III. Giữa những kẻ cướp

Nếu tôi muốn, tôi có thể hồi tưởng đến những giây phút nhẹ nhàng từ thuở ấu thời của tôi: cảm giác che chở mà song thân tôi đã dành cho tôi, bản chất đáng yêu của tôi, cuộc sống vui đùa giản dị, đời sống thỏa mãn trong sự dịu dàng vây bọc xung quanh. Nhưng trung tâm chú ý của tôi đặt trên những cấp bậc mà do đó tôi đạt đến chính bản thân tôi. Tất cả những giây phút ấm êm đó, những nội đảo của thanh bình mà phép mầu của nó tôi đã cảm thấy, tôi lưu lại nó đằng sau trong một khoảng cách mê hồn. Tôi cũng chẳng hề đòi hỏi được đặt chân lại chốn đó.

Đó là vì lẽ gì – bao lâu tôi còn trú ngụ trong thế giới ấu thời của tôi – tôi sẽ nhấn mạnh đến những sự việc từ bên ngoài đã đi vào thế giới ấy. Đấy là điều mới mẻ, nó thúc đẩy tôi tiến tới hoặc cuốn phăng tôi đi.

Các động lực này luôn luôn đến từ một “thế giới khác” và nó được phụ họa bởi sự sợ hãi, bó buộc và một lương tâm trá ngụy, chúng luôn luôn nổi loạn và đe dọa sự êm ấm mà tôi sẽ rất hài lòng được tiếp tục sống trong đó.

Rồi đến những năm tôi bắt buộc phải nhìn nhận sự tồn tại của động lực ấy trong con người tôi mà phải làm cho nó nhỏ đi và che giấu từ cái thế giới ánh sáng. Dần dà, cái cảm giác thức tinh của tính dục ở con người tôi đã đánh bại tôi như nó đã làm ở mọi người, y như kẻ thù và tên khủng bố, như một cái gì bị ngăn cấm, cám đỗ và đầy tội lỗi. Tánh hiếu kỳ của tôi tìm kiếm những gì, những mộng mị nào, dục vọng và điều tạo ra mối sợ hãi – điều bí mật lớn lao của tuổi dậy thì – không thích hợp chút nào trong chốn trú ngụ của tuổi hoa niên của tôi. Tôi hành động y như mọi người khác. Tôi đã hướng dẫn một đời sống gấp đôi của một đứa bé không còn là một đứa bé nữa. Cái ngã ý thức của tôi sống trong thế giới quen thuộc và đã được tán đồng, nó phủ nhận cái thế giới mới phát hiện trong con người tôi. Lần hồi với điều này, tôi đã sống trong một thế giới của những mộng mị hoang đường, những động lực và những khát vọng cuồng nhiệt của cái bản chất hoang dã, nó băng qua ngã ý thức tôi một cách vô vọng, được xây trên chiếc cầu dễ vỡ, bởi vì thế giới hoa niên trong con người tôi đã rã rời tàn tạ. Giống như phần lớn các bậc cha mẹ, song thân tôi cũng không giúp gì được với những vấn đề mới mẻ của tuổi dậy thì, mà đối với vấn đề đó chưa có sự tham khảo nào dược làm ra cả. Tất cả những điều chúng làm là gây phiền phức bất tận trong việc tán trợ những nỗ lực vô vọng của tôi để phủ nhận các thực tại ấy và tiếp tục nương náu trong một thế giới hoa niên mà nó càng ngày càng trở nên không thực. Tôi không có ý tưởng cho rằng có thể song thân tôi có giúp được gì chăng, và tôi cũng không đổ lỗi cho mình. Công việc của riêng tôi là đi đến chỗ hòa giải với chính con người tôi và để tìm ra con đường riêng rẽ cho mình, và y như các đứa bé dược chăm sóc nuông chiều, tôi đã thu xếp việc ấy rất tệ.

Mỗi người đều trải qua cuộc khủng hoảng này. Vì đối với một kẻ trung bình, thì đấy là điểm đánh dấu khi các đòi hỏi của cuộc sống riêng biệt của hắn đương đầu với cuộc đấu tranh gay go nhất với hoàn cảnh xung quanh hắn, khi con đường tiến tới dưới sự điều khiển của hắn phải được tìm kiếm với những phương tiện gay gắt nhất. Nhiều người đã trải qua những cuộc chết di sống lại – đó là định mệnh của chúng ta – đây là một lần duy nhất trong suốt cuộc đời của họ. Thế giới ấu thời của họ trở nên trống rỗng và dần dà gãy đổ, mọi sự họ đem lòng yêu mến đã bỏ mặc họ và bất thần họ cảm thấy bi vây quanh bởi nỗi cô đơn và sự lạnh lùng chết người của vũ trụ. Có rất nhiều người đã bị lôi cuốn mãi mãi trong tuyệt lộ này, và khoảng còn lại của cuộc sống họ là sư bấu víu một cách đau đớn vào một quá khứ không thay đổi được, sự mơ tưởng đến một thiên đàng đã mất – mà nó là diều tệ hại và tàn nhẫn nhất của những ước mơ.

Nhưng thôi, hẩy trở lại với câu chuyện của tôi. Nhưng hình ảnh của mộng mị và những kích thích đà nói lên sự chung cuộc cái tuổi thơ của tôi thi có rất nhiều. Điều quan trọng là cái “thế giới tối tăm”, cái “thế giới khác lạ” đã tái xuất hiện. Những gì mà Franz Kromer đã có một lần với tôi thì nay nó là một phần của chính con người tôi.

Nhiều năm đã trôi qua kể từ khi tinh cờ có chuyện xảy ra với Kromer. Cái thời gian bi thảm ấy, tràn ngập tội lỗi ấy đã xa vời trong quá vãng và có vẻ giống như một cơn ác mộng ngắn ngủi vội vàng biến mất. Kể từ đó Franz Kromer đã ra khỏi cuộc sống của tôi, tôi hầu như không chú ý gì đến nữa dù khi bất thần gặp mặt nó trên đường phố. Cái hình ảnh quan trọng khác trong tấn bi kịch nhỏ của tôi là Max Demian, thì không bao giờ hoàn toàn ra khỏi cuộc sống của tôi lại nữa. Tuy vậy, một thời gian dài hắn chi đứng ở những khoảng cách ngoại biên, thấy rõ nhưng ở ngoài tầm hiệu quả. Chi một cách lần hồi hắn mới tiến đến gần hơn; lại tỏa ra sức mạnh và ảnh hưởng.

Tôi đang cố gắng để thấy những gì tôi có thể nhớ lại Demian vào lúc đó. Có lẽ tôi hoàn toàn không nói với hắn trong cả năm trời hoặc còn lâu hơn nữa. Tôi đã lẩn tránh hắn và hắn không thể tự cưỡng chế mình với tôi trong bất cứ phương cách nào cả. Thảng hoặc vài lần chúng tôi gặp nhau thì hắn chi gật đầu với tôi thôi. Đôi khi ngay đến sự thân hữu của hắn cũng có vẻ mờ mịt với sự chế giễu hoặc với sự quở trách mai mỉa – nhưng tôi có thể tưởng tượng điều này. Cái điều từng trải mà chúng tôi đã chia sẻ, cái ảnh hưởng kỳ lạ mà hắn đã cố sức gây ra với tôi vào lúc đó thì có vẻ quên lãng bởi cả hai đứa chúng tôi.

Tôi có thể hồi tưởng lại những gì mà hắn có vẻ thích thú và hiện giờ tôi bắt đầu hồi tưởng lại, tôi có thể thấy rằng sau rốt hắn không đến đỗi cách biệt với tôi đến như vậy và rồi tôi lại chú ý đến hắn. Tôi có thể thấy hắn trên đường đến trường học, trơ trọi một mình hoặc với một nhóm học sinh lớn tuổi hơn, và tôi thấy hắn lạc lõng, cô đơn và lặng lẽ, lang thang giữa bọn chúng, y như một hành tinh riêng biệt, bị vây phủ bởi một hương vị toát ra từ con người hắn, một lề luật hướng về chính con người hắn. Không ai thích hắn, ngoại trừ mẹ hắn, và mối liên hệ này nữa, cũng không có vẻ gì là một đứa trẻ, mà là một người lớn. Khi họ có thể, các thầy giáo để hắn một mình; hắn là một cậu học trò giỏi nhưng không có mối bận tâm đặc biệt nào để làm hài lòng bất cứ một ai. Thinh thoảng chúng tôi có nghe một vài lời chi trích chua cay hoặc câu trả lời hắn được đồn đãi đã đáp với thầy giáo, và điều ấy – như những viên bảo thạch của sự khiêu khích và lời chế giễu chua cay – ít được mong mỏi.

Khi tôi nhắm mắt lại để hồi tưởng, tôi có thể thấy hình ảnh của hắn nổi lên: ở tại đâu thế? Phải, giờ đây tôi đã có cái hình ảnh ấy; trên lối đi nhỏ hẹp trước căn nhà chúng tôi. Một hôm tôi thấy hắn đang đứng đó, cuốn sổ tập ký trên tay, đang vẽ. Hắn vẽ cái phù hiệu cũ với con chim bên trên cổng vào của chúng tôi. Khi tôi đứng ở phía sau tấm màn cửa sổ và nhìn hắn, tôi hết sức ngạc nhiên bởi cái sức tri giác của hắn. Bởi cái khuôn mặt nguội lạnh nhợt nhạt đang hướng về chiếc phù hiệu, khuôn mặt của một người đàn ông, của một nhà khoa học hay nhà nghệ si, đặc biệt về đầy chủ tâm, sáng suốt một cách kỳ lạ và trầm tinh với một cặp mắt tri kiến.

Và tôi có thể thấy hắn trong một dịp khác. Lần đó cũng ở trên đường cách một vài tuần lễ sau. Tất cả chúng tôi đều trên đường từ trường học về nhà, đang đứng gần một con ngựa bị ngã. Nó nằm phía trước chiếc xe của viên trại chủ, vẫn còn buộc chặt vào gọng xe, phì hơi một cách đau đớn với hai lổ mủi mở rộng ra và máu từ một vết thương không thấy chảy ra, do đó nên bụi trắng bên đường đã hoen ố. Khi tôi nôn mửa quay mặt đi chỗ khác thì tôi bắt gặp khuôn mặt Demian. Hắn không rướn tới nhưng đứng xa nhất về phía sau, thanh thản và ăn mặc lịch sự như thường lệ. Cặp mắt hình như cắm vào trên đầu con ngựa và lại chứng tỏ một sự cực kỳ yên lặng, gần như nhiệt tín tuy có vẻ điềm tĩnh trầm tư. Tôi không thể nào không nhìn hắn một lúc và rồi lúc bấy giờ tôi cảm thấy một cảm giác đặc biệt và rất xa xôi. Tôi thấy khuôn mặt Demian và tôi không chi chú ý rằng đó không phải là khuôn mặt của một dứa bé mà là khuôn mặt cửa một gã đàn ông, tôi cũng cảm thấy hoặc đã nhìn thấy rằng khuôn mặt đó, cũng không hẳn là cái khuôn mặt của gả đàn Ông, mà ở khuôn mặt ấy cũng có một cái gì nữ tính trong đó nữa. Tuy rằng khuôn mặt ở giây phút đó đã gây xúc động cho tôi nó cũng không hẳn là giống như con trẻ, không phải già mà cũng chẳng phải trẻ, nhưng dù sao đi nữa là hàng ngàn năm, dù sao đi nữa cũng là phi thời gian, mang những vết thương của một lịch sử hoàn toàn khác biệt với những gì chúng ta đã biết; những con thú có thế trông giống như thế, hoặc những trái cây hoặc những hành tinh – trong các điều này không diều nào tôi biết một cách có ý thức, tôi không cảm thấy đích xác những gì mà tôi nói đến bây giờ như một người trưởng thành, chi có một cái gì của loại đó thôi. Có lẽ hắn lịch sự, có lẽ tôi thích hắn, có lẽ tôi cũng nhận thấy ác cảm với hắn tôi cũng không chắc chắn gì cả. Tất cả những điều tôi thấy là hắn hoàn toàn khác biệt với chúng ta hoặc giống như một con thú hoặc giống như ma qui, hoặc giống như một bức tranh, hắn khác biệt, khác biệt một cách không thể tưởng tượng được với đa số còn lại của chúng ta.

Ký ức tôi đã phản bội tôi và tôi không thể chắc chắn tôi diễn tả những gì không hiểu có được một vài triển khai từ những ấn tượng sau này chăng.

Chi mãi đến nhiều năm sau này tôi mới lại có sự tiếp xúc gần gũi với hắn. Demian không được giáo hội thừa nhận với nhóm tuổi trang lứa của hắn như tập tục, và điều này lại làm hắn là đề tài cho những lời đồn đãi hoang đường, các nam học sinh trong trường đã lặp lại câu chuyện cũ về việc hắn là một người Do thái, hoặc rất có thể là một kẻ tà giáo, và những kẻ khác thì quả quyết rằng cả hai người, hắn và mẹ hắn là những kẻ vô thần hoặc thuộc về một vài giáo phái hoang đường và nhơ nhuốc. Liên can với việc này tôi cùng nhớ lại có nghe về việc hắn bị ngờ vực rằng hắn là người yêu của mẹ hắn. Điều chắc chắn nhất là hắn đã được nuôi nấng không hề có bất cứ giáo dục tôn giáo nào cả, nhưng bây giờ điều này trong một vài cách thức có vẻ bất tường cho tương lai của hắn. Dù sao đi nữa, sau cùng mẹ hắn đã quyết định cho hắn theo học những bài kinh kiên tín, mặc dù hắn trẻ hơn hai năm ở nhóm tuổi hắn. Thế là đưa đến việc hắn theo dự cùng lớp học kinh kiên tín như tôi.

Có một dạo tôi hoàn toàn lẩn tránh hắn. Tôi không muốn dự phần gì với hắn bởi hắn được bao phủ bởi quá nhiều truyền thuyết và những điều bí mật, nhưng điều làm tôi bực bội nhất là cái cảm giác mắc nợ hắn khống bao giờ khỏi quấy rầy tôi kể từ khi tôi dính dáng vào vụ Kromer. Bây giờ tôi đã bực bội với những điều bí mật của riêng tôi vì những bài học kinh kiên tín, liên quan tới sự quyết đoán minh bạch của tôi về tình dục, và bất chấp tất cả những ý định tốt lành, sự chú tâm của tôi trong các vấn đề tôn giáo đã giảm sút một cách lớn lao. Những gì mà mục sư bàn luận đến đó nó nằm tận mãi đâu trong một thế giới rất thiêng liêng nhưng nó là một thế giới phi thực không còn ngờ gì nữa, đây là những điều hoàn toàn chẳng đẹp đẻ và quí giá gì, nhưng chúng không hề có mảy may hợp thời và kích thích như những điều mới mẻ mà tôi đang suy nghi đến.

Cái tình trạng càng làm hờ hửng những bài học về kinh kiên tín này bao nhiêu thì tôi lại càng trở nên bận trí với Max Demian bấy nhiêu. Hình như có một mối ràng buộc giữa chúng tôi, một mối ràng buộc mà tôi sẽ phải theo sát dấu vết được bao nhiêu tốt bấy nhiêu. Ở chừng mực tôi có thể nhớ lại được, thì câu chuyện bắt đầu vào một buổi rạng đông – trong khi ánh đèn vẫn còn thắp sáng trong phòng học của chúng tôi. Giáo sư Thánh kinh của chúng tôi, một mục sư, bắt đầu giảng về câu chuyện của Cain và Abel. Tôi thiu thiu ngủ và chi nghe có một bên tai. Khi vị mục sư bắt đầu lớn giọng hùng hồn và nồng nhiệt về cái dấu vết của Cain thì tôi cảm thấy gần như một sự đụng chạm vào thân thể một điều báo trước và nhìn lên tôi thấy khuôn mặt Max Demian từ hàng ghế trước hơi ngoảnh về phía tôi với cặp mắt tỏa sáng có thể biểu lộ sự khinh miệt cũng như suy nghĩ sâu xa, bạn không thể nào chắc được. Hắn nhìn đến tôi chi một lúc và bất thần tôi nghe những lời nói của vị mục sư giọng nồng nàn cảm động, nghe ông ta nói về cái dấu hiệu của y, và sâu thẳm trong người tôi, tôi cảm thấy sự hiểu biết không phải như ông ta giảng dạy về câu chuyện ấy, rằng người ta có thể xem lời giảng ấy một cách khác lạ, rằng quan điểm của ông ta không vượt quá điểm chỉ trích.

Giây phút này đã thiết lập lại sự tiếp nối giữa tôi và Demian. Và kỳ lạ biết bao – khó lòng tôi ý thức đến sự chắc chắn của mối quan hệ tinh thần, khi tôi thấy nó được diễn dịch vào trong trạng thái kề cọ thể xác. Tôi không có ý nghĩ cho rằng chính hắn có thể sắp đặt câu chuyện ấy trong cách thức đó hay phải chăng việc ấy xảy ra do tình cờ – tôi vẫn còn quả quyết tin rằng lúc đó chỉ là việc tình cờ – nhưng sau một vài ngày Demian bỗng nhiên thay đổi chỗ ngồi trong lớp học kinh kiên tín và đến ngồi ở hàng ghế trước tôi (tôi vẫn còn nhớ lại một cách chính xác; trong cái không khí của viện tế bần khốn khổ của một lớp học quá chen chúc, tôi thích cái mùi xà phòng thơm bốc lên từ sau ót hắn), và sau một ít ngày hắn lại thay đổi chỗ ngồi và hiện giờ ngồi kế bên tôi. Tại đó hắn ngồi suốt cả mùa đông và mùa xuân.

Những giờ học sáng đã hoàn toàn thay đổi. Những giờ này không còn làm tôi buồn ngủ hoặc quấy rầy tôi nữa. Hiện tôi mong mỏi những giờ học ấy. Đôi khi cả hai chúng tôi lắng nghe vị mục sư với sự tập trung tinh thần cực độ và một cái liếc nhìn từ bên kế cận tôi có thể lôi kéo sự chăm chú của tôi đến câu chuyện đáng kể, một cuộc nói chuyện hiếm có. Một cái liếc nhìn thêm ở hắn, một cái nhìn đặc biệt, có thể làm tôi phán đoán hoặc do dự.

Tuy vậy lần nào cũng vậy, chúng tôi không hề chú ý đến nhau. Demian không bao giở vô lễ tục tằn với thầy giáo hay các bạn học của hắn. Tôi không bao giờ thấy hắn mắc vướng vào những trò tinh nghịch thông thường, không một lần nào tôi nghe hắn cười rầm lên hoặc nói chuyện trong lớp học, và hắn không bao giờ tự tạo ra sự khiến trách của thầy giáo. Nhưng rất yên lặng, và bằng nhiều dấu hiệu và những cái liếc nhìn hơn là thì thầm, hắn tìm cách để tôi chia sẻ những hoạt động của hắn, và những việc này đôi khi thật là kỳ lạ.

Chẳng hạn, hắn sẽ kể tôi nghe hắn đã được các cậu học sinh nào chú ý đến và hắn đã dò xét bọn chúng như thế nào. về một số bọn chúng, hắn đã hiểu biết rất chính xác. Hắn sẽ nói với tôi trước giờ học: “Khi tôi đưa ngón tay cái tôi ra hiệu như vầy như vầy thì hãy quay lại nhìn chúng tôi, hay hắn sẽ gãi cổ làm hiệu”. Trong thời kỳ này, khi câu chuyện ấy gần như biến khỏi đầu óc tôi, thì Max bất thần làm một dấu hiệu quan trọng với ngón tay cái của hắn. Tôi sẽ nhìn nhanh đến cậu học sinh được chỉ đó và mỗi lần tôi đều thấy nó biểu diễn cái cử động thỉnh cầu giống như một hình nộm múa rối bị giật dây. Tôi yêu cầu Max thử chơi trò này với vị mục sư nhưng hắn từ chối. Chỉ một lần, khi tôi đến lớp học không soạn bài sẵn và nói với hắn là tôi hy vọng viên mục sư sẽ không gọi đến tôi ngày hôm đó, hắn đã giúp tôi. Vị mục sư tìm một học trò để trả bài học thuộc lòng một chương trong cuốn kinh vấn đáp nhỏ và cặp mắt ông đang nhìn qua lớp học, ngừng lại trên gương mặt khả nghi của tôi. Từ từ ông tiến đến tôi, ngón tay ông chỉ đến tôi, tên tôi bắt đầu thành âm trong cặp môi ông – khi ấy bỗng nhiên ổng trở nên bối rối và khó chịu, đưa tay kéo thẳng cổ áo ổng lại đoạn bước tới Demian, hắn đang nhìn ngay vào mắt ông và hình như muốn hỏi ông một điều gì đó. Nhưng ông lại quay đi, lên giọng tằng hắng vài tiếng và rồi gọi tên một đứa nào khác.

Ngay cả những mưu mẹo này cũng đã làm tôi hài lòng, dần dà tôi bắt đầu để ý rằng bạn tôi hiện cũng chơi cái trò tương tự ấy với tôi nữa. Việc ấy xảy ra lúc tôi trên đường đi đến trường học, bất thần cảm thây Demian đứng không xa phía sau tôi, và quả nhiên khi tôi quay lại thì gặp hắn.

“Hiện anh có thể làm cho một kẻ nào nghĩ đến những gì mà anh muốn nó làm không?” Tôi hỏi hắn.

Hắn sẵn sàng trả lời trong giọng điệu nhỏ nhẹ, xác thật, và trong cái cử chỉ người lớn của hắn.

“Không,” hắn nói. “Tôi không thể làm chuyện ấy được. Cậu thấy đó, chúng ta không có ý chí tự do mặc dù viên mục sư làm cho chúng ta tin là có. Một người không thể nghĩ những gì y muốn mà tôi cũng không thế nào làm cho y nghĩ đến những gì tôi muốn. Tuy nhiên, người ta có thể dò xét một kẻ nào đó rất kỹ lưỡng và rồi người ta có thể, thường thường biết gần như chính xác, những gì y nghĩ đến hay những cảm giác gì và rồi người ta cũng có thể dự liệu những gì y sẽ làm ở giây phút kế đó. Chuyện ấy thật giản dị, chỉ có người ta không biết nó thôi. Dĩ nhiên cậu cần phải thực hành. Chẳng hạn có một loài bướm, thứ bướm đêm mà giống cái ít phổ thông hơn giống đực. Loài bướm đêm cũng giống y như hết thảy các loài sinh vật, con đực làm con cái thụ thai và con cái đẻ trứng. Bây giờ nếu cậu bắt một con bướm đêm cái – nhiều nhà bác vật học đã cố gắng thực nghiệm điều này – về đêm con bướm đêm đực sẽ bay đến con bướm đêm cái này, và chúng sẽ đến từ một nơi thật xa. Từ một nơi thật xa là bay đến?

Hãy suy nghĩ điều ấy! Từ một nơi cách xa tới nhiều dặm đường, tất cả các con bướm đực đánh hơi được con bướm đêm cái độc nhất trong vùng. Người ta tìm kiếm một giải thích cho cái hiện tượng này nhưng việc đó không dễ gì. Cậu nên phỏng đoán rằng chúng nó có một cảm giác về mùi một vài loài như con chó săn có thể đánh hơi và theo đuổi một mùi có vẻ như không đánh hơi được. Cậu thấy chưa! Thiên nhiên có rất nhiều điều không thể lý giải được như vậy. Nhưng luận cứ của tôi là: nếu những con bướm đêm cái có nhiều cũng như những con bướm đêm đực thì con sau sẽ không phát triển được một khứu giác đánh hơi tuyệt vời như thế. Chúng có được đặc ân ấy chỉ vì chúng phải tự huấn luyện chúng để có được điều ấy mà thôi.

Nếu một người tập trung tất cả sức mạnh ý chí của y vào một cứu cánh nhất định rồi thì y sẽ đạt đước. Tất cả là thế đấy. Và đó cũng là câu trả lời cho câu hỏi của cậu. Quan sát mọi người thật kỹ lưỡng và cậu sẽ biết về y rõ hơn chính y biết về mình”.

Đó là cái việc đầu môi chót lưỡi của tôi để đề cập đến việc “đọc ý nghĩ” và để nhắc lại với hắn cái tấn tuồng với Kromer mà chuyện ấy thật đã xa vời trong quá vãng. Nhưng điều này nữa, mối giao tiếp của chúng tôi nó cũng kỳ lạ: không phải hắn cũng chẳng phải tôi có bao giờ nói bóng gió xa xôi đến sự việc ấy mà nhiều năm trước đây hắn đã xen lấn một cách thật nghiêm trọng vào cuộc sống của tôi. Tuồng như không hề có sự gì xảy ra giữa chúng tôi hoặc như thể mỗi chúng tôi đã bị ngăn cản mà kẻ kia lại quên lãng đi. Có một hay hai lần xảy ra chuyện chúng tôi thoáng trông thấy Kromer ở một nơi nào đó trên đường, nhưng chúng tôi chẳng đứa nào nhìn nhau hoặc cũng chẳng nói một lời nào về nó cả.

“Tất cả cái điều về ý chí này là gì?” tôi hỏi. “Một mặt, anh nói ý chí của chúng ta không tự do. Rồi anh lại nói chúng ta chỉ cần tập trung ý chí chúng ta một cách quả quyết vào một vài cứu cánh để đạt tới nó. Điều đó không hợp lý. Nếu tôi không làm chủ ý chí của tôi, thì lúc bấy giờ tôi cũng không ở trong vị trí điều khiển nó được như tôi muốn.”

Hắn vỗ trên lưng tôi như hắn vẫn luôn làm thế khi hắn muốn làm tôi hài lòng.

“Câu hỏi tuyệt đấy,” hắn nói, cười lên. “Cậu cứ luôn luôn đặt câu hỏi, luôn luôn ngờ vực. Nhưng vấn đề thì rất giản dị. Chẳng hạn, nếu một con bướm đêm tập trung ý chí của nó trong việc bay đến một vì sao hay một vài chuẩn đích không thể đạt được tương tự như thế, nó sẽ không thành công. Điều duy nhất – là nó sẽ không cố gắng ngay cả trong lúc khởi đầu. Một con bướm đêm hạn chế sự tìm tòi của nó cho những gì có ý nghĩa và có giá trị cho nó, trong những gì nó cần đến, những gì thích yếu cho sự sinh tồn của nó mà thôi. Và đấy là điều con bướm đêm đã đạt đến cái điều không thể tin được như thế nào – nó phát triển cái giác quan kỳ diệu thứ sáu mà không một sinh vật nào khác có được. Chúng ta có một phạm vi rộng lớn hơn, nhiều lựa chọn khác biệt lớn lao hơn là các sinh vật. Nhưng chúng ta nữa, chúng ta cũng bị hạn chế trong một la bàn hạn hẹp một cách tương đối mà chúng ta không thể phá vỡ được. Nếu tôi tưởng tượng rằng tôi muốn ở dưới tình trạng đi đến Bắc cực, để đạt đến điều ấy tôi sẽ phải ham muốn việc ấy một cách đủ mạnh đến nỗi toàn thể con người tôi bị chi phối bởi sự ham muốn việc ấy. Đó là một trường hợp, một lần cậu cố gắng một việc gì đó mà cậu đã được lệnh điều khiển từ trong con người cậu, rồi thì cậu sẽ có thể thành tựu được, lúc bấy giờ cậu có thể nắm vững ý chí của cậu với ước vọng ấy như một con ngựa ngoan ngoãn. Nhưng nếu tôi quyết định với ý chí rằng viên mục sư sẽ thôi không mang cặp kiếng của ông ta nữa, thì điều đó sẽ vô ích. Quyết định đó sẽ chỉ làm trò cười thôi. Nhưng vào mùa thu năm đó khi tôi đã quyết định không ngồi ở chỗ tôi ngồi ở hàng ghế trước nữa, thì chuyện ấy không khó khăn gì cả. Bỗng nhiên có một đứa nào đó tên nó ở trước tôi trong 24 chữ cái, và nó bị ốm vắng mặt cho đến lúc đó, và vì lẽ rằng một đứa nào khác phải thế chỗ của nó, thì kẻ đó là tôi, dĩ nhiên, bởi vì ý muốn tôi đã sẵn sàng túm lấy dịp may lập tức”.

“Vâng,” tôi nói. “Lúc đó tôi cũng cảm thấy kỳ cục, Từ giây phút đó chúng ta bắt đầu để ý lẫn nhau, anh càng lúc càng xích gần đến tôi hơn. Nhưng việc đó đã xảy ra như thế nào? Anh không ngồi kế bên tôi ngay tức thì, đầu tiên anh ngồi một lúc ở chiếc băng trước mặt tôi. Làm sao mà anh sẵn sàng thay chỗ ngồi một lần nữa vậy?”

“Nó như thế này: tôi không biết mình muốn ngồi ngay vào chỗ nào nhưng tôi muốn đổi chỗ ngồi của tôi ở băng trước. Tôi chỉ biết rằng tôi muốn ngồi xa hơn về phía sau, nhưng tuy vậy, tôi không trở nên ý thức việc ấy gì cả. Đồng thời lúc ấy ý chí của cậu đã tán đồng ý muốn của tôi và giúp đỡ tôi. Chỉ khi tôi nhận thấy rằng mình ngồi trước mặt cậu rồi lúc ấy tôi mới nhận ra là tôi chỉ hoàn thành mới có phân nửa, và mục đích duy nhất của tôi là được ngồi kế bên cậu”.

“Nhưng lúc đó không đứa nào bị bịnh cả, không đứa nào bị bịnh đã đi học trở lại cũng không đứa học trò mới nào vào thêm lớp học”.

“Cậu nói đúng. Nhưng lúc ấy việc giản dị là tôi chỉ muốn làm cái điều tôi thích và ngồi xuống kế bên cậu. Đứa học trò đổi chỗ ngồi với tôi nó có phần ngạc nhiên nhưng nó để tôi đổi chỗ khi tôi muốn làm vậy. Viên mục sư, cũng hơn một lần chú ý đến một vài sự thay đổi xuất hiện. Ngay cả hiện giờ có một cái gì quấy rầy ông một cách bí mật mỗi lần ông phải tiếp xúc với tôi, vì ông biết rằng tôi là Demian và phải có một cái gì sai lầm nếu tôi, một đứa học trò có chữ đứng đầu là D, lại ngồi phía sau đứa có chứ đứng đầu là S. Nhưng ông không bao giờ biết rõ điều đó bởi vì ý chí tôi ngăn cản và bởi vì tôi tiếp tục gây trở ngại cho ông. Ông vẫn để ý đến việc có một cái gì sai lầm đó, lúc bấy giờ ông nhìn đến tôi và cố tìm ra điều nan giải đó. Nhưng tôi có một cách giải quyết giản dị cho việc đó. Mỗi lần cặp mắt ông gặp mắt tôi, tôi nhìn trừng trừng làm cặp mắt ông cụp xuống. Rất hiếm có người có thể đối lại cái nhìn ấy được lâu. Nêu cậu muốn một diều gì ở một người nào đó và cậu nhìn y một cách quả quyết bằng cả hai con mắt, và nếu y không trở nên lúng túng thì cũng quy thuận ngay. Cậu không có cơ hội ấy, chưa bao giờ cả! Nhưng đó là một việc rất hiếm hoi. Hiện giờ tôi chỉ biết có một người mà nơi kẻ ấy chuyện đó không giúp gì được cho tôi.”

“Ai thế?” Tôi hỏi nhanh.

Hắn nhìn đến tôi với cặp mắt khép hẹp lại của hắn, như hắn vẫn hay làm thế khi hắn trở nên trầm ngâm nghĩ ngợi. Rồi hắn nhìn đi chỗ khác và không trả lời gì cả. Mặc dù tôi bị tánh hiếu kỳ khêu gợi kinh khủng tôi cũng không thể lặp lại câu hỏi.

Tôi tin rằng hắn có ý nói đến mẹ hắn. Hắn đã nói là có một mối tương quan rất thân thiết với bà tuy hắn không bao giờ đề cập đến tên bà và không bao giờ dắt tôi về nhà với hắn. Tôi khó lòng biết mẹ hắn giống như người nào.

Đôi khi tôi cố bắt chước Demian và cưỡng bức ý chí tôi tập trung tinh thần như thế vào một việc gì mà tôi quả quyết đạt đến. Cũng có những ước muốn hình như đủ khẩn thiết đối với tôi. Nhưng không có gì xảy ra cả: nó đã thất bại. Tôi không thể vác mặt đi nói với Demian về chuyện thất bại đó. Tôi cũng không thể nào thú nhận những ước muốn của tôi với hắn. Và hắn cũng không hỏi han gì.

Trong khi đó thì những nứt rạn đã bắt đầu xuất hiện trong niềm tin tôn giáo của tôi. Tuy rằng tư tưởng của tôi, chắc chắn nó ảnh hưởng nhiều bởi Demian, rất khác với một số bạn học tôi, mà chúng khoác lác khoe khoang là hoàn toàn không tin tưởng. Có dịp chúng nó sẽ nói rằng nào tôn giáo là những trò khôi hài, không đáng để cho một người tin vào Thượng đế, rằng những câu chuyện như Tam Vị Nhứt Thể và Đức Mẹ Đồng Trinh là vô lý đáng hổ thẹn. Đó là một điều bêu rếu xấu xa rằng chúng tôi vẫn còn được nuôi dưỡng bởi những điều phi lý như thế trong thời đại của chúng tôi. Tôi không hề chia sẻ những quan điểm này. Mặc dù về những điểm nhất định tôi cũng đã nghi ngờ, từ thuở hoa niên của tôi, tôi đã biết cái thực tại của một đời sống mộ đạo như song thân tôi đã hướng dẫn, và tôi cũng biết rằng đây không phải là điều không xứng đáng mà cũng chẳng phải là đạo đức giả gì cả. Trái lại, tôi vẫn còn đứng trong nỗi hoang mang sâu xa nhất của tôn giáo. Tuy nhiên, Demian đã tập cho tôi lưu tâm đến và giải thích những câu chuyện tôn giáo và giáo điều một cách tự đo hơn, cá nhân hơn, cả đến khoái hoạt hơn, với nhiều tưởng tượng hơn; dù sao đi nữa, tôi luôn luôn tán đồng với sự hài lòng về điều giải thích mà hắn đưa ra, Một vài điều giải thích đó – vụ Cain chẳng hạn – dĩ nhiên là nó quá sức chịu đựng của tôi. Và một lần đang trong giờ học bài kinh kiên tín, hắn làm tôi giật mình với một ý kiến có thể là nó còn quá táo bạo nữa kia. Thầy giáo đang giảng về Golgotha Sự diễn tả của Thánh kinh về nỗi thống khổ và cái chết của Chứa Cứu Thế đã gây ấn tượng sâu xa kể từ thời thơ ấu của tôi. Chẳng hạn, đôi khi, như một đứa bé con, vào ngày lễ thứ sáu, tôi đã xúc động sâu xa bởi việc thân phụ tôi đọc đoạn khổ nạn của Chúa Jesus cho chúng tôi nghe, tôi sẽ sống trong nỗi phiền muộn tuy tốt đẹp này, thuộc về ma quỷ, mờ nhạt, song một thế giới sống động mênh mông, ở Gethsemane và ở Golgotha, và khi tôi nghe tấu khúc St. Matthew Passion của Bach thì nỗi khốn khổ tối tăm, dị thường trong cái thế giới huyền bí này đã tỏa sức ấm áp trong con người tôi với cái run rẩy của một cảm giác kỳ bí. Ngay cả hiện giờ, tôi cũng nhận thấy trong bản nhạc này và trong tấu khúc Astus Tragicus của Bach có cái yếu tính của tất cả thơ ca.

Cuối giờ học đó Demian nói với tôi một cách thâm trầm: “Về câu chuyện này có một cái gì mà tôi không thích, Sinclair ạ. Tại sao cậu không đọc nó một lần nữa và đem nó ra chứng nghiệm một cách khắt khe? Về câu chuyện ấy có một cái gì không có hương vị đúng thực. Tôi định nói câu chuyện của hai kẻ cướp. Một điều hiển nhiên là ba cây thập tự giá đứng kế nhau trên đồi là điều cảm động nhất. Nhưng giờ dây, ta hãy nói đến cái khái luận nhỏ nhoi dễ cảm này về kẻ cướp tốt lành. Thoạt tiên, y hoàn toàn là một kẻ vô lại, đã phạm vào tất cả những điều ghê gớm và Thượng đế cũng biết những điều khác nữa, và bây giờ hắn khóc sướt mướt và cử hành một nghi lễ đầy nước mắt của sự tự cải hối, và hối hận đến như thế! Những gì là ý thức của lòng ăn năn, nếu cậu bước khỏi mộ chí khoảng hai bước? Tôi hỏi cậu đó? Lại một lần nữa nó không có gì cả ngoại trừ là một câu chuyện thần tiên hoang đường của tu sĩ, một câu chuyện thêm mắm giậm muối và không thành thật, tô điểm thêm nhiều tình cảm và cho nó cái đoạn hậu ngụ ý răn dạy cao xa. Nếu cậu phải lựa chọn một người bạn từ giữa hai kẻ cướp hay quyết định trong hai người ai là kẻ cậu đáng tin cậy hơn, thì điều chắc chắn nhất là cậu sẽ không lựa chọn kẻ cải hóa khóc dối đó. Không, kẻ khác kia, hắn là một người đặc biệt. Hắn không đưa ra một tiếng kêu la cho “sự cải đạo” với một người mà vị trí của y không có gì cả ngoại trừ một lời nói hoa mỹ. Hắn theo đuổi cái định mệnh của hắn đến cuối đường lựa chọn và không trở nên khiếp nhược và tuyên thệ từ bỏ điều ác, kẻ đã trợ giúp và xúi giục hắn cho mãi đến lúc bấy giờ. Hắn có cá tánh, và con người với cá tánh có khuynh hướng nhận cái chủ đích ngắn ngủi của sự lừa gạt trong những câu chuyện thuộc về Thánh kinh. Có lẽ chính hắn là một kẻ thừa kế của Cain. Cậu có đồng ý không?”

Tôi đã kinh hoàng. Cho đến hiện nay tôi vẫn hoàn toàn cảm thấy thoải mái trong câu chuyện Chúa Jesus bị đóng đinh trên thập tự. Bây giờ, lần đầu tiên tôi thấy với cái cá nhân nhỏ nhoi như thế nào, với khả năng hạn hẹp của trí tưởng tượng, tôi đã nghe nó và đọc nó ra sao. Song le, cái ý niệm mới mẻ của Demian hình như lờ mờ ác hiểm và đe dọa xô ngã niềm tin vẫn còn tiếp tục tồn tại, tôi cảm thấy tôi chỉ cần nhấn mạnh đến nó thôi. Không, người ta không thể coi thường mọi sự, đặc biệt là không nên coi thường những vấn đề thiêng liêng nhất.

Như lệ thường, hắn chú ý sự phản đối của tôi ngay cả trước khi tôi thốt ra bất cứ điều gì.

“Tôi biết,” hắn nói trong một giọng bác bỏ, “đấy là câu chuyện cũ kỹ quen thuộc: đừng coi những câu chuyện này là quan trọng! Nhưng tôi phải nói với cậu một điều gì, đây là một trong những nơi chốn chính yếu đã tiết lộ sự nghèo nàn của tôn giáo này rõ ràng nhất. Điểm chính yếu là Thượng đế này là của cả hai, Tân và Cựu ước, chắc chắn nó là một biểu tượng phi thường, nhưng không phải những gì ngài có ý muốn tiêu biểu.

Ngài là tất cả sự mỹ, cao thượng, như đấng cha lành, tốt đẹp, cao cả, nhiều tình cảm – chân lý! Nhưng thế giới gồm có một cái gì bên ngoài nữa. Và những gì trên thế giới còn lại thì qui cho ma quỷ, toàn thể cái thế giới mỏng manh này, toàn thể nửa cái thế giới này đã bị đàn áp và dập tắt. Đúng y như cách thức ca tụng Thượng đế như đấng cha sanh của hết thảy sự sống nhưng đơn thuần từ chối nói một lời về cuộc sống tình dục của chúng ta mà trên dó, tất cả cuộc sống đều dựa vào đấy, bất cứ lúc nào cũng cho rằng như là một tội lỗi, việc làm của ma quỷ. Tôi không phản đối việc tôn sùng đấng Thượng đế Jehovah này, không hề có ý định ấy. Nhưng tôi định nói rằng chúng ta nên cân nhắc mọi điều thiêng liêng, toàn bộ cuộc đời, không chỉ bằng một nửa sự cách biệt không thực này! Như vậy song song với công việc tế tự tôn giáo, chúng ta cũng cần có việc làm của ma quỷ. Tôi cảm thấy điều ấy sẽ là việc phải. Nếu không vậy cậu phải tạo ra cho mình một đấng Thượng đế cũng gồm có sự xấu và ở trước mặt hình ảnh ấy cậu không cần phải nhắm mắt lại khi những điều tự nhiên nhất trên đời xảy ra.

Việc trở nên gần như hăng hái đó quả là một điều hiếm có nhất ở hắn. Nhưng lập tức hắn mỉm cười và không dò xét thêm gì nữa cả.

Tuy nhiên, những lời nói của hắn, đã trực tiếp tác động đến toàn thể điểu bí mật về thời hoa niên của tôi, điều bí mật mà tôi đã mang theo tôi hằng giờ trong ngày mà tôi không hề nói một lời với bất cứ ai, chưa bao giờ cả. Những gì Demian nói về Thượng đế và ma quỷ, về sự kính tín chính thức và sự đàn áp ma quỷ, đã đối hợp một cách đích xác với những ý nghĩ của tôi, huyền thoại của tôi, ý niệm về cuộc đời tôi như một bản thể bị chia hai – ánh sáng và bóng tối. Sự ý thức rõ ràng vấn đề đó của tôi là một điều cũng đã liên quan đến tất cả mọi người, một vấn đề sống và suy tưởng, đột nhiên tràn ngập trên người tôi và tôi đã bị chi phối bởi nỗi kinh khiếp và lòng tôn kính khi tôi bỗng thấy và cảm một cách sâu xa về cuộc sống cá nhân tôi và những quan niệm đã nổi trong dòng suối vĩnh cửu của các ý tưởng lớn lao ra sao. Dù nó dã đưa ra một vài điều xác nhận và sự thỏa lòng, tri kiến rõ ràng đó không phải là một nỗi vui mừng thật sự. Đó là việc khó nhọc và có một hương vị nghiêm ngặt, bởi vì nó bao hàm trách nhiệm và không còn được phép là một đứa bé nữa; có nghĩa là tự lo liệu lấy thân.

Tiết lộ một điều bí mật sâu xa lần thứ nhất trong cuộc sống của tôi, tôi đã nói với bạn tới cái ý niệm “hai thế giới” của tôi. Lập tức hắn cũng thấy rằng những cảm giác sâu xa nhất của tôi đã hòa hợp với những cảm giác của hắn. Nhưng đó không phải là phương thế của hắn lơi dụng một cái gì giống như thế, hắn nghe tôi với sự chăm chú hơn bao giờ hết trước đây, và nhìn chằm chặp vào mắt tôi đến nỗi tôi bắt buộc phải ngoảnh mặt chỗ khác. Bởi vì tôi đã chú ý lại cái nhìn đăm đăm kỳ lạ giống như thú vật của nó, biểu lộ sự bất diệt và cái niên kỷ không thể tưởng tượng được.

“Chúng ta đã nói nhiều về chuyện ấy vài lần khác rồi,” hắn nói, giọng tự kềm chế. “Tôi có thể thấy rằng những ý nghĩ của cậu thâm sâu hơn là cậu diễn tả ra. Nhưng vì lẽ rằng, chuyện này cũng vậy, cậu biết đó có phải không, rằng cậu không bao giờ sống với những gì cậu suy tưởng, và đấy là điều không tốt. Chỉ có những tư tưởng mà chúng ta hiện sống mới có giá trị nào thôi. Cậu hẳn luôn luôn biết rằng cái thế giới được cậu tán đồng chỉ là một nửa của cái thế giới ấy và cậu đã gắng đàn áp một nửa cái thế giới còn lại kia, không khác gì cách thức các linh mục và các thầy giáo đã làm. Cậu sẽ không thành công. Không ai thành công được trong việc này một khi y bắt dầu suy nghĩ.”

Câu nói này đã đi thẳng vào tâm hồn tôi.

“Nhưng trên thế gian cũng có những điều xấu xa và bí cấm kỵ.” Tôi gần như la lên. “Anh không thế phủ nhận điều ấy. Và chúng ta bị ngăn cấm, và chúng ta phải từ bỏ chúng. Dĩ nhiên, tôi biết rằng có sát nhân và hết thảy các loại thói xấu tồn tại trên đời, nhưng tôi cổ vì thế mà trở thành một tòng phạm chỉ vì có sự hiện diện của những thói xấu ấy đâu?”

“Chúng ta không thế nào tìm ra tất cả những câu trả lời vào ngày hôm nay,” Max vỗ về tôi. “Chắc chắn cậu sẽ không giết một kẻ nào đó hoặc là hiếp dâm một cô gái, không! Nhưng cậu không sao đạt đến điểm nơi mà cậu có thể hiểu biết cái ý nghĩa thật sự của điều “cho phép” và “điều cấm kỵ”. Cậu chỉ ý thức có một phần của sự thật. Cậu cũng sẽ cảm thấy cái phần khác nữa, cậu có thể tùy thuộc vào nó! Chẳng hạn, khoảng một năm trời cậu phải tranh đấu với một động lực mạnh hơn bất cứ động lực nào khác được coi là “bị cấm kỵ”. Trái lại, người Hy lạp và nhiều dân tộc khác, đã tuyên dương động lực này, coi nó là thiêng liêng và đã cử hành lễ nghi ấy trong các cuộc hội vui tưng bừng. Nói khác đi. những gì bị cấm kỵ, không nhất thiết là một cái gì vĩnh viễn; nó có thể biến đổi. Bất cứ kẻ nào cũng có thể ngủ với người đàn bà ngay sau khi y cùng nàng đến với vị linh mục và làm lễ thành hôn, song có những chủng tộc làm việc ấy một cách khác xa, ngay cả ở thời hiện tại. Đó là vì lẽ gì mỗi chúng ta phải tìm ra cho mình những gì được cho phép và những gì bị cấm kỵ – cấm kỵ đối với y. Điều đó cũng có thể dành cho một kẻ chưa bao giờ vi phạm đơn thuần một luật lệ nào và cứ vẫn là một kẻ suy đồi như thường. Và ngược lại, Hiện thời việc ấy chỉ là một vấn đề tiện nghi. Một số kẻ quá lười biếng và tự cho minh là an lạc, và tự phán đoán việc tôn trọng luật lệ của riêng bọn họ. Những kẻ khác thì ý thức luật lệ riêng rẽ của họ trong con người họ; những điều bị cấm kỵ cho họ mà mỗi con người đáng kính sẽ làm bất cứ ngày nào trong năm và những điều khác cho phép họ làm thì đã bị khinh miệt một cách thông thường. Mỗi người phải chọn lấy con đường riêng biệt cho mình.”

Bỗng nhiên hắn có vẻ hối tiếc việc đã nói quá nhiều và im lặng. Tôi có thể ý thức được những gì hắn cảm thấy ở giây phút đó. Mặc dù hắn đã phát biểu những ý tưởng của hắn trong một cử chỉ chiếu lệ và hài lòng, hắn vẫn không thể nào tiếp tục cuộc nói chuyện vì nói cho có nói, như một lần hắn đã nói với tôi. Tuy nhiên trong trường hợp của tôi, hắn đã hiểu rõ – ngoài sự chú ý chân thật – quá nhiều sự khoái hoạt, quá nhiều sự vui thú kỳ quặc trong tài nói nhảm nhí dông dài hoặc một cái gì của thứ đó; tóm lại sự thiếu vắng đều hoàn toàn phạm tội.

Khi tôi đọc lại tám chữ cuối cùng tôi vừa mới viết – một hình ảnh lóe lên trong đầu, mối cảm kích sâu xa nhất tôi chưa bao giờ trải qua với Max Demian trong những ngày khi tôi vẫn còn là một nửa đứa bé.

Ngày học kinh kiên tín đã sắp đến và các bài học của chúng tôi là bài Bữa ăn Cuối Cùng trong chương đó. Đây là một đề mục quan trọng cho vị mục sư và ông ta đã lấy làm đau đớn giải thích chuyện ấy cho chúng tôi. Người ta có thể gần như nếm được cái trạng thái nghiêm trang trong những giờ học cuối cùng đó. Lúc bấy giờ phải nói rằng, suốt tất cả giờ học, những ý nghĩ của tôi vượt khỏi lớp học xa nhất, vì những ý nghĩ ấy đã cắm chặt vào bạn tôi. Trong khi tôi nghĩ đến tương lai đã được xác nhận, mà nó đã giải thích với chúng tôi như một sự nghiêm trang chấp nhận trong cộng đồng của giáo hội, tôi không thể nào không nghĩ rằng giá trị của bài học tôn giáo này không gồm có những gì tôi đã học được, mà có ở trong sự gần gũi và hình ảnh của Max Demian. Không phải ở trong giáo hội mà tôi sẵn sàng nhận được như trong một cái hoàn toàn khác hẳn – trong một trật tự của tư tưởng và nhân cách phải tồn tại ở một nơi nào đó trên trái đất và kẻ đại diện hoặc kẻ mang thông điệp đó tôi đã chọn làm bạn với tôi.

Tôi cố gắng dập tắt cái ý nghĩ này – tôi đã áy náy khi mình dính dáng vào bài học kiên tín với một vẻ trang nghiêm chắc chắn, và cái vẻ trang nghiêm này hình như không được thuận lắm với cái ý nghĩ mới của tôi. Song, những gì tôi làm không thành vấn đề, tư tưởng đã hiện diện và dần dần nó trở nên móc nối một cách vững chắc với cuộc lễ sắp tới. Tôi đã sẵn sàng để đóng một vai trò khác với những kẻ khác, bởi vì đó là điều biểu thị sự chấp nhận của tôi trong một thế giới của tư tưởng như tôi đã tình cờ biết được nó qua Demian.

Vào một trong những ngày ấy, tình cờ chúng tôi có một cuộc chuyện vãn ngay trước giờ học. Bạn tôi đã mím môi lại và có vẻ không lấy làm thích thú ở cuộc nói chuyện của tôi, hẳn là điều ấy do ở tánh tự phụ cũng như cho mình là sớm thông minh hiểu biết.

“Chúng ta nói nhiều quá,” hắn nói với vẻ nghiêm nghị khác thường. “Nói hay nói giỏi là điều tuyệt đối vô giá trị. Tất cả những điều cậu đã làm trong quá trình là đánh mất chính con người của cậu. Và đánh mất con người của cậu điều ấy là một tội lỗi. Người ta phải hoàn toàn bò lê vào bên trong tự ngã mình, y như một con rùa.”

Rồi thì chúng tôi vào lớp học. Bài học bắt đầu và tôi đã cố gắng chăm chú, Demian không làm tôi rối loạn. Sau một lúc tôi bắt đầu ý thức một cái gì kỳ quặc từ bên cạnh chỗ hắn ngồi, một sự trống trơn hoặc lẳng lặng như tờ hay một cái gì tương tự, tuồng như chỗ ngồi kế bên tôi trở nên thiếu vắng, khi cái cảm giác ấy trở nên nặng nề thì tôi quay lại nhìn.

Ở đó tôi thấy bạn tôi ngồi thẳng đuột, hai vai hắn dựa vào sau như thường lệ. Hắn trông hoàn toàn khác hẳn và ở hắn có một cái gì phát ra, một cái gì đã phủ vây lấy hắn, xa lạ đối với tôi. Thoạt tiên tôi nghĩ rằng hắn nhắm mắt lại nhưng rồi thấy cặp mắt mở ra. Tuy vậy cặp mắt ấy không tập trung vào bất cứ vật gì cả, nó là một cái nhìn đăm đăm không nhìn gì cả – chúng hình như xuyên qua bên trong cái nhìn hoặc vào trong một nơi rất xa vời. Hắn ngồi đó hoàn toàn bất động, không có vẻ thở nữa; miệng hắn có lẽ đã được chạm bằng gỗ hoặc đá. Khuôn một hắn xanh sao, xanh xao cùng một màu giống y như viên đá, và màu tóc nâu của hắn là một phần con người hắn có vẻ gần với sự sống nhất. Hai tay hắn đặt trước trên chiếc băng, bất động và tĩnh lặng như đồ vật, y như những viên đá hoặc trái cây, nhợt nhạt, bất động song không phải yếu ớt, nhưng giống như sự mỹ – như những cái vỏ cứng cáp bao bọc che đậy một sức sống cường tráng.

Tôi run rẩy ở thị lực: sự chết, tôi nghĩ, gần như nói to lên Cặp mắt say mê của tôi dán chặt vào khuôn mặt hắn, vào cái mặt nạ đá xanh xao nhợt nhạt này, và tôi cảm thấy: đây là con người Demian thực sự. Khi hắn đi bên cạnh tôi hay nói chuyện với tôi lúc này chỉ có một nửa con người của hắn, một kẻ nào đó đóng một vai trò có định kỳ, mô phỏng con người của hắn, một kẻ chỉ vì sẵn lòng làm như những kẻ khác làm thôi. Tuy nhiên, con người thật của Demian, thì trông giống như thế này, như nguyên thủy, thú vật, cẩm thạch, đẹp đẽ và lạnh lẽo, và sự chết tuy một cách bí nhiệm đã rót tràn đầy sức sống phi thường. Và xung quanh hắn sự trống trơn tĩnh lặng này, vòm trời này, khoảng không gian giữa các vì sao, cái nỗi chết đơn độc này!

Tôi cảm thấy rằng giờ đây hắn đã hoàn toàn biến vào con người hắn, và tôi đã run rẩy. Chưa bao giờ tôi có cái cảm giác cô đơn như thế.

Tôi không dự phần gì vào với hắn; hắn là một người khó thân thiện được; hắn xa cách với tôi hơn là một hòn đảo xa xôi nhất trên thế giới.

Tối khó có thể hiểu rằng không ai ở gần tôi mà không chú ý đến hắn! Mọi người sẽ nhìn hắn, mọi người sẽ phải run rẩy! Nhưng không ai lưu ý đến hắn. Hắn ngồi đó giống như một bức tượng, và, tôi nghĩ, kiêu hãnh như một thần tượng! Một con ruồi bay đậu trên trán hắn và gấp gáp chạy qua mũi và môi hắn – không một đường gân vặn vẹo.

Hiện giờ hắn ở đâu? Hắn đang nghĩ ngợi gì? Hắn đang cảm thấy gì? Hắn hiện ở thiên đàng hay hiện ở địa ngục?

Tôi không thể nào đặt câu hỏi ra với hắn. Cuối cùng cái giờ phút ấy, khi tôi thấy hắn sống lại và lại thở, khi hắn liếc nhìn gặp tôi, hắn là con người tương tự như hắn đã có vậy từ trước. Hắn từ nơi nào đến? Hắn có vẻ mệt mỏi. Khuôn mặt hắn lại cử động, nhưng bây giờ mái tóc nâu không còn bóng láng như thể không còn sinh khí nữa.

Trong một vài ngày sau kế đó, tôi đã bắt đầu một sự thực hành mới trong phòng ngủ của tôi. Tôi sẽ ngồi thẳng đon trên chiếc ghế, tôi cũng vận dụng cặp mắt của tôi nhìn thẳng chớp, và ngồi hoàn toàn bất động để xem tôi có thể chịu được bao lâu và tôi sẽ cảm thấy gì. Tôi chỉ cảm thấy rất mỏi mệt và mi mắt tôi nhức nhối mà thôi.

Không lâu sau đó chúng tôi đã được làm phép thêm sức, một biến cố không gợi lại những ký ức quan trọng nào cả.

Giờ đây mọi sự đã biến đổi. Thế giới ấu thời của tôi đã gãy đổ rời rã xung quanh tôi. Cha mẹ tôi nhìn tôi với cặp mắt bối rối nào đó. Các chị em tôi trở nên những kẻ xa lạ với tôi. Một sự tỉnh ngộ đã biến tánh và đã làm nhụt những cảm giác, và những niềm vui thông thường của tôi: khu vườn đã mất hương thơm, khu rừng không còn hấp dẫn tôi nữa, thế giới xung quanh tôi giống như một món hàng hạng nhì đem bán xôn vào cuối năm, vô vị, tất cả vẻ quyến rũ của nó đã biến mất. Những cuốn sách chỉ là một lô giấy, âm nhạc chỉ là tiếng động ồn ào chát tai. Đó là cách thức của những chiếc lá rơi xuống xung quanh thân cây vào mùa thu, cây không biết đến trận mưa trút xuống xung quanh nó, mặt trời hoặc sương mù, và sự sống dần dà thu hồi lại vào bên trong. Cây không chết. Nó chờ đợi.

Đã có quyết định sẽ gửi tôi đến một trường lưu trú học sinh vào cuối kỳ nghi hè; vì lần đầu tiên tôi phải xa nhà. Đôi khi mẹ tôi khiển trách tôi với một sự dịu dàng đặc biệt, như thể giờ chia tay tôi đã tới nơi rồi, chăm chút vào việc tạo ra tình yêu thương, lòng hoài hương, những điều mà trong tâm hồn tôi không sao quên được. Demian cũng đã đi du ngoạn. Tôi cô đơn một mình.