Bạn cũ trung học

Nghe anh bạn kể về những người bạn học cũ cùng thời trung học ở quê cũ. Họ hay rủ rê đi ăn uống với nhau, ghé thăm nhà nhau. Tuy rất thân, anh hay phàn nàn đám bạn cũ đã lớn tuổi nhưng ham nhậu nhẹt, có tiền nhưng chỉ biết quanh quẩn quán xá, không đi du lịch, thích mua nhà lôi thôi trong hẻm chợ dù dư sức mua nhà to, trong người có bệnh tùm lum vẫn cứ ham ăn ham uống. Chỉ có bấy nhiêu, lâu lâu đụng chuyện bực mình anh lại kể, cũng chỉ bao nhiêu chuyện.

Ngẫm lại, bạn bè trung học là thứ bạn kỳ lạ. Không tụ được thì thôi, tụ lại vui lắm, nhất là thời gian đầu, như được sống lại một thời mới lớn hoa mộng. Phải buông xả, tha thứ cho nhau vì từ bao nhiêu năm rời trường, mỗi đứa đã như những nhánh cây phát triển khác nhau từ rất lâu. Dù hoàn cảnh hiện tại ra sao thì ai cũng muốn giữ thể diện nên phải cẩn thận trong lời ăn tiếng nói. Có bạn vẫn luôn than vãn như xưa, có bạn xưa vốn hiền lành, sau mấy chục năm gặp lại đã mạnh mẽ nghị lực hơn rất nhiều. Có bạn phật ý vì bạn trong nhóm mình từ hồi đó, giờ lại thân bạn khác. Y hệt như hồi đi học.

Nhìn lại, ai cũng có tóc bạc, hói đầu, phát tướng. Ai cũng là chủ gia đình, có sự nghiệp dù lớn hay nhỏ, nhà riêng, con cái đã lớn.

Có những bạn đã rất trưởng thành trong tính cách, nhìn cuộc đời như đã nắm được hết bí quyết sống. Có bạn đã từng đi giữa lằn ranh sống và chết. Tuổi trẻ trao nhau sự hồn nhiên, tuổi chớm già trao nhau sự từng trải không ngờ.

Có vài bạn mà ta thân thiết hồi còn trẻ, sau mấy chục năm gặp lại, tình quý mến trong ta không chút nào nguôi và muốn tiếp tục thân thiết. Nhưng cuộc sống của bạn giờ đã vướng bận nhiều. Sẽ không thể trở lại như cũ nữa, những ngày buồn vui nào cũng tìm đến nhau.

Tâm thức tuổi học trò trung học mạnh thật, nó khác hẳn thời sinh viên đã ganh đua nhau hơn kém, và bạn đồng nghiệp khi đi làm vừa gần gũi vừa e dè nhau.

Năm 2000

Nhớ hồi còn nhỏ, ta hay hát bài này: Năm hai ngàn năm, tôi còn gì, em còn lại gì Ta còn gì, anh còn lại gì

Còn chăng đó, là bóng hư không

Còn chăng đó tuổi đã mênh mông

Còn chăng đó tóc xanh phai màu

Qua hết rồi, vạn ngày thật dài

Của chúng ta của những phôi pha.

Lúc đó, năm hai ngàn còn rất xa, mịt mù sương khói trong tâm tưởng. Đọc một tạp chí nổi tiếng thời đó, tạp chí Thời Nay, một dạng Reader Digest đủ thứ chuyện hầm bà lằng Đông Tây mà giới có học ở Sài Gòn hay đọc để giải trí, có một bài tưởng tượng về năm 2000. Bài báo viết, lúc đó, nhiều thành phố trên thế giới sẽ được một khung kính hình vòm trong suốt bảo vệ. Cho dù ngoài vòm kính đang có mưa hay bão tuyết, bên trong vẫn sẽ là một mùa xuân vĩnh cửu, nhiệt độ lúc nào cũng hơn hai mươi độ một chút, nắng vàng và không khí trong lành được lọc sạch, tia tử ngoại không lọt qua được vòm kính để hại con người và cây cối sẽ có rất nhiều để cung cấp oxy cho con người bên cạnh hệ thống lọc và cung cấp oxy nhân tạo. Con người sẽ di chuyển trên đường bằng cách đứng vào con đường di động để đến nơi mình muốn. Con đường sẽ có nhiều làn, với nhiều tốc độ khác nhau, người đi phải chuyển làn từ chậm sang nhanh, hay nhanh sang chậm tùy theo muốn đi tiếp hay lên vỉa hè đến nơi mình muốn. Thức ăn sẽ được chế từ dầu hỏa, bỏ trong tuýp để thích thì mút ra ăn đủ chất dinh dưỡng, hoặc chỉ cần uống viên thuốc cũng đủ chất cho cả ngày.

Lúc đó, không có bài viết nào đề cập đến việc nói chuyện điện thoại với người khác từ bất cứ nơi nào, bất cứ khi nào mình muốn (cho dù truyện chưởng Kim Dung đã có chiêu thuậttruyền âm nhập mật giúp hai người cách xa nhau có thể đàm đạo). Hoặc cách liên lạc qua Internet, biến xã hội con người thành cái làng toàn cầu, chuyện bên kia quả đất vừa xảy ra bên này đã kịp thấy hình ảnh.

Ôi, những dự báo! Hơn bốn mươi năm sau, quá chục năm sau năm 2000, thức ăn trong tuýp chỉ dành cho phi hành gia trên vũ trụ.

Làn đường tự di chuyển chỉ có ở các sân bay hiện đại. Vòm kính nhân tạo chỉ có một ít ở các nơi trồng trọt trong mùa đông. Giấc mơ con người đã có từ lâu nay tan vỡ cũng nhiều. Từ lúc đó đến nay, chưa xảy ra cuộc chiến thế giới nào nữa nhưng người chết từ chiến tranh khu vực càng nhiều. Những đô thị xanh không cần vòm kính như Singapore không phải không mang hy vọng đến cho loài người, nhưng chưa xuất hiện nhiều lắm. Đó là những gì còn lại của một giấc mơ.

Nhiều khi giấc mơ của ta chỉ là có thể đi bộ một lèo xuyên qua thành phố đang sống lâu nay, vừa đi vừa nghỉ chân cho đến khi tới đích. Điều đó có giản dị không? Có, với nhiều người trên trái đất vì đã có nhiều người đi bộ xuyên qua một đất nước, nhưng ở Sài Gòn này sao khó vậy? Không có vỉa hè thông thoáng ở rất nhiều con đường, không thể băng qua một con đường nếu như đèn đỏ có nghĩa là người lái xe vẫn có thể quẹo phải và tông vào người đang băng qua đường. Không có mấy cây xanh phủ trên đầu khách bộ hành. Không có mấy ghế đá dọc đường để nghỉ chân. Đi bộ bằng đôi chân còn không hữu dụng thì mơ gì đến một làn đường tự di chuyển từ nơi này sang nơi khác?

Hai con trai ta, mười năm nữa chúng có thể đi bộ từ bên này sang bên kia thành phố được không? Ta vẫn tin là không? Nếu chúng muốn vậy, xin hãy cầu nguyện cho chúng vì có khác nào chúng sắp đi vào rừng Amazone.

Gác xép

Nhớ hồi còn nhỏ, ta sống trong căn nhà có một cái gác xép nhỏ xíu. Gác chỉ đủ để trải ba cái chiếu. Cuối căn gác là góc kho chứa đồ. Đường lên gác là cái cầu thang dốc đứng dẫn đến cái lỗ để leo lên sàn.

Tuổi thơ ta nếu mong có chốn riêng tư để chìm đắm trong những trang sách chính là căn gác nhỏ này. Gác có cửa sổ ngó ra cái hẻm nhỏ nên ánh sáng không bao giờ thiếu. Trừ buổi trưa căn gác bị nắng nung hầm hập, buổi sáng hay chiều tối ở đó luôn mát mẻ. Trên đó có cái rương cũ của ông anh đi dạy học xa mà ta tha hồ lục lọi. Có những cái thùng cũ đựng đồ linh tinh của người cha nghiêm khắc của ta, nên càng thúc đẩy tìm hiểu ông qua sách và giấy tờ trong đó. Căn gác mà ta có thể tìm hiểu về thế giới người lớn một cách âm thầm.

Ta luôn nhớ căn gác này, nhớ những năm tháng tuổi thơ cùng anh chị leo rầm rập lên gác chơi bắn bì giấy xuống cái hẻm phía dưới, với một lũ con nít mai phục phía dưới bắn lên. Nhớ nhịp tim thình thịch trong ngực khi trốn ba với cây roi đang hờm sẵn. Trên bức tường, ông anh thứ năm vẽ đầy những bức tranh Xì trum và Mickey, neo giữ những hồn nhiên trong ta. Năm ta hơn ba mươi tuổi, trước khi cho đập toàn bộ căn nhà để xây lại, ta leo lên gác lần chót và nhìn lại những bức tranh tường yêu dấu đó, nhìn lại Tí cô nương và bó hoa giấu sau lưng một anh chàng xì trum màu xanh. Tuổi thơ lại được giã từ lần nữa.

Những năm khốn khó sau 1975, gia đình ta dẫu quanh năm tiết chế chi tiêu, vẫn luôn ăn một cái Tết huy hoàng. Có lẽ vậy, không có cái Tết nào mà không có dưới trăm khách đến chơi trong ba ngày Tết.

Có một ngày mùng ba Tết, khách viếng thăm đến bảy nhóm, ngồi la liệt từ ngoài sân, phòng khách, buồng ngủ, bếp. Bạn gái trong lớp cũ đến chơi và má đẩy lên gác ngồi với ly nước và hộp mứt. Ta ngượng nghịu run rẩy trước mặt cô bạn xinh xắn, giữa căn gác mát mẻ trong gió mùa xuân lùa vào từ cửa sổ, vẫn còn phảng phất hương thơm pháo sáng hôm đó.

Logic của cuộc sống là sẽ mất dần những thứ mà ta yêu quý. Trước tiên là mất cái tã lót, mất cái bàn học sinh, và mất mối tình đầu. Ta nhớ câu này hình như trong cuốn sách có tênKhông chốn nương thân ta từng đọc trên căn gác này. Bàn học trò lem vết mực và mối tình đầu mất từ lâu rồi, cũng như căn gác ngày xưa. Nhưng đúng là càng mất lại càng nhớ vì nó in sâu trong tâm khảm, những thứ như vậy.

Tiếc đến bây giờ

Sống tới tuổi nào đó, khi ngoái nhìn lại, ta thấy rằng đối với những niềm vui ta không phải luôn nhớ về, nhưng lại dễ ray rứt mãi một chuyện hối tiếc cỏn con nào đó hồi còn bé. Tiếc một câu nói lỡ lời, tiếc một lần vụng dại gây thất vọng người khác, tiếc một cơ hội làm quen với ai đó.

Ta tiếc dăm người bạn đã sống chân thành vui vẻ với mình hồi những năm đầu cấp trung học. Ta nhớ đứa bạn trầm lặng, kín đáo, không thích giao du nhưng bạn quý ta, cho ta mượn những đồ vật mà bạn rất nâng niu. Như là một bộ sưu tầm những cục gôm bằng cao su khắc chìm những hình ảnh chuột Mickey, Lucky Luke hay Batman. Với mực dấu, dùng những cục gôm này để in hình trên giấy, trên tấm thiệp để tặng bạn bè. Ta sung sướng mang hộp gôm đó về nhà, in lung tung và vứt lung tung, để mặc cho mấy đứa em nghịch. Đến khi bạn muốn lấy lại, ta không thể thu lại cho đủ, cái nhặt lại được thì sứt sẹo. Khi trả lại, thấy mắt bạn đỏ và buồn. Từ đó, ta không còn là người bạn đáng mến. Bạn không chơi với ai nữa trong suốt năm học đó. Chỉ vậy thôi mà ta nhớ bạn đến tận bây giờ, người bạn của bốn mươi năm trước.

Ta nhớ chú bé mười tuổi hàng xóm hay cùng ta đi mua sách vỉa hè những năm Sài Gòn vừa mới giải phóng. Chú bé từng nhào vô bênh vực ta, trong một trận đánh nhau giữa ta với bạn hàng xóm. Chỉ một lần, ta cùng chú bé mê mẩn một quyển sách mỏng trong hiệu sách. Chú bé mua một và ta mua một quyển bằng tiền chú bé cho mượn. Và cái lơ đãng vụng dại của tuổi mới lớn khiến ta quên mất trả vài hào cho chú bé. Để rồi tình bạn bỗng dưng nhợt nhạt mà ta không nhận ra cho đến khi gia đình chú dọn đi nơi khác.

Nhớ tiếc một cụ già rất yêu thương ta hồi ấu thơ. Những buổi trưa mùa mưa ở Sài Gòn, hai ông cháu ngồi trong gian bếp nhỏ, ăn bắp nướng nghe ông kể chuyện ở quê hương xứ Bắc xa mù của ông. Ông tặng ta những bức tranh mà ông gọi là Phù thế hội của Nhật Bản mà ông có dịp đi qua đó hồi trai trẻ. Ông an ủi khi ta bị ba mẹ la mắng. Rồi khi lớn lên, ta lao vào cuộc sống đầy cuốn hút. Khi ông mất, cả xóm đến viếng ông rất đông, có ba mẹ ta. Ta ngại ngần điều gì đó nên không đến viếng ông lần chót, không đưa ông ra nghĩa trang. Để rồi vài năm sau, bỗng dưng ta nhớ ông rất nhiều. Vì sao mình không gần hơn với ông những năm cuối đời, lúc ông nằm trên giường bệnh. Có khi nào khi còn sống ông trách thầm thằng bé hời hợt từng theo ông suốt mấy năm trời?

Ta tiếc một lần từ chối chở một đứa bạn hàng xóm chỉ vì nhìn nó nhợt nhạt, bệnh hoạn.

Nó đã không sống với mọi người lâu.

Ta tiếc bao nhiêu việc muốn làm cho ba mẹ, như tổ chức một chuyến đi chơi nhẹ nhàng ở gần nhà, một bữa ăn vui vẻ với những món ngon. Và nhận thấy mình đã bỏ lỡ khi ba má nằm xuống giường bệnh và nhanh chóng ra đi.

Những điều đó trong ta mãi, đến khi đọc được một câu của Mark Twain: Hai mươi năm sau, bạn sẽ thất vọng nhiều hơn vì những việc bạn đã không làm hơn là những việc bạn đã làm.Ta thấy lòng mình như được an ủi và đồng cảm.

Chúng ta học được gì từ những hối tiếc như vậy? Suốt mấy chục năm nay, qua từng bước trưởng thành, khi nhớ đến những điều đó, ta thấy mình muốn giữ gìn nhiều hơn những mối quan hệ mà mình đang cảm thấy bình yên trong đó. Ta thường tự soi xét mình hơn trong từng lời nói và hành vi. Ta muốn làm nhiều điều hơn nữa cho những người thân. Ta không muốn mình sẽ lại hối tiếc.

Tất nhiên không thể quay trở lại với những người bạn thuở xưa, và cũng không sửa đổi được những điều mình đã làm. Thỉnh thoảng ta tìm thấy tên những người bạn đã bị đánh mất ở đâu đó, trong Google hay trong một trang web kiếm tìm người thân. Những cái tên lung linh, nhắc nhớ những điều đã qua. Cũng nhắc nhớ những điều sắp tới.

Ông nội và cha và con

Hồi chưa có nhà riêng, gia đình nhỏ của ta ở nhà ba má. Buổi tối, con trai ta được mẹ đút cơm trước cái ti vi mà ông nội hay coi đá banh. Có khi con giành ti vi với ông nội vì muốn coi phim hoạt hình trong khi trận banh sắp diễn ra. Ông nội càu nhàu một chút rồi nhường con. Sau đó ta tìm cách dụ con rời cái ti vi, nhường lại cho ông nội.

Lúc đó nhà đông đúc nhưng vui làm sao. Gia đình nhỏ của ta có căn phòng riêng. Ngày lễ Tết cùng đại gia đình quây quần nơi phòng khách. Ở đó, ông bà cô bác chơi với cháu, chúc tụng và lì xì trong ngày Tết.

Dọn qua căn nhà kế bên, dù sát vách nhà nhưng con trai nhỏ trở nên lười qua chơi với ông bà nội. Con thích ở trong nhà, xem truyện tranh, chơi game trên máy vi tính hay xem ti vi. Mỗi lần muốn con qua chơi với ông bà nội, ta phải kiếm mua vài món đồ chơi để sẵn bên đó để con đi tìm. Bà nội đã hơn tám mươi, ông nội còn già hơn gần chục tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn. Ông bà yêu thương con nhưng không còn sức lực để bày trò gì cho con chơi. Nhiều khi ta thấy bà nội cố ôm con vào lòng, hoặc ngồi bệt dưới đất và bày đồ chơi cho con ngồi kế bên. Sức bà nội chỉ có thể làm như vậy. Buổi sáng khi đi học và lúc đi học về, con ôm chặt ông bà nội là những lúc ông bà nội vui ra mặt. Ta chứng kiến cha mẹ mình cười móm mém, như cố tận hưởng, từng chút từng chút hạnh phúc buổi gần đất xa trời.

Rồi ông nội của con vào nằm trong bệnh viện, không nói, không cử động nửa người. Ta và anh chị em mỗi ngày vào thăm và chăm sóc cho ông. Không thấy ông nội, con hỏi và biết ông nằm bệnh viện.

Buổi tối con xin ta vài tờ giấy và nguệch ngoạc vẽ dăm bức tranh. Đó là bức tranh ông nội nằm trên gối, vẽ giữa trang giấy. Chung quanh là hình ba thắt cravate đang xách cặp bước đi. Có cầu thang bên trong nhà. Cái ti vi đang chiếu trận banh. Có hình cái bàn ăn với người ngồi chung quanh. Con bảo: Con vẽ ông nội đang nằm bệnh viện và nhớ những điều chung quanh!

Bức thứ hai, có ông nội, bà nội, ba, mẹ, em và con đứng trước một cái máy chụp ảnh lớn. Ông nội đang há to miệng như nói điều gì đó. Cuối bức tranh là một tấm ảnh treo lủng lẳng trên tường, vẽ trong một khung riêng biệt. Con bảo: Cả nhà đang chụp hình để có ảnh treo tường. Ông nội đang la bởi vì mọi người không ra đứng chụp hình cho đông đủ.

Ta nhanh chóng cất bức tranh đi. Ta se lòng hình dung những gì đang diễn ra trong lòng đứa con trai bé bỏng năm tuổi của mình.

Ba năm trôi qua, ông bà nội lần lượt ra đi, may mắn là kịp nhìn thấy đứa em xinh đẹp và lanh lợi của con ra đời và có thể âu yếm hôn hít nựng nịu nó. Nhưng ông bà, như tất cả chúng ta, không thể sống mãi với những người mà mình yêu mến.

Khi nhìn hình ảnh cha của mình qua lăng kính con trai, ta thấy lòng rưng rưng cho mối dây huyết thống, vô hình nhưng chặt chẽ, âm thầm luân chuyển trong lòng mỗi người.

Nói với con về quê mẹ

Đó là một con bò rất to, ở đây gọi bò Bô. Trước cửa nhà ông bà ngoại của con, nó kéo một chiếc xe có một người ngồi trên đó. Ông ta cởi trần, áo trùm lên đầu kín mít. Bò lông vàng, có u nâu sậm, to lừng lững đi dọc theo con lộ lớn trước nhà. Ta trố mắt nhìn, con cũng ngó chăm chăm. Cha con ta trở nên ngây ngô vì những cảnh ít thấy như vậy. Chỉ có mẹ là mỉm cười, đó là cảnh quê hương của mẹ, những cảnh thân thuộc từ hồi bé thơ.

Khi bế con để chân con chạm vào gốc cây xoài trước nhà, ta muốn con cảm nhận những điều bình thường rất gần gũi với mẹ. Ta nhớ lại tấm ảnh mẹ của con là một cô gái nhỏ đang đứng ung dung trên chạc cây xoài, hai nhánh bên là hai đứa em trai bé xíu nay đã vào là những ông bố, ta thấy bồi hồi. Nó khiến ta nhớ lại những ngày tuổi thơ của mình, trốn ngủ trưa trèo cây hái ổi và những cây ổi cây xoài với thú leo trèo là niềm vui cho bao đứa trẻ. Mẹ của con vẫn mảnh dẻ như bây giờ, đôi mắt mở to nhạy cảm và hiền hậu, những gì tạo nên tình yêu của ta dành cho mẹ con. Cây xoài nhìn ra con đường cát trắng đi lần tới nhà thờ Hòa Yên. Trên con đường đó, mẹ là một cô bé bốn tuổi đi lơn tơn tay xách giỏ trứng luộc của bà cố giao mang đến cho bà ngoại khi bà ngoại sinh em bé, rồi cô bé vì đói bụng đã xơi hết hai quả trứng trước khi tới nơi. Cũng trên con đường đó, mẹ con và lũ bạn học đi lên phía núi, tìm mai rừng ngày Tết. Lúc đó ta đang ở đâu, con đang ở đâu và bây giờ chúng ta gắn kết nhau thành một gia đình thương yêu như vầy?!

Đêm đầu tiên ta ngủ ở quê ngoại của con, trong căn nhà vườn thật sảng khoái. Buổi sáng, tiếng chim hót trong trẻo. Một làn không khí mát lạnh bay nhè nhẹ vào phòng. Mùi cà phê thơm từ dưới bếp. Tiếng rì rầm nói chuyện của mẹ con và bà ngoại. Buổi trưa, những tiếng nổ bùm ngoài xa vẳng tới. Lần ra sau vườn nhà có vài người đàn ông đang bỏ những hạt bắp vào một cái ống và đốt cho nổ bung để làm bánh cốm. Dường như lúc đó trời sắp Tết, gió khô và se lạnh, nắng vàng ươm. Những con ngỗng nhà ai thả dạo lang thang trên đường ra quốc lộ. Buổi trưa, ngồi bên cửa hông nhà, con lần bước chân ra ngó bầy gà bươi đất. Chắc khi xưa mẹ cũng lần dò ra cửa từ cái cửa hông thân thuộc này trong khi bà ngoại nấu bếp. Những người hàng xóm đi chợ ngang qua, gọi nhau í ới. Không khí thanh bình, cuộc sống mộc mạc. Tiếng chuông nhà thờ trong một chiều chủ nhật. Chốn quê hương thanh tịnh này đã sinh ra mẹ của con và hãy cảm ơn điều đó khi con có một người mẹ dịu dàng, đôn hậu và giản dị. Ân tình đó giúp ta cảm nhận rõ ràng hạnh phúc mình có từ những điều nhỏ bé, khi trong những buổi sáng thứ bảy, chủ nhật cùng với mẹ con trên chiếc xe gắn máy, tìm được một căn quán yên tĩnh để cùng ăn sáng, uống ly cà phê. Hoặc khi phải vượt qua những lúc khó khăn trong lo lắng, bận bịu, mệt mỏi với cuộc sống này, với những đêm thức trắng khi các con sốt, quấy. Ta cảm nhận ý nghĩa cuộc sống và tình vợ chồng đầy đủ, sâu sắc và trọn vẹn hơn. Những điều này, ta không thể nói hết cho mẹ con nghe. Ta chỉ mong rằng khi cùng với nhau già đi như mẹ con thường hay nói, mẹ con sẽ thấy hết được những ẩn tình của ta dành cho mẹ con lớn bao nhiêu, nó cũng chân thành và giản dị như vùng quê mẹ của con mà chúng ta đang hồi tưởng lúc này vậy.

Giao thừa

Đã là người Việt thì sẽ có ký ức đậm sâu về một đêm Giao thừa nào đó trong đời mình.

Ta trải qua hơn năm mươi đêm Giao thừa, không nhớ nhiều lắm những đêm Giao thừa đặc biệt nào. Chỉ có ấn tượng chung là luôn cảm thấy nao nao không diễn tả đuợc. Hồi trẻ luôn là cảm giác nhẹ nhõm, ấm cúng trong không khí gia đình. Sau này là cảm giác vừa hoàn tất một năm bộn bề, cùng vợ đưa các con qua nửa năm học luôn quá tải và nhiều điều vô lý, viết lách thêm được chút gì đó, lo thêm chút vật chất cho gia đình. Và thấy mình tiến gần hơn tới cõi u minh của đời người. Cảm giác rõ hơn nữa là thoát được mớ bòng bong lo toan năm cũ, hy vọng năm mới dễ chịu hơn. Những hy vọng mơ hồ, tự huyễn hoặc và an ủi.

Nhiều khi cảm nhận rất đúng là chỉ cần bước qua thời khắc năm mới, cõi lòng đang nặng nề bỗng nhẹ nhàng hơn, như có luồng ánh sáng khác từ một chòm sao khác đã thật sự thay thế ánh sao năm cũ soi rọi mình vậy. Đến giờ vẫn có cảm giác đó vào mỗi đầu năm.

Hồi còn độc thân, thỉnh thoảng ta có quen biết với một cô gái, kéo dài trong năm và chia tay khi gần Tết. Cả năm bận rộn yêu thương giận dỗi, đến Giao thừa ta lại trống trải, rảnh rang và có cái thú chiêm nghiệm nỗi cô đơn rất nhẹ nhàng. Rủ anh bạn độc thân chạy ra trung tâm Sài Gòn, vòng về Chợ Lớn hít mùi nhang khói, nhìn những hàng bán phong bao lì xì nhỏ trên lề đường còn cố vớt vát bán đêm cuối năm. Đêm Giao thừa ở Sài Gòn chính là sự tàn lụi của một tháng chuẩn bị Tết bừng bừng sức sống trước đó, khi đường phố tấp nập, chợ búa và vỉa hè ì xèo buôn bán, của những buổi sáng tuyệt vời đi mua cây kiểng, lễ mễ bưng về chưng trong căn nhà sáng choang, của những bữa vui bên bạn bè uống cà phê ngắm mai vàng đang nở dần trong trời dịu mát. Sau Giao thừa, là những buổi sáng thức dậy trễ uể oải, những buổi trưa bên ly rượu và những buổi chiều ngái ngủ vì hơi men, của những ngày vắng lặng, nắng chói chang trên thành phố khi cả triệu người đã bỏ về quê. Có lẽ vì nó là điểm kết thúc một chặng thời gian tuyệt vời nên Giao thừa là một ngày luôn đặc biệt như vậy.

Mười mấy năm gần đây, ta ngại Giao thừa. Cúng kiếng ở nhà xong lại phải ra đường sau nửa đêm để cúng ở chỗ làm. Như vậy năm mới ở chỗ làm đến sau năm mới ở nhà. Người bảo vệ dọn sẵn nhang đèn rượu trà và trái cây, sật sừ ngủ gật bên cạnh cái bàn đã bày sẵn các thứ, đợi ta đến để thắp nhang. Rồi lại nói dăm ba câu chuyện, thấy gần gũi nhau hơn so với mỗi ngày gặp nhau ngày thường. Nhang tàn, ra đứng giữa con đường tấp nập trong đêm lạnh, xe cộ vù qua với nhiều cảnh vợ chồng con cái cầm trên tay những cái bong bóng rất lớn, cành lộc xanh xin từ một ngôi chùa hay từ Lăng Ông, cây nhang thật lớn thả tàn lửa ra phía sau xe. Giao thừa bây giờ là vậy, không còn là những ngày xưa, thức tới đêm chỉ để nhìn ba bận áo dài đen, má bận áo bà ba nâu trang trọng chắp tay khấn vái trước cái bàn cúng giữa sân nhà, trong một đêm lạnh tuyệt vời đầy ánh sáng của cái xóm nhỏ hầu hết theo đạo thờ ông bà.

Nhớ hơn mười năm trước, ta thức trong đêm Giao thừa để gọi điện về một miền quê ven biển miền Trung. Ngoài đó, đêm Giao thừa vắng lặng, chỉ nghe tiếng xe tải chạy vội qua lại trên đường quốc lộ. Giao thừa trôi qua trong vài câu hỏi thăm ngắn ngủi, thì thầm. Không gian xa lạ đó đến lúc nào lại trở thành quê ngoại của con ta. Và có những năm ta đón Giao thừa trong không gian tĩnh lặng đó, ngủ một giấc êm không mộng mị bên vợ con thương yêu. Đó là những Giao thừa khác hẳn bao đêm trừ tịch ta trải qua, nhưng là những khoảnh khắc êm đềm và sâu sắc, khiến ta nhớ và thấy cơ hội trải nghiệm cuộc sống của mình mở ra phong phú hơn, từ khi đi gầy dựng riêng cho mình một cuộc sống khác với cuộc sống mình có từ lâu.