TÍNH TOÁN THỜI GIAN THỊ TRƯỜNG

9.0. Kết hợp vận dụng các yếu tố căn bản của thị trường với hành vi của giá

Những phân tích trong các chương trước rất quan trọng. Bạn cần phải có những ý tưởng như vậy thì mới thành công được trên thị trường. Tuy nhiên, điều quan trọng phải biết biến ý tưởng thành hiện thực. Tôi đã gặp rất nhiều người có ý tưởng đầu tư rất hay nhưng vẫn thất bại. Họ thường quen mua vào khi thị trường đang xuống giá hoặc dùng các khoản đầu tư quá sớm. Giống như trong nhiều trường hợp khác, “hành động đúng thời điểm là vô cùng quan trọng.” Không có gì đáng thất vọng hơn là việc đã dự đoán đúng về thị trường nhưng cuối cùng vẫn thất bại.

Trong chương này, tôi sẽ trình bày một chiến lược giao dịch đầu tư rất có hiệu quả dựa trên logic và kinh nghiệm. Chiến lược này liên quan đến việc vận dụng tâm lý trông đợi giá lên hay giá xuống, căn cứ vào việc xem xét đánh giá các điều kiện căn bản của thị trường và kết hợp sử dụng với hành vi giá để nâng cao tính hiệu quả của đầu tư.

Các quy tắc giao dịch đầu tư

Sử dụng phương pháp sau:

Trước khi đầu tư

1. Hình thành các nhận định về thị trường thông qua đánh giá các điều kiện thị trường cơ bản.

2. Quyết định quy mô đầu tư và mức giá bán tự động.

BuỚC vào đầu tư

1. Chủ đầu tư khi có một xu hướng đang phát triển theo đúng hướng. Có cố gắng mấy bạn cũng không thể thu được gì trên một thị trường giá xuống.

2. Nếu khoản đầu tư không đem lại lợi nhuận, đừng tăng quy mô đầu tư.

Rút khỏi đầu tư

1. Nếu giá giảm đến mức giá bán tự động thì phải dừng việc đầu tư lại (hoặc nếu hiểu rõ nguyên nhân giá giảm và mức thua lỗ chưa biến thành nguy cơ gây tác hại lớn thì có thể thay đổi mức giá bán tự động).

2. Các nhân tố căn bản thay đổi theo chiều hướng xấu đi.

3. Xu hướng đã đảo chiều.

Hãy lưu ý rằng ngay cả nếu nhận định của bạn về thị trường giống với nhiều người khác hay phù hợp với quan điểm của số đồng thì đó cũng không phải lý do để bạn quyết định dùng khoản đầu tư lại. Thực tế, ở phần sau tôi sẽ lập luận cho các bạn thấy đầu tư theo số đông là khôn ngoan. Tương tự, không nên sử dụng các mức giá mục tiêu hay thời gian giới hạn để chấm dứt các khoản đầu tư đang có lãi.

Hai kiểu giao dịch thành công kết hợp thành một

Những biến động giá lớn nhất sẽ xảy ra khi các điều kiện căn bản của thị trường và hướng biến động của giá cùng thay đổi theo một chiều. Trong 15 năm qua, tôi đã nghĩ và sử dụng thành công một số mô hình đầu tư chỉ dựa hoàn toàn vào giá. Trong các mô hình này, không cần phải xem xét đến bất kì thông tin nào liên quan đến các điều kiện căn bản của thị trường, nhưng chúng đem lại cực kì nhiều lợi nhuận. Tôi tin rằng mặc dù khó hơn nhưng giao dịch dựa trên các điều kiện cơ bản sẽ đem lại thành công lớn hơn. Ý tưởng của tôi ở đây là kết hợp cả hai phương thức đầu tư thành một. Kết quả sẽ rất tuyệt vời.

9.1. Bỏ qua các xáo trộn nhỏ trên thị trường

Tôi đã từng ngồi cùng một nhà đầu tư đang có một khoản đầu tư rất lớn trên thị trường đô la - yên Nhật. Tuy nhiên, thật không may là ông ta không thành công. Cứ vài phút, nhà đầu tư này lại quay ra nói chuyện với các nhân viên môi giới về tiền tệ và yêu cầu họ giải thích cho ông ta tại sao giá lại lên xuống chỉ chênh nhau có vài điểm. Sự căng thẳng khiến ông mất bình tĩnh và cần sự giúp đỡ của tôi. Việc đầu tiên tôi cần biết đó là liệu ông có thực sự tin tưởng vào nhận định của mình về thị trường không, và sau đó là ông ta đã nghĩ đến một mức giá bán tự động nếu như thị trường vẫn tiếp tục đi ngược lại kỳ vọng. Sau đó, tôi khuyên ông ta đừng nên bận tâm đến những đợt lên giá xuống giá nhỏ nhặt như vậy. Chúng chỉ là những đợt sóng nhỏ trên thị trường mà thôi.

Trên thị trường lúc nào cũng có những xáo trộn nhỏ không phải do các điều kiện cơ bản của thị trường gây ra. Chúng xuất hiện chỉ là do có một vài người mua hoặc người bản tác động lên thị trường.

Xáo trộn nhỏ không tác động gì nhiều lên thị trường.

Hãy quyết định xem giá đang biến động theo xu hướng nào?

Mặt khác, chúng ta cần cảm nhận được xu hướng biến động của thị trường. Xu hướng giúp chúng ta hiểu được điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, và chúng ta đều muốn sử dụng thông tin đó để có được quyết định đầu tư sáng suốt. Vì vậy, điều chúng ta cần biết là giá biến động đến mức nào thì được coi là đang vận động theo xu hướng.

Ở phần trước của cuốn sách, tôi đã nói rằng giá cả phải biến động ít nhất là 5% hoặc thậm chí 10% thì mới được coi là một xu hướng, nhưng hãy tin vào cảm nhận của mình. Nói chung, tôi có vài lời khuyên tới các bạn như sau:

Đối với các thị trường lớn như thị trường tiền tệ, Cổ phiếu chất lượng cao và thị trường bất động sản, tôi thường coi 5% đã là một biến động đáng kể. Như vậy, nếu đồng bảng Anh gần như tăng đều liên tục so với đồng đô la, chẳng hạn từ 1 bảng ăn 1,8 đô la lên 1,89 đô la, tôi sẽ rất vui mừng nói rằng chắc chắn đó là một xu hướng tăng giá chứ không chỉ là một biến động nhỏ.

So với thị trường lớn, các thị trường nhỏ dễ bị ảnh hưởng bởi các vụ mua bán ngẫu nhiên, do đó, đối với các thị trường này, bạn phải chờ cho đến khi xảy ra biến động đủ lớn thì mới nên tin rằng đó không chỉ là một xáo trộn nho nhỏ. Đối với một Công ty có quy mô cỡ trung bình, giá cả phải biến động ít nhất là 10% thì mới được coi là đang biến động theo xu hướng, còn đối với công ty nhỏ, con số này ít nhất là 20%.

Sau khi nhận định được xu hướng thị trường, bạn nên mua vào khi thị trường đang lên giá và bán ra khi thị trường đang xuống giá. Nguyên tắc này sẽ giúp chúng ta tính toán được thời điểm đầu tư thích hợp trên thị trường khi chúng ta đầu tư dựa vào các yếu tố cơ bản.

9.2. Đừng cố trở thành anh hùng bằng việc mua vào khi thị trường đang xuống giá

Bước đầu tiên trong đầu tư giao dịch là phải tránh mắc sai lầm gia nhập thị trường quá sớm. Mọi người thường rất hay mua vào khi thị trường đang suy yếu với suy nghĩ nó đã giảm giá lâu quá rồi, chắc hẳn sẽ tăng lên rất cao. Bạn cảm thấy mình thật thông minh và quả cảm như một vị anh hùng vì đã phát hiện ra một cơ hội mà nhiều người khác bỏ lỡ và việc tính toán thời gian của bạn thật hợp lý. Tuy nhiên, theo tôi nghĩ, thật khó có thể tin tưởng được chiến lược đầu tư này.

Đừng bao giờ quên rằng phản ứng của thị trường thường vượt xa mức trông đợi của mọi người và thị trường vận động theo xu hướng.

Trừ khi xuất hiện các biểu hiện rõ ràng cho thấy sắp có khủng hoảng xảy ra, thì việc cố gắng dự đoán sự đổi hướng của thị trường là mâu thuẫn với niềm tin của tôi về thị trường có hai lý do sau:

1. Như các bạn thấy, tôi tin rằng thị trường luôn khiến chúng ta bất ngờ bởi biến động của chúng vượt xa mọi dự đoán. Vì vậy, rất có khả năng chúng ta sẽ phán đoán nhầm về thời điểm thị trường xuống đến điểm thấp nhất.

2. Tôi cũng đã đưa ra các bằng chúng bằng số liệu cho thấy thị trường vận động theo xu hướng. Chính vì vậy, thống kê xác suất cho thấy khi thị trường đang giảm giá thì có nhiều khả năng chúng sẽ tiếp tục giảm chứ không mấy khi đột ngột đổi hướng. Hai suy luận logic nói trên chính là nền tảng cho các chiến lược của tôi trong cuốn sách này, và chúng cũng là một phần lý do tại sao tôi lại đưa ra lập luận chắc chắn rằng thị trường vận động theo xu hướng trong một thời gian rất dài.

Thật may mắn vì tôi đã rút ra được những kết luận này ngay từ thời kỳ đầu mới bắt đầu sự nghiệp đầu tư giao dịch, và chúng đã giúp tôi tránh được rất nhiều thua lỗ. Đã rất nhiều lần tôi có cảm giác muốn mua khi giá cả thị trường đang ở mức rất thấp, nhưng rồi nhờ tuân thủ đúng quy tắc đầu tư, tôi đã không làm như vậy. Hết lần này đến lần khác, tôi chứng kiến thị trường vẫn không ngừng sụt giảm và tôi nhận ra suýt chút nữa thì mình đã mắc một sai lầm chết người, bởi cơ hội đoán đúng điểm tận cùng của thị trường có lẽ chỉ là 1/10 mà thôi. Có nghĩa, nếu tôi tin vào cảm giác hơn là tư duy logic thì sự nghiệp đầu tư của tôi chắc chẳng kéo dài được bao lâu.

Thật ngu ngốc mới đi đầu tư ngược xu hướng thị trường

Tôi đã gặp rất nhiều nhà đầu tư thất bại ê chề chỉ vì cố gắng trở thành một con người dũng cảm dám đầu tư ngược lại xu hướng thị trường. Có lẽ họ nghĩ rằng phải là người rất thông minh và quả cảm thì mới dám chống lại quan điểm của đám đông. Tôi đã nói ngay từ Chương 1 rằng chúng ta nên có chút tâm lý “sợ thị trường”, nhận định của tôi trong hầu hết các trường hợp là không nên đầu tư đi ngược lại xu hướng thị trường.

9.3. Đầu tư giao dịch theo xu hướng - hãy chờ xu hướng xuất hiện mới gia nhập thị trường

Trong các chương đầu, tôi đã nói về rất nhiều cách giúp bạn phát hiện và hình thành ý tưởng giao dịch đầu tư, đó là căn cứ vào các hiện tượng:

- Vẫn còn có các quy luật và hiện tượng bất thường trên thị trường.

• Thị trường thường chậm phản ứng với các thay đổi về mặt cơ cấu.

• Các công ty nhỏ đem lại cơ hội tốt nhất trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên trước khi đầu tư, chúng ta cần đợi cho đến khi thị trường xuất hiện các dấu hiệu xác minh nhận định của chúng ta là đúng. Một khi giá bắt đầu vận động theo đúng hướng dự tính thì có nghĩa là ta đã tính toán đúng, bởi những người khác cũng đang bắt đầu suy nghĩ giống như vậy. Vì vậy, khi chúng ta muốn gia nhập vào thị trường, tốt hơn hết nên đợi cho đến khi xuất hiện một xu hướng giá theo đúng dự tính.

Một trong những chiến lược quan trọng nhất

Đây là một trong những chiến lược quan trọng nhất và nó đã giúp ích cho tôi rất nhiều lần. Cách đây vài năm, tôi quyết định bán ra lượng đô la Mỹ mà tôi đã giữ khá lâu và chuyển sang mua đồng euro. Quyết định của tôi căn cứ vào một số biến động lớn ở nước Mỹ như tốc độ tăng trưởng yếu dần, tỷ lệ lãi suất giảm và tình trạng thâm hụt ngày càng trầm trọng.

Trong khi đó, đồng euro lại đang giảm mạnh so với đô la, với mức giá giảm từ 1 euro ăn hơn 1 đô la xuống còn 1 euro ăn 0,95 đô la. Vì thế, tôi không vội vàng quyết định. Tôi chờ đợi và thị trường tiếp tục đi xuống còn xa hơn cả mức tối dự định, giá giảm xuống còn có 0,83 đô la. Chỉ sau khi một xu hướng đi lên bắt đầu hình thành với mức giá tăng trở lại 0,88 đô la, tôi mới bắt đầu mua euro. Nhờ việc chờ đợi xu hướng này mà tối tránh không mua vào quá sớm và kiếm thêm được khoản chênh lệch giữa 0,95 đô la và 0,88 đô la, tức là gần 10% giá. Cuối cùng, khoản đầu tư của tôi thành công rực rỡ, khi tôi bán euro ra, giả khi ấy lên tới hơn 1,2 đô la. Chờ đợi cho tới khi xu hướng xuất hiện là chiến lược rất hợp lý bởi mua vào khi thị trường đang đi xuống là vô cùng mạo hiểm. Chúng ta biết rằng thị trường đang xuống giá thì rất có khả năng sẽ tiếp tục đi xuống chứ không mấy khi vọt lên. Ngược lại, một khi thị trường bắt đầu đi lên thì khả năng tiếp tục đi lên là rất cao chứ không xuống trở lại nữa.

9.4. Tăng quy mô đầu tư vào khoản đầu tư đang có lãi, chứ không phải khoản đầu tư đang lỗ

Có lẽ theo bản năng, tôi đã thực hiện chiến lược này từ trước khi tôi xác định được nguyên nhân logic của nó. Tôi nghĩ nó bắt nguồn từ tâm lý khá lo lắng căng thẳng của tôi trong những ngày đầu bắt đầu giao dịch. Tôi không dám rót thêm vốn vào một khoản mục đầu tư đang lỗ vì tôi sợ lỗ sẽ càng nhiều hơn. Mặt khác, một số khoản lãi phát sinh từ các khoản đầu tư khác khiến tôi càng tự tin hơn và có được sự đảm bảo phần nào trước rủi ro.

Hủy hoại thị trường

Đã hai lần trong sự nghiệp của mình tôi bị buộc tội là “hủy hoại” thị trường. Lần đầu tiên là vào đầu những năm 1980 tại Bankers Trust, khi chúng tôi phát hiện một cơ hội chào giá đô la Australia dài hại cho khách hàng. Đôi khi khách hàng có nhu cầu mua bán đô la trong thời gian dài hạn tới 10 năm. Hiện chỉ có bốn nhà tạo lập thị trường là bốn ngân hàng hiện tại của Australia và mức giá họ đưa ra đều rất cao. Công việc của các ngân hàng cũng rất khó khăn bởi các thương vụ này không có nhiều và không phải dễ để có thể tìm được người mua khớp với người bán.

Tuy nhiên, tôi đã phát hiện ra cách xác định được mức giá từ các thị trường khác có tính thanh khoản lớn hơn và nhờ đó tôi có thể chào được mức giá tốt hơn nhiều cho khách hàng. Việc này khiến cho một trong bốn ngân hàng nói trên không vui, họ gọi điện và giận dữ mắng tôi là tôi đang “phá hoại thị trường”. Tôi không cảm thấy bối rối vì đã biết từ trước là làm như thế chúng tôi sẽ giành giật được nhiều cơ hội kinh doanh từ tay đối thủ cạnh tranh. Lần thứ hai là khi tôi học được kỹ thuật rót thêm vốn vào các khoản đầu tư đang có lãi. Đó là giai đoạn đầu trong sự nghiệp đầu tư giao dịch và tôi bắt đầu với thị trường đầu tiên, thị trường lãi suất Australia. Tôi bị lên án bởi một trong các đồng nghiệp của tôi ở một bộ phận khác của phòng giao dịch. Từ lâu anh ta đã kín đáo thực hiện các giao dịch tương lai về lãi suất và cũng kiếm được chút ít lời lãi từ một vài biến động chênh lệch 0,1% trong ngày. Anh ta nói tôi đã phá hoại công việc làm ăn của anh ta vì tôi đầu tư với quy mô lớn và tác động nhiều đến giá cả. Mặc dù vậy, ảnh hưởng của tôi thực ra chỉ là một bước tất yếu giúp thị trường tiến tới giai đoạn ngày càng hiệu quả hơn.

Market Taker: Người tạo thị trường, có mặt trên các thị trường khán giả, CÓ nghĩa vụ chào các mức giá mua và giá bán tốt nhất. Giao dịch trong thị trưỦI1g khớp giả được thực hiện giữa một bên là người đầu tư và một bên là người tạo thị trường. Giả thực hiện được xác định trên CƠ SỞ cạnh tranh giữa những người tạo thị trường, người đầu tư chỉ cần lựa chọn mức giá được coi là phù hợp (thay vì đặt lệnh giao dịch). Những người tạo thị trường được hưởng phần chênh lệch (spread) giữa giá mua và giả bản trong các giao dịch.

Quan điểm tổng quan của tôi về thị trường là lãi suất của Australia đang trên đà tăng lên, và quả thực tôi đã đúng. Khi ấy là thời điểm đầu năm 1988 và ngân hàng trung ương đang tiến hành đánh giá lại lãi suất. Vì lo sợ sẽ xảy ra suy thoái đình trệ nên vài tháng sau khi xảy ra vụ đổ vỡ thị trường chứng khoán hồi năm 1987, họ quyết định cắt giảm lãi suất.

Tuy nhiên, có một nghịch lý là nền kinh tế khi ấy đang phát triển mạnh và bắt đầu có hiện tượng quá nóng. Bộ trưởng tài chính Paul Keating đã ví von nền kinh tế như “li rượu champagne sắp vỡ tung.” Và rồi lãi suất lại tăng lên.

Mức tăng chênh lệch không phải chỉ dừng lại ở con số 0,1%. Lần tăng này là khởi đầu cho một xu hướng lớn, và kể từ tháng 3 năm 1988 đến tháng 6 năm 1989, lãi suất ngắn hạn đã tăng tới hàng trăm điểm, từ khoảng 11% lên hơn 18%. Tôi phán đoán được diễn biến này từ rất sớm. Không giống anh bạn đồng nghiệp của tôi ở phòng giao dịch, tôi không vội vã rút vốn và lãi về ngay khi có cơ hội. Ngược lại, tôi đầu tư thêm tiền vào đó. Tôi rất tin tưởng rằng các điều kiện thị trường đang đẩy lãi suất lên cao hơn nữa và tôi không muốn để tuột

mất cơ hội lần này. Vì vậy trong nhiều tháng trời, tôi liên tục gia tăng tích lũy vốn vào khoản đầu tư đến mức có thể gây ra phần nào biến động trên thị trường. Là một nhà đầu tư, thậm chí là một người muốn tận dụng cơ hội, tôi muốn quy mô đầu tư của mình lớn hơn nữa. Vì tôi biết phải rất lâu nữa mới xuất hiện cơ hội giá tăng lên tới mức như hiện nay. Cuối cùng, khoản đầu tư đô la Australia của tôi đã trở thành một trong những thành công rực rỡ nhất, trong đó chúng tôi thu được khoản lãi tới gần 20 triệu đô la. Vào thời điểm đó, đây quả là một số tiền lớn đối với một ngân hàng nhỏ. Thắng lợi này là một khởi đầu rất đáng khích lệ đối với sự nghiệp đầu tư của tôi và trong năm sau đó tôi đã được bổ nhiệm điều hành một bộ phận giao dịch mới. Những gì tôi đã học được từ lần đầu tư đó thật là quan trọng. Bản năng ban đầu đã dần trở thành thói quen: Tôi tích lũy thêm vốn vào các khoản đầu tư đang sinh lời khi các điều kiện cơ bản của thị trường đều rất khả quan.

Đừng đầu tư thêm vào các thương vụ đang thua lỗ

Thế còn các vụ đầu tư đang lỗ thì sao? Nếu bạn mua một tài sản tài chính nào đó với giá 100, nếu giá giảm xuống còn 90, bạn có nên mua thêm một ít nữa không? Tôi không đồng ý với phương án này và tôi chưa bao giờ làm như vậy. Lý luận logic của tôi lúc nào cũng trước sau như một: Hãy tôn trọng thị trường và bảo toàn vốn đầu tư, giá cả thường vận động theo xu hướng còn thị trường thì luôn biến động vượt xa dự đoán của chúng ta. Tất cả các nguyên tắc này đều không tán thành ý tưởng đầu tư thêm vốn vào các khoản đầu tư đang thua lỗ. Có thể có một số trường hợp làm như vậy đem lại thành công, nhưng những lần thành công ít ỏi như vậy sẽ chẳng thể nào đủ bù cho những lần thua lỗ khác.

Cắt giảm các khoản đầu tư đang lỗ

Không những không đầu tư thêm mà bạn còn nên suy tính đến mức giá bán tự động. Chúng ta đã nói đến mức giá bán tự động đã đề cập ở phần trước, và tôi luôn gợi ý các bạn hãy:

1. Đặt ra một mức giá bán tự động trong đầu khi bạn tiến hành bất kì vụ đầu tư nào, và

2. Nếu giá chạm mức bán tự động, hãy suy xét xem có nên dùng vụ đầu tư lại hay không.

Suy xét này tùy thuộc vào niềm tin của bạn đối với các điều kiện cơ bản của thị trường vào thời điểm đó và khả năng liệu bạn có thể chịu được thua lỗ nặng hơn nữa không nếu giá vẫn tiếp tục giảm mạnh.

9.5. Đầu tư theo số đông thì an toàn

Có lần, khi đang ngồi trong một quán rượu ở Luân Đôn với vài giám đốc ngân hàng, mọi người hỏi tôi về quan điểm của tôi về một thị trường, tôi trả lời tôi đồng tình với các quan điểm của số đông các nhà đầu tư khác. Tôi nhận ra nét mặt một anh chàng ngồi đó, anh ta đang nghĩ tôi là kẻ ngốc, thậm chí có khi còn tệ hơn. Anh ta lấp lửng: “Tâm lí số đông thường không đúng!”

Đương nhiên là tôi phản đối. Trên thực tế, nếu bạn muốn làm ăn lớn trên thị trường, đôi khi bạn cần phải đầu tư theo số đông thì mới thành công đưỢC.

Như bạn biết đấy, tôi không tin rằng các chuyên gia trên phương tiện truyền thông đại chúng có thể đoán định trước được giá cả thị trường. Mặc dù vậy, tiếng nói của họ vẫn thể hiện được quan điểm chung của giới đầu tư dựa trên các điều kiện cơ bản của thị trường. Sau một thời gian, động lực để bạn đầu tư vào một phi vụ nào đó có lẽ sẽ trở nên rõ ràng và rất phổ biến. Thật ra khi đã đến giai đoạn này thì bạn nên rót thêm Vốn đầu tư vào đó bởi cùng với sự quan tâm đầu tư của số đông, giá cả thậm chí có thể còn tăng cao hơn nữa vì chúng đã được đông đảo nhà đầu tư bàn tán và chú ý đến.

Phải mất một thời gian dài sau khi các nhân tố tạo nên xu hướng trở nên rõ ràng và phổ biến thì các xu hướng lớn mới thực sự hình thành.

Đọt sụt giả những năm 1990 của thị trường chứng khoán Nhật Bản

Có một ví dụ rất hay minh họa cho nhận định này, đó là đợt sụt giá trên thị trường chứng khoán Nhật Bản. Đầu năm 1990, chỉ số Nikkei' đang ở mức gần 40.000 điểm và giảm mạnh xuống còn có 7.500 điểm vào năm 2003, trước khi tăng trở lại mức 11.000 hiện nay. Điều khiến chúng ta ngạc nhiên là ngay từ khi thị trường bắt đầu sụt giảm thì mọi người đều đã biết rất rõ các nguyên nhân đẩy chỉ số này xuống rồi, trong đó nổi bật nhất là do khu vực ngân hàng yếu kém và tình hình tăng trưởng kinh tế èo uột. Từ rất lâu, thị trường đã biết đến các nhân tố này rồi.

Giá dầu tăng mạnh

Thêm một ví dụ khác nữa là giá dầu. Tôi đã đề cập vấn đề giá dầu trong phần trước. Trong vài năm qua, chúng ta đã chứng kiến giá dầu tăng rất mạnh, gấp ba lần so với mức giá cũ. Một số nhân tố đẩy giá lên cao như vậy hầu như không thay đổi trong suốt cả quá trình. Đó là căng thẳng ở Trung Đông, bất ổn ở Nigeria và mức cầu tăng không ngừng từ Trung Quốc và cả châu Á. Hiện nay, không có nhân tố nào là mới cả và ai cũng đã biết đến chúng rồi.

Khi thị trường trải qua các biến động lớn này, chúng có thể thu hút được ngày càng nhiều sự chú ý của các phương tiện truyền thông và giới phân tích. Nếu bạn có một khoản đầu tư đang có lãi, việc người ta chú ý đến có thể khiến bạn lo lắng. Bạn nghĩ là giá cả đã điều chỉnh theo tất cả các thông tin này rồi? Bạn không nên lo lắng, đầu tư theo số đông rất an toàn và để thu được lợi nhuận lớn, không có cách nào tốt hơn là duy trì đầu tư khi có biến động.

9.6. Đừng áp đặt các mục tiêu giá và giới hạn về thời gian

Vào tháng 2 năm 2000, tôi bắt đầu quan tâm đến một công ty chưa niêm yết của Anh có tên là Amino Technologies. Công ty này chuyên thiết kế và sản xuất các hộp thiết bị đặt trên nóc ti vi để truyền dẫn truyền hình cáp và các dịch vụ VÔ tuyến khác. Thế mạnh của công ty là khả năng cạnh tranh về giá của sản phẩm và một số tiến bộ về phần mềm. Khi Công ty còn thuộc loại hình công ty tư nhân, tôi đã đầu tư vào đó với mức giá trung bình chưa đến 50 xu một cổ phiếu. Sau đó, công ty được niêm yết trên sàn vào giữa năm 2004 với mức giá khởi điểm hơn 130 xu và dĩ nhiên tôi rất hài lòng. Trong vòng mấy tháng sau đó, giá tiếp tục tăng lên đến 175 xu và tôi đã bán hết cổ phiếu ra.

'Là chỉ số thị trường chứng khoán cho sàn giao dịch chứng khoán Tokyo, là chỉ số quan trọng nhất của thị trường chứng khoán châu Á.

Đây quả là một sai lầm, bởi tôi đã tự mình phá tan quy tắc do mình đặt ra. Khi ấy tôi vô cùng lạc quan về khoản đầu tư và nghĩ một cách nông cạn rằng giá thị trường có thể sẽ lên đến 200 xu trong vòng 12 tháng tới. Rồi tôi thấy vì giá đã nhanh chóng gần đạt đến mức 200 nên đây chính là thời điểm phải bản ra. Thật đáng tiếc. Xu hướng tăng giá vẫn lên liên tục, và sau đó ít lâu, giá đã vọt đến tận 300 xu.

Bài học tôi rút ra được từ trường hợp này là: đừng áp đặt ra các mục tiêu giá. Tôi không thể hiểu tại sao tôi lại làm thế. Tôi đã giới thiệu cổ phiếu của công ty này cho bạn bè, dĩ nhiên là họ có hỏi tôi giả có thể tăng đến đầu và tôi trả lời là 200. Khi bạn đặt ra một mức giá mục tiêu, có một vấn đề phát sinh là giá cả thường biến động vượt xa dự kiến (Chiến lược 7.0). Khi giá cổ phiếu đang ở mức 130, tôi đặt ra mức giá mục tiêu, vì vậy khi thị trường tiến đến mức mục tiêu quá nhanh chóng, tôi cảm thấy rất muốn bán. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều người nhận thấy tiềm năng của cổ phiếu này và việc gia tăng không ngừng cho thấy họ rất tin tưởng vào chúng.

Số người thành công phải nhiều hơn số người thất bại

Có lẽ bạn đang tự hỏi: “Ông ta đang nói gì vậy nhỉ, ông ta đang kiếm được khoản lãi lớn lắm cơ mà.” Quả thật đúng là tôi lãi rất nhiều. Nhưng tôi cũng lỗ chứ. Điều quan trọng là phải biết duy trì được các khoản đầu tư có lãi và cố gắng tận dụng triệt để chủng. Nếu bạn làm tốt việc này, bạn có thể sẽ thu được rất nhiều lời lãi giúp bù đắp được các khoản lỗ không tránh khỏi.

Sử dụng mức giá mục tiêu cho thấy bạn tin rằng bạn có thể định giá một tài sản tài chính một cách chính xác. Thế nhưng những biến động khôn lường trên thị trường trong hơn 100 năm qua cho thấy xác định được một mức giá chính xác là điều rất khó khăn thậm chí không thể thực hiện đưỢC.

Giới hạn thời gian cho các khoản đầu tư cũng là việc không cần thiết

Trong chiến lược này, tôi cũng đã cảnh báo bạn về việc sử dụng giới hạn thời gian và đưa ra khá nhiều giải thích. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn tiến hành đầu tư vì thấy các điều kiện cơ bản của thị trường đang rất khả quan và giá đang vận động theo xu hướng tăng cao, nhưng rồi sau đó lại chẳng có gì xảy ra cả? Bạn có nên từ bỏ ý tưởng đầu tư này không? Dĩ nhiên, nếu như việc duy trì khoản đầu tư này làm bạn tốn kém nhiều, tức là nếu bạn đang phải trả lãi vay cho khoản đầu tư thì bạn nên xem xét đến việc chấm dứt đầu tư. Nếu không, tôi không muốn bạn tùy tiện áp đặt bất kì một giới hạn thời gian nào cả. Điều này cực kì quan trọng nếu bạn đầu tư dựa vào các biến động lớn vì thị trường phải mất rất nhiều thời gian mới phản ủng lại với các thay đổi về mặt cơ cấu diễn ra trong xã hội và trong nền kinh tế. Đối với các loại hình đầu tư khác đặc biệt hơn, tôi thấy hiếm khi không có vấn đề gì xảy ra trong một giai đoạn dài. Bất kì một điều kiện căn bản nào của thị trường thay đổi cũng có thể gây tác động hoặc khiến tôi từ bỏ ý tưởng đầu tư, hoặc làm cho giá cả biến động.

Khi xu hướng thay đổi, đó là lúc nên rút khỏi thị trường

Tóm lại, để kết thúc một cách hợp lý một khoản đầu tư đang lãi, bạn hãy chờ cho đến khi nào giá cả không còn biến động theo xu hướng nữa. Có nghĩa là những yếu tố thúc đẩy giá tăng đã không còn tác dụng nữa. Giá cả đạt đến một mức giá mục tiêu hay sau một thời hạn nhất định không phải là dấu hiệu đáng tin cậy để bạn rút khỏi thị trường. Tôi sẽ lý giải chi tiết hơn ở phần sau. Tuy nhiên, trước khi tiếp tục chiến lược tiếp theo, tôi phải cảnh báo cho các bạn biết một điều: Ngay cả khi một khoản giao dịch đầu tư đang diễn biến theo chiều hướng tốt, bạn cũng nên theo dõi thêm cả các điều kiện cơ bản của thị trường.

9.7. Nếu các nhân tố nền tảng tác động lên thị trường thay đổi, hãy điều chỉnh khoản đầu tư cho phù hợp

Vào những tháng ngày sôi động của thời kỳ bùng nổ đầu tư vào Công ty Công nghệ, các nhà đầu tư đổ xô vào thị trường. Ngay cả những công ty công nghệ mới chập chứng trong giai đoạn đầu phát triển cũng có thể huy động được nguồn vốn với giá trị rất lớn. Tất cả các công ty này đều được thổi phồng lên là một Intel tương lai, do đó, chúng đáng được định giá khá cao, Chưa bao giờ thế giới lại trở nên nhộn nhịp đến thế. Trước đây, phương thức cơ bản để định giá cổ phiếu là sử dụng tỉ suất giá/thu nhập trên cổ phiếu' - một chỉ số phản ánh khá chính xác. Sử dụng số liệu thu nhập trên cổ phiếu, hay nói đơn giản là lợi nhuận, chúng ta có một mức chuẩn để định giá các công ty.

Hầu hết chúng ta đều đã quen với phương thức định giá này. Chẳng hạn theo giá thị trường, chỉ số P/E của một ngành nào đó là 8, và một công ty trong ngành tạo ra lợi nhuận 1 triệu đô la một năm thì có thể giá trị của công ty sẽ là khoảng 8 triệu. Giá Cổ phiếu có thể được tính đơn giản bằng cách lấy 8 triệu đô la chia cho số lượng cổ phiếu được phát hành. Theo đó, giá trị cổ phiếu của công ty dược tính toán thống nhất với các công ty khác trong ngành, tất nhiên chúng có thể dao động tăng giảm đôi chút so với giá trị đó nếu như Công ty này có được những ưu thế nổi trội hay điểm yếu kém riêng.

Làm thế nào để định giá được các công ty công nghệ đang phát triển theo định hướng nhằm mục tiêu tăng trưởng?

Khi áp dụng phương pháp tính toán này với các công ty công nghệ đang trong thời kỳ bùng nổ đầu tư, có một vấn đề này sinh, đó là hầu hết các công ty này không làm ra được chút lợi nhuận nào cả. Vì vậy, tỉ suất giá/thu nhập trên cổ phiếu đã không còn tác dụng. Tuy nhiên, các nhà đầu tư đang quá khích lại chẳng buồn bận tâm đến lợi nhuận của Công ty. Đối với họ, chiếm lĩnh được thị trường thế giới là việc quan trọng hơn nhiều. Thậm chí nếu Công ty làm ra lợi nhuận, nhà đầu tư có thể nghị Ban giám đốc công ty này không có tham vọng gì cả và khoản đầu tư đương nhiên sẽ rơi vào tay các công ty đối thủ có mục tiêu tăng trưởng mạnh hơn.

Và thế là các nhà đầu tư bắt đầu để ý theo dõi nguồn doanh thu. Các công ty công nghệ thường có doanh thu ngay cả khi không có lợi nhuận. Chính vì vậy, các công ty này có thể được định giá bằng cách sử dụng một chỉ số giá doanh thu, và con số có giá trị khoảng bằng 10 được sử dụng làm căn cứ để đánh giá. Chỉ số này được sử dụng cho đến tận cuối thời kỳ bùng nổ công nghệ. Khi bong bóng đầu tư công nghệ càng ngày càng lớn hơn thì các công ty cũng huy động được càng nhiều vấn hơn, mặc dù không làm ra nổi một đồng lợi nhuận nào, thậm chí cả doanh thu cũng không có. Vậy bạn làm thế nào để định giá được một công ty nào đó có thể chỉ gồm có vài người với một ý tưởng? Đó là thực trạng của một số công ty hồi đó, vậy mà họ vẫn huy động được không biết bao nhiêu tiền.

Trong thời kỳ bùng nổ, một kĩ sư có khi được định giá tới 2 triệu đô la. Tôi đoán có lẽ phải gọi đó là “tỉ suất giá/kĩ sư!” Đó cũng là lúc tôi thực sự cảm thấy lo ngại về giá trị điên rồ của các công ty trong lĩnh vực công nghệ. Tôi không thể tin nổi một Công ty không làm ăn gì, chỉ tuyển dụng có 10 kĩ sư mà lại đột nhiên trị giá tới 20 triệu đô la! Nếu thế tôi cũng thích trở thành kĩ sư lắm, giống như anh Peter của tôi vậy.

Cùng với kĩ sư, các chuyên gia thiết kế trang web cũng được trọng dụng vô cùng. Trong thời gian này, tôi có gặp một người thiết kế một loạt các trang web rất đẹp. Anh ta liên hệ với tôi vài lần và muốn bắt đầu thành lập một công ty cung cấp dịch vụ Internet. Các trang web của anh ta chính là bước khởi đầu và anh ta đã dành tới ba tháng để thiết kế chúng. Anh ta muốn huy động được khoản vốn đầu tư trị giá 4 triệu bảng và công ty mới thành lập sẽ trị giá 5 triệu bảng. Nói cách khác, tác phẩm trang web của anh ta trị giá tới 1 triệu bảng - đắt giá hơn cả một số tác phẩm của Picasso'!

Các điều kiện cơ bản của thị trường thay đổi

Tôi đã không đầu tư vào Công ty này cũng như bất kì một công ty công nghệ nào khác trong 12 tháng cuối cùng của đợt bùng nổ công nghệ, đồng thời cố hết sức bán hết các khoản đầu tư vào công nghệ hiện có. Tôi đã đầu tư vào lĩnh vực này từ năm 1995 nhưng đối với tôi các yếu tố căn bản tác động lên thị trường công nghệ đã hoàn toàn thay đổi. Chất lượng của các Công ty công nghệ mới đã tụt xuống thảm hại, và chúng đang hút được nguồn tiền đầu tư rẻ mạt từ các nhà đầu tư còn non trẻ và thiếu hiểu biết.

Tôi quyết định rút khỏi thị trường mặc dù giá cổ phiếu công nghệ vẫn đang trong xu hướng tăng không ngừng. Quyết định này thực sự giúp tôi tránh khỏi thua lỗ rất nhiều khi sự sụp đổ diễn ra. Đổ vỡ bong bóng đầu tư vào công ty công nghệ là một ví dụ điển hình cho thấy các yếu tố căn bản có vai trò quan trọng nhất đáng để bạn xem xét và xu hướng không phải lúc nào cũng là bạn của nhà đầu tư. Chiến lược tôi đưa ra ở đây là theo dõi các nhân tố nền tảng và điều chỉnh rút lui khỏi đầu tư khi các nhân tố này thay đổi, ngay cả khi giá cả vẫn diễn biến theo xu hướng bạn mong đợi.

"Tên đầy đủ là Pablo Ruiz Picasso, là một họa sĩ và nhà điêu khắc người Tây Ban Nha, là một trong những nghệ sĩ nổi bật nhất thế kỷ XX.

9.8. Bạn sẽ không thể chóp được đúng thời điểm giá cao nhất hay thấp nhất

Vào đầu những năm 1990, phòng giao dịch của Bankers Trust Australia đã đầu tư một khoản lớn chưa từng thấy. Bộ phận của tôi cùng với rất nhiều bộ phận khác đều dám chắc là lãi suất của Australia sẽ tiếp tục giảm. Khoản đầu tư của chúng tôi rất có tiềm năng sinh lời và lợi nhuận theo tính toán đã đạt đến mức đáng kể. Một hôm, tôi nhớ khi ấy ngân hàng trung ương đưa ra quy định cắt giảm lãi suất chính thức ở mức nhiều hơn mong đợi của thị trường, thế là giá trái phiếu trên thị trường giảm mạnh khiến chúng tôi trúng lớn. Chỉ trong buổi sáng hôm đó thôi, lợi nhuận tính trên sổ sách của chúng tôi đã lên tới hơn 10 triệu đô la.

Một giao dịch như máy bán hàng tự động

Tất cả chúng tôi đều vui sướng. Đó quả là một cảm giác tuyệt vời khi mà tất cả các phân tích và tính toán mức độ rủi ro của chúng tôi đều hết sức hợp lý. Giá cả trên màn hình máy tính liên tục tăng với tốc độ nhanh như tiền xu tuôn ra từ máy bản hàng tự động. Cả phòng giao dịch Xôn xao, không ai là không nói đến chuyện này, kể cả những người không trực tiếp tham gia vào vụ đầu tư cũng chuyện trò rôm rả.

Tuy nhiên, Ban giám đốc ngân hàng lại tỏ ra lo ngại về quy mỏ quá lớn của khoản đầu tư này. Họ không muốn mạo hiểm thêm nữa.

Thế là tôi được giao nhiệm vụ phải đưa ra quyết định khi nào là thời điểm thích hợp bán ra và thu hồi hết lợi nhuận về cho tất cả các bộ phận của phòng giao dịch.

Ban giám đốc muốn rút về luôn ngay khi lợi nhuận đạt đến con số 10 triệu đô la, nhưng tôi vẫn cố duy trì khoản đầu tư cho tới khi lợi nhuận tính ra đã đạt tới mức đỉnh điểm 17 triệu. Sau đó, khi lợi nhuận giảm chỉ còn 15 triệu thì tôi quyết định bán hết trái phiếu và thu tiền lãi về. Đối với tôi, như thế chúng tôi đã lãi thêm tới 5 triệu đô la so với dự tính ban đầu, ấy vậy mà phản ứng của họ trước con số 15 triệu thật bất ngờ. Tôi vẫn nhớ như in lời họ nói: “Anh làm tốt đấy. Nhưng thật xấu hổ là chúng ta đã mất 2 triệu.”

Luôn duy trì khoảng cách an toàn

Phương thức đầu tư của tôi là không bao giờ cầu toàn đến mức phải mua bán đưỢC Ở mức giá tối ưu nhất hay thu được lợi nhuận tối đa nhất. Tôi luôn áp dụng chiến lược sau: Nếu các yếu tố căn bản của thị trường không đổi, hãy đợi cho tới khi xu hướng bắt đầu thay đổi rồi mới rút khoản đầu tư đang có lãi về.

Theo đó, tôi sẽ không bao giờ chớp được thời cơ khi giá lên cao nhất hay xuống thấp nhất vì tôi luôn phải đợi cho qua điểm thị trường đổi chiều.

Ngày ấy có lẽ tôi cũng chẳng đủ can đảm để tin rằng giá trái phiếu chính phủ Australia lại có thể tăng cao đến thế và rất có khả năng tôi sẽ bán ra sớm. 10 triệu hay 12 triệu đô la là khoản lãi lớn lắm rồi. Vậy mà nhờ việc chờ đợi cho đến khi thị trường đổi chiều, chúng tôi kiếm được những 15 triệu đô la.

Chiến lược rút khỏi thị trường này hoàn toàn phù hợp về mặt logic với chiến lược gia nhập thị trường vì cả hai đều sử dụng giá cả để tính toán được thời gian tối ưu. Ngoài ra, chúng còn dựa trên niềm tin rằng thị trường vận động theo xu hướng và luôn làm chúng ta bất ngờ vì mức độ biến động vượt xa dự đoán của mọi người.

9.9. Một mô hình hiệu quả cho thấy bạn có nhiều khả năng thành công

Tôi đã từng lãi được 1 triệu đô la từ thói quen của mình trong đầu tư. Dĩ nhiên đó không phải là mấy vụ liên quan đến tennis, trượt tuyết hay Cờ vua, mà là mô hình giao dịch của tôi, mô hình “Giao dịch theo xu hướng.” Nửa cuối thập niên 1990, tôi sống ở Monte Carlo, hoạt động chính của tôi khi đó là đầu tư vào các Công ty nhỏ và giao dịch ở các thị trường khác.

Mỗi ngày tôi dành ra vài phút cập nhật thông tin cho mô hình giao dịch này trên máy tính xách tay, sử dụng các mức giá hàng ngày cao khi mở cửa và mức giá thấp khi đóng cửa. Sau đó, tôi gửi các lệnh mua bán cho nhà môi giới của tôi. Mô hình Trend Trader áp dụng cho 10 thị trường, và theo dõi diễn biến của chúng thật thú vị, ngay cả khi mô hình này rất khác so với giao dịch của chính tôi. Trong khoảng thời gian này, tôi đã đi du lịch đến khá nhiều địa danh tuyệt vời, trong đó có các vùng bụi cây ở Sierra Leone, nơi tôi đã mua một mỏ khai thác kim cương. Để chuẩn bị cho chuyến đi này, tôi mua một chiếc điện thoại vệ tinh để có thể kết nối với hệ thống Bloomberg' và gửi lệnh đặt mua chứng khoán. Ngồi dưới một gốc cây Với một tay cầm điện thoại, một tay sử dụng máy tính xách tay, quả thực tôi đã làm người dân địa phương ở đây rất tò mò.

Càng về sau, tôi càng bận rộn hơn với những công việc khác và không còn thời gian để đầu tư theo mô hình này nữa, tôi rút hết vốn và lãi về.

Có lẽ bạn vẫn còn nhớ rằng tôi nghĩ ra mô hình “Giao dịch theo xu hướng” khi tôi còn làm ở Bankers Trust hồi cuối những năm 1980. Với mô hình này, chúng tôi đã gặt hái được rất nhiều thành công nhờ việc liên tục thực hiện giao dịch trên khắp các thị trường. Công việc này đòi hỏi phải có một đội ngũ gồm khoảng 4 đến 5 người cộng với các chương trình rất tinh vi phức tạp để theo dõi các khoản đầu tư. Nhiều năm sau khi tôi rời Bankers Trust, họ vẫn tiếp tục sử dụng mô hình này và mọi người nói rằng đó chính là công cụ đem lại nguồn thu lớn nhất cho phòng giao dịch. Đáng tiếc là họ chẳng bao giờ gửi cho tôi chút tiền bản quyền nào!

'Bloomberg Television là kênh truyền hình cáp phát sóng trên toàn thế giới, liên tục cập nhật các tin tức về kinh doanh và tài chính 24 giờ một ngày.

Mô hình “Giao dịch theo xu hướng đem lại hiệu quả trên cả lý thuyết lấn thực tế

Ở phần trước của cuốn sách, tôi đã lý giải trước đây tôi đã thử nghiệm mô hình “Giao dịch theo xu hướng” với dữ liệu từ các năm trước. Kết quả thu được khiến tôi rất hài lòng vì nó giúp tôi xác nhận rằng trong dài hạn hầu hết các thị trường đều vận động theo xu hướng. Bằng cách bỏ các khoản vốn hợp lý đầu tư theo các xu hướng này, bạn sẽ có cơ hội thành công tới 55% và chỉ có 45% khả năng là thất bại.

Kết quả thực tế thu được trong những năm qua với mô hình này càng khẳng định tính chính xác của các kết quả trên lý thuyết. Thật tuyệt vời khi những ý tưởng hình thành trong phòng thí nghiệm lại đem lại hiệu quả trong thực tiễn.

Cách thức đầu tư của chúng tôi rất giống VÓI mô hình Giao dịch theo xu hướng

Mô hình này dựa trên ý tưởng là thị trường vận động theo xu hướng. Về cơ bản, nguyên tắc hoạt động của mô hình này là:

1. Đợi sau khi xu hướng biến động của giá đã hình thành rồi mua hoặc bán theo xu hướng đó.

2. Duy trì khoản đầu tư và chi rút tiền về khi xu hướng giá bị phá vỡ do giá đổi chiều biến động. Có lẽ bạn sẽ nhận ra rằng mô hình Trend Trader này rất phù hợp với cách thức đầu tư mà tôi đề xuất trong chương này, đó là đợi cho đến khi xu hướng hình thành rồi mới gia nhập vào thị trường và chi rút khỏi đầu tư sau khi thị trường thực sự đổi hướng. Thành công nhờ sử dụng mô hình đầu tư này mà không cần để ý đến bất kì nhận định nào về các điều kiện căn bản của thị trường khiến chúng tôi rất hài lòng vì cách thức đầu tư của chúng tôi thực sự có hiệu quả.

Nhưng thậm chí chúng ta vẫn có thể đầu tư hiệu quả hon...

Kết quả giao dịch đầu tư của chúng ta thậm chí vẫn có thể tốt hơn nhiều so với mô hình này. Mô hình này chỉ đơn thuần là mua và bán khi giá cả có biến động mà không tính đến các điều kiện căn bản của thị trường.

Nhưng chúng ta hoàn toàn có thể kết hợp sử dụng cá nhân định của chúng ta về các yếu tố căn bản tác động lên thị trường nhằm thu được kết quả cao hơn. Chúng ta sẽ vẫn mua vào khi thị trường đang lên giá và bán ra khi thị trường xuống giá, nhung chủ yếu căn cứ vào nhận định về tình hình chung trên thị trường. Nếu chúng ta phân tích thấy các điều kiện cơ bản của thị trường rất khả quan, có lẽ kết quả đầu tư sẽ tốt hơn nhiều so với việc chỉ căn cứ vào mô hình.

Tôi cũng đã nói rất nhiều về cách thức phân tích các nhân tố cơ bản, bao gồm:

• Bỏ qua lời các chuyên gia phân tích - Tìm kiếm các quy luật và hiện tượng bất thường - Kiểm tra xem có thay đổi lớn nào diễn ra không

• Lựa chọn đúng thị trường

• Xem xét các công ty nhỏ

• Tôi tin rằng đây là những kĩ năng phân tích rất hiệu quả

Vì vậy, nhờ việc đầu tư theo đúng quy tắc, kết hợp với những nhận định sáng suốt về thị trường, chúng ta hoàn toàn có khả năng thu được kết quả đầu tư tốt hơn cả mô hình Giao dịch theo xu hướng. Đó quả là một điều tuyệt vời.