CÁC CÔNG TY NHỎ

6.0. Các công ty nhỏ đem lại nhiều cơ hội hơn công ty lớn

Chương này sẽ đặc biệt nói về các cơ hội trên thị trường cổ phiếu. Dĩ nhiên phương tiện truyền thông thường dành rất nhiều sự chú ý đến các cổ phiếu chất lượng cao và các công ty lớn. Với mức độ quan tâm như vậy, tôi tin chắc rằng chính các công ty nhỏ mới có nhiều khả năng bị định giá sai. Điều đó không có nghĩa là tất cả các công ty nhỏ đều có giá trị tốt. Một số công ty bị định giá quá cao cũng nhiều như những Công ty bị định giá quá thấp. Tuy nhiên, một số đánh giá và phân tích có lẽ sẽ giúp bạn phân biệt để tìm ra được công ty nhỏ nào bị định giá thấp hơn giá trị. Kinh nghiệm đầu tư vào các công ty nhỏ của tôi chủ yếu liên quan đến các công ty tư nhân chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán và với các cổ phiếu đã niêm yết trên thị trường AIM' ở Luân Đôn. Không phải ai cũng đầu tư vào các công ty cổ phần tự nhận bởi nó liên quan đến cả một quá trình liên hệ giới thiệu, và đôi khi số tiền đầu tư tối thiểu lại quá lớn đối với nhiều nhà đầu tư. Trong khi đó, họ có thể dễ dàng tiếp cận với các thị trường đã niêm yết như AIM và NASDAQ, do đó đây có thể là nơi mà bạn muốn tìm kiếm lợi nhuận.

'Alternative Investment Market: Sàn chứng khoán thứ cấp Luân Đôn.

Thế nào là một công ty nhỏ?

Theo quan điểm của tôi, công ty được gọi là “nhỏ” là công ty trị giá khoảng dưới 250 triệu đô la - trên thực tế, ý tôi là bạn chỉ nên xem xét các công ty dưới 100 triệu đô la thôi. Tôi cực kì tin tưởng rằng so với các công ty lớn, các công ty nhỏ sẽ dễ dàng hơn nhiều trong việc phát triển tăng quy mô lên gấp đôi. Dĩ nhiên, rủi ro thất bại cũng sẽ lớn hơn, nhưng chỉ cần có kĩ năng lựa chọn đúng công ty để đầu tư, vấn đề này sẽ được giải quyết. Công ty nhỏ có lợi thế là chúng thường nhỏ để đủ sức thu hút các quỹ đầu tư lớn, chính vì vậy, chúng có thể đã bị định giá sai so với giá trị. Chương này không phải là một luận thuyết về cổ phiếu, nó chỉ phản ánh phương thức của chính tội khi đầu tư vào các Công ty nhỏ. Đã có Vô khối sách vở tài liệu viết về cổ phiếu, và tôi sẽ không đóng vai là một chuyên gia đánh giá lịch sử và các học thuyết khác nhau. Giống như tất cả các vụ giao dịch đầu tư, ý tưởng của tội do chính tôi nghĩ ra và tôi cố gắng áp dụng chủng dựa trên những lý luận logic.

Cho đến tận giữa những năm 1990, tôi mới bắt đầu có kinh nghiệm đầu tư vào cổ phiếu. Hồi ấy, các nền kinh tế phương Tây đang trên đà phục hồi sau thời kỳ suy thoái và bắt đầu tăng trưởng mà không phải lo lắng gì về việc tăng lạm phát. Sử dụng những ý tưởng đầu tư đã nêu trong Chương 5, tôi nghĩ: “Ôn rồi, đã đến lúc đầu tư vào thị trường cổ phiếu.” Tôi cũng để ý tìm kiếm và dự đoán biển động lớn tiếp theo là gì, vì vậy tôi đã chọn tập trung vào lĩnh vực công nghệ. Đó quả là một lựa chọn khôn ngoan. Trong vòng gần sáu năm sau đó, cổ phiếu trong lĩnh vực này tăng nhanh khủng khiếp, đem lại cho tôi vô khối lợi nhuận và giúp tôi chống đỡ được thất bại khi sự đổ vỡ đầu tư vào Công ty Công nghệ xảy ra.

Các công ty nhỏ đem lại tỷ lệ lợi nhuận bù rủi ro tối đa nhất

Điều tôi quan tâm nhất chính là các công ty nhỏ. Cho dù tỷ lệ thất bại của các Công ty này cao nhưng theo tôi đầu tư vào chủng vẫn có tỷ lệ lợi nhuận bù rủi ro lớn nhất, đặc biệt nếu ta áp dụng biện pháp đa dạng hóa đầu tư để giảm mức rủi ro trung bình đi. Khi thực hiện lý thuyết này vào thực tiễn, tôi nghĩ tốt nhất là bắt đầu với các công ty chưa niêm yết. Thường thì các Công ty này có giá trị thị trường khoảng từ nửa triệu đến 2 triệu bảng. Các công ty mới này đang ở giai đoạn đầu, vẫn còn quá sỚm để nghĩ đến chuyện làm ăn có lãi, thậm chí còn chưa có doanh thu.

Từ đó, tôi đầu tư vào rất nhiều công ty chưa niêm yết và được đề cử là một trong 10 nhà đầu tư hàng đầu ở châu Âu. Mặc dù công nghệ là ngành đang “được ưa chuộng”, tôi vẫn đầu tư vào tất cả các loại công ty khác nữa, trong đó có một Công ty khai thác kim cương ở Sierra Leone, một câu lạc bộ của các thành viên tư nhân, một hãng bán lẻ đồ thể thao và một công ty tư vấn doanh nghiệp.

Tôi thường đầu tư vào một doanh nghiệp đã có sẵn, đang cần vốn để mở rộng quy mô hay duy trì hoạt động. Có khi tôi lại bỏ Vốn vào thành lập một công ty hoàn toàn mới, thỉnh thoảng hợp tác với một số giáo sư trong trường Đại học Oxford.

Các công ty nhỏ có tỷ lệ thất bại cao

Dĩ nhiên, để duy trì được hình thức đầu tư như vậy, bạn phải có cách rút được lợi nhuận về nếu như Công ty thành công. Thường thì việc này được thực hiện khi Công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán, hoặc bị mua lại bởi một công ty khác. Nhưng mặt khác, những công ty mới này cũng có tỷ lệ rủi ro rất cao, có khi bạn sẽ mất trắng toàn bộ khoản đầu tư của mình. Trong số 52 công ty tôi đã đầu tư:

• 3 công ty được bán cho các công ty lớn hơn

• 13 Công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán

• 10 công ty vẫn duy trì loại hình công ty tư nhân và đang phát triển không ngừng

• 10 công ty vẫn duy trì loại hình công ty tư nhân làm ăn không ổn lắm

• 16 Công ty đã phá sản

Như vậy, tổng cộng có 26 Công ty thành công và 26 công ty thất bại. Đây có thể được xem là một tỷ lệ khá ổn đối với một người đầu tư mạo hiểm như tôi.

Khi bắt đầu, thật khó để có thể biết được về một lĩnh vực đầu tư mới và tôi đã mắc rất nhiều sai lầm. Thủ thực, phải đầu tư đến khoảng 20 công ty, tôi mới thực sự có được những chiến lược này. Thật may là khi ấy thị trường chứng khoán đang phát triển mạnh và đã giúp tôi thoát được nhiều phen nguy hiểm, vì luôn luôn có rất nhiều nhà đầu tư sẵn sàng ra tay cứu các Công ty khỏi phá sản.

Có lẽ các công ty nhỏ đã niêm yết cũng tương tự như các công ty chưa niêm yết

Sau một thời gian, tôi bắt đầu đầu tư vào các Công ty nhỏ đã niêm yết, đặc biệt là các công ty ở thị trường chứng khoán AIM Ở Luân Đôn. Tôi biết rằng chính vì qui mô nhỏ nên các Công ty này rất dễ bị thị trường định giá sai. Chúng vẫn tiếp tục phải đối mặt với các thách thức tương tự như các Công ty chua niêm yết.

Làm sao để bắt đầu

Có hàng ngàn công ty nhỏ niêm yết trên thị trường. Một vài công ty trong số đó có thể đem lại cho bạn những cơ hội đặc biệt, nhưng làm thế nào để một nhà đầu tư có thể sàng lọc, bỏ qua những công ty không ra gì và chọn ra được một danh sách ngắn chỉ gồm vài công ty để xem xét đầu tư? Tôi gợi ý bạn nên tập trung vào:

1. Những Công ty hoạt động trong các lĩnh vực mà bạn có hiểu biết và kiến thức chuyên môn đặc biệt, hoặc đã từng tham gia, hoặc bạn quan tâm đến. Chẳng hạn, nếu sở thích của bạn là bơi thuyền, bạn có thể tìm kiếm một công ty sản xuất chân vịt (ở tàu) rồi đầu tư vào đó.

2. Những Công ty phù hợp với nhận định về tình hình chung của bạn. Nếu bạn nghĩ Công nghệ nano' sắp phát triển mạnh, hãy xem xét các cơ hội để đầu tư trong lĩnh vực đó.

3. Những Công ty do người mà bạn tin tưởng giới thiệu.

Một khi bạn đã tìm được một cơ hội đầu tư hấp dẫn, nếu công ty đó đã niêm yết thì công việc của bạn thật là đơn giản, chỉ việc mua cổ phiếu của công ty thông qua một nhà môi giới chứng khoán.

Đầu tư vào các công ty chưa niêm yết

Các công ty chưa niêm yết chưa xuất hiện trên thị trường chứng khoán, do đó mua cổ phần của chúng không đơn giản chút nào. Thường thì bạn phải liên hệ trực tiếp với công ty đó, rồi tham gia vào quá trình huy động vốn tiếp theo của họ.

Có một cách thức đơn giản để bắt đầu đầu tư vào các công ty chưa niêm yết, đó là gia nhập vào một mạng lưới đầu tư tư nhân. Đây là các nhóm nửa chính thức gồm các nhà đầu tư có quan hệ với các công ty chưa niêm yết. Các nhà đầu tư này gặp gỡ thường xuyên để thảo luận các ý tưởng và trình bày các cơ hội đầu tư mà họ phát hiện ra. Chẳng hạn, một nhà đầu tư thành viên biết tin một công ty nhỏ nào đó đang cần huy động Vốn 1 triệu bảng. Nhà đầu tư đó có thể chỉ muốn đầu tư khoảng 50.000 bảng thôi, vì vậy anh ta đưa thông tin này ra cho các thành viên khác để huy động đầu tư nốt khoản còn lại. Sau đó, tùy vào các thành viên còn lại, họ sẽ quyết định với tư cách cá nhân là có đầu tư không và với lượng vốn bao nhiêu. Một số nhóm đầu tư kiểu này cũng cung cấp thư tin điện tử và trang web đưa tin về hoạt động của họ. Tôi đã từng liên hệ với một nhóm đầu tư như vậy ở Anh, đó là nhóm The Great Eastern Investment Forum (địa chỉ trang web: www.geif.co.uk) có trụ sở ở Cambridge.

"Là sự thao tác ở cấp phân tử - khoảng cách vài phần triệu của ImIn, là kỹ xảo chế tạo các vật liệu và máy móc có kích thước rất nhỏ.

Các công ty nhỏ, cả niêm yết và chưa niêm yết, đều rủi ro hơn các Công ty lớn trên thị trường. Như tôi đã nhấn mạnh, chúng thường là các công ty nhỏ và non trẻ, tương lai có thể có Cơ hội thành công rực rỡ, nhưng cũng có thể sẽ thất bại thảm hại. Do đó, các nhà đầu tư cần phải nhớ tuân thủ các quy tắc quản lý rủi ro mà tôi đã nêu trong phần trước của cuốn sách. Đặc biệt, các bạn nên bắt đầu với những khoản đầu tư nhỏ và Cố gắng đa dạng hóa danh mục đầu tư nếu có thể.

Bảng đánh giá công ty nhỏ

Nhà đầu tư trong các công ty nhỏ cũng nên có nhận thức và suy xét đúng đắn. Các Cơ hội đầu tư có chất lượng rất khác nhau. Trong số 10 Công ty mà tôi xem xét, có lẽ tôi sẽ chỉ đầu tư vào một công ty trong số đó.

Sau nhiều năm, tôi dần tin rằng có rất nhiều yếu tố cần thiết đảm bảo thành công cho một công ty. Các yếu tố này được liệt kê như sau.

Tiêu chí đánh giá các công ty nhỏ

1. Trình độ quản lý

2. Định giá của thị trường

3. Lợi thế cạnh tranh ban đầu

4. Sự phát triển ổn định

5. Sản phẩm

6. Khả năng kiểm soát sự tăng trưởng

7. Nguồn vốn tiền mặt và khả năng thoát khỏi rủi ro của Công ty*

8. Các cổ đông khác*

9. Sự cần mẫn hợp lý*

Ba tiêu chí cuối cùng được đánh dấu * vì chúng chỉ áp dụng cho các Công ty đã niêm yết.

Bảng tiêu chí đánh giá này có thể sử dụng theo cách đã miêu tả ở Chiến lược 5.4, khi tôi gợi ý các bạn sử dụng bảng đánh giá để xem xét các nhân tố nền tảng của thị trường. Bạn cho mỗi tiêu chí thang điểm từ -3 đến +3 và tính tổng điểm. Hoặc đơn giản hơn, bảng đánh giá có thể được sử dụng như một danh sách để kiểm tra xem công ty ta đang xem xét có đáp ứng được hết các tiêu chí hay không. Trong cả hai cách này, điều cần thiết là bạn phải áp dụng một phương thức đầu tư tuân theo các quy tắc.

Mỗi tiêu chí trong danh sách trên sẽ lần lượt được bàn kĩ hơn trong phần còn lại của chương này.

6.1. Cho đến nay, chất lượng quản lý của một công ty là nhân tố quan trọng nhất quyết định thành công

Tôi rất tin tưởng chiến lược này. Tôi đã từng gặp trường hợp chỉ vì ban lãnh đạo công ty yếu kém nên đã làm mất đi những Cơ hội đầu tư tuyệt vời, cho dù họ vẫn còn rất nhiều hướng khác để đầu tư.

Với các khoản đầu tư đầu tiên, tôi đã phạm phải nhiều sai lầm vì chỉ chú trọng quá nhiều vào sản phẩm mà không để ý mấy đến năng lực quản lý. Giờ đây, tôi nhận ra rằng một ban lãnh đạo tốt sẽ giúp công ty có được sản phẩm tốt, còn bạn lãnh đạo không ra gì thậm chí có thể khiến các sản phẩm tốt thất bại trên thị trường.

Ngay cả các công ty lớn cũng có thể mắc sai lầm. Xerox có một sản phẩm rất tuyệt vời so với các loại máy photocopy vào những năm 1970 (tên hãng này cũng chính là tên sản phẩm: Công ty này có một nền tảng rất tốt để phát triển vào thị trường Công nghệ, thông qua việc nghiên cứu phát triển máy in và các thiết bị tương tự. Vậy mà mấy năm trước, Xerox đã gặp phải một phen lao đao mãi mới gượng dậy được. Khi ấy họ đã trải qua một thời kỳ thật khó khăn, do không thực sự nắm bắt được cơ hội. Và dường như nguyên nhân chính là do họ có vấn đề về năng lực quản lý.

Mặc khác, một ban lãnh đạo giỏi có thể giúp vực Công ty đi lên từ hai bàn tay trắng. Họ có khả năng phát triển doanh nghiệp theo hướng đúng. Họ tìm ra cơ hội và có các giải pháp sáng tạo. Nếu các sản phẩm của họ không bán được, có thể họ sẽ tìm cách để cải tiến sản phẩm thông qua hoạt động nghiên cứu và phát triển, hoặc mua lại hay sát nhập với các công ty khác. Họ có thể loại trừ được những người không có đủ năng lực và sẵn sàng đối mặt với các khó khăn ban đầu.

Đánh giá năng lực quản lý của công ty nhỏ dễ hơn nhiều so với công ty lớn

Có một sự khác biệt rất lớn về trình độ nhân lực trong các công ty nhỏ. Gần như tất cả các lãnh đạo của công ty lớn đều rất tài năng, kể cả những người không thành công trong Công việc. Nhưng đáng tiếc là ở các công ty nhỏ, điều này không phải lúc nào cũng đúng.

Trong giai đoạn đổ vỡ đầu tư vào Công ty Công nghệ, tôi đã thấy rất nhiều công ty nhỏ thất bại trong khi nhiều công ty khác vẫn trụ vùng. Nói chung, các công ty thoát được cuộc khủng hoảng này đều có ban lãnh đạo giỏi. Họ không nhất thiết phải có các sản phẩm tốt nhất, nhưng họ là những công ty biết cắt giảm chi tiêu trong thời kỳ khốn khó và lập kế hoạch duy trì hoạt động của công ty trong vòng ba đến bốn năm chờ ngày thị trường hồi phục.

"Trong tiếng Anh, “xerox” có nghĩa là sao chụp.

Các cuộc gặp trực tiếp rất quan trọng

Muốn biết được trình độ quản lý của ban lãnh đạo Công ty, tốt hơn hết là nên thông qua các cuộc gặp mặt trực tiếp. Ngay trong năm phút đầu tiên, bạn đã có thể hiểu được rất nhiều điều. Ấn tượng ban đầu này thường chính xác đến mức tối thường cảm thấy tiếc cho những lần mình bỏ qua không để ý đến nó.

Tôi đã từng đầu tư vào một công ty nhỏ đã niêm yết, nhưng khi tôi gặp gỡ vị Giám đốc Điều hành của Công ty này, ngay lập tức tôi biết rằng mình đã sai lầm. Văn phòng của ông ta bừa bộn đầy những giấy tờ, các bản fax và vô số những thứ linh tinh khác. Trong cuộc đời tôi, tôi chưa từng thấy văn phòng nào khủng khiếp như thế. Tôi không đùa đâu, nhưng quả là bạn sẽ phải đi qua hàng đống giấy mới tới được bàn giám đốc. Đó không phải là những chồng giấy được sắp xếp có trật tự, ông ta vứt lung tung giấy tờ xa khắp căn phòng. Rõ ràng là vị giám đốc này không có tư duy hệ thống. Thấy vậy, tôi nghĩ ngay: “Rắc rối rồi đây!” Quả thật, đó chính là vấn đề khiến công ty nhanh chóng phá sản, và tôi lỗ mất hơn 1 triệu đô la. Thế mà khi tôi nói chuyện với ông ta trên điện thoại, ông ta lại tỏ ra là con người nói rất có sức thuyết phục. Chỉ sau khi đến văn phòng gặp ông ta, tôi mới biết sự thật. Và đây cũng là lợi thế khai thác khi đầu tư vào các Công ty nhỏ, bạn sẽ có nhiều cơ hội hơn để gặp gỡ và làm việc với họ. Với các công ty lớn chắc chắn sẽ có một loạt danh sách các nhà đầu tư lớn trong sổ làm việc của người quản lý, và họ không thể lúc nào cũng sẵn sàng gặp những nhà đầu tư nhỏ hơn. Anh bạn của tôi ở Australia đã làm việc rất tốt với một công ty nhỏ khi anh chỉ đầu tư một số lượng vốn nhỏ ở đây, anh đã gặp gỡ và làm việc với người quản lý. Anh ta cũng thường cảm thấy ngạc nhiên trước sự trước tiếp đón cởi mở và thân thiện của Ban giám đốc.

Biết được thành tích cũ của các nhà quản trị cũng rất hữu ích

Đôi khi người quản lý rất nổi tiếng bởi trước đó họ đã từng lãnh đạo giúp một công ty thành công từ hai bàn tay trắng. Có lẽ trong quá trình đó, họ đã xây dựng và củng cố danh tiếng của mình đồng thời kiếm được rất nhiều tiền cho bản thân. Và bạn nên biết rằng ngoài công ty mà bạn đang định đầu tư vào, họ còn có rất nhiều lựa chọn khác nữa.

Chiến lược quản trị cũng có thể tiết lộ rất nhiều điều về năng lực của họ. Hãy xem họ đang làm gì - Hewlett Packard' sáp nhập với Canon, Microsoft mở rộng hoạt động sang lĩnh vực phần mềm truyền hình, vv... Rất nhiều nhà đầu tư chỉ chủ trong quá nhiều vào doanh thu và lợi nhuận trong hiện tại mà quên mất xem xét chiến lược của công ty. Đây là yếu tố VỐ cùng quan trọng đối với tương lai của công ty, đặc biệt là với các công ty nhỏ có nguồn lực hạn chế nên khó có thể khắc phục được nếu như mắc sai lầm.

6.2. Quyết định giá trị hợp lý của các công ty nhỏ cũng là việc khó khăn hơn

Dĩ nhiên khi có ý định đầu tư vào một công ty, bạn phải xem xét giá trị của công ty đó. Có điều với các công ty nhỏ, đây thường là một công việc khá khó khăn bởi chúng thường tăng trưởng rất nhanh. Bạn có thể sử dụng các phương pháp chuẩn như xem xét tỉ suất giá/doanh thu (chỉ số P/E) như một chỉ dẫn, nhưng dĩ nhiên vấn đề ở đây, bạn sẽ không thể biết chắc đưỢC về doanh thu trong tương lai.

Cách thức thông thường của tôi là chủ đầu tư nếu tôi nghĩ Công ty đang bị định giá quá rẻ mạt. Cách thức này đòi hỏi phải có lòng kiên trì, vì tôi phải xem xét và loại bỏ rất nhiều khả năng. Chỉ có ở những công ty nhỏ, tôi mới tìm thấy các cơ hội đầu tư mong đợi. Khi quyết định giá trị của các công ty, ta cần xem xét các yếu tố sau:

"HP là tập đoàn Công nghệ thông tin lớn nhất tính theo doanh thu.

• Quy mô thị trường tiềm năng.

• Cơ hội kiếm lời trên thị trường đó, và - Lượng vốn đầu tư cần thiết.

Hãy thận trọng. Có rất nhiều kế hoạch kinh doanh dựa trên mục tiêu chiếm được một phần nhỏ của thị trường lớn, nhưng việc này không hề dễ như chúng ta tưởng. Nói cách khác, bạn đừng nghĩ rằng mở một nhà máy sản xuất SỐCola là một ý tưởng hay chỉ vì doanh thu ngành sản xuất SỐCôla trên toàn cầu lên đến hàng tỉ đô la và bạn chỉ cần có 0,00001% thị phần là đủ thu kha khá lợi nhuận. Có khi bạn sẽ chẳng có một chút doanh thu nào.

Có thị phần lớn trên một thị trường nhỏ còn hơn là thị phần nhỏ trên thị trường lớn

Vì lý do này, tôi thích các doanh nghiệp nhắm đến mục tiêu giành thị phần lớn trên một thị trường quy mô nhỏ. Họ thường nỗ lực tạo ra một thị trường mới, hoặc tung ra các “Công nghệ mang tính đột phá trái ngược với những cách thông thường”. Thường thì họ sẽ không phải đối mặt với nhiều cạnh tranh và được tự do phát triển dựa trên các giá trị và thực lực của chính mình. Chính vì vậy, tôi thường đầu tư vào các công nghệ và ý tưởng hoàn toàn mới. Tôi đã từng bỏ vốn đầu tư vào một số lĩnh vực như phát triển công nghệ kiểm tra chất lượng thực phẩm, nghiên cứu dược phẩm và chữa trị ung thư, Công nghệ nano để giảm lượng nhiên liệu tiêu thụ, phần mềm đường truyền băng thông rộng cho ti vi và một câu lạc bộ của các thành viên tự nhân ở Luân Đôn. Tất cả các công ty này đều nhắm đến mục tiêu chiếm được thị phần lớn trên thị trường của mình. Tùy thuộc vào quy mô công ty trong từng thời điểm, các công ty có thể có hoặc không có doanh thu lớn vào thời điểm tôi đầu tư. Nếu họ có được săn nhiều doanh thu, có lẽ tôi sẽ tự tin hơn và sẵn sàng trả giá cao hơn để mua cổ phần.

Định giá Kangaroo

Để kết thúc phần này, tôi sẽ kể cho các bạn nghe một câu chuyện cho thấy nhiều người không nhận thức được giá trị của các công ty.

Một người bạn thân của tôi ở Australia đã đầu tư 100.000 đô là vào một doanh nghiệp mới thành lập dự kiến sẽ xuất khẩu thịt kangaroo. Đó là một khoản tiền lớn với anh, vì vậy anh đến gặp tôi, bày tỏ chút lo sợ rằng mình đã quyết định sai lầm. Điều đầu tiên tôi nói với anh: “Bạn thân mến, bạn biết đấy, tôi đang đầu tư rất nhiều vụ kiểu này. Lẽ ra bạn nên hỏi ý kiến tôi trước khi bạn đầu tư chứ?” Nhưng dù sao tôi cũng đồng ý gặp một trong các vị lãnh đạo công ty đó. Ông này chính là người đã tìm đến bạn tôi và thuyết phục anh đầu tư. Đó đúng là một công ty hoàn toàn mới thành lập. Cơ cấu nhân sự chỉ gồm có vài người, thậm chí tôi còn nghĩ có lẽ cũng chẳng có ai trong số họ làm việc toàn thời gian cả. Họ không có doanh thu và đang nỗ lực hết sức để thâm nhập được vào thị trường Mỹ. Rõ ràng thịt kangaroo là loại thịt duy nhất có thể giảm hàm lượng cholesterol. Kế hoạch của công ty là thu hút được sự quan tâm của những người Mỹ đến vấn đề bảo vệ sức khỏe. Họ tin rằng họ có được lợi thế so sánh bởi họ đã áp dụng được một công nghệ giúp cho việc chế biến thịt kangaroo trở nên dễ dàng hơn. Thịt kangaroo nổi tiếng rất dai, nhưng sau khi thịt đã qua sơ chế, người tiêu dùng chỉ cần luộc thịt trong một loại túi đặc biệt là thịt sẽ trở nên rất mềm và ngon.

Tôi đã phát hiện ra một vài khúc mắc trong mô hình kinh doanh của Công ty. Tại sao một doanh nghiệp nhỏ như vậy mà lại có sức chen chân vào một thị trường hoàn toàn mới ở tận phía bên kia bán cầu như vậy? Nếu bình thường, lẽ ra họ phải bắt đầu với thị trường nội địa ở Australia chứ. Thị trường này đâu có thiếu gì những người quan tâm đến vấn đề sức khỏe và muốn giảm hàm lượng cholesterol? Tuy nhiên, mối lo ngại nhất của tôi lại là nguồn vốn của doanh nghiệp này. Có vẻ như tất cả chỉ trông vào 100,000 đô la của bạn tôi, mà khoản tiền này thì cũng đã được sử dụng hết rồi. Giờ họ muốn anh cấp thêm vốn. Khi tôi đề cập vấn đề này thì cuộc gặp mặt với ngài giám đốc bỗng trở nên lạnh nhạt. Tôi cố gắng hỏi bạn tôi xem anh sẽ nhận được bao nhiêu phần trăm cổ phần trong vụ đầu tư này, nhưng anh chẳng biết gì cả. Thế là tôi hỏi vị giám đốc. Và tôi thực sự bất ngờ khi nghe câu trả lời: “Anh ta có 10%”.

Nếu bạn bỏ 100.000 đô la đầu tư vào một doanh nghiệp và nhận được 10% cổ phần, vậy nghĩa là doanh nghiệp này trị giá tới 1 triệu đô la. Không thể nào lại có chuyện định giá công ty một cách phi lý như vậy được. Vị giám đốc phản đối. Ông ta nói: “Công ty tôi có thể trị giá đến hàng tỉ đô la cơ.”

Tình hình đã trở nên thật tồi tệ. Ông giám đốc tự cho mình có tới 30% cổ phần của công ty. Theo lý giải của ông ta, vì doanh nghiệp này là ý tưởng của ông ta, đồng thời ông ta còn làm việc không lương. Tôi vặn lại rằng 300.000 đô la là quá nhiều cho một ý tưởng kinh doanh chưa được kiểm chứng cộng với một nỗ lực nửa vời.

“Tôi có nói tôi sở hữu 300.000 đô la đâu.”

“Nhưng anh bạn tôi đầu tư vào công ty ông 100.000 đô la và nhận 10% cổ phần. Vậy thì rõ ràng con số 30% cổ phần của ông tương ứng với 300.000 đô la. Rõ ràng là như thế, trừ khi anh ta chưa đưa ông đồng nào.”

“Tùy anh thôi, nếu như anh cứ tin vào những thử sách vở như thế. Ở đây chúng ta đang sống trong cuộc đời thực, anh hiểu không?”

Rốt cuộc doanh nghiệp này chẳng đi đến đâu cả. Họa chăng chỉ có may mắn từ trên trời rơi xuống thì anh bạn tôi mới kiếm được lời từ khoản đầu tư như thế. Thật may là những chú kangaroo vẫn được an toàn, chưa bị bán cho hàng triệu người Mỹ.

6.3. Xác định rõ các lợi thế so sánh

Vì Sở thích của tôi là đầu tư vào các công ty có khả năng chiếm lĩnh được thị phần lớn nên tôi thường phải tìm kiếm yếu tố gì đó thật đặc biệt trong một doanh nghiệp và xác định rõ thế mạnh lớn nhất của công ty. Hiếm khi tôi quan tâm đến các Công ty hoạt động giống nhau vì các Công ty này lúc nào cũng phải đối mặt với rất nhiều cạnh tranh.

Ngày buồn thảm nhất trong sự nghiệp của tôi là ngày chúng tôi bán câu lạc bộ dành cho các thành viên tư nhân - Câu lạc bộ Home House. Chúng tôi đã nhận được một lời chào mua quá hời đến nỗi khó lòng từ chối nối, ngay cả khi lợi nhuận thu được từ vụ này không lớn lắm. Đối với tôi, câu lạc bộ này không chỉ góp phần giúp tôi đa dạng hóa hình thức đầu tư mà suốt mấy năm trời, nó còn đem lại cho tôi rất nhiều niềm vui. Tôi thực sự rất buồn khi phải bán lại cho người khác.

Tuy nhiên, câu lạc bộ cũng khiến chúng tôi tự hào với tư cách là các thành viên sáng lập. Chúng tôi đã tận dụng lợi thế So sánh của mình để tạo nên thành công rực rỡ. Tám năm trước đó, Brian Clivaz chia sẻ với tôi ý tưởng thành lập một câu lạc bộ của các thành viên tư nhân ở Luân Đôn. Anh ta cho tôi xem một tòa nhà kiểu Georgia đẹp tuyệt được xây dựng từ những năm 1970 bởi kiến trúc sư nổi tiếng Robert Adam. Nó đã bị bỏ hoang 12 năm rồi, đơn giản chỉ vì chẳng ai biết làm gì với nó. Trong lịch sử, tòa nhà này đã từng là nhà của rất nhiều người nổi tiếng như Earl Grey của ngành công nghiệp chè và Anthony Blunt trong ngành kinh doanh trò chơi do thám, Đại sứ quán Pháp cũng đã từng được đặt ở đây trong thời kỳ cách mạng. Với kiến trúc cầu thang bậc kì lạ và các phòng được trang hoàng lộng lẫy, đó thực là một tòa nhà đẹp hoàn mỹ khiến tôi thích thú vô cùng.

Ý tưởng của Brian là thành lập nên một câu lạc bộ với các phòng vẽ tráng lệ, nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe, 18 phòng khách sạn, một nhà hàng ăn, một quầy bar và một khoảng sân nhỏ. Tôi rất thích ý tưởng này và cũng có một vài sáng kiến của riêng mình.

Tôi muốn có cả các thành viên là phụ nữ

Khi tôi từ Monaco đến thăm Luân Đôn, tôi đã ở trong những khách sạn rất đẹp, nhưng lại có phong cách phục vụ thật rắc rối. Chẳng hạn, muốn đến quầy bar uống rượu, bạn buộc phải thắt cà vạt, không có trường hợp nào ngoại lệ cả. (Họ sẽ tốt bụng giúp đỡ bạn ngay bằng cách cho bạn mượn một chiếc màu vàng bằng vải sợi polyester). Ở New York thì hoàn toàn ngược lại. Các quầy bar đông đặc những người vui tính, thông minh, ăn

mặc rất thoải mái. Thế là tôi một mực thuyết phục Brian rằng câu lạc bộ của chúng tôi không nên áp dụng quy định về trang phục. Điện thoại di động cũng nên được sử dụng thoải mái. Tôi cũng đưa ra thêm một điều kiện nữa đó là phải có thật nhiều thành viên là phụ nữ. Tôi sẽ không bao giờ hiểu nổi tại sao lại có thể có một bản kế hoạch kinh doanh trong đó quy định thành viên không được là phụ nữ. Ý tưởng của tôi hơi kì lạ, thực tế, Brian cho rằng rất khó hiểu và mang phong cách Anh. Tôi biết rằng nếu phụ nữ thích đến câu lạc bộ thì chắc chắn những người bạn trai hay chồng của họ cũng sẽ đến cùng.

Ban đầu ý tưởng của chúng tôi không được nhiều người ủng hộ

Tôi đã hỏi một vài người xem họ nghĩ gì về ý tưởng này. Hầu hết họ đều phản đối. Một trong những quan điểm của họ là phí tham gia câu lạc bộ và cả mức phí hàng năm ở mức 1.500 bảng cho mỗi người là quá đắt. “Chỉ có người giàu mới tham gia được.”

Một số thì lại không thích địa điểm của câu lạc bộ. Một người Luân Đôn nói với tôi “nó nằm nhầm chỗ rồi” vì tòa nhà này nằm ngoài khu vực Mayfair". Tôi thì nghĩ “Gần như thế là được rồi.” Tôi vẫn hỏi đùa rằng sao đường phố ở Luân Đôn lại phải đặt theo tên của trò chơi monopoly board. Chúng tôi sẽ ở rất gần khu vực đắt giá nhất Luân Đôn.

Một dự án tốn kém và khó khăn

Mặc dù bị phản đối nhưng tôi vẫn quyết định theo đuổi ý tưởng đầu tư này và trở thành nhà đầu tư lớn nhất của dự án, sau này giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị. Đó quả là một dự án tốn kém và khó khăn. Tòa nhà cần phải tu sửa và trang trí lại rất nhiều, phải mất đến hai năm mới hoàn thành được công đoạn này và chi phí không đến 12 triệu bảng như dự tính ban đầu. Tôi nhớ khi ấy tôi nghĩ: “Ô, nếu không thể dùng trong kinh doanh được thì ít nhất chúng ta cũng đã phục hồi được một kiệt tác của Luân Đôn - đối với một người Australia thì đây đâu phải chuyện bình thường!” Các vấn đề khó khăn và chậm trễ của dự án còn trở thành chủ đề một bộ phim tài liệu của đài truyền hình BBC với tiêu đề Trouble A The Top. Bộ phim nói về những nỗ lực rất lớn của Brian để hoàn thành công việc và khai trương câu lạc bộ đúng thời hạn. Tôi thì được coi là một nhà đầu tư lắm tiền đến từ Monaco và đang rất lo lắng. Nhưng thực ra tiến độ công việc chậm trễ hay bị trì hoãn không phải là nỗi lo thực sự của tôi. Theo tôi nghĩ, thành công của dự án kinh doanh này sẽ phụ thuộc vào việc liệu sau thời gian sáu tháng so với dự kiến, chúng tôi có đủ số thành viên tham gia câu lạc bộ hay không?

Cuối cùng thì mọi việc cũng xong xuôi và chúng tôi đã gặt hải được thành công rực rỡ. Câu lạc bộ trở nên nổi tiếng nhất ở Luân Đôn, thu hút được hơn 2.500 thành viên. Dường như cử mỗi tuần lại có thêm một gương mặt nổi tiếng xuất hiện ở đây. Những tên tuổi như Brad Pitt, Robert Redford, Madonna, Sting, Will Smith, Elton John, Mick Jagger và cả Bill Clinton, suýt chút nữa ngài đã không được vào vì đến sau giờ đóng cửa. Tôi đã trải qua một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong đời khi nghe những lời đầu tiên Paul McCartney' nói với tôi: “Tôi biết ngài”. Ông ta cũng đã xem bộ phim trên BBC và quyết định sẽ tổ chức một bữa tiệc ở Home House sau khi buổi hòa nhạc tưởng niệm Linda” được tổ chức ở Royal Albert Hall.

"Một trong những khu vực đắt giá nhất ở Anh. * Kênh truyền hình tin tức lớn nhất của Anh.

Tầm quan trọng của lợi thế so sánh

Chúng tôi đã chấp nhận rủi ro cực lớn khi đầu tư vào Home House. Chúng tôi chi vô cùng nhiều tiền và khả năng mất trắng rất dễ xảy ra. Tuy nhiên, điều khiến tôi luôn tự tin đó là chúng tôi có một lợi thế so sánh. Ở Luân Đôn, một nơi uống rượu và một nơi ăn tối là hoàn toàn khác nhau. Nhưng chúng tôi đã sáng tạo ra một thể loại mới. Không ở đâu lại có sự kết hợp tuyệt vời của một tòa nhà vừa đẹp vừa mang tính lịch sự với một không khí thân thiện, thoải mái như ở Home House. Người nước ngoài đến đây thích cái chất của người Anh, còn người Anh lại thích phong cách mới lạ của người nước ngoài. Ban đầu, chúng tôi gặp khả nhiều khó khăn trong dịch vụ do vấn đề bất động văn hóa vì đây không đơn giản là thành lập một doanh nghiệp với hơn 100 nhân viên. Tuy nhiên có vẻ như chính những điểm khác biệt đó lại càng tô đậm thêm nét đặc sắc cho nơi này.

Ngoài việc sáng tạo ra một loại hình kinh doanh dịch vụ mới, chúng tôi còn có một lợi thế nữa. Cơ cấu của một câu lạc bộ với nguồn thu từ phí hội viên ưu việt hơn nhiều so với việc mở của tự do và cung cấp dịch vụ với giá cắt cổ để bù đắp chi phí. Đây không phải là một ý tưởng mới nhưng nếu thực hiện được, nó vẫn sẽ rất hữu ích. Khi đã có tới hàng nghìn hội viên, chúng tôi thu được một nguồn thu khổng lồ từ phí gia nhập cẩu lạc bộ. Nguồn thu này đồng nghĩa với việc mỗi ngày chúng tôi mở cửa là mỗi ngày có lợi nhuận, thậm chí còn hoàn lại được một phần cho các hội viên, thông qua việc giảm giá đồ ăn thức uống. Về sau, khi tôi đầu tư vào một nhà hàng ăn uống, thực tế lại hoàn toàn ngược lại vì mỗi ngày mở cửa hàng là một ngày thua lỗ còn tôi thì lúc nào cũng chỉ cầu mong có đủ khách hàng vào để chúng tôi có lãi.

'Cựu thành viên của ban nhạc nổi tiếng The Beatle, vừa là ca sĩ, nhạc sĩ, chơi rất nhiều nhạc cụ khác nhau.

* Vợ của McCartney.

Sự trì hoãn: Do khả năng hay do thời điểm?

Như tôi đã nói, Home House đã chịu áp lực rất lớn là phải khai trương đúng thời hạn. Trong khi một số nhà đầu tư ra sức lo lắng về khả năng ngày khai trương bị trì hoãn thì tôi lại không lo lắm, bởi điều đó về lâu về dài không ảnh hưởng gì nhiều đến thành công của doanh nghiệp cả. Nếu đây là một ý tưởng kinh doanh tuyệt vời thì ngay cả sáu tháng sau đó, nó cũng vẫn tuyệt vời.

Tôi thường thấy các nhà đầu tư hốt hoảng lên vì các dự án kinh doanh không thực hiện được đúng hạn. Chẳng hạn, trên thị trường cổ phiếu, chỉ cần có một thông báo hoãn tung ra một sản phẩm là y như rằng cổ phiếu sụt giả và nhà đầu tư đua nhau bán hết ra. Tôi tin rằng hành vi phản ứng với giá này chính là tính không hiệu quả của thị trường, và rằng thị trường có thể phản ứng thái quá với các thông tin về thời gian, đặc biệt là đối với các công ty nhỏ.

Như vậy, chiến lược đầu tư hiệu quả ở đây là bạn hãy tìm cơ hội bán ra trước khi giá giảm do có thông tin mới được Công bố. Nếu bạn tin rằng một công ty vẫn đang hoạt động hiệu quả và duy trì được lợi thế so sánh thì rất có khả năng giá cổ phiếu của công ty đó sẽ sớm phục hồi bình thường.

6.4. Hãy chắc rằng doanh nghiệp bạn đầu tư sẽ phát triển bền vững

Trước khi đầu tư vào một doanh nghiệp, tôi thường hỏi mình những câu hỏi như:

• Công ty này có bền vững không? Nó có thể có lợi thế so sánh, liệu lợi thế này sẽ kéo dài bao lâu?

• Những thay đổi nào trên thị trường có thể làm mất đi hay củng cố thêm lợi thế so sánh này?

• Các nhà đầu tư sẽ phản ứng thế nào với công ty này?

• Khả năng thất bại của công ty là bao nhiêu?

Một trong những công ty ấn tượng nhất mà tôi đã từng đầu tư là IP2IPO, công ty đã được niêm yết trên thị trường chúng khoản AIM Luân Đôn. Chắc đây chính là ví dụ hoàn hảo về một công ty bền vững.

IP2IP0 do một người bạn tốt của tôi điều hành, anh David Norw0od. Anh là một kiện tướng cờ vua mà tôi quên hồi giữa những năm 1990 khi anh đến Bermuda chơi cờ. Ngay lập tức tôi thấy rất quý mến anh ta và chúng tôi nhanh chóng trở thành bạn bè. Anh đến từ miền Bắc nước Anh có tư duy rất sắc sảo và phản ứng nhanh nhạy.

Lọn rùng và bóng chuyền

Trong nhiều năm liền, David và tôi đã chơi với nhau rất vui vẻ. Chúng tôi lang thang khắp Luân Đôn không mục đích, uống rượu champagne trong một chiếc Limo' với Anatoly Karpov và bất kì cô gái nào chúng tôi gặp. Chúng tôi đi săn lợn rừng ở các vùng tận cùng ở Australia, bị rắn đuổi ở Thái Lan, băng qua những con sông dữ ở châu Phi trên những chiếc ca nô cũ nát và chơi bóng chuyền trên bãi biển ở Mahabalipuram Ấn Độ, với hàng trăm trẻ em ở địa phương.

Ngoài ra, chúng tôi còn nói rất nhiều chuyện về kinh doanh. Dave tốt nghiệp Đại học Oxford và làm việc ở Bankers Trust Luân Đôn từ đầu những năm 1990. Anh được tuyển một phần vì người ta muốn chọn những người chơi cờ vua giỏi, với lý do là những người này sẽ rất thành công trong ngành tài chính. Tuy nhiên, ý tưởng này cuối cùng không được ứng dụng vì họ chỉ giao cho anh một công việc vô nghĩa và suốt ngày mắng mỏ anh. Theo tôi nghĩ, đối với các công việc phục vụ thì những người thông minh làm không tốt bằng người bình thường. Dù sao đi nữa đây cũng là dịp để anh biết đến giới kinh doanh và tại thời điểm chúng tôi quen nhau thì anh đang làm cho một ngân hàng tư nhân nhỏ chuyện đầu tư tiền của khách hàng vào các Công ty nhỏ. Chính Dave là người đã khơi gợi mối quan tâm của tôi đến những cơ hội này và đến cuối những năm 1990, chúng tôi bắt đầu khai thác mối quan hệ của anh với trường Đại học Oxford. Rốt cuộc tôi đã đầu tư vào rất nhiều các công ty thuộc trường Oxford. Chúng tôi rót vốn cho một số nghiên cứu có triển Vọng và cố gắng thương mại hóa chúng. Đó là một kinh nghiệm mới mẻ đối với cả trường Oxford lẫn bản thân chúng tôi, nhưng qua đó chúng tôi đã học được rất nhiều.

"Xe hơi to sang trọng Có kinh ngăn giữa người lái xe và hành khách.

Cựu vô địch cờ vua thế giới người Nga.

Năm 2000, Dave thành lập một doanh nghiệp chuyên tư vấn cho các công ty nhỏ gọi là IndexIT, tôi cũng tham gia với tư cách là một nhà đầu tư. Cuối cùng, chúng tôi đã bán doanh nghiệp này cho một nhà đầu tư và Dave thành lập tiếp IP2IPO thuộc sở hữu chung của cả anh và nhà đầu tư đó.

IP2IPO thực sự được phát triển lên từ các hoạt động phối hợp với các trường đại học, trong đó tôi chỉ là một cổ đông nhỏ. Dave đã khiến cho quá trình đầu tư trở thành một công việc nghệ thuật - nếu anh mà viết một cuốn sách 100 Chiến lược đầu tư của mình thì bạn hãy bán ngay cuốn sách của tôi đi và mua cuốn này nhé. Những gì anh làm với IP2IPO là mua quyền được kinh doanh kết quả nghiên cứu của Oxford và các trường đại học khác bằng cách thành lập các công ty thuộc trường đại học. IP2IPO sẽ đứng ra cấp hết vốn hoặc cam kết những khoản đầu tư tối thiểu để có được quyền thương mại hóa đặc biệt này. Ý tưởng ở đây là sau này các công ty đó sẽ được niêm yết trên thị trường chứng khoán và IP2IPO có thể tùy ý bán lại cổ phần của mình. Cho đến nay, đã có rất nhiều Công ty của IP2IPO được niêm yết và chúng tôi đã thu lại được tương đối vốn đầu tư ban đầu.

Không bị ảnh hưởng bởi chu kỳ kinh tế và các xu thế đầu tur

Giờ đây, điều thú vị nhất về IP2IPO là nó không hề bị tác động bởi chu kỳ kinh tế hay các xu hướng đầu tư trên thị trường và thực sự không có đối thủ cạnh tranh. Công ty có thể ngồi chờ đến khi các nghiên cứu trong các trường đại học thành công, rồi chọn lấy những thành tựu lớn nhất và thành lập ra các công ty nhỏ. IP2IPO còn cung cấp dịch vụ tìm kiếm giám đốc, quản lý giải cho các công ty mới này và giúp chúng huy động Vốn nếu cần. Toàn bộ quá trình này đem lại lợi ích rất lớn cho xã hội vì kết quả của những dự án hữu ích như nghiên cứu chữa trị ung thư đã được áp dụng rộng rãi.

Từ lâu, tôi vẫn luôn nói với các bạn tôi rằng IP2IPO là một khoản đầu tư rất hiệu quả kể từ khi Công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán vào năm 2003. Chỉ sau một năm, giá cả phiếu đã tăng lên hơn gấp đôi, trong khi tình hình chung trên thị trường thì không mấy khởi sắc. Kể từ đó đến nay, cổ phiếu Công ty chỉ tăng trưởng khoảng 30%. Tổng Vốn hóa thị trường của công ty hiện giờ khoảng 230 triệu đô la, và tôi nghĩ họ vẫn còn tới 100 triệu đô la tiền mặt nữa. Bạn có thể định giá công ty này thế nào? Tôi không rõ, nhưng tôi có suy nghĩ rằng nếu như một hay hai công ty con của IP2IPO phát triển mạnh thì công ty này sẽ càng có giá khủng khiếp.

Tôi cho rằng hầu như không có công ty nào có thể phát triển bền vững được như IP2IPO. Đây là một ví dụ điển hình mà bạn nên tìm hiểu. Khi đánh giá một công ty trên phương diện phát triển bền vững, hãy xem xét các yếu tố như khả năng đa dạng hóa sản phẩm và tái cấu trúc việc kinh doanh nếu cần. Hãy xem xét cả khả năng cạnh tranh của Công ty, đặc biệt là khi có một công ty lớn hơn muốn chen chân vào thị trường. Hãy luôn lưu ý đến “rào cản gia nhập thị trường” - tức là các biện pháp bảo vệ mình khỏi bị cạnh tranh - như bằng phát minh sáng chế, sáng tạo hay vị thế đi đầu trong việc phát triển sản phẩm,

6.5. Hàng hóa tốt chưa chắc đã bán chạy

Có vô vàn lý do cho việc các sản phẩm chất lượng tốt mà vẫn không bán được, như do giá cả, hình ảnh sản phẩm, độ tin cậy, dịch vụ, lòng trung thành của khách hàng đối với sản phẩm của đối thủ cạnh tranh, các mối quan hệ của công ty, bị đối thủ cạnh tranh nói xấu, lục đục trong nội bộ công ty khách hàng (một bộ phận trong Công ty ủng hộ sản phẩm khác) và nỗi lo ngại rằng công ty có quy mô quá nhỏ và không đáng tin cậy. Tôi đã học được một bài học về marketing khi tôi nhận ra thật khó có thể bán được một sản phẩm chất lượng tốt với giá chỉ bằng một phần của mức giá thông thường.

Cuộc thử nghiệm với thương mại điện tử của tôi

Tôi đầu tư vào MegaAge.com từ giữa đợt bùng nổ cơn sốt kinh doanh thương mại điện tử'. Đó là lần duy nhất tôi đầu tư vào lĩnh vực này và đó thực sự là một cuộc thử nghiệm: tôi muốn xem liệu tôi có thể phát triển được một thương hiệu hay không. Vì vậy, tôi bắt đầu dịch vụ bán vợt tennis trên mạng với giá bán bằng giả vốn. Bạn bè tôi đều nghĩ đầu óc tôi có vấn đề, có khi họ nói đúng thật. Nhưng tôi cho rằng những chiếc vợt này sẽ bán đắt như tôm tươi và lợi ích mà tôi có được sẽ chính là thường hiệu: danh tiếng của MegaAge.Com sẽ nổi như cồn và từ đó tôi sẽ phát triển nó hơn nữa.

Từ khi chuyển tới sống ở Monaco vào giữa những năm 1990, tôi đã chơi tennis rất nhiều. Thật tuyệt là Câu lạc bộ Monte Carlo Country lại nằm ngay gần nhà tôi. Ở đó có 23 sân đất rất đẹp và bạn có thể ngắm cảnh một bên là núi một bên là biển. Bạn không phải đặt chỗ trước mà vẫn luôn có sân. Nghi lại hồi tôi ở Luân Đôn, chơi tennis quả là một cơn ác mộng - vất vả lắm mới chen qua được đống xe cộ và chỉ được dùng sân trong có 1 giờ đồng hồ, Sống ở Monaco càng khuyến khích tôi chơi tennis. Tôi thấy đó là một cách rất hiệu quả để giữ gìn sức khỏe và lại thú vị hơn nhiều so với tập thể dục. Dù các cú phát bóng và đập đất của tôi không xuất sắc lắm nhưng tôi vẫn là một người chơi rất nhiệt tình.

Hàng chất lượng tốt được bán với giá vốn

Nói chuyện với các vận động viên chơi tennis, tôi rất ngạc nhiên khi biết rằng ngay cả những chiếc vợt tennis chất lượng hàng đầu, thường được sản xuất ở châu Á, cũng chỉ có giá thành sản xuất không đến 20 đô la. Họ bán chúng trong các cửa hàng với giá hơn 200 đô la. Tôi đoán các khách hàng đã quen mua các sản phẩm theo cách đó rồi, nhưng tôi vẫn quyết định sẽ làm gì đó. Vì thiết kế của các loại vợt thông thường không hề có bằng phát minh sáng chế kèm theo nên tôi nghĩ tôi sẽ mua thật nhiều vợt về và bán lại với giá đúng bằng giá VỐn. Tôi thành lập ra Công ty MegaAge.com và ngoài vợt tennis, tôi còn bán thêm cả bóng đá và bóng rổ. Các sản phẩm này có chất lượng rất tốt, nhưng giá thành cũng không cao hơn mấy so Với sản phẩm thường. Tôi đặt ra hai mục tiêu: một là bán được hàng với giá thấp và hai là cạnh tranh với các thương hiệu nổi tiếng nhất trên thị trường. Tôi đã gặp Pat Cash, cựu vô địch của giải Wimbledon', anh rất vui mừng được cộng tác với tôi quảng cáo cho những chiếc vợt. Pat Cash đang yêu là một trong những mẩu quảng cáo chúng tôi thực hiện trên các tờ báo của Anh - dĩ nhiên là quảng cáo cho sản phẩm Vợt tennis của tôi.

Ban đầu, những chiếc vợt này bán rất chạy. Các mẩu quảng cáo đã có tác dụng tốt và chúng tôi đã bán được tới vài trăm chiếc trong vào tháng đầu. Từ khởi đầu đó, tôi hi vọng rằng doanh thu của chúng tôi sẽ được lợi rất nhiều từ những quảng cáo truyền miệng của người tiêu dùng. Tôi biết rằng thách thức mà chúng tôi phải vượt qua hiện nay chính là tâm lý ngần ngại của khách hàng không muốn mua các sản phẩm trên mạng từ một website chưa được biết đến nhiều. Sau khi đã có đủ số khách mua vợt tennis, tôi hi vọng rằng chúng tôi sẽ bắt đầu tạo dựng được ít nhiều tiếng tăm trên thị trường.

'Giải thưởng có uy tín và lâu đời nhất của môn quần vợt.

Tuy nhiên, vấn đề ở đây là khi không quảng cáo, chúng tôi không bán được hàng nữa. Chi phí quảng cáo rất đắt đỏ, đặc biệt là khi chúng tôi đang cố gắng bán sản phẩm với giá bán bằng giá thành. Vì vậy, chúng tôi đã phải dừng việc quảng cáo và công ty chỉ còn duy trì được mức doanh thu rất thấp. Niềm hi vọng doanh thu tăng đều đã không thể trở thành hiện thực.

Thêm một vấn đề nữa phát sinh đó là chúng tôi có một lượng hàng vợt tennis tồn kho quá lớn. Thật là nực cười. Có khoảng 10.000 chiếc vợt nằm trong các nhà kho khắp thế giới, còn số lượng chúng tôi bán được chỉ chiếm rất ít. Hồi ấy trong một cuộc XỔ SỐ từ thiện, tôi lại còn trúng một giải thưởng là hai chiếc vợt tennis nữa. Thế là tôi phải trả lại giải thưởng để quay Xổ số lại. Có lẽ tôi là người sở hữu nhiều vợt tennis hơn bất cứ người nào trên hành tinh này mất.

Cuối cùng, tôi đã bán lại toàn bộ chỗ hàng tồn kho cộng với thương hiệu của mình với giá chỉ bằng một phần của giá vốn. Người mua là những bạn bè của tôi với hi vọng họ sẽ có đủ thời gian và kiên nhẫn để đem lại thành công cho công việc kinh doanh này. Ý tưởng của tôi có lẽ vẫn đúng nếu như nó được thực hiện cộng với một ban điều hành doanh nghiệp có năng lực. Vì vậy, MegaAge.com vẫn tiếp tục duy trì hoạt động. Ngoài lương, chi phí quảng cáo và chi phí lưu kho thì ba năm kinh doanh thương mại điện tử của tôi ngốn hết gần nửa triệu đô la.

Trước hết, hãy thử nghiệm ý tưởng

Đó quả là một bài học đắt giá. Tại sao tôi lại thất bại? Rõ ràng số lượng khách hàng biết đến MegaAge không đủ. Đầu tư cho marketing không hề lãng phí đối với bất kì doanh nghiệp nào. Lẽ ra, chúng tôi nên phân bổ nguồn lực hợp lý hơn, bằng việc chi tiêu ít hơn việc lưu kho và đầu tư nhiều hơn vào hoạt động xúc tiến quảng bá sản phẩm. Xét trên khía cạnh tài chính, lẽ ra tôi nên thử nghiệm ý tưởng của mình với một khoản đầu tư nhỏ hơn. Đối với rất nhiều doanh nghiệp mới, tốt nhất là chỉ nên dành ra một khoản tiền nho nhỏ để thử nghiệm trước xem ý tưởng đầu tư của mình có đúng đắn không. Tại sao lại phải chi quá nhiều tiền chi để kiểm tra xem bạn có lợi thế so sánh hay không? Chắc hẳn sẽ hợp lý hơn nhiều nếu MegaAge.com chỉ mua một lượng hàng khoảng 1.000 chiếc vợt thay vì 10.000 chiếc. Nếu như bán hết được 1.000 chiếc, sau đó doanh nghiệp hoàn toàn có thể đặt hàng thêm.

Vợt tennis của MegaAge có vẻ như cũng có vấn đề về hình ảnh đối với nhiều khách hàng. Thật thú vị là đôi khi chính mức giá thấp như vậy lại là một vấn đề. Liệu có ai muốn người khác thấy

mình dùng đồ rẻ tiền chứ? Thêm vào đó mọi người thường mặc nhiên giả định rằng chắc những chiếc vợt này phải làm sao thì mới có giá rẻ như vậy, rồi họ săm soi nó còn hơn cả khi họ mua các sản phẩm giá cao hơn. Một số phản hồi mà chúng tôi nhận được cho rằng những chiếc vợt này gần như chỉ là bản sao của một loại vợt khác đã có thương hiệu được bán với giá cao. Một số huấn luyện viên tennis còn chê bai chúng. Và hình như vài người trong số họ có hợp đồng riêng với các đại lí, vì vậy, họ chẳng quan tâm đến việc quảng cáo xúc tiến sản phẩm của chúng tôi.

Có lẽ ngay từ đầu đưa ra sản phẩm giá rẻ mời chào những người chơi tennis là không thích hợp chút nào. Chơi tennis đã rất tốn kém, với tiền thuê sân bãi, bóng tennis và huấn luyện viên. Nếu bạn có tiền chi trả cho tất cả các khoản này thì chẳng có lý do nào bạn lại muốn tiết kiệm vài đô la tiền mua vợt cả. Có lẽ đầu tư vào việc bán các quả bóng đá giá rẻ còn hiệu quả hơn nhiều bởi khách hàng mục tiêu không chỉ giới hạn ở tầng lớp khá giả trong xã hội.

Như vậy, có một sản phẩm hấp dẫn là chưa đủ để đảm bảo thành công cho một doanh nghiệp. Vô số các trường hợp điển hình trong giới kinh doanh cho thấy thực tế này. Ngoài yếu tố may mắn và ngẫu nhiên, việc điều hành nói riêng và trình độ quản lý của ban lãnh đạo Công ty nói chung đóng vai trò VÔ cùng quan trọng.

6.6. Tăng trưởng tạo ra áp lực lên các công ty nhỏ

Ngay cả khi ban lãnh đạo rất giỏi và ý tưởng kinh doanh của Công ty rất hấp dẫn, đối với một công ty nhỏ, đạt được thành công không phải là chuyện dễ dàng gì. Trên bước đường phát triển có thể xuất hiện tất cả các loại trở ngại và mỗi một trở ngại lại dẫn đến một nguy cơ thất bại thực sự.

Kiểm tra thực phẩm

Trong số các công ty mà tôi đã đầu tư vào có một công ty sở hữu công nghệ hàng đầu thế giới về thực phẩm rất được các nhà đầu tư chú ý. Đó là công ty Spectral Fusion Technologies có trụ SỞ ở Birmingham chuyên bán các loại máy móc cho các Công ty chế biến thực phẩm. Các máy móc này kiểm tra chất lượng thực phẩm bằng tia X và phân tích kết quả trên máy vi tính. Sản phẩm chính của công ty là máy quét kiểm tra thịt gà lọc xương, có Công dụng xác định và loại bỏ các sản phẩm vẫn còn xương. Trước đây, các nhà sản xuất thịt gà phải làm công đoạn này bằng tay. Trước khi đóng gói, mỗi tảng thịt gà lọc xương được công nhân trên dây chuyền kiểm tra tỉ mỉ. Máy quét tìm xương cố gắng đem đến một giải pháp đáng tin cậy hơn đồng thời giúp giảm chi phí nhân công. Các sản phẩm khác của Công ty là máy móc cho ngành chế biến cá, thịt bò và thịt lợn, mặc dù các Công nghệ này vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển.

Spectral được thành lập từ giữa những năm 1990 để tận dụng kiến thức trình độ chuyên môn của một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực thiết kế phần mềm kiểm tra.

Kiến thức của ông có thể áp dụng được trong rất nhiều ngành khác nhau như máy quét kiểm tra hành lí ở sân bay, nhưng ông lại chọn ngành thực phẩm bởi nhu cầu cần có Công nghệ tốc độ nhanh và xử lí được khối lượng sản phẩm lớn giúp ông có cơ hội nghiên cứu phát triển bằng tri thức của mình.

Câu cá voi

Spectral là một công ty nhỏ với bộ máy nhân sự chưa đầy 20 người, nhưng lại luôn cố gắng bán được các sản phẩm máy mÓC, thu về hàng trăm nghìn đô la. Nếu làm ăn tốt, cứ mỗi một hay hai tháng, Công ty lại bán được một chiếc máy. Dĩ nhiên mỗi thương vụ làm ăn như thế có giá trị rất lớn, và công ty phải nỗ lực rất nhiều mới bản được hàng. Họ miêu tả công việc này là “câu cá voi”, nghĩa là có thể thắng rất to hoặc thua rất lớn.

Để có được doanh thu, Spectral phải thuyết phục khách hàng chấp nhận sản phẩm của mình. Tôi đã đề cập đến vấn đề này trong chiến lược trước. Đối với các công ty công nghệ, công việc này còn khó khăn hơn nhiều bởi chính khách hàng mua sản phẩm công nghệ cũng có thể gặp rủi ro nếu như Công nghệ mới không đem lại hiệu quả hoặc không được hỗ trợ thích hợp. Đối với hầu hết các công ty khách hàng mua máy quét phát hiện xương, tia X đem lại một khả năng mới trong xử lí thực phẩm. Đó không đơn thuần chỉ là vấn đề nâng cấp một cái máy hiện có trở nên hiện đại hơn và hiệu quả hơn.

Spectral đã nỗ lực rất nhiều để đạt được thành công trong việc thuyết phục khách hàng. Họ bán được rất nhiều máy cho các nhà cung cấp thực phẩm lớn. Một số nhà cung cấp thực phẩm còn bị các công ty bán lẻ lớn yêu cầu phải sử dụng máy quét phát hiện xương. Các công ty này không muốn nhận bất kỳ phản hồi nào liên quan đến việc khách hàng tìm thấy xương trong các sản phẩm thịt đã lọc xương hay thậm chí bị hóc xương.

Trong thế giới ngày nay, thật hữu ích khi công nghệ vi tính giúp phát hiện ra xương trong thực phẩm. Dĩ nhiên chi phí phát triển công nghệ này rất lớn, cho nên Spectral vẫn chưa hoàn Vốn được để bắt đầu có lãi.

Những vấn đề phát sinh khi làm ăn với các công ty lớn

Đối với một công ty nhỏ, việc đạt được một bước ngoặt trong tăng trưởng lợi nhuận và doanh thu là vô cùng khó khăn, Với một công ty nhỏ, mọi chuyện chẳng dễ dàng chút nào, nhất là khi hầu hết các đối tác kinh doanh đều là các đại gia lớn hơn mình nhiều. Các cuộc thương lượng đàm phán với họ rất chênh lệch về lực lượng và uy thế. Các Công ty lớn đều biết rằng đối với Spectral, họ rất quan trọng. Thường thì sau khi một thỏa thuận thương mại chắc chắn đã được kí kết, các công ty lớn vẫn cố kì kèo thêm để có được một mức giá hời hơn hay nhận thêm nhiều ưu đãi đi kèm hơn. Nhiều khi cũng xuất hiện Cơ hội hợp tác với các công ty lớn trong quá trình phát triển sản phẩm mới. Nhưng Spectral phải rất thận trọng để xác định xem họ có thực sự nghiêm túc không hay chỉ muốn cố gắng biết được công nghệ của mình và ăn trộm ý tưởng. Dĩ nhiên, những nguy cơ này có thể xảy ra với tất cả các công ty bất kể quy mô lớn nhỏ. Nhưng đối với các công ty càng nhỏ thì nguy cơ càng cao và hậu quả thật khó lường.

Các nguồn lực thường rất thiếu

Thiểu nguồn lực là một khó khăn rất lớn đối với các công ty nhỏ CỠ như Spectral. Đã rất nhiều lần Công ty bỏ lỡ các cơ hội đầy hứa hẹn chỉ vì tiềm lực tài chính và nhân lực. Vì công ty đang thua lỗ nên lúc nào họ cũng có nhu cầu huy động thêm Vốn. Việc này lại đòi hỏi phải có một ban lãnh đạo giỏi và tốn rất nhiều công sức, trong khi công ty lại đang quá bận rộn. Tài liệu và các thông tin mới về cổ đông lúc nào cũng phải chuẩn bị sẵn để trình bày trước các nhà đầu tư tiềm năng.

Thách thức từ các thị trường quốc tế

Khoảng cách địa lí lại là một thách thức nữa đối với Spectral. Công ty kí được một vài hợp đồng với khách hàng ở châu Âu nhưng thị trường lớn lại ở tận nước Mỹ. Tâm lý ưa chuộng Công nghệ nội của dân Mỹ là một khó khăn lớn đối với Spectral trong công cuộc tạo dựng lòng tin của khách hàng. Ngoài ra, khoảng cách địa lí lại tạo ra thêm khó khăn nữa cho công việc bản hàng và cung cấp dịch vụ. Công ty có đặt một đại lý ở Mỹ nhưng lúc nào nhân viên của Spectral cũng phải trực tiếp bay sang đây để giải quyết công việc. Có khi họ phải đến cả Alaska, nơi công ty đang phát triển các Công nghệ ứng dụng trong ngành công nghiệp thủy sản. (Khách hàng đòi hỏi công nghệ phải có hiệu quả trong việc tìm xương cá và giờ công ty lại đang tiếp tục nghiên cứu Công nghệ tìm giun trong cá.)

Gần đây, một vị lãnh đạo Công ty đã cố gắng chuyển cả gia đình tới sống ở Atlanta nhưng việc này quả là kinh khủng. Đầu tiên là vụ thất lạc hành lí trong quá trình vận chuyển, tiếp theo là một tai nạn ô tô vì họ không quen với quy định lái xe trên đường. Trong khi đó sân sau của ngôi nhà thì bị ngập lụt. Chỉ chừng đấy việc cũng đã đủ khiến cả gia đình lao đao, đặc biệt với người VỢ đang vừa mang thai vừa phải chăm sóc cậu con trai hai tuổi. Ý định chuyển nhà bị phản đối và cả nhà lại quay về nước.

Bất chấp tất cả những khó khăn trở ngại này, Spectral vẫn chậm rãi nhưng chắc chắn tiến đến thời kỳ bắt đầu thu được lợi nhuận. Họ tin rằng tia X và Công nghệ tự động hóa sẽ giúp ngành công nghiệp thực phẩm giải quyết được Công đoạn lọc xương, đảm bảo an toàn thực phẩm hơn nữa và giảm chi phí nhân công. Họ lập kế hoạch sẽ trở thành nhà cung cấp công nghệ hàng đầu. Là một nhà đầu tư, tôi cần phải đánh giá được hết các thách thúc họ gặp phải và cân nhắc giữa rủi ro và lợi ích tiềm năng. Tóm lại, tôi ủng hộ Spectral.

6.7. Đảm bảo khả năng thu hồi vốn đầu tư và nguồn vốn tiền mặt đủ lớn

Tôi sẽ miêu tả một trong những cảnh tượng buồn thảm nhất của tự nhiên. Trên một bãi biển hoang vắng, chú rùa mẹ hì hục đào một cái hố trên bãi cát để đẻ trứng. Sau đó ít lâu, hàng trăm chú rùa con bò ra khỏi hố và bắt đầu tiến ra biển. Chỉ chờ có thể, chim biển điên cuồng lao xuống xúc lấy những miếng mồi ngon lành. Đối với các chú rùa con, bò ra được đến biển đã là một kì tích, nhưng ngay cả khi đã ở trong làn nước trong xanh, chúng vẫn chưa được an toàn. Các loài cá lao tới nuốt chửng chúng. Trong số những chú rùa nhỏ trốn thoát được chỉ có vài chú sống sót được đến giai đoạn trưởng thành, nhờ đó loài rùa duy trì được nòi giống.

Một thế giới mạo hiểm và nhiều thua lỗ

Cảnh tượng này khiến tôi nghĩ ngay đến giới kinh doanh. Các tên tuổi lớn quen thuộc với chúng ta đến từ các quốc gia khác nhau. Những “chú rùa lớn” này ban đầu chỉ là ý tưởng hay và tham vọng của ai đó. Để có được như ngày hôm nay, họ cần phải có rất nhiều yếu tố thì mới thắng được cạnh tranh và phát triển được. Những công ty lớn ngày nay đã từng trải qua muôn vàn khó khăn. Ngoài ra, thất bại cũng khiến không biết bao nhiêu người bị đột quỵ và gánh chịu thua lỗ nặng nề.

Đây chính là thế giới mà bạn sẽ gia nhập vào nếu bạn đầu tư vào các công ty tư nhân. Rủi ro vô cùng cao nhưng lại nhuận tiềm năng củng rất hấp dẫn. Như các bạn thấy, tôi tin rằng sự đánh đổi đáng giá nhất đối với một nhà đầu tư chính là khi đầu tư vào công ty nhỏ. Vì vậy, tôi cũng tin rằng các công ty tư nhân có thể tạo ra những cơ hội rất tuyệt vời. Tuy nhiên, một nhà đầu tư phải thu được cả vốn lẫn lãi bằng việc bản lại cổ phần của mình. Việc này thường chỉ thực hiện được khi công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc bị mua lại bởi một công ty khác. Để được niêm yết hay mua lại, trước hết công ty phải vượt qua được rất nhiều khó khăn và phải có nguồn tiền mặt dự trữ đủ lớn để chi cho mục tiêu tăng trưởng và thu lợi nhuận.

Chu kỳ vòng đời của công ty

Để hiểu được thách thức, chúng ta cần phải xem xét chu kì Vòng đời của một công ty.

Hãy bắt đầu từ đầu. Mọi người bắt đầu khởi sự kinh doanh vì rất nhiều lý do khác nhau. Lý do đó có thể bắt nguồn từ một phát minh, một ý tưởng, một cơ hội hoặc thậm chí chẳng vì lý do gì ngoài mong muốn và hi vọng. Thường thì ở thời điểm đó, nguồn tài chính đầu tư cho kinh doanh chỉ là tiền tiết kiệm hoặc trợ giúp từ bạn bè, gia đình. Khó có thể thuyết phục được ngân hàng hay các tổ chức định chế tài chính khác cho vay tiền để thành lập một doanh nghiệp hoàn toàn mới.

Một Công ty mới thành lập mà nhanh chóng thu ngay được lợi nhuận là rất hiếm. Vì vậy, cuộc chiến thực sự bắt đầu khi nguồn tiền cạn kiệt trong khi cơ hội ngày càng lớn dần. Nếu có được cơ hội đủ lớn, doanh nghiệp sẽ thu hút được các nhà đầu tư mạo hiểm. Các cuộc đàm phán sẽ bắt đầu. Nhà đầu tư mới thường muốn doanh nghiệp phải được tổ chức hoạt động một cách quy củ hơn. Họ có thể cũng sẽ yêu cầu phải thay đổi cơ cấu nhân sự và Ban giám đốc. Đôi khi họ còn buộc người sáng lập ra doanh nghiệp phải từ bỏ vị trí lãnh đạo để tập trung vào kĩ năng chuyên môn của mình như thiết kế hay kinh doanh. Người sáng lập ra công ty có vẻ không phải là một nhà quản trị nhân sự giỏi hoặc thiếu kinh nghiệm để có thể đưa công ty bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Tranh luận giữa nhà đầu tư và những người sáng lập ra Công ty

Ngay cả sau khi tái cơ cấu, hầu hết các doanh nghiệp vẫn thất bại, dù cho các nhà đầu tư mạo hiểm đã ra tay can thiệp. Đôi khi tình hình có thể trở nên rất tồi tệ nếu phát sinh tranh cãi giữa nhà đầu tư với những người sáng lập Công ty về định hướng phát triển doanh nghiệp trong tương lai. Cả hai bên đều một mực cho rằng họ đúng. Người sáng lập công ty có thể sẽ cảm thấy nhà đầu tư kia cũng chẳng hiểu gì về lĩnh vực hoạt động của công ty như may mặc hay kinh doanh nhà hàng khách sạn. Còn các nhà tài chính, thường tham gia đầu tư rất nhiều công ty khác nhau, có thể lại thấy rằng các vị sáng lập công ty chẳng hiểu gì về tình hình kinh tế chung như mối trường kinh doanh chẳng hạn. Tương tự, mâu thuẫn cũng có thể xảy ra giữa các nhà đầu tư khác nhau xoay quanh vấn đề 195 định hướng phát triển doanh nghiệp.

Rót thêm vốn

Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp duy trì được hoạt động mà không bị phá sản, họ sẽ cần thêm một lượng vốn thậm chí còn lớn hơn nữa, đặc biệt là nếu công việc kinh doanh có vẻ rất tiềm năng nhưng chưa thu được lợi nhuận. Lượng vốn này có thể dành để mở rộng khuếch trương quy mô Công ty, có thể là tuyển dụng thêm nhân viên hay tăng ngân sách cho hoạt động marketing. Mặc dù công ty vẫn chưa được niêm yết trên thị trường, nhưng nó vẫn có giá cổ phiếu tăng giảm sau mỗi lần rót thêm vốn đầu tư từ bên ngoài. Thế là lại có thêm những đợt bàn bạc và tranh luận với các nhà đầu tư hiện tại và nhà đầu tư tiềm năng mới. Những người sáng lập Công ty có thể sẽ cảm thấy họ đang sở hữu một phần ngày càng nhỏ trong công ty họ sáng lập ra. Họ khó có thể chấp nhận được sự thật là chiếm một phần nhỏ của cái bánh lớn thì ít rủi ro hơn nhưng sẽ tốt hơn nếu sở hữu một phần lớn của cái bánh nhỏ.

Quá trình tìm kiếm nguồn vốn đầu tư tư nhân có thể rất nguy hiểm

Việc các công ty thiếu vốn, làm ăn thua lỗ trở thành nạn nhân của cái mà tôi gọi là hành vi tráo trở của một số nhà đầu tư. Một nhà đầu tư sẽ xem xét doanh nghiệp, tỏ dấu hiệu rất nhiệt tình rằng họ muốn đầu tư vào với mức giá phải chăng. Nhà đầu tư sau đó sẽ kéo dài quá trình thẩm định tình hình công ty, có thể tới vài tháng. Trong khi nguồn vốn ngày càng cạn kiệt dần, nhưng công ty vẫn cảm thấy an tâm vì nghĩ là mình sắp nhận được khoản đầu tư mới.

Sau đó thì ván bài lật ngửa. Nhà đầu tư đòi giảm mạnh mức giá cổ phiếu mà trước đây họ sẵn sàng mua. Đôi khi họ còn giả dối rằng họ cảm thấy lo ngại về năng lực của công ty. Đến giờ phút này CỐng ty đã tự đẩy mình vào chân tường. Họ không còn đủ khả năng tài chính để bắt đầu lại những cuộc thương lượng kéo dài với các nhà đầu tư khác nữa, và thế là chẳng còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận thương vụ bị ép giả ngay trên bàn đàm phán. Họ đã bị lừa. Tôi đã cảnh báo các công ty rằng nguy cơ này hoàn toàn có thể xảy ra, ngay cả các Công ty quản lý quỹ lớn và có tên tuổi cũng có khi sử dụng mánh lới này.

Một tình huống khác ít nguy hiểm hơn nhưng cũng gây rất nhiều thiệt hại có thể xảy ra khi các nhà đầu tư mới mua cổ phần và tăng thêm quyền biểu quyết vào các cổ phiếu hiện có. Những quyền này có thể cho phép nhà đầu tư được bảo vệ nếu Công ty thất bại hoặc không đạt được mục tiêu như dự tính. Có một số sự kiện xảy ra sẽ dẫn đến việc điều chỉnh quyền của nhà đầu tư, chẳng hạn như được mua thêm cổ phần miễn phí khiến giá trị của mỗi cổ phần giảm, chẳng hạn như khi công ty không đạt được doanh thu như dự báo. Một Số các công ty đánh giá thấp chi phí thực tế phát sinh từ những chi tiết dự báo nhỏ nhặt này, bởi các sự kiện kiểu như vậy xảy ra rất thường xuyên.

Lúc nào cũng phải đảm bảo được khả năng thu hồi vốn

Dù sao đi nữa, bạn hãy hi vọng là các thương vụ sẽ diễn ra một cách công bằng, không có gian lận và nhà đầu tư vẫn sẽ đầu tư nhiều vào doanh nghiệp. Các nhà đầu tư chuyên nghiệp luôn muốn tìm kiếm đường rút cho mình. Điều đó không có nghĩa là họ muốn nhận được cổ tức hay nguồn lợi tức tăng trưởng chậm từ số vốn đầu tư. Họ chỉ đơn giản là các chuyên gia quản lý rủi ro của thị trường. Vì vậy, khi một doanh nghiệp trưởng thành đủ lông đủ cánh để phát triển, họ muốn bán lại cổ phiếu và dành tiền đầu tư vào các cơ hội mới. Để đảm bảo được khả năng này, doanh nghiệp họ đang đầu tư sẽ phải bị một công ty khác mua lại hoặc được niêm yết trên thị trường Cổ phiếu. Thường thì khi bỏ vốn đầu tư vào doanh nghiệp, họ sẽ ra điều kiện về quyền rút vốn như vậy.

Luôn cố trở nên hấp dẫn

Định sẵn kế hoạch bán lại doanh nghiệp chính là một kỹ năng quản lý rủi ro.

Các doanh nghiệp có xu hướng mua lại doanh nghiệp khác vì hai lý do phổ biến là: lo sợ hoặc tham lam. Nỗi sợ hãi có thể thúc đẩy họ phải mua lại một đối thủ cạnh tranh tiềm năng. Lòng tham có thể khuyến khích họ mua một Công ty khác đang bắt đầu gia nhập vào một thị trường hấp dẫn.

Vì vậy, chiến lược ở đây là hãy trở nên hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư tiềm năng. Các doanh nghiệp nhỏ với nguồn lực có hạn có thể sẽ phải chọn lựa xem nên phát triển sản phẩm nào hay thị trường nào. Họ không thể đầu tư vào mọi thứ được. Muốn trở nên hấp dẫn, doanh nghiệp phải đưa ra được những quyết định khác so với các công ty thông thường và đương nhiên cũng phải chấp nhận thêm rủi ro.

Một lợi ích của việc được mua lại là việc này có thể xảy ra tương đối sớm trong chu kỳ vòng đời của công ty, ngay cả trước khi công ty có được lợi nhuận hay bắt đầu thu được nhiều doanh thu.

Niêm yết trên thị trường

Mặt khác, việc niêm yết trên thị trường chứng khoán thường đòi hỏi công ty phải có lợi nhuận hoặc triển vọng thực sự trong thời gian gần. Quá trình niêm yết công tốn kém về chi phí và thời gian, mất công sức lập kế hoạch và quản lý. Khả năng niêm yết được hay không cũng không chỉ phụ thuộc vào bản thân công ty, nó còn phụ thuộc vào điều kiện thị trường ở thời điểm đó. Thường thì một thị trường giá đang lên, ở một chừng mực nào đó là điều kiện cần để công ty có thể niêm yết được, vì khi ấy các nhà đầu tư có niềm tin vào thị trường. Quá trình niêm yết có thể kéo dài tới sáu tháng mới hoàn thành được, mà trong khoảng thời gian đó, các điều kiện thị trường lại thay đổi rất nhiều khiến cho việc niêm yết bị hủy bỏ. Như vậy khi đó, dù một công ty đang làm ăn rất tốt thì bao nhiều công sức và tiền bạc của họ cho vụ niêm yết cũng trở thành công cốc hết.

Việc niêm yết trên sàn chứng khoán thường liên quan đến việc chỉ định một bên môi giới để thúc đẩy cả quá trình và thường kết hợp với một đợt tăng vốn, tức là bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO'). Nhà môi giới sẽ giới thiệu công ty cho các tổ chức tín dụng lớn có khả năng tham gia vào đợt huy động vốn này. Để hấp dẫn được các nhà đầu tư, công ty có thể phải tập trung vào các ngành đang phát triển mạnh ở thời điểm đó, chẳng hạn như phần mềm trong một sản phẩm chứ không phải phần cứng. Sau khi đánh giá được mức độ quan tâm của nhà đầu tư, nhà môi giới sẽ cố gắng đàm phán để hạ thấp mức giá trên mỗi cổ phiếu. Họ muốn cổ phiếu sau đó sẽ được giao dịch trên thị trường với giá cao hơn để tổ chức tín dụng đầu tư vào công ty thu được nhiều lợi nhuận hơn. Mặc dù công ty muốn niêm yết có nghĩa vụ phải trả một mức phí cho công ty môi giới, nhưng chính tổ chức tín dụng đầu tư mới là bên có vai trò giúp Công ty môi giới duy trì hoạt động và phát triển.

Một vấn đề nữa mà công ty môi giới phải chịu trách nhiệm đó là ràng buộc các thành viên của công ty, có thể là thành viên sáng lập và các cổ đông khác phải cam kết không bán cổ phiếu của mình trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu các nhân vật quan trọng vẫn tiếp tục gắn bó với Công ty thi công việc xúc tiến phát triển Công ty trên sàn của nhà môi giới mới thực hiện được một cách dễ dàng.

Khi công ty được niêm yết trên thị trường thì cơ cấu Sở hữu của công ty có sự thay đổi. Trong vài tuần đầu giao dịch trên thị trường, có thể sẽ có một lượng lớn các nhà đầu tư - thường là nhà đầu tư mạo hiểm hay các quỹ - bán cổ phiếu ra và lập tức sẽ có các nhà đầu tư khác mua vào.

Hãy cẩn thận với các dự báo trong kế hoạch kinh doanh

Chu kì vòng đời của một công ty từ lúc còn là ý tưởng cho đến khi thực sự niêm yết trên thị trường chứng khoán có thể diễn ra trong một khoảng thời gian rất dài. Các công ty mới thường đánh giá thấp lượng vốn cần thiết để đạt đến giai đoạn công ty bắt đầu làm ăn có lãi, đồng thời không tính đến việc các nhà đầu tư rút vốn khỏi công ty. Trong số tất cả các Công ty tôi đã từng đầu tư vào, tôi không thể nhớ được có công ty nào đạt được mục tiêu đặt ra trong bản kế hoạch kinh doanh. Trong đó luôn tồn tại sự bất tương xứng bởi hầu hết mọi việc đều diễn ra không được như kế hoạch và rất khó để có thể cải thiện được tình hình. Hiện giờ, tôi đang áp dụng một phương pháp nới lỏng, tức là tính gấp đôi thời gian và chi phí của bất kì kế hoạch kinh doanh nào so với mức mọi người đề ra.

Tóm lại, khi đầu tư vào một công ty chưa niêm yết, bạn cần phải đánh giá khả năng thu hồi vốn của mình. Có rất nhiều khó khăn mà công ty phải vượt qua và hầu như không có con đường nào là suôn sẻ cả. Một trong những thách thức đối với Công ty đó là phải luôn có đủ nguồn vốn tiền mặt để đầu tư.

6.8. Các cổ đông có thể giúp ích nhiều cho các công ty chưa niêm yết

Tôi đã giải thích những thách thức mà các công ty chưa niêm yết phải đối mặt trong quá trình nhắm đến mục tiêu lợi nhuận và đem lại lời lại cho các nhà đầu tư. Đối với các công ty này, các cổ đông có thể giúp làm tăng thêm giá trị cho doanh nghiệp. Họ có thể giúp nâng cao trình độ quản lý của công ty bằng cách đóng góp kinh nghiệm và trình độ chuyên môn. Họ cũng có thể giúp xây dựng quan hệ với các công ty khác vì giới kinh doanh luôn là một mạng lưới của quan hệ và tình hữu nghị. Vì vậy, khi xem xét một vụ đầu tư vào một công ty chưa niêm yết, tôi thường bỏ công tìm hiểu đôi chút về trình độ chuyên môn và thái độ quan điểm của các nhà đầu tư khác.

Phân tích các nhà đầu tư khác của công ty

Lần đầu tiên tôi đầu tư vào Home House, câu lạc bộ của các thành viên tư nhân, một phần là do thế lực của các cổ đông khác. Các nhà đầu tư khác là các nhân vật thành công trong lĩnh vực kinh doanh nhà hàng và rất nhiều người khác thành đạt trong ngành xây dựng. Tôi tuyệt nhiên không có một chút kinh nghiệm hay kĩ năng gì trong hai lĩnh vực này. Tôi không thể đánh giá cơ hội đầu tư này theo cách giống như họ được. Vì thế, tôi coi sự nhiệt tình đầu tư của họ là căn cứ để tôi đặt niềm tin vào dự án này. Tôi cũng biết rằng sự gắn bó của họ với dự án trong tương lai cũng vô cùng cần thiết. Lối tư duy như vậy đã giúp tôi thành công, có lẽ khả năng và tầm cỡ của các nhà đầu tư chính là yếu tố lớn nhất quyết định thành công rực rỡ của Câu lạc bộ Home House.

Tôi cũng tiếp tục áp dụng kiểu tư duy logic này đối với các thương vụ đầu tư vào ngành công nghệ. Một lần nữa, mặc dù tôi tự mình đánh giá được trình độ chất lượng quản lý và các tiêu chí khác nêu trong chương này, nhưng tôi không hề có bất kì lợi thế so sánh nào để đánh giá ngành công nghệ cả. Vì vậy, đầu tư với một quỹ đầu tư có rất nhiều chuyên gia về công nghệ khiến tôi yên tâm hơn rất nhiều,

Các cổ đông khác cũng có thể đóng một vai trò quan trọng đáp ứng nhu cầu về tài chính trong tương lai của công ty. Yếu tố này đặc biệt quan trọng đối với các công ty nhỏ cần vốn để mở rộng quy mô hay đối phó với các tình huống khẩn cấp khi mọi việc không diễn ra như dự kiến (việc này rất thường xảy ra).

Nhưng mặc khác, các cổ đông không tốt có thể gây ra rất nhiều rắc rối cho một công ty nhỏ. Tôi rất hay gặp các trường hợp như vậy xảy ra. Một lần, tôi thấy một cổ đông cố trì hoãn một thương vụ mua bán công ty bằng cách cố gắng kì kèo để mua được cổ phiếu với mức giá thấp hơn tất cả mọi người, mặc dù ông ta đã chấp nhận mức giá chào bán hiện tại rồi. Ông ta cứ một mực cho rằng ông ta chỉ chiếm một phần nhỏ trong vụ giao dịch nên có thể bắt các cổ đông lớn hơn phải nhượng bộ. Thật may là cuối cùng ông ta đã phải từ bỏ ý đồ vì sợ danh tiếng bị ảnh hưởng.

Một dịp khác, tôi đàm phán giá bán một doanh nghiệp sau khi tham khảo ý kiến các cổ đông khác. Sau khi đạt được thỏa thuận và bắt tay với đối tác mua thì một cổ đông lại yêu cầu thêm một Số điều khoản để có lợi cho anh ta. Ông ta tráo trở giả vờ như mình đã đồng tâm nhất trí với các cổ đông còn lại từ lâu rồi. Có thể nói rằng: “Kinh doanh là thế mà”, nhưng điều đó cho thấy tốt hơn hết chúng ta nên học cách đánh giá đối tác của chúng ta. Ngay cả khi đầu tư vào một Công ty chưa niêm yết, bạn cũng nên biết rõ danh tính các cổ đông khác của công ty. Didi, một người bạn của tôi rất thích theo dõi và đầu tư vào các cổ phiếu nhỏ niêm yết trên chỉ số chứng khoán NASDAQ. Anh rất chú ý khi các công ty quản lý quỹ nổi tiếng muốn đầu tư vào các cổ phiếu này. Anh vận dụng suy đoán của chính mình khi đầu tư, nhưng đồng thời cũng theo dõi xem các nhà đầu tư khác lớn mạnh hơn và giỏi giang hơn đánh giá công ty như thế nào. Với ý tưởng đầu tư được xác minh theo cách như vậy, anh đã thu được rất nhiều thành công trên thị trường.

6.9. Hãy nghiên cứu kĩ công ty trước khi đầu tư

Đầu tư vào các công ty tư nhân nghĩa là phải chịu thêm nhiều rủi ro. Thường thì các công ty này gia nhập thị trường mới với các sản phẩm mới và rất khó có thể đánh giá được cơ hội thành công thực sự. Sự bảo đảm cho nhà đầu tư tránh bị lừa đảo cũng ít hơn và các công ty chưa niêm yết không quản lý giống như các công ty đã niêm yết.

Chính vì vậy, nhà đầu tư càng cần phải nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư. Đây là quá trình kiểm tra năng lực thực sự của Công ty và thị trường của họ. Đối với nhiều nhà đầu tư mạo hiểm khi đầu tư vào các Công ty tư nhân, công việc nghiên cứu này có thể tốn rất nhiều công sức và thời gian. Họ sẽ phải làm những việc như thử nghiệm sản phẩm, kiểm tra bằng phát minh sáng chế, kiểm tra khách hàng, phỏng vấn nhân viên và xem xét các bảng kê tài khoản ngân hàng của Công ty. Có cần phải dành nhiều công sức như vậy trước khi đầu tư không?

Làm thế nào để đánh giá chính xác được các công ty?

Thời còn trẻ, tôi đã dành ít nhiều công sức để nghiên cứu được càng nhiều càng tốt về một công ty trước khi đầu tư và kiểm tra năng lực thực sự của họ. Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ có được đánh giá thật chính xác trong quá trình này. Việc nhận được những thông tin chi tiết không chính xác luôn làm tôi lo sợ. Ngoài ra, mặc dù đầu tư vào rất nhiều công ty Công nghệ, nhưng tôi lại không biết gì mấy về lĩnh vực này.

Tôi thường đùa rằng hầu như tôi không biết gì về các con chíp điện tử, nói gì đến việc hiểu được chúng hoạt động ra sao. Tôi cũng hay nói rằng tôi mà biết được gì đó về công nghệ thì có khi tôi chẳng đầu tư nữa đâu, vì khi ấy tôi sẽ phát hiện ra đó không phải là một lựa chọn sáng suốt. Để thực sự hiểu được lĩnh vực công nghệ, bạn phải được đào tạo cỡ như một kỹ sư điện hay một nhà vật lý. Công nghệ luôn là một lĩnh vực phát triển không ngừng, đó là lý do vì sao nó đem lại rất nhiều cơ hội đầu tư tuyệt vời. Nhưng mặt khác, chúng ta cũng khó có thể cập nhật được những tiến bộ mới nhất của công nghệ. Chính vì vậy, tôi rất ngưỡng mộ các nhà quản trị công ty không có hiểu biết mấy về chuyên môn mà vẫn điều hành tốt các công ty công nghệ. Họ đã học được rất nhiều từ Công việc của mình.

Tin tưởng vào các nhà quản trị

Trong nhiều năm trời, phương thức nghiên cứu về Công ty trước khi đầu tư của tôi đã trở nên thực tiễn hơn rất nhiều. Tôi thường xác minh tính trung thực và khả năng của ban lãnh đạo Công ty bằng cách gặp trực tiếp họ và đánh giá những thành công họ đã đạt được. Rất hiếm khi xảy ra trường hợp một vị nào đó rất thành công trong sự nghiệp lại đột nhiên đi lừa đảo. Một khi tôi đã yên tâm rằng họ trung thực và có năng lực, tôi thường nhất trí với họ về quan điểm đối với sản phẩm và triển vọng của công ty trên thương trường. Đây chính là điểm khác biệt của tôi với các nhà đầu tư bảo thủ khác và cả các nhà đầu tư mạo hiểm.

Nói chung, tôi không tin rằng nhà đầu tư cần phải là chuyên gia trong mọi lĩnh vực hoạt động của Công ty. Trên thực tế, trong nhiều trường hợp, tốt hơn hết là bạn không nên biết gì cả. Tôi thường thấy các nhà đầu tư xét đoán mọi việc trong khi họ không đủ trình độ. Tôi hầu như không bao giờ giữ quan điểm bảo thủ đối với lĩnh vực công nghệ. Làm thế nào để tôi đánh giá được một công ty sản xuất thuốc điều trị bệnh ung thư? Tốt nhất là xem xét trình độ của ban lãnh đạo công ty và tin vào năng lực của họ. Hơn nữa, họ còn có rất nhiều cổ phần trong Công ty, lợi ích của họ gắn với thành công của Công ty thông qua cổ phiếu hay các ưu đãi đặc biệt, vậy thì chẳng có lý do gì lại không tin vào họ cả.

Ngoài việc đánh giá ban lãnh đạo, tôi cũng tham khảo ý kiến của các chuyên gia công nghệ ở các công ty khác mà tôi đã đầu tư vào. Thường thì kiểu gì các vị này cũng không đồng tình với quan điểm của tôi. Tôi đã hỏi các kĩ sư về công nghệ, một số rất ủng hộ còn một số lại phản đối. Ngoài ra, dĩ nhiên tôi cũng đánh giá qua về doanh thu hiện tại, mức độ quan tâm của khách hàng và những mối quan hệ khác mà công ty có được, đó chính là những dấu hiệu thể hiện khả năng tiếp cận thị trường của họ.

Ngoài tác dụng tiết kiệm được nhiều công sức ra, chiến lược: “Tôi tin tưởng vào ngài” trong quá trình tìm hiểu Công ty còn đem lại các lợi ích là:

1. Thông thường, tôi tiến hành đầu tư rất nhanh, đôi khi nhờ đó mà tôi đàm phán được mức giá rất thấp.

2. Tôi có thể đầu tư vào các công ty mà khó có thể xác minh được năng lực của ban lãnh đạo. Ngoài ra, chiến lược này đem lại cho tôi cơ hội mua được với giá thấp và các nhà đầu tư tiềm năng khác không quan tâm đến các cơ hội này và tôi bớt đưỢC nhiều đối thủ cạnh tranh.

Mới đây, tôi gặp một công ty đang tìm kiếm nguồn vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh. Các quỹ đầu tư mạo hiểm đã vào cuộc và công ty này đang chuẩn bị chào mời tôi với những điều khoản rất hấp dẫn.

Công ty trách nhiệm hữu hạn Radiation Watch đã chế tạo ra một thiết bị có thể đeo trên người có chức năng theo dõi mức độ phóng xạ cùng với phản hồi số hóa và truyền thông không dây. Đó là một công nghệ mang tính đột phá, có khả năng cách mạng hóa lĩnh vực dò tìm phóng xạ. Các vị giám đốc thành lập nên công ty cho rằng đối thủ cạnh tranh gần nhất phải mất khoảng 18 tháng nữa mới theo kịp được họ ở trình độ bấy giờ.

Mặc dù sản phẩm này vẫn còn đang trong giai đoạn phát triển, nhưng công ty đã có được rất nhiều khách hàng tiềm năng. Dĩ nhiên chính phủ Mỹ rất quan tâm đến công nghệ này để phục vụ cho quốc phòng. Chẳng hạn, họ có thể trang bị cho xe cảnh sát bộ thiết bị có công nghệ này để cảnh sát có thể nhanh chóng đo được mức độ phóng xạ có khả năng phát ra.

Ngoài ra, bệnh viện, các cơ sở hạt nhân và những lĩnh vực khác có sử dụng phóng xạ đều thể hiện mối quan tâm đến sự phát triển của loại thiết bị di động này. Vì vậy, có khả năng Radiation Watch sẽ chiếm lĩnh được thị phần rất lớn trên thị trường. Tôi rất ấn tượng với bốn vị lãnh đạo Công ty. Họ được giới thiệu đến tôi qua các mối quan hệ trong ngành, và tôi biết rằng mỗi người trong số họ đều đã có một sự nghiệp khá thành Công. Do đó, cam kết gắn bó của họ với Radiation Watch thể hiện rằng họ tin tưởng công ty sẽ thành công thực sự. Họ sẽ duy trì lượng cổ phần đáng kể trong Công ty và sẽ tiếp tục đóng góp công sức giúp công ty phát triển. Tôi cũng cảm thấy rất yên tâm vì bất cứ lúc nào tôi cũng có thể gặp họ để biết được các thông tin cập nhật nhất trong quá trình kinh doanh của công ty.

Với mức giá cổ phiếu hiện tại, công ty đang được định giả khá thấp chỉ khoảng vài triệu bảng. Chỉ sau một lần gặp gỡ, tôi đã rất sẵn sàng đầu tư ngay vào Công ty một khoản trị giá nửa triệu bảng. Không có gì rắc rối trong vụ này cả, tôi chỉ đơn giản là mua cổ phiếu của doanh nghiệp. Vì vậy, chúng tôi nhất trí yêu cầu các luật sư làm các thủ tục thật đơn giản và rõ ràng.

Cuộc gặp gỡ chỉ diễn ra trong có hơn một giờ đồng hồ và tôi cũng chỉ nghiên cứu công ty ở mức độ như vậy. Tôi có thể nhanh chóng tiến hành đầu tư trong khi các nhà đầu tư khác phải mất đến vài tháng.