dịch đầu tư trên thực tế.

Hãy quan sát hành vi của đám đông

Hồi ở Nhật Bản, tôi phát hiện ra một ý tưởng rất thú vị. Sau nhiều chuyến công tác thường xuyên, tôi nhận ra quan điểm của nhiều nhà giao dịch và đầu tư ở Nhật về thị trường rất giống nhau. Nguyên tắc này áp dụng được cho thị trường cổ phiếu, lãi suất và cả thị trường của đồng yên. Thật là kì diệu. Ở khắp các thị trường, hầu như không xuất hiện các ý kiến trái chiều nhau, mọi người dường như có cùng lối suy nghĩ. Khi họ mắc sai lầm, như trường hợp sụp đổ thị trường cổ phiếu hồi năm 1987 chẳng hạn, các nhà đầu tư đều rất chậm chạp mới dám rút khoản đầu tư về. Tôi nghĩ việc này phù hợp với hình mẫu của xã hội Nhật Bản, tức là mọi người đều chỉ muốn hành động theo số động, tính chất cá nhân không hề được khuyến khích phát triển. Đối với tôi, hành vi của người Nhật đem lại cơ hội. Bằng cách thận trọng đánh giá quan điểm của họ, tôi sẽ chóp được một vài cơ hội, nhảy vào thị trường khi nó bắt đầu vận động theo các xu hướng mạnh, và rồi rút lui ngay khi các nhà đầu tư Nhật Bản bắt đầu thích nghi dần. Đó là một bài học rất hữu ích về phương thức giao dịch theo số đông, thay vì đi ngược lại số đông.

'Kẻ đã phản bội Chúa.

Hãy tự mình suy nghĩ

Hồi tôi mới vào nghề, tôi cũng tận dụng những hiện tượng bất thường trên thị trường trái phiếu chính phủ Australia. Hồi ấy, với tình hình thâm hụt ngân sách nặng nề của Australia, các thị trường đều rất lo ngại về mức độ vay nợ của chính phủ. Vì vậy cứ mỗi năm một lần, vào buổi tối công bố ngân sách, thị trường lại hồi hộp chờ đợi công bố từ phía chính phủ về khoản vay chính phủ cần trong 12 tháng tới. Suy nghĩ chung của mọi người là chính phủ càng cần vay nợ nhiều thì thị trường trái phiếu càng tồi tệ đi, và vì vậy, sau mỗi đợt công bố này, giá trái phiếu đều phản ứng ngay đối với giá của trái phiếu. Tuy nhiên, tôi lại thấy rằng Australia vẫn còn là một thị trường khá nhỏ xét trên cục diện quốc tế, và vì vậy việc có thêm vài trái phiếu được bán ra sẽ không thực sự gây ảnh hưởng gì nhiều đến cầu từ phía các nhà đầu tư nước ngoài cả. Nhìn chung, lý luận này hoàn toàn đúng, và tôi kiếm được lãi từ vụ này nhờ tin chắc rằng hầu hết các phản ứng thị trường như vậy chỉ mang tính tạm thời.

Là một nhà đầu tư, bạn cần phải có tư duy thoáng. Hãy nghĩ đến cả những điều hơi điên rồ một chút.

Khi tôi phỏng vấn các ứng viên vào vị trí nhân viên giao dịch, tôi thường thích kiểm tra họ bằng cách hỏi những câu hỏi thách thức, Chẳng hạn, trên một hòn đảo nhỏ, điều gì có thể xảy đến với nền kinh tế ở đây nếu họ phát hiện ra một mỏ vàng lớn? Điều gì sẽ xảy đến với thị trường nếu các nhà khoa học tìm ra được phương pháp giúp tất cả chúng ta trường thọ? Câu trả lời của người được phỏng vấn không quan trọng, quan trọng là quá trình tư duy mà họ thể hiện ra.

Giờ tôi sẽ giới thiệu với bạn một vài ý tưởng để bạn có thể áp dụng trên thị trường. Có điều bạn không nên vì thế mà không tự mình nghĩ ra những ý tưởng khác nữa.

4.1. Chọn đúng thị trường

Trong nhiều trường hợp khi bạn xem xét về nền kinh tế hay về thế giới nói chung, sẽ có rất nhiều cách thể hiện quan điểm của bản thân bạn đối với thị trường. Ví dụ, nếu tôi cảm thấy lạc quan về nền kinh tế Trung Quốc vì tiềm năng tăng trưởng to lớn của quốc gia này thì một số ý tưởng đầu tư có thể xuất hiện trong đầu tôi như sau:

• Mua cổ phiếu của các Công ty Trung Quốc. - Mua cổ phiếu của các công ty vận tải (giá của chúng đang rất cao vì nhu cầu ngày càng tăng của Trung Quốc trong lĩnh vực vận tải phục vụ xuất nhập khẩu). - Mua đồng nhân dân tệ (đồng tiền của Trung Quốc).

Mua các hàng hóa (nguyên liệu thô), chờ cầu của Trung Quốc tăng lên đẩy giá hàng tăng lên,

- Mua đồng tiền mà Trung Quốc thu được khi xuất khẩu hàng hóa (chẳng hạn tiền của Australia và Canada).

Mua cổ phiếu của các công ty nước ngoài bán sản phẩm cho Trung Quốc, ví dụ như các Công ty điện thoại di động như Nokia. Tôi dám chắc vẫn còn nhiều ý tưởng nữa. Tôi sẽ không làm sáng tỏ thêm ví dụ này - nếu bạn không tự nghiên cứu thêm thì thậm chí tôi còn không thể đưa ra câu trả lời thực sự xác đáng cho câu hỏi bạn nên đầu tư vào đâu.

Tôi sẽ nói: khi bạn có một ý tưởng và có rất nhiều cách để thực hiện nó, hãy xem xét bốn tiêu chí. Hãy chọn thị trường mà:

1. Giá cả vẫn chưa được điều chỉnh, hoặc ít nhất thì cũng chỉ vừa mới điều chỉnh đôi chút trước sự kiện mà bạn đã nghĩ là sẽ xảy ra. Điều kiện này có lẽ sẽ loại bớt khả năng đầu tư vào công ty vận tải vì giá vận tải từ lâu đã tăng lên đáng kể cùng với sự vận động của nền kinh tế Trung Quốc rồi.

2. Nếu bạn có lỡ phán đoán sai thì cũng chỉ xảy ra rủi ro nhỏ nhất. Nếu bạn có nhiều cơ sở để nghĩ rằng đầu tư vào Nokia tiềm năng hơn là trông đợi vào cầu của Trung Quốc, vậy thì việc mua cổ phiếu của Nokia có khả năng sẽ bảo vệ bạn trong trường hợp bạn đầu tư vào Trung Quốc là sai lầm.

3. Các sự kiện ngẫu nhiên ảnh hưởng ít nhất đến quyết định đầu tư của bạn. Chẳng hạn, công bố về một cuộc bầu cử chính quyền ở Australia có lẽ sẽ có vai trò quyết định đến biến động của đồng đô la Australia, khiến đồng tiền này tăng hoặc giảm giá, đồng thời trong ngắn hạn, nền kinh tế Trung Quốc cũng sẽ chịu một chút ảnh hưởng. Trong trường hợp này, đô la Canada sẽ có vị thế ổn định nhất trong vai trò là một đồng ngoại tệ ở Trung Quốc, cho đến khi cuộc bầu cử kết thúc.

4. Bạn có khả năng thanh khoản cao nhất. Tính thanh khoản là khả năng mua đi bán lại dễ dàng mà không mất thêm các chi phí gia tăng. Một số cổ phiếu của Trung Quốc rất thiếu tính thanh khoản này. Thường thì bạn không thể nào đáp ứng được tất cả các tiêu chí này và áp dụng những tiêu chí khác nhau sẽ dẫn dắt bạn đến những thị trường khác nhau. Như vậy vấn đề còn lại sẽ chỉ là sự phán đoán. Điều tôi muốn là buộc bạn phải suy nghĩ về các cơ hội khác nhau và những rủi ro tiềm ẩn trong đó.

4.2. Nghịch lý trên thị trường cổ phiếu

Thật lạ, lúc nào tôi cũng có cảm giác lo lắng về việc đầu tư vào thị trường cổ phiếu. Mặc dù, tôi thường đầu tư vào các công ty nhỏ, vốn đạt được thành công hay thất bại chủ yếu dựa vào bản thân chúng, nhưng hầu như tôi vẫn tránh xa các cổ phiếu chất lượng cao của các Công ty có tên tuổi. Một lý do của việc này là cách đây nhiều năm, tôi phát hiện ra một nghịch lý và nó khiến tôi e ngại.

Hiện tượng nghịch lý này tồn tại do thị trường cổ phiếu chỉ ưa lợi nhuận chứ không thích lãi suất gia tăng.

Thị trường cổ phiếu ưa lợi nhuận, vì nhờ lợi nhuận, cổ tức trả cho cổ đông sẽ cao hơn và lượng tiền mặt dự trữ của các công ty cũng tăng lên. Đó là lý do tại sao thị trường rất háo hức chờ đợi mùa thu hoạch khi các công ty đưa ra công bố về kết quả kinh doanh.

Nhưng thị trường cổ phiếu không thích lãi suất tăng cao vì lãi suất cao đồng nghĩa với chi phí đi vay của doanh nghiệp tăng lên. Lãi suất tăng cũng khiến cho cổ phiếu bớt hấp dẫn hơn so với gửi tiền tiết kiệm.

Vấn đề ở đây là lợi nhuận và tỷ lệ lãi suất thường có xu hướng tăng giảm cùng chiều Đới hiệu quả hoạt động của nền kinh tế, vì vậy thị trường cổ phiếu thường xuyên bị tác động bởi các nguồn tin tốt xấu trái chiều trong cùng một thời điểm.

Chính vì nghịch lý này của thị trường cổ phiếu mà bạn sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu muốn trụ được trên một thị trường đang lên giá. Ngay cả nếu bạn đủ may mắn để có thể mua vào cổ phiếu thật sớm trước thời điểm thị trường lên giá thì bạn cũng vẫn có khả năng phải chịu tác động của nhiều biến động giá. Sẽ có rất nhiều ngày giá tụt thảm hại cùng với những ngày vùn vụt đi lên, vì lo ngại về tỷ lệ lãi suất tăng cao luôn làm thị trường Xôn xao và bất ổn.

Thật vậy, đã từng có những đợt tăng giá mạnh trên thị trường vào những năm 1980 và 1990, nhưng nó chủ yếu xuất phát từ hiện tượng giảm phát trong dài hạn, khiến cho tỷ lệ lãi suất giảm xuống ngay cả khi nền kinh tế đang hoạt động tốt. Nếu lạm phát chững lại thì hiện tượng nghịch lý trên thị trường sẽ trở lại.

Có lẽ nghịch lí của thị trường cổ phiếu xuất hiện nhiều nhất những thời điểm nền kinh tế có sự chuyển biến. Đây chính là trường hợp hồi đầu những năm 1990, khi thị trường bước vào đà phục hồi sau thời kỳ suy thoái và thị trường cổ phiếu bắt đầu tăng lên do dự báo lợi nhuận sẽ tăng cao. Đó quả là thời điểm lý tưởng để mua cổ phiếu, vì thị trường đang hoạt động với một tốc độ khó tin trong những năm còn lại của thập niên cũ. Tuy nhiên, vì nghịch lí luôn tồn tại nên tỷ lệ lãi suất lại bắt đầu tăng lên, thị trường sụt giá trong nhiều ngày khiến nhiều nhà đầu tư và giao dịch hết hồn, vội rút khỏi thị trường.

Điều tương tự cũng đã xảy ra từ năm 2003 đến 2005 khi thị trường cổ phiếu phát triển mạnh sau khi nền kinh tế phục hồi từ sự đổ vỡ đầu tư Công nghệ và cuộc tấn công Iraq, nhưng lại một lần nữa lãi suất tăng lên không ngừng, đặc biệt là ở Mỹ gây ra rất nhiều thăng trầm cho thị trường. Điều này có thể đã gây khó khăn cho nhiều người, kể cả những người có nhận định đúng về cục diện chung của nền kinh tế.

Tôi sẽ đề cập nhiều hơn về thị trường cổ phiếu trong các chiến lược sau, nhưng tóm lại ý tưởng chung nhất ở đây là: Nếu bạn thấy lạc quan về một thị trường, có thể bạn đã đúng, nhưng đừng hi vọng mọi việc sẽ hoàn toàn suôn sẻ từ đầu đến cuối.

4.3. Hầu hết các tình huống khủng hoảng đều đem lại cơ hội

Tôi không thích mua vào khi thị trường đang xuống giá. Tôi không tin rằng các thành công ngẫu nhiên sẽ đủ bù đắp cho VÔ Số những lần thất bại. Mua vào trên một thị trường đang xuống giá đi ngược với quan điểm cơ bản của tôi về nguyên tắc hoạt động của thị trường. Thị trường vận động theo xu hướng và chúng có thể làm cho tất cả các nhà đầu tư bất ngờ vì mức độ biến động của mình.

Sợ hãi có thể dẫn đến cân bằng giữa cung và cầu

Tuy nhiên, tôi muốn nói đến một ngoại lệ: đó là tình trạng khủng hoảng. Trong tình trạng khủng hoảng, hầu như mọi thứ đều có thể xảy ra bởi lúc nào trên thị trường cũng tồn tại sự sợ hãi. Tôi đã thấy hầu hết các nhà đầu tư vốn hiểu biết và giữ được bình tĩnh hoàn toàn mất hết khả năng phán đoán khi họ phải chịu áp lực lớn. Đôi khi cả thị trường có rất nhiều các nhà đầu tư đang bồn chồn và lo lắng. Trên các thị trường với tính biến động thất thường mà chúng ta đã chứng kiến trong vòng 25 năm qua, luôn luôn có rất nhiều những trường hợp như vậy xảy ra. Thị trường chứng khoán sụp đổ vào năm 1987, khủng hoảng thị trường mới nổi cuối những năm 1990, đổ vỡ bong bóng Công ty Công nghệ và sự kiện ngày 11 tháng 9' là một vài ví dụ bạn có thể liệt kê ra. Và rõ ràng là sẽ còn nhiều nữa những tình huống như vậy.

Lý do giải thích cho những cơ hội xuất hiện trong những trường hợp như vậy thật đơn giản: Giá giảm liên tục sẽ khiến rất nhiều người Di sợ hãi mà bán tháo cổ phiếu chứ không còn dám kì kèo mặc cả cho đượC giá nữa.

Khi những cuộc khủng hoảng này xảy ra, nhiều nhà đầu tư trên thị trường sẽ buộc phải rút khỏi thị trường, bán tháo cổ phiếu bất chấp giá cả. Một số quỹ đầu tư, trong các phi vụ đầu tư khác nhau, mất nhiều tiền đến nỗi nếu họ lỗ thêm nữa thì sự tồn tại của họ cũng bị đe dọa. Có lẽ họ suy nghĩ rằng bằng việc bán ra, họ sẽ bị lỗ rất nhiều, nhưng ít nhất cũng không bị phá sản. Ngay cả khi việc cố giữ cổ phiếu là một giải pháp hay thì họ cũng không có khả năng chịu rủi ro thêm nữa. Đã có rất nhiều trường hợp các giám đốc cấp cao yêu cầu công ty quản lý quỹ phải dừng ngay khoản đầu tư lại mà bỏ ngoài tai những yêu cầu khẩn thiết của họ là đừng làm như vậy. Ở thời điểm này, những người bắt đầu mua chứng khoán có thể nhảy vào thị trường để kiếm lợi. Tuy nhiên, trong lúc này, những người mua tiềm năng lại rất dễ bị xao nhãng bởi chính những vấn đề của mình nên không thể chớp được thời cơ mua vào cổ phiếu. Điều đó đặc biệt ảnh hưởng đến các thị trường nhỏ vì dù sao đi nữa thị trường nhỏ cũng ít được chú ý hơn. Chính vì tình trạng thiếu người mua như vậy nên có một nghịch lý là thị trường có thể lại bị lung lay thêm lần nữa bởi một đợt bản thảo mới. Một số các quỹ đầu tư và các nhà đầu tư lớn có lẽ đều phớt lờ các yếu tố nền tảng của đầu tư, coi việc bán tháo hết ra là cơ hội cứu vãn tình hình vì họ nghĩ giá sẽ Còn rớt xuống thê thảm hơn nữa. (Loại giao dịch này sẽ được đề cập đến ở phần sau của cuốn sách).

'Ngày diễn ra loạt tấn công khủng bố tự sát tại Hoa Kỳ, làm sập Tòa Tháp Đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới tại Manhattan, Thành phố New York.

Khi tất cả những điều này đang diễn ra chính là lúc bạn có thể nhảy vào thị trường. Tôi hi vọng bạn sẽ tuân thủ các nguyên tắc về quản lý rủi ro có hiệu quả để tránh cho bản thân mình rơi vào khủng hoảng và giữ được đầu óc tỉnh táo ngay cả khi những người khác đang khiếp sợ. Lời khuyên của tôi trong trường hợp đó là hãy lựa chọn cực kỳ cẩn thận cách bạn tham gia vào thị trường, hãy cố gắng xem xét thật nhiều cơ hội khác nhau và không nhất thiết phải nắm bắt ngay cơ hội đầu tiên bạn thấy. Trong một cuộc khủng hoảng thực sự thường có nhiều ý tưởng được tạo ra.

Cuộc khủng hoảng đầu tư vào các công ty công nghệ cũng đã đem đến nhiều cơ hội

Trong những ngày đen tối nhất khi đầu tư vào các công ty Công nghệ bị đổ vỡ, khủng hoảng thực sự đã xảy ra. Rõ ràng, đó là một quả bong bóng không tưởng, khi mà giá cả chúng khoản cứ không ngừng leo thang. Những người hoàn toàn mới tham gia thị trường thì giao dịch cổ phiếu của các công ty công nghệ qua mạng Internet. Tôi dám chắc rằng khi xảy ra đổ vỡ, rất nhiều nhà quan sát không chuyên đã nghĩ cổ phiếu của các Công ty này cũng như các nhà đầu tư vào công nghệ đã được hưởng một kết quả xứng đáng. Tuy nhiên, hồi ấy, điều mà tôi nhận thấy lại là các công ty Công nghệ nhỏ đang bị đánh đồng Với tất cả. Ngoài những công ty đua đòi kinh doanh thương mại điện tử cho hợp mốt vốn không có sản phẩm thực sự hay triển vọng về doanh thu, vẫn còn có những công ty hoạt động rất tốt. Một số có trình độ quản lý cực kì hiệu quả, có sản phẩm chất lượng và triển vọng phát triển lớn, nhưng rất cần vốn, vậy mà cuối cùng cũng phải phá sản. Có những công nghệ do đội ngũ các kĩ sư giỏi tìm tòi và phát triển qua nhiều năm với chi phí rất lớn lại nhanh chóng bị bỏ dở và biến mất. . Khi ấy, do thiếu tính thanh khoản của một số khoản đầu tư vào các công ty chưa niêm yết trên thị trường nên tôi vướng phải một số vấn đề với danh mục đầu tư của chính mình. Tuy nhiên, tôi tuân thủ các nguyên tắc quản lý rủi ro có hiệu quả, vì vậy, tôi chưa bao giờ bị buộc phải bán tháo chứng khoán và cuộc sống của tôi cũng không phải chịu rủi ro. Là một nhà đầu tư khá có tiếng chuyên đầu tư vào các công ty nhỏ, tôi nhận được rất nhiều các cuộc điện thoại và thư mời từ các công ty đang cần vốn đầu tư gấp.

Vì vậy, tôi đã xem xét rất nhiều cơ hội rồi cuối cùng trở thành nhà đầu tư hàng đầu của hai công ty công nghệ khỏi bị phá sản. Trong cả hai trường hợp, giá chứng khoán tôi mua được đều rất thấp và chỉ bằng có vài phần so với mức giá một năm trước.

Một trong hai công ty nhanh chóng phá sản và tôi thì mất tiền. Công ty này không nhận được một vài đơn đặt hàng mà họ cần, còn tôi thì không sẵn sàng đầu tư thêm cho nó nữa. Công ty còn lại thì sống sót và lại bắt đầu ăn nên làm ra. Hai năm rưỡi sau đó, tôi vẫn còn cổ phiếu ở đó và mức giá lúc này đã tăng lên gấp 5 lần. Dĩ nhiên, một số người sẽ thốt lên rằng: “Thật tuyệt, đó quả là vụ đầu tư may mắn!”

Những tình huống khủng hoảng, tức là khi những người bán buộc phải bản mà lại không có nhiều người mua, thường xảy ra trên tất cả các thị trường lúc này hay lúc khác, nhưng chủ yếu là thị trường các cổ phiếu nhỏ, thị trường bất động sản và một phần của thị trường trái phiếu (đa số là trái phiếu công ty và các trái phiếu của các thị trường mới nổi). Thị trường càng lớn thì khả năng xảy ra tình trạng thiếu người mua càng ít. Như vậy, đối với thị trường tiền tệ và các thị trường chứng khoán càng lớn thì cơ hội có được từ khủng hoảng càng ít. Chiến lược này không hề có ý nói rằng mọi tình huống khó khăn đều là một cơ hội. Gần đây, người ta lại nhờ tôi cùng ra tay cứu một Công ty đang cạn vốn và đã bị mất niềm tin từ phía các cổ đông. Tuy nhiên, đó không phải là một cuộc khủng hoảng trên thị trường nói chung, đó chỉ là một cuộc khủng hoảng ở phạm vi công ty. Rất nhiều các nhà đầu tư tiềm năng cũng đã dành nhiều thời gian để nghiên cứu cơ hội đầu tư vào Công ty này và rồi họ bỏ qua không buồn quan tâm đến nó. Không phải các nhà đầu tư này quá thành kiến hay Sỹ đầu tư, mà vì họ cho rằng công ty này không đủ thực lực để họ đầu tư vào. Bản thân tôi cũng không thấy có cơ hội nào ở đây cả.

4.4. Lãi suất ngắn hạn sẽ có xu hướng tiến đến bằng tỷ lệ lạm phát cộng với tỷ lệ tăng trưởng kinh tế

Tôi rất thích chiến lược này. Đây là một chiến lược hiệu quả, ngay cả khi nó chỉ được sử dụng một cách riêng biệt. Nó có thể không chính xác nhưng lại giúp bạn có một điểm khởi đầu cực tốt.

Dĩ nhiên, luôn có rất nhiều bàn luận xung quanh vấn đề lãi suất, đặc biệt là lãi suất của Mỹ. Tỷ lệ lãi suất ngắn hạn được định ra bởi chính phủ và theo dõi diễn biến của quá trình này sẽ rất thú vị. Lãi suất này ảnh hưởng đến nền kinh tế và tác động nhiều đến thị trường. Chiến lược căn cứ vào lãi suất chuẩn sẽ giúp bạn hiểu được các bàn luận về hướng diễn biến và mức độ tăng giảm của lãi suất. Đó là lời chỉ dẫn thường bị bỏ qua. Với mục đích đánh giá sơ bộ, tôi nhận thấy không mấy dễ chịu và tỷ lệ lãi suất là vấn đề dễ hiểu hơn hầu hết các thị trường, vì khó có thể biết được giá cả thị trường sẽ diễn biến ra sao. Thị trường vốn, nơi hầu hết các nhà đầu tư đều tập trung vào, cũng không có yếu tố nào mang tính chuẩn như lãi suất và thường chịu tác động của các nghịch lý phát sinh trên thị trường chứng khoán mà tôi đã đề cập ở phần trước.

Cơ sở của chiến lược

Một tỷ lệ lãi suất bao gồm tỷ lệ lạm phát cộng với một tỷ lệ thực. Như vậy, tỷ lệ lãi suất thực là phần còn lại sau khi trừ đi lạm phát.

Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế là tỷ lệ phần trăm khuếch trương hay thu hẹp của nền kinh tế không tính đến yếu tố lạm phát. Nó được coi như tiền lãi cổ phần được trả bởi nền kinh tế nói chung.

Theo tôi nghĩ thì theo thời gian, lãi suất thực sẽ tiến dần đến tỷ lệ tăng trưởng kinh tế. Khi đó, khoản lãi thu được từ lãi suất và từ nền kinh tế nói chung là bằng nhau.

Hiện nay, tỷ lệ lãi suất ngắn hạn ở Mỹ là 1%. Khi tỷ lệ này bắt đầu tăng lên, chúng có thể tăng đến mức nào? Mục tiêu mà tôi đặt ra khi sử dụng chiến lược này sẽ khoảng 4%, bởi lạm phát hiện đang ở mức 2% còn tăng trưởng cũng ở mức 2%, Cộng chúng lại, bạn sẽ có con số của tôi.

Một dịp tôi có buổi tranh luận rất thú vị với một nhà kinh tế học trong nước. Tỷ lệ lãi suất trên toàn cầu đang có xu hướng giảm dần và ông ta rất quan tâm đến mức giảm của chúng. Theo tôi, chúng có thể sẽ giảm mạnh hơn nữa. Tôi chỉ đơn giản sử dụng chiến lược của tôi thôi, không cần gì hơn cả và tôi không chỉ chứng tỏ được là mình đúng mà qua đó tôi còn kiếm được kha khá trên thị trường trái phiếu nữa. Chiến lược này quả là hiệu quả!

4.5. Thị trường trái phiếu chính phủ của các nền kinh tế lớn không dễ bị sụp đổ

Ngoài tỷ lệ lãi suất có khả năng dự đoán ra, còn có một điều nữa làm tôi thích thị trường trái phiếu, đó là chúng không rủi ro như Cổ phiếu. Rất nhiều người cho rằng về lâu về dài, đầu tư vào cổ phiếu hiệu quả hơn trái phiếu. Có lẽ vậy. Tuy nhiên, bạn sẽ có được một lợi ích khi đầu tư vào các trái phiếu chất lượng cáo, đó là rất hiếm khi vào một buổi sáng nào đó bạn tỉnh dậy và phát hiện ra mình đã mất 25% giá trị khoản đầu tư, trong khi đó lại là nguy cơ đe dọa bạn nếu đầu tư vào cổ phiếu.

Các phản ứng trái chiều của thị trường Cổ phiếu và trái phiếu sau những biến động lớn của nền kinh tế

Hầu hết các biến động bất ngờ xảy ra đối với nền kinh tế đều là biến động có tác động xấu - chẳng hạn sự sụp đổ lòng tin của người tiêu dùng hay của giới kinh doanh, một cuộc tấn công khủng bố, một cuộc chiến tranh, hay một đại dịch SARS... Bây giờ, nếu một trong những biến động này đấy nền kinh tế đến bờ vực thẳm thì chắc chắn giá cổ phiếu sẽ sụt giảm mạnh trong khi giá trái phiếu trên thực tế có thể tăng vọt lên. Tôi học được bài học này hồi năm 1987 trong cuộc khủng hoảng thị trường cổ phiếu vào tháng 10. Tất cả mọi người quanh tôi đều hoảng sợ nhưng tôi vẫn bình tĩnh bởi tất cả các khoản đầu tư của tôi đều là đầu tư vào trái phiếu và chúng vẫn rất ổn định. Những tin xấu đối với nền kinh tế lại chính là tin vui cho tỷ lệ lãi suất.

Cũng sẽ thật thú vị khi ta xem xét ảnh hưởng của tình trạng thâm hụt ngân sách của chính phủ đối với lãi trái phiếu, đặc biệt là ở Mỹ. Bạn có thể lý luận rằng thị trường trái phiếu chính phủ cũng hoạt động giống như tất cả các thị trường khác, cho nên nếu chính phủ muốn vay nhiều hơn nữa thì họ phải trả lãi cao hơn và bán trái phiếu với mức giá thấp hơn. Đây là lời chỉ trích của một bộ phận các chuyên gia kinh tế học - các nhà tiền tệ - đối với chính sách tài khóa. Họ cho rằng việc giảm bớt chi tiêu hay đầu tư do chi tiêu của chính phủ tăng lên” sẽ đồng nghĩa với việc mức thâm hụt ngày càng nặng nề và không giúp được gì cho một nền kinh tế yếu kém cả, bởi chính phủ chỉ đơn giản là đang đẩy gánh nặng trả lãi đi vay lên vai tất cả người dân. Tôi không ủng hộ quan điểm này, và như bạn thấy thâm hụt của Mỹ hiện giờ đang ở mức cao nhất từ trước đến nay, nhưng tỷ lệ lãi suất hiện tại của quốc gia này vẫn rất bình thường đấy thôi.

Tôi không muốn quá đề cao giá trị của trái phiếu hay khuyên các bạn tránh xa Cổ phiếu. Vẫn còn rất nhiều cơ hội tốt khác trên thị trường cổ phiếu, và nhiều khi các chiến lược tôi đưa ra sẽ lại hướng bạn theo đuổi chiều hướng này. Tuy nhiên, đối với tôi thế giới dường như đang bị thống trị bởi cổ phiếu, và tôi cũng chỉ nhắc nhở bạn, ngoài cổ phiếu ra còn có một thị trường nữa cũng hấp dẫn không kém thôi.

4.6. Tiền tệ: hai nền kinh tế, thực tế hay trào lưu?

Đầu tư vào thị trường tiền tệ là việc rất khó khăn. Mặc dù tôi đã từng gặt hái được thành công khi giao dịch tiền tệ, nhưng tôi vẫn luôn thấy chúng khó hơn nhiều so với cổ phiếu và dĩ nhiên là cả lãi suất. Tôi đã hối thúc bạn nên học tập bằng cách quan sát diễn biến giá trong quá khứ nhưng quả thực hiểu được chuyển động của tiền tệ dù chỉ trong khoảng thời gian gần đây thôi cũng đã khó lắm rồi. Gần đây thị trường này đã có một số động thái lớn. Lấy cặp tỷ giá đô la Mỹ và đồng euro làm ví dụ. Trong vài năm qua, tỷ giá này dao động trong khoảng từ 85 đến 130. Làm sao đồng tiền của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới lại có thể dao động chênh lệch nhau tới 50% được cơ chứ?

Các kiểu vận động của tiền tệ như vậy luôn hấp dẫn tôi. Điều đầu tiên bạn cần nhận thức được đó là bạn đang theo dõi hai nền kinh tế. Với cổ phiếu và lãi suất, về cơ bản bạn chỉ cần phải xem xét một nền kinh tế. Tuy nhiên, thách thức thứ hai còn lớn hơn đó là phần lớn giá trị tiền bị chi phối bởi cảm tính của thị trường và không có phương pháp chuẩn nào để định giá một đồng tiền cả.

Áp dụng ngang giá sức mua không có hiệu quả

Có một lý thuyết gọi là “ngang giá sức mua” PPP' nói rằng các đồng tiền có xu hướng tiến đến một mức mà hàng hóa và dịch vụ sẽ có giá như nhau ở các nước khác nhau. Theo đó, nếu hàng hóa nào đó quá đắt đỏ ở một nước thì đồng tiền của nước đó nên giảm giá. Chỉ số Big Mạc nổi tiếng của hãng đồ ăn nhanh McDonald thỉnh thoảng được in trên tạp chí The Economist và chỉ số này cũng áp dụng phân tích về “ngang giá sức mua” cho việc định giá những chiếc hamburger' ở các quốc gia khác nhau.

Purchasing price parity

Tạp chí kinh tế hàng đầu thế giới.

Vấn đề ở đây là trên thực tế, PPP dường như không có ảnh hưởng mấy đến giá trị của các đồng tiền. Có lẽ cũng vì thế mà những người dân sống ở các căn hộ nhỏ nhưng đắt đỏ ở thành phố Tokyo mới không chuyển đến sống ở Sydney hay Los Angeles để mua một ngôi nhà lớn hơn. Nếu họ làm thế thì có lẽ việc định giá đồng tiền đã trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Cảm tính của thị trường có ảnh hưởng lớn nhất

Vì không có một chuẩn mực nào đáng tin cậy nên tâm lý của thị trường chính là nhân tố lớn nhất tác động đến các sự kiện. Hiện nay, đô la Mỹ đã không còn giữ được vị thế thống trị nữa, mặc dù nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng lành mạnh và lãi suất đồng đô la đang tăng. Thị trường lo ngại hơn về tình trạng thâm hụt tài khoản vãng lai của Mỹ. Nhưng đó có phải là quy luật của kinh tế học không hay chỉ là tâm lý theo trào lưu? Đó chính vấn đề khó khăn.

Kết luận lại, tôi sẽ không nói rằng bạn cần phải hoàn toàn tránh đầu tư vào tiền tệ. Lúc này lúc khác vẫn có những cơ hội rất béo bở, chẳng hạn như khi xảy ra những biến động lớn của thị trường đối với các đồng tiền lớn mà chúng ta đã chứng kiến trong vài năm qua. Nhưng tôi cảm thấy bạn chỉ nên gia nhập thị trường tiền tệ khi bạn đã hiểu được rất rõ động lực nào đang ảnh hưởng đến nền kinh tế. Và không phải ai trong chúng ta cũng có thể làm được điều này.

4.7. Một số thị trường bị ảnh hưởng bởi nguồn cung

Thị trường cổ phiếu và thị trường bất động sản chủ yếu được thúc đẩy bởi nguồn cầu. Lượng cung ứng nhà ở, tại Luân Đôn chẳng hạn, không thay đổi nhiều lắm hoặc thay đổi những thứ không thể dự đoán được. Do đó, chính sự thay đổi từ phía cầu mới có tác động đẩy giá lên xuống.

'Một sản phẩm của hãng Mcdonald's.

Tuy nhiên, một số thị trường lại hoạt động dựa trên nguồn cung. Tôi có thể kể ra đây thị trường một số loại hàng hóa' như nguyên vật liệu thố, đặc biệt là lương thực, và xét ở một chừng mực nào đó thì cả thị trường dầu cũng vậy. Hãy lấy cà phê làm ví dụ. Nếu không có những vấn đề kiểu như nỗi lo ngại về ảnh hưởng của cà phê đến sức khỏe thì cầu trên thế giới đang giữ ở mức khá ổn định và yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến giá cà phê chính là sự thay đổi lượng cung từ phía các nhà sản xuất.

Biết được thị trường bạn đang gia nhập có phải do cung ảnh hưởng hay không là rất quan trọng, bởi vì đầu tư vào các thị trường này thường khó hơn. Sự vận động giá cả của chúng khó đoán hơn, nguyên nhân là:

• Thị trường có thể bị chi phối bởi những biến động thất thường của thời tiết và môi trường tự nhiên. Trong một số trường hợp, hàng hóa được nhập khẩu từ các nước đang phát triển. Có khả năng những nước này lại xảy ra bất ổn về chính trị, mà luồng thông tin thì không phải lúc nào cũng đáng tin cậy. Trong chương sau, tôi sẽ gợi ý cho bạn thời điểm tốt nhất để tiến hành mua vào ở các thị trường khác nhau. Khi các hàng hóa có vẻ có giá trị như một tài sản, tôi sẽ ủng hộ nhiệt tình việc bạn đầu tư vào một loạt các hàng hóa khác nhau. Việc này sẽ làm giảm bớt tác động của tính ngẫu nhiên đối với các thị trường do cung chi phối. Đừng vì một nạn dịch châu chấu hoành hành mà làm ảnh hưởng đến toàn bộ các giao dịch đầu tư của bạn.

4.8. Giá cả trên thị trường bất động sản thường phản ứng chậm hơn so với mức giá cổ phiếu

Hồi năm 1989, tôi đã làm rất nhiều người ở phòng giao dịch của mình kinh ngạc khi đột nhiên bán đi căn nhà ở Sydney và đổ hết tiền vào đầu tư đồng mác Đức. Việc này được xem là hơi kỳ quặc. Tuy nhiên, khi ấy tôi tin chắc rằng thị trường bất động sản sẽ bắt đầu bị tác động bởi sự sụp đổ thị trường chứng khoán diễn ra 18 tháng trước. Tôi đã thuê một căn hộ đẹp đẽ nhìn ra cảng Sydney. Nó đối diện trực tiếp với Nhà hát Opera và gần như cao bằng chiếc cầu trên cảng Sydney. Mặc dù nhìn ra một trong những cảnh đẹp nhất thế giới (Đây là một câu nói của người Australia!), nhưng nó không hề đắt chút nào - thật ngạc nhiên là giá thuê chỉ có vài trăm đô la Australia một tuần.

Cuối cùng hóa ra tôi đã đúng khi nhận định về giá nhà ở (và thật may là cả về đồng mác Đức khi đồng tiền này tăng giá so Với đô la Australia).

Nói chung, giá cổ phiếu từ lâu đã là một tín hiệu chỉ dẫn cho giá bất động sản, vốn thường vận động theo hướng mà thị trường chứng khoán đã diễn ra chừng hai đến ba năm trước đó. Nền kinh tế đẩy giá cổ phiếu và giá bất động sản nói chung vận động theo cùng một hướng, nhưng đối với thị trường bất động sản, phản ứng thường diễn ra chậm hơn.

Trong mọi quy tắc luôn tồn tại ngoại lệ

Tuy nhiên, gần đây có lẽ đã có sự chia tách của hai thị trường này, và vì vậy, chiến lược đó có thể sẽ không hiệu quả mấy nữa.

Một vài năm trước, giá cổ phiếu luôn phải chịu tác động xấu từ nền kinh tế toàn cầu phát triển yếu ớt và sự đổ vỡ bong bóng đầu tư vào công ty công nghệ, sau đó lại diễn ra quá trình phục hồi kéo dài, bắt đầu từ sau cuộc chiến tấn công Iraq. Mặt khác, giá nhà ở cho đến thời điểm đó lại đang tăng rất mạnh do lãi suất cho vay mua nhà giảm.

Như vậy thị trường nhà đất không cho thấy dấu hiệu gì của sự vận động theo hướng của thị trường cổ phiếu. Thế nhưng tôi sẽ vẫn giữ vững chiến lược này!

Sẽ luôn có ích nếu bạn nhận thức được những quy luật thị trường kiểu này và khi mọi việc xảy ra theo hướng khác, hãy cố tìm ra nguyên nhân. Những lúc như vậy, các sự kiện có sức ảnh hưởng lớn đã tác động mạnh lên mỗi thị trường khiến chúng không còn phản ứng theo cách thông thường nữa. Điều đó cũng không quá tệ. Hãy nhớ rằng chúng ta chỉ cần có 100 chiến lược này là đủ để biết phán đoán và hành động đúng trong hầu hết các trường hợp hoặc có được lợi thế so sánh trong các vụ đầu tư lớn.

Đặc biệt, sau này bạn sẽ thấy, với phương thức giao dịch đầu tư mà tôi sử dụng, tôi sẽ không đời nào mua hay bán bất động sản mà chỉ căn cứ vào thị trường cổ phiếu. Tôi sẽ luôn đợi cho đến lúc nào bản thân giá bất động sản bắt đầu vận động theo đúng hướng, như thế tối mới có thêm niềm tin và tiến hành đầu tư.

Bất động sản có thể là thị trường dễ dàng nhất

Tôi sẽ nói đến một vấn đề quan trọng, đó là bất chấp việc người ta bàn ra tán vào về việc nên đầu tư vào thị trường nào là tốt nhất: trái phiếu, cổ phiếu hay tiền mặt. Theo tôi, có lẽ đầu tư vào thị trường bất động sản là dễ nhất, vì ba lý do sau đây:

1. Theo chiến lược này, bạn có thể theo dõi thị trường chứng khoán như một dấu hiệu hữu ích chỉ dẫn cho việc mua bán, và bạn sẽ có rất nhiều thời gian để phản ứng với diễn biến trên thị trường bất động sản.

2. Không có nhiều xu thế sai lệch đối với giá bất động sản. Thị trường này không phải là thị trường niêm yết, nghĩa là không phải tất cả mọi người đều biết giá cả. Các vụ mua bán được thực hiện giữa cá nhân với nhau và xu thế giá phát triển rất từ từ và chắc chắn. Bạn có thể chờ đến khi xu thế bắt đầu chuyển dịch rồi mới gia nhập để đảm bảo an toàn hơn.

3. Có lẽ không ở đâu có luật đánh thuế vào nguồn lợi tức của những người sở hữu nhà ở của chính mình.

4.9. Những người phân tích biểu đồ là các nhà chiêm tinh của thị trường

Tôi dám chắc rằng bạn đã nhìn thấy các biểu đồ giá cả trên báo chí và ti vi. Chúng cực kì phổ biến. Những người phân tích biểu đồ cho rằng họ có thể thấy được các mô hình vận động trên các biểu đồ và từ đó dự báo được tương lại biến động của giá. Họ thích áp một đường thẳng vào các biểu đồ, thường là kết nối một loạt các điểm giá lên cao hoặc xuống thấp. Đôi khi họ cũng vẽ thêm cả những đường nguệch ngoạc. Tất cả những người nghiên cứu biểu đồ đều sử dụng hệ thống của riêng mình, thường là dựa vào tư duy của một chuyên gia nào đó từ lâu rồi, hoặc có thể dựa vào một số quy luật khác lạ tồn tại tự nhiên. Và thuật ngữ mà họ sử dụng nghe có vẻ hết sức khoa học. Những cụm từ như “đồ thị giảm” và “làn sóng thứ tư” khiến người ngoài ngành cảm thấy những hệ thống này thật sâu xa và chắc hẳn đã được nghiên cứu rất kĩ. Cái hay của những người phân tích biểu đồ là họ không cần phải hiểu gì về thị trường mà họ đang giao dịch cả. Họ không cần xem xét đến các yếu tố nền tảng của thị trường.

Trong quá trình tìm kiếm quy luật và một phương pháp luận để có thể áp dụng lâu dài, rõ ràng tôi nhận thức được học thuyết của những người theo trường phái phân tích biểu đồ. Mặc dù tôi thích áp dụng khoa học và tính chính xác trong giao dịch đầu tư nhưng tôi không hề bị họ làm xao nhãng và bạn cũng nên như vậy.

Những người phân tích biểu đồ không có cơ sở khoa học

Để tôi nói rõ hơn về luận điểm này. Tôi không ngại việc thỉnh thoảng nhìn vào các hình vẽ biểu đồ kì quái. Điều tôi không thích là những lý thuyết điên rồ của những người nghiên cứu phân tích biểu đồ. Bản thân các biểu đồ rất có ích trong việc giúp ta biết diễn biến của thị trường có thể đi xa tới đầu và thị trường phản ứng thế nào trước các luồng thông tin. Tuy nhiên, rõ ràng có một vài vấn đề với lý thuyết của những người phân tích biểu đồ. Những ý tưởng của họ không được áp dụng vào lĩnh vực kinh tế học chuyên tìm kiếm các học thuyết về hành vi của con người. Các học thuyết của trường phái phân tích biểu đồ cũng không có cơ sở toán học thực sự, còn những người theo trường phái này mà tôi đã gặp, nói thật, chẳng có chút hiểu biết nào về toán học hết. Mặc dù vậy, có lẽ điều tệ hại nhất là tôi chưa từng biết có một ai nhờ phân tích biểu đồ mà đầu tư thành công cả - tất nhiên do tính xác suất mà đây đó cũng có thể có một vài người.

Tôi cũng không ủng hộ kiểu phân tích theo chu kì thời gian cố định vốn mà được một số người phân tích biểu đồ ưa chuộng. Chẳng hạn, tôi không tin rằng thị trường sẽ lên đỉnh và xuống đáy cứ vài năm một lần. Có thể chúng tình cờ tạo ra quy luật vận động trong quá khứ, nhưng chẳng có lý do nào chúng tỏ quy luật ấy sẽ tiếp diễn cả.

Vì vậy, tôi phải nhấn mạnh ở đây một điều: Các nhà phân tích biểu đồ là những nhà tiên tri của thị trường. Họ sử dụng thử khoa học giả tạo. Ngoài một phương thức khá vụng về là theo dõi xu hướng, phương pháp nghiên cứu của họ không có căn cứ, dù cho chúng cực kì phổ biến. Chẳng hạn, đơn giản là không có lý do nào giải thích được tại sao biến động của giá lại phải bắt chước y như quy luật về sự tăng trưởng của cây cối hay quy luật của các vì sao hay bất cứ thứ gì khác.